tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 30556303
Truyện ngắn
07.05.2012
Ngọc Giao
Nghèo ăn Tết chó

Tiếng mụ Một hò buồn rã rượi… Đây đâu phải con sông Hương mà là ngõ xóm Khâm Thiên, nên tiếng mụ hò lạc lõng, không ai nghe cả, chỉ một mình mụ và tiếng muỗi kêu loạn trong ánh sáng ngọn đèn dầu lạc. Nước ở chiếc áo vá phơi trên sợi dây bắt ngang gian nhà hẹp rỏ từng giọt xuống mặt, mụ vẫn nằm không nhúc nhích. Khói thuốc phiện đang khiến cho mụ say. Say rượu thì còn dễ quên sầu hận, chứ thuốc phiện càng say, buồn khổ càng ngấm mạnh vào xương vào máu. Mụ Một say thuốc phiện lần này là lần đầu nơi xứ Bắc. Xưa kia, lênh đênh ở con sông Hương, đàn vài khúc mà nghe, gặp tri kỷ ép nài thuốc, mụ cũng nể mà “tui vô phép” rồi nghiêng mình hút một điếu.


- Một điếu thì có hề gì ạ - Mụ nói với họ, hai khóe mắt lim dim nhìn lên mui bồng đong đưa trên con sông khuya.


Đêm nay, đôi khóe mắt ấy nhìn lên chiếc áo vá nước rỏ ròng ròng xuống mặt. Mụ thấy cái gì cũng mờ mờ. Mụ thấy cái áo trên kia biến ra cái áo lụa màu mạ non mà ngày xưa mụ ưa mặc nhất. Đã biết bao nhiêu con cá đớp cái bóng ấy in dưới nước dòng sông trong, biết bao nhiêu chiếc én liệng như đưa thoi ở đầu bồng.


Duyên nợ ba sinh,


Nghìn dặm lênh đênh… ai nhớ mình…


- Dào ôi, cực quá! - Mụ Một thở phì phì, hai tay đập rời rã xuống giường.


Xưa mụ chỉ hút một điếu chơi. Cái gì cũng chỉ để chơi! Thế mà bây chừ mụ Một hút nhiều, tựa như việc mụ ăn trầu, uống rượu, đánh bài, nếu mấy ả cô đầu ngoài phố rủ rê, nếu gặp ông Hai Út (một ông thầy đờn người Bắc, đã một thời nổi trôi ở Huế để làm đồ đệ hai bậc danh cầm Đội Trác và Ngũ Đại) thì nhất định mụ Một phải say rượu trong khói thuốc. Gái già gặp người tri kỷ già, “đôi chúng mình như hai con đò nát thầy ơi, hãy uống với nhau dăm chén, hút với nhau mươi điếu rồi đờn vài khúc, ca vài câu cho nó vơi sầu, vơi khổ!”. Gặp những dịp như vậy, ông Hai Út bèn lên dây cây tì bà. Mụ Một sóