Tản văn
25.08.2019
Gabriela Mistral
Trường ca Người Mẹ (trích)/ Hãy đưa tay cho em/

TRƯỜNG CA NGƯỜI MẸ (trích)


Đứa con sẽ ra sao?


Đứa con sẽ ra sao? Ta nhìn thật lâu những cánh hoa hồng và với một nỗi hân hoan ta lấy tay sờ lên chúng: ta muốn đôi má của đứa con cũng dịu dàng như thế. Và ta chơi với quả mâm xôi – ta muốn mái tóc của đứa con trai cũng đen và bù xù như thế. Nhưng nếu như nó có màu đất đỏ mà những người thợ gốm rất yêu thích, và nếu như đứa con có mái tóc thẳng và đơn giản, giống như cả cuộc đời ta, thì điều đó cũng không có ý nghĩa gì.


 


Ta nhìn vào hẻm núi khi dày đặc màn sương và ta ngỡ màn sương là bóng hình của một cô con gái, một cô con gái dịu dàng; thì cũng bình thường, cứ cho đấy là một cô con gái.


Nhưng quan trọng hơn tất cả, ta muốn đứa con nhìn ta với một vẻ dịu dàng như ánh mắt của người chồng, và để trong giọng của trẻ con cũng có vẻ run run như giọng nói của chồng khi nói, bởi vì thế mà ta chờ đợi, ta muốn yêu mến người mà đã hôn ta.   


 


Nỗi đau muôn thuở


 


Ta cảm thấy tái nhợt khi đứa con giẫm đạp ở trong ta; ta đau vì cú đạp, và ta có thể chết vì một cú giẫy của đứa con ở trong ta mà ta không nhìn thấy.


 


Nhưng người đời chớ nghĩ rằng, có vẻ như ta sẽ cảm thấy nỗi đau như vậy, có vẻ như đứa con gắn liền với ta chỉ cho đến khi nó còn ở trong ta. Khi nó đã tự do bước trên đường và ngay cả khi đứa con đi về chốn xa xăm, thì cơn gió đập vào đứa con, cũng sẽ đập vào cơ thể ta như vậy, và tiếng kêu của đứa con cũng từ bờ môi của ta. Tiếng khóc của ta và nụ cười của ta sẽ sinh ra trên gương mặt của con, con trai ạ!


 


Vì đứa con trai


 


Vì đứa con trai đang ngủ như một dòng nước nhỏ tưới cho cỏ và hoa, các người chớ hại ta, đừng chất đầy công việc. Xin hãy tha thứ hết: sự không bằng lòng với đồ ăn và sự căm ghét tiếng ồn.


 


Các người nói với ta về những nỗi khổ gia đình, về sự nghèo túng và về những mối quan tâm khi ta đặt đứa con vào trong tã lót.


 


Hãy chạm lên trán của ta hay lên ngực, đứa con trai ở đó và nó đang nức nở dường như để đối phó với một vết thương.


 


Hình ảnh của Trái đất


 


Ta chưa bao giờ nhìn thấy bộ mặt thật của Trái đất. Trái đất giống như một người phụ nữ với đứa con nhỏ trong vòng tay của mình.


 


Ta nhận ra ý nghĩa mẹ của sự vật. Ngọn đồi đang nhìn ta, cũng là người mẹ, và trong buổi chiều sương khói trông giống như đứa con nhỏ trên vai và trên đầu gối.


 


Bây giờ ta nhớ lại một khe núi trong thung lũng. Theo dòng nước sâu bị che khuất bởi vách đá và sự vô hình. Ta cũng giống như khe núi kia, ta cảm nhận dòng suối nhỏ trong ta; như vách đá, ta trao thân mình cho dòng suối nhỏ một khi dòng suối đó chưa tìm ra ánh sáng mặt trời.


 


Gửi chồng


 


Chồng của em, đừng động đến em. Anh gọi đứa con từ thẳm sâu sự tồn tại của em, như một bông hoa từ mặt nước. Hãy để cho em được lặng yên như dòng nước.


 


Hãy yêu em, yêu em nhiều hơn một chút! Em nhỏ bé, em sẽ trao cho anh người bạn trên những con đường. Em tội nghiệp đáng thương, em sẽ trao cho anh những bờ môi, những đôi mắt khác, để anh tận hưởng cả trời và đất. Em uyển chuyển và linh hoạt, vỡ dập vì tình giống như một chiếc bình, để rượu của cuộc sống sẽ rót ra từ em.


 


Hãy tha thứ cho em! Em lúng túng vụng về trao cho anh chiếc chén; nhưng mà bởi vì anh tạo ra em như thế, và bây giờ em bước đi giữa những sự vật thật khó khăn.


 


Hãy dịu dàng với em một chút nhiều hơn. Đừng làm nóng lên dòng máu của em và đừng làm hồi hộp trong từng hơi thở của em.


 


Em bây giờ chỉ là một chiếc màn nhẹ nhàng; toàn bộ cơ thể của em là một chiếc màn che cho đứa con trai đang ngủ.


 


Mẹ


 


Mẹ đến thăm ta; mẹ ngồi bên cạnh, và lần đầu tiên trong đời, giống như hai chị em nói về những thử thách ghê gớm.


Bàn tay mẹ run run sờ trên bụng và mẹ thận trọng mở áo ngực của ta. Ta cứ ngỡ như là từ sự chạm của bàn tay mẹ mà tất cả được mở ra với sự dịu dàng của lá, và có một con sóng ấm áp tràn ngập trong lòng.


 


Một chút đỏ mặt, chút luống cuống ngượng ngùng, ta nói về những nỗi đau của mình và nỗi sợ trong cơ thể; ta ngã vào ngực mẹ; và lần nữa ta trở thành một đứa bé đang khóc trong vòng tay của mẹ mình vì nỗi sợ hãi trước cuộc sống trần gian.


 


Mẹ hãy kể cho con


 


Mẹ hãy kể cho con nghe tất cả những gì mà mẹ còn nhớ về sự đau đớn của mình. Mẹ hãy kể rằng con được ra đời như thế nào và đứa con của con sẽ ra đời ra sao, đứa con còn nằm trong bụng con hở mẹ.


 


Mẹ hãy kể, đứa con sẽ tự hướng về vú mẹ hay là con phải tự mình đưa vú cho con?


 


Mẹ hãy kể về kiến thức tình yêu của mình. Mẹ hãy dạy cho con cách vuốt ve dịu dàng, dịu dàng hơn sự ve vuốt của chồng.


 


Con phải làm thế nào để gội đầu cho con? Và làm sao đặt nó vào tã lót mà không làm đau con?


 


Mẹ hãy dạy cho con bài hát ru mà mẹ đã từng hát ru con. Bài hát này đưa đứa con vào giấc mộng tốt hơn bất kỳ bài ca nào khác.


 


Qui luật thiêng liêng


 


 Người đời nói rằng có vẻ như cuộc sống chập chờn trong cơ thể ta khó nhọc, và máu chảy trong tĩnh mạch, như chùm nho trong máy ép, nhưng ta chỉ cảm thấy sự nhẹ nhàng trong lồng ngực, như sau một hơi thở thật dài.


 


Ta là ai? – ta tự nói với mình - để giữ đứa con trên đầu gối.


Và với mình, ta nói:


 


- Là người phụ nữ đã từng yêu, và tình yêu sau nụ hôn đầu, đòi hỏi sự dài lâu.


 


Mặt đất nhìn ta và đứa con trai mà ta bế trên tay, cám ơn ta vì từ nay ta hữu sinh và thánh thiện, như những luống đất cày và những cây cau.


 


HÃY ĐƯA TAY CHO EM


Đưa tay cho em, chúng mình sẽ nhảy


Đưa tay cho em và hãy chiều em


Em như là bông hoa đơn lẻ vậy


Một bông hoa – và chỉ thế thôi anh.


 


Hòa nhịp hát, em cùng anh sưởi ấm


Trong bước nhảy em hòa quyện thân mình.


Như bông lúa đang dập dờn trên sóng


Của gió đồng – và chỉ thế thôi anh.


 


Anh Hoa hồng, còn em – Hy vọng nhé


Nhưng anh sẽ quên tên tuổi của mình


Để anh và em sẽ thành điệu nhảy


Trên ngọn đồi – và chỉ thế thôi anh.


 


DAME LA MANO


Dame la mano y danzaremos;


dame la mano y me amarás.


Como una sola flor seremos,


como una flor, y nada más...


 


El mismo verso cantaremos,


al mismo paso bailarás.


Como una espiga ondularemos,


como una espiga, y nada más.


 


Te llamas Rosa y yo Esperanza;


pero tu nombre olvidarás,


porque seremos una danza


en la colina, y nada más...


Gabriela Mistral


Nguyễn Viết Thắng dịch.


 

trieuxuan.info