tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 25767954
Thơ
24.08.2012
Chế Lan Viên
Chế Lan Viên, Di cảo thơ (1)

Ích gì?


Khéo rồi mất giống bò sữa, họa mi, ngựa đua, gà chọi...


Khó gì? Ta không giữ, không nuôi thì nó mất.


Giống các nhà thơ cũng vậy,


Giống chồn xạ hương không ai gặp,


Tuyết trên non cao không ai thấy,


Giống nàng tiên, ông Bụt hiện trong mơ...


Mà chả cần ai giết


Chỉ thôi yêu là nó chết


Chỉ cần bâng quơ vu vơ đặt ra câu hỏi


Trịnh trọng cái bâng quơ vu vơ ấy


Hỏi rằng: ích gì họa mi?


Ích gì bò sữa?


Ích gì xạ hương?


Ích gì thi sĩ?


Ích gì nàng Tiên?


Ích gì cái hôn?


Ích gì giấc mơ?


Ông Bụt ích gì?!...


 


Đất nước ta


Đất nước gì mà tuổi trong nôi đã phải nhảy lên mình ngựa thép đi đánh giặc,


Đang cưỡi trâu chơi cờ lau cũng phải bỏ chơi mà đánh giặc


Chiếc gối lông nga cũng có âm mưu của giặc trộn vào,


Yêu mà bị chém rơi đầu vị Mỵ Châu hóa giặc!


Cho đến cùng phải hóa Sơn Tinh, Thủy Tinh


Đánh giặc cùng nhau huy động núi non, lũ lụt vào vòng chiến tình yêu


Mà cướp một cô Nàng.


 


Đừng ngăn cản


Khi anh gần chạng vạng


Thì có người bình minh


Đừng lấy hoàng hôn anh ngăn cản


Ban mai của họ sinh thành.


 


Đo


Trời như ngọc, như hồn, như bể


Ba cái sâu xa xanh có một màu


Ôi, cái tội của muôn đời thi sĩ


Đem hồn đo cho trời bể thêm sâu.


 


Bộ ba


Trang giấy, ngọn đèn và anh


Ba nhân vật một vở kịch hài nên rất bi thương


Cố nhiên khổ đau không phải ngọn đèn


Cả trang giấy nữa


Cả hai, chúng trông cậy vào anh đó


Anh có thể làm gì


Chứ ngọn đèn không phí lửa


Số phận trang giấy cao hơn chính nó


Không phải thiêu mình trên ngọn đèn kia,


Ngọn đèn mà bóng đêm giết chết dễ dàng


Chỉ hiu hiu gió


Vì chỉ còn anh thôi là cứu cho tất cả


Anh mà lắm lúc sóng bể, sao trời không hỗ trợ


Tất cả phải tự lấy mình ra che chở


Tự sâu thẳm đời mình, sâu thẳm, tận cùng sâu.


 


Bình đựng lệ


Từ sâu thẳm không tên


Vớt lên bình đựng lệ


Người xưa ném nỗi đau vào bể


Nhờ sóng triều vạn kỷ


Lấy vùi trong lãng quên.


Dẫu không chu kỳ


Như Tua Rua, sao Chổi


Chiếc bình tuột khỏi tay nhân loại


Lại về trở lại


Nằm kia


Cùng với hoa trúc đào đỏ chói


Và sóng chiều vào bãi


Ném thia lia.


 


Tôi từ xứ lắm bom


Giáp mặt nghìn lần cùng cái chết


Đứng trước chiếc bình con


Vẫn cứ bàng hoàng


Ồ! Ta đã nghe rao giảng về hư vô


Tro tàn, gió rét.


Ăn miếng buồn trong thơ


Uống nỗi đau ở triết,


Ờ, thế mà chả có gì mất hết


Chiếc bình kia vẫn còn


Vỏ ốc hóa vôi


Rễ cây bám bình hóa thạch


Nét hoa văn vẫn cười.


 


Dù hoa chỉ một ngày


Dù sóng kia vạn tuổi


Dù đời nhiều chuyện rủi


Mà rất nghèo cơ may


Chiếc bình xưa vẫn đó


Người này vứt để quên


Người kia cầm lại nhớ


Thời này dù vứt bỏ


Thì thời kia nhặt lên.


 


Cờ


Con cờ anh và cờ khách quan đối thủ


Chơi ván đời được thua chưa ngã ngũ


Bỏ xừ anh!


