15.04.2019
Phan Khôi
Thơ viếng Đền Hùng, 1929


Năm 1929 tại Sài Gòn, trên tờ Thần Chung, Phan Khôi dưới bút danh Tân Việt có điểm 2 bài thơ viếng Hùng Vương trong mùa thu năm ấy. Bài như sau:


THƠ VIẾNG MỘ HÙNG VƯƠNG


Mới rồi các ông Hội đồng Kinh tế ở Hà Nội rủ nhau đi viếng mộ Hùng Vương. Trong khi viếng, các ổng có ngâm vịnh cùng nhau tại chỗ, rõ là một cuộc đi chơi có ý nghĩa mà lại có vẻ phong tạo. Tiếc thay các báo nghe tắt hút (*), truyền tụng câu được câu mất, thật là một điều đáng tiếc. Như bài thơ của ông Phạm Quỳnh y cả bài, thế mà người ta truyền chỉ có một câu : “Con cháu ba kỳ thăm mộ tổ”, thì mất cả ý nghĩa toàn bài, như thế có phải là uổng phí tâm huyết của tác giả không? Nhờ độ nầy có thơ gởi theo máy bay đi Hà Nội, Sài Gòn, nên Tân Việt đã được cả nguyên văn bài, xin kính cẩn lục ra đây:


Bỉ nhân lạm dự hội đền Hùng,


Lai láng hồn thơ, tứ bất cùng;


Con cháu ba kỳ thăm mộ tổ,


Non sông ngàn dặm đội trời chung!


 


Đã hay khai trí dầu muôn việc,


Còn phải đề huề giữ một lòng


Quân tử Y đan (idéal) ơi! vậy đó!


Ra về, xin giữ đạo Trung dung


Cụ Bùi Quang Chiêu, khi ở Nam kỳ, viết hay là nói, cụ cũng chỉ xài chữ Tây. Đến lần nầy, ở trước mặt cái cảnh đáng cảm động ấy, tiếng An Nam của cụ ở đâu nó đổ ra rột rột! Người ta nói, hôm ấy cụ có khoe với bạn đồng hành mà rằng : Lần này là lần thứ nhứt mà tôi đã đạt được tư tưởng tôi bằng tiếng An Nam! Mà lại bằng “ve” (vers)* nữa!


Cụ Bùi chỉ có mấy câu lục bát, nghe được:


Hôm nay mới thiệt đề huề


Xơn xao xe ngựa, đi về gió trăng.


Cuối đầu lễ trước sơn lăng,


Khấn cùng quốc tổ, thấu chăng tấm thành


Miệng tày, nào có hy sanh!...


Người ta độ nầy hay than phiền mấy ông lãnh tụ ở Nam kỳ không thạo tiếng An Nam, vì đó nên không thể gần gũi với dân chúng. Nhưng coi thơ của cụ Bùi đây thì cũng đừng nên than phiền nữa.


Ước gì một năm được lấy ba mươi sáu lần đi dự hội đồng kinh tế, rồi thẳng dằm đi viếng mộ Hùng Vương luôn thì lo gì không giỏi tiếng An Nam, lo gì không ngâm thơ bằng tiếng An Nam được?


TÂN VIỆT


Thần chung, Sài Gòn, s. 244 (12.11.1929)


___


(*) tắt hút: nghĩa tương tự như: vắn tắt, quá ngắn, tạt ngang; “nghe tắc hút”: nghe thoáng qua, không đầy đủ (theo H. T. Paulus Của: Sđd.)


(*) vers: thơ.


Lại Nguyên Ân facebook 14-04-2019


trieuxuan.info