Tản văn
12.01.2019
Hoàng Văn Hoan
“Lời Mẹ Dặn" - của Phùng Quán - có phải là bài thơ chân thật?

Có bạn đọc xong thơ "Lời Mẹ Dặn",


Nghĩ không thông tìm đến hỏi tôi.


Rằng tác giả mượn lời thơ tuyên bố:


"Làm nhà văn chân thật trọn đời,


"Từ thuở nhỏ từng nghe mẹ dặn,


"In tấc son không dám trái lời:


"Yêu ai cứ bảo là yêu,


"Ghét ai cứ bảo là ghét,


"Thấy buồn muốn khóc là khóc


"Thấy vui muốn cười cứ cười".


Vậy tác giả phải là người chân thật,


Xin cho nghe, cho biết rõ đầu đuôi?


 


Lời bạn hỏi không làm tôi đột ngột,


Bài thơ kia tôi đã đọc qua rồi.


Trước hãy nói đến tình yêu ghét,


Ghét với yêu là lẽ sống con người.


Mẹ muốn con thành người chân thật,


Cần khuyên con biết ghét yêu ai:


Phải yêu kẻ lòng ngay dạ thẳng,


Phải ghét quân bán nước buôn nòi.


Lòng yêu ghét phải như gương sáng,


Ví bằng không, bia miệng muôn đời.


 


Con bất hiếu thường trái lời mẹ dặn,


Rằng ghét yêu là quyền ở lòng tôi.


Nó ghét kẻ thầy hiền bạn tốt,


Nó yêu quân gái điếm cao bồi,


Ghét những người đáng yêu của thiên hạ,


Yêu những người đáng ghét của muôn người.


Quen học thói gà đồng mèo mả,


Hóa ra thân chó mái chim mồi.


Con hư hỏng, khuyên răn chẳng được,


Mẹ ê chề đau khổ khuôn nguôi.


Nên từ lúc con còn bé nhỏ,


Mẹ phải lo dạy dỗ cho rồi.


Dạy cho biết điều hay lẽ phải,


Ngay cả trong tiếng khóc câu cười.


Có lúc con tủi buồn khóc lóc,


Mẹ phải ru rát cổ khàn hơi.


Có lúc con reo cười đùa nghịch,


Bảo không nghe phải mượn đòn roi.


Kẻo rồi nữa tre già măng mọc,


Mẹ hiền đâu dám để buông trôi.


 


Trên thực tế người trong cuộc sống,


Nào mấy ai tùy tiện khóc cười:


Biết bao kẻ khi vui muốn khóc,


Lúc buồn tanh thì lại muốn cười.


Ngẫm mình thấy khóc cười vô lý,


Muốn reo như thông đứng giữa giời.


Biết bao kẻ cười ra nước mắt,


Buồn lại e rằng khóc hổ ngươi.


Cười khóc một khi không thực tế,


Thà cắn răng, mím miệng, dằn hơi.


Có những kẻ âu sầu khóc tủi,


Lệ chưa khô bỗng đã cười vui.


Khóc tủi những mong người tội nghiệp.


Cười vui cho được khách mê tơi.


Mục đích cốt tiền nhiều nặng túi,


Phương châm theo mật ngọt chết ruồi.


Ngoài miệng vẫn nói cười thơn thớt,


Mà không dao, nham hiểm giết người.


Ấy là bọn quen nghề bịp bợm,


Kiếm ăn trên tiếng khóc nụ cười.


 


Đoàn vệ quốc phất cao cờ quyết chiến,


Liều tử sinh nơi khói lửa tơi bời.


Họ chặt tay để xông lên mặt trận,


Họ đem mình ra lấp lỗ châu mai.


Khi chôn cất những người đồng đội,


Trong phút giây họ cũng ngậm ngùi.


Nhưng quyết không dừng chân sùi sụt.


Tiến lên theo nhịp hát vang trời.


Ai dám bảo họ thiếu chân thật?


Họ là người chân thật nhất đời!


Ai dám bảo họ là đất sét?


Họ là "người" hơn cả mọi người!


Họ đáp lời kêu gọi của Tổ quốc,


Vì nhân dân đổi khóc ra cười.


Cười với khóc muôn màu muôn vẻ,


Ghét hay yêu tùy việc tùy người.


Đâu có phải


"Yêu ai cứ bảo là yêu,


"Ghét ai cứ bảo là ghét.


"Thấy buồn muốn khóc là khóc,


"Thấy vui muốn cười cứ cười".


Lời mẹ dặn chắc không ngớ ngẩn,


Từ nghìn xưa ai cũng thế thôi.


Nhưng có lẽ dặn khi còn nhỏ,


Nên nhà văn nay đã quên rồi;


Cũng có lẽ nhà văn xiên xỏ,


Viết văn ra cốt để bịp đời!


 


Nói đã hết, bạn tôi chưa thỏa mãn,


Còn mấy câu xin hỏi nốt mới thôi:


Câu:


"Sét đánh trên đầu không ngã,


"Đường mật công danh không làm ngọt lưỡi tôi,


"Bút giấy tôi đã bị người cướp giật,


"Tôi dùng dao mài đá viết văn chơi".


Câu nói ấy có phải là chân thật,


Xin cho nghe cho biết rõ đầu đuôi?


 


Mấy câu nầy có phần lắt léo,


Chữ trong văn mà nghĩa xa xôi.


Nghĩa xa quá thành văn khó hiểu,


Nhưng ích chi mà nặn óc tìm tòi.


Theo lẽ thường: thì sét đánh không ngã,


Chắc trên đầu có cắm thu lôi;


Nếm đường mật lưỡi không biết ngọt,


Chắc ăn tham vị giác hỏng rồi.


Nghề bút giấy đã làm không trọn vẹn,


Thì dùng dao khắc đá cũng xoàng thôi!


Ý kiến tôi thế thì nói thế,


Đúng hay không xin bạn tự trả lời.


 


Trúc Chi Hoàng Văn Hoan


Nguồn: Một đôi vần, NXB Việt Bắc, 1975. (Từ trang 77 đến trang 82).


 

trieuxuan.info