04.02.2010
Lương Văn Hồng
Nobel Văn học (45)

Nobel Văn học 1974: HARRY MARTISON (1904-1978)


Harry Martison là nhà văn, nhà thơ Thụy Điển. Ông là con một thuyền trưởng viễn dương. Ông mồ côi cha năm 7 tuổi. Mẹ bỏ sang Mỹ, nên 7 anh em sống trong trại tế bần. Năm 14 tuổi, Martison trốn đi làm thợ đốt lò, thủy thủ tầu viễn dương đến Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi. Do bị lao phổi nên ông phải bỏ nghề đi biển, quay về Thụy Điển để chữa bệnh. Ông tự học để viết tiểu thuyết, làm thơ. Năm 1929, ông cưới nữ nhà văn Moa Swartz (lớn hơn ông 14 tuổi). Tác phẩm đầu tay của Martison là tập thơ Con tàu ma (Spokskepp, 1929).  Harry Martison nổi tiếng với tập thơ tươi mát và giàu hình ảnh: Người du mục (Nomad, 1931). Tiểu thuyết kể về tuổi thơ dữ dội trong trại tế bần là tiểu thuyết Cây tầm ma nở hoa (Nasslorna  blomma, 1935). Tiểu thuyết kể lại những kỷ niệm thời thanh niên với bút pháp hiện thực là tiểu thuyết Vào đời  (Vagen ut, 1936). Martison miêu tả đời sống thủy thủ vất vả, nguy hiểm, nhưng thơ mộng trong nhiều tập du ký như Đi không mục đích  (Resor utan maal, 1932); Mũi đất ly biệt  (Kap farval, 1933). Harry Martison nổi tiếng với tiểu thuyết về xã hội Thụy Điển trong những năm cuối thế kỷ XIX: Con đường đến vương quốc của những chiếc chuông nhà thờ    (vagen till klockrike, 1948). Bản trường ca Aniara: về con người, thời gian và không gian (Aniara: En revy om maniskan i tid och rum, 1956) gồm 103 khúc ca kể về một con tàu vũ trụ chở tám ngàn người đi lánh nạn nguyên tử. Martison hình dung tiến bộ khoa học kỹ thuật như một cuộc phiêu lưu vào bóng tối. Trường ca được chuyển thành nhạc kịch.


Harry Martison là đại diện cho các nhà văn xuất thân từ công nhân, ông nhận giải thưởng Nobel văn học năm 1974 vì trong những tác phẩm của ông có tất cả: từ giọt sương đến vũ trụ, vì trường ca Aniana là một trong những sử thi  vĩ đại nhất của thời hiện đại, là lịch sử tượng trưng của loài người đã đánh mất những giá trị tinh thần.


Nguồn: Tác giả đoạt giải Nobel Văn học (từ 1901 đến 2007), tiểu sử và giai thoại. Lương Văn Hồng biên soạn. Nhà xuất bản Văn học sắp xuất bản.


www.trieuxuan.info

trieuxuan.info