Anh và bóng anh


Anh và bóng em


Anh và số phận


Anh đi một bước, nó đi một bước


Anh đi con mã, nó đi con xe


Anh ghềnh con sĩ, nó xơi con tốt


Chả còn biết ai sau, ai trước


Ăn, chả bao giờ ăn luôn


Mà lỡ thua thì thua tuốt


Đẩy cờ anh vào những thế chênh vênh


Chiếu tướng thình lình


Mà chẳng ai đến cùng anh


Mách nước.


nó là khách quan, nó là tai ương


Nó là hạnh phúc, nó là văn chương


Nó là bóng em, nó là bóng anh


Nó chả là gì, nó là tất cả


Ôi, bạn bè anh đâu cả?


Để anh chơi chỉ có một mình!


 


Cờ lau Đinh Bộ Lĩnh


Tôi chỉ là nhà thơ cưỡi trâu


Đánh trận giặc cờ lau


Thế mà không đâu


Gặp Thập nhị sứ quân đầu rừng cuối quận


Thành ra người dẹp loạn


Rồi làm tướng, làm vua


Lắm chuyện nhức đầu


Cho tôi về với cành lau


Vàng vọ


Về với con trâu nghé ngọ


Có cặp sừng bỡ ngỡ


Chiều buồn không nghe hồn lau gọi nữa


Xe tiếng gió xạc xào


Xa mùi bùn, mùi trâu, rơm rạ...


Chỉ nghe danh vọng ầm ào


Vinh quang xí xố


Hoa Lư ở đâu?


Hoa lau ở đâu?


Hồn lau ở đâu?


Hồn ta ở đâu?


 


Các mùa hoa


Thôi không còn chờ mùa hoa phía trước


Mà ngoái đầu nhẩm lại các mùa hoa phía sau


Đấy là quy luật


Nhận mà không đau


 


Nhớ từ mùa hoa trong vườn mẹ


Lúc ấy là mai hay đào?


Lại nhớ mùa hoa xoan xứ Huế


Màu ngọc hồng trong chiêm bao...


 


Thôi cho ta khỏi đếm từng mùa hoa một


Ta có còn nó đâu?


Không phải hoa khuất mà ta khuất


Ta đi vào xứ không màu.


 


Cảm ơn một mùa ở trên trái đất


Cái hành tinh không vắng lặng giữa thiên hà


Không phải chỉ vì có hơi người ấm áp


Mà vì còn có các mùa hoa.


 


Dù là một chiếc hoa dại hoa vườn nhỏ nhặt


Ở trong cõi không màu, ta vẫn thấy nó từ xa.


 


Chuyến xe


Chuyến xe sau không còn anh nữa


Xe vẫn chạy nghìn đời chỉ vắng anh thôi


Nguyễn Trãi, Nguyễn Du... từng đi chuyến trước,


Những chuyến xe không có khứ hồi.


 


Con nhặng xanh


Hằng ngày anh đâu thấy nó,


Nhưng suốt đời, chẳng phút giây nào nó chẳng đợi chờ anh


Không, không phải Nàng tình nhân khắc khoải nào đâu


Mà là nó, con nhặng xanh thấy xác chết thì bâu


Anh chỉ vừa tắt thở thôi, thì trên thi thể anh nó đến.


Dù đó là người đẹp như Tây Thi, như Cléopatre...


Dù thiên tài như Einstein, Nguyễn Du...


Đều có con nhặng xanh đâu đó vo ve


Sẽ bay vào cái thây, xám ngắt của mình khi mình tắt thở


Cái hôi thối của ta, ta chưa thấy


Nó đã thấy rồi từ thuở...


Còn cái thơm tho của tuổi tên, danh vọng, của các vòng hoa


Nó lại cóc cần.


con nhặng ấy nói một câu cọc cằn:


"Mày là người, mày không bất tử!"


Do đó, anh phải thấy cho được con nhặng xanh


Khi chưa thấy Nó


Và cả một đời anh, anh làm từng câu thơ


là chính để tặng cho Nàng Nhặng đó


Chính nhờ Nàng mà anh chống với Thối Rữa, Hư Vô


Mà anh tồn tại


Anh viết những câu thơ mà thời gian không gặp nổi


Nhờ Nàng.


 


Gửi trạng Thông họ Hoàng


Ông thì hay say,


Tôi thì quá tỉnh


Mà ông đằm tính,


Tôi thì hay gây.


Thiên hạ người người yêu ông,


Tôi, thiên hạ ghét,


Gặp tôi, người ta lườm nguýt,


Nghe ông, người ta thông.


Thế mà lạ không?


Hai đứa thân nhau mãn kiếp


Từ đít nớp xăng ca-răng-xết (1947)


Mà chưa phản thùng.


Nhớ cái chiều đưa ma gió rét


Tiễn Diệu đi Vô Cùng


Trên xe tang nhọc mệt


Có cô Bạch Diệp


Tôi ngồi bên ông.


 


Tôi sinh ở Châu Hoan


Chứ đâu ở Quảng Trị?


Lý lịch có lắm điều chưa cụ tỉ


Rồi sau sẽ bàn.


Quảng Trị vốn là quê mẹ


Gió Lào râm ran


Thế thì khác quái gì Nghệ An


Gió Lào ào ào ra bể?


Huống gì Nghệ An là nơi mẹ có thai tôi


Rồi đẻ


Tôi khóc eo eo trong gió Lào rách xé.


Đẻ ở Châu Hoan xứ Nghệ,


Mẹ kêu "thằng Hoan".


Tôi xin Thông nắm lộc lằng vì thế.


Nhớ bát canh lộc lằng


Mẹ nấu ăn ngày bé,


Cái vị đắng lộc lằng như tuổi thơ đầy hương vị


Nửa đời người chưa tan.


May mà ông giải oan


Gửi cho tôi nắm lộc lằng quái quỉ


Ăn một miếng nhớ trời nhớ bể


Nhớ trăm thứ đầu cua tai nheo rồi nhớ mẹ.


Không phải cua, hôm ấy là tôm - tôm bể,


Húp muỗng canh, cắn quả cà xứ Nghệ


Giòn tan.


Tôi còn để lại chùm nhau


Mẹ chôn ở Nghệ An


Có còn gì không nhỉ?


Ông ở huyện Quỳnh qua Diễn Châu mấy tí


Trông giùm cho nhau!


Tôi ở Sài Gòn mới mười năm mà mọc rễ


Thế mà cơn bão lay chùm nhau ở Nghệ


Làm tôi đau.


Cũng bởi sinh ở Nghệ An,


Tôi tự ví mình với ông vua Thục


Chạy thục mạng trước thời gian truy bức.


Bố tôi hay kể cho tôi Đền Công,


Mỵ Nương và máu cô nàng...


Tuổi thơ tôi khóc.


Lớn lên tôi mới rải lông nga của mình ra bể Đông bể Bắc


Từng trang từng trang...


Thôi khéo tôi SÀi Gòn lại đi nịnh Nghệ An!


Thằng con Quảng Trị


Lớn lên Nghĩa Bình,


Già ở Tân Bình,


Một cây mẫy rễ,


Một đời lang thang.


 


Tôi biết ông có lắm nỗi buồn sâu


Nên ông uống rượu


Lại đổ cho tôi


Phượu!


Chớ có mà hại nhau!


Thề có tóc hoa râm nay muốn bạc trên đầu


Tôi không yêu thơ ông lúc nào hả hả?


Yêu cái câu sức người hóa thân cho sỏi đá


Yêu cái câu phi ngựa lên đèo Thẩm Mã


Yêu câu Bắc trộn vào Nam trong sóng cửa Tùng


Yêu câu Nguyễn Du nấm mộ giữa đồng


Yêu câu hoa hồng


Ngát mùi hương cúc


Thoảng chút mùi sắc dục


Chưa nhiều trong thơ ông.


Cố nhiên là thơ ông không giống tôi loanh quanh luất quất


Loa Thành mê cung,


Cũng như của cô kia õng ẹo õng à, nà nuột,


Hay như ông nọ lộc cốc , bà kia lung mung...


Thơ ông chân chất


Lúa lên hương giữa đồng.


Thơ ông suối trong veo


Chảy tấm lòng rất thật


Của một người rất yêu


Rất yêu mà chưa đựoc ngủ


Bên hoa cho đủ liều


Vì ông phải thức


Đón câu thơ gió vèo


Vì còn phải lo Viện, lo văn, lo đời, lo sử,


Lo giá - lương - tiền trong rổ chợ,


Lo trăm thứ của cuộc đời dây nhợ


Đâm ông buồn nhiều


Rồi ông cứ ngỡ nốc rượu vào sẽ đỡ


Cái bệnh ở lòng, thuốc cho ở cổ,


Cạn chén này, chén khác ùa theo.


Chết mong mình chôn ở Lái Thiêu


Đợi giờ trúng tủ


Quả chín như những chùm môi son Nam Bộ


Lộp độp rụng xuống mồ ông đều đều


Ông lãnh đủ và dùng đủ


Cho hồn phiêu diêu.


 


Xứ Nghệ mình từng đưa dân lên rú,


Xứ Nghệ mình gieo mạ ngoài sân,


Xứ Nghệ mình không cù lần


Đặt vòng, tháo vòng bất tử


Xứ Nghệ mình giỏi đủ


Giàu cá rồi giàu gỗ,


Chừ lại giàu ông Thông


Văn chương hơn tú, cử,


Bút châm hay không châm,


Trữ tình hay không trữ,


Làm văn như Đặc công ,


Mần chi, ông chẳng mần.


Giá thi trước sân rồng,


Đậu Trạng sẽ là ông


Rồi thì ông đi sứ,


Cờ quạt che đầy đồng,


Thức nhắm đâu phải lạc


Mà gỏi gà, nem công


Ông là Trạng đất Quỳnh


Lưu câu văn có võ


Ông là ông Trạng đỏ


Đỏ ấy nhưng lại tình


Ông thôi làm Viện trưởng


Phải đâu vì thiếu "chưởng"


Về nhà viết chân dung,


Chân dung và chân tướng


Kiếm tiền mua rượu dùng,


Tướng ông thế mà hung,


Thừa viết văn học sử


Cóc cần văn cử tử


Yêu ai thì khuyên vòng,


Cái vòng khuyên chóe đỏ,


Mà ghét thì bỏ xó


Đầu hay chân mặc họ


Bút và lòng không dung


Bút và lòng không rung.


 


thịt cầy hầm với mẻ


Thịt vịt chấm muốn gừng


Mực nướng nướng thơm lừng.


Bánh đa rồi rượu đế...


Nâng chén lên lễ mễ


Hoan tôi xin thưa rằng:


- Thưa chị Thông lưu ý


Vợ tôi - mụ Thường - khuyên anh, Thông say đừng say bí tỉ,


Có say, say cầmchừng,


Có uống, uống lưng lưng,


Mở mắt ra he hé


Nhìn lấy đời một tí,


Sau đó bỏ rựou dần,


Rồi bỏ luôn một thể,


Mạnh chân và khỏe tay,


Xe đạp đạp như bay,


Không rượu mà cứ say,


Vào đời không trúng gió


Thơ càng hay hơn cũ


Anh Hoan em đề tựa,


Làm sao mà không hay?


 


Tôi lặp lại như vẹt các lời phu nhân tôi dặn


Bỗng ngập ngừng thấy gay


Kìa đầu Thông bây giờ bạc trắng


Thay vào rượu giải sầu, ta tính sau đây?


 


Giọng trầm


Giọng cao bao nhiêu năm, giờ anh hát giọng trầm,


Tiếng hát lẫn với im lìm của đất


Vườn lặng yên mà thơm mùi mít mật


Còn hơn anh rồ giọng hát vang ngân.


 


Giờ báo tử


Tất cả bình minh đều hứa hẹn, trừ bình minh ấy,


Cái bình minh phản thùng, cái bình minh phản chủ, ác ôn!


Mà thôi, đừng vội lên án hạt sương và tiếng gà kết liễu ánh sáng đó


Có khi giã từ giữa khi đúng ngọ, lúc hôn hoàng.


Hơn thế, anh đã vĩnh biệt từ lúc ngòi bút, trang thơ anh bất lực


Từ lúc nhựa hồn anh khô kiệt, thấy hoa mai mà không biết đấy xuân về.


 


(còn tiếp)


Nguồn: Chế Lan Viên toàn tập. Vũ Thị Thường sưu tầm, biên soạn. NXB Văn học, 2002.


www.trieuxuan.info


 


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Năm mới - Đoàn Văn Cừ 10.02.2019
Tết - Đoàn Văn Cừ 10.02.2019
Ngày Xuân chơi đồng quê - Đoàn Văn Cừ 10.02.2019
Đám cưới mùa Xuân - Đoàn Văn Cừ 10.02.2019
Chợ Tết - Đoàn Văn Cừ 10.02.2019
Mưa Xuân - Nguyễn Bính 03.02.2019
Nhạc xuân - Nguyễn Bính 03.02.2019
Di cảo Chế Lan Viên: Hương sen/ Kịch II/ Lừa/ Mèo chuột - Chế Lan Viên 31.01.2019
Di cảo Chế Lan Viên: Hạt gạo/ Họ/ Hái trên trời - Chế Lan Viên 31.01.2019
Di cảo Chế Lan Viên: Giếng - Chế Lan Viên 21.01.2019
xem thêm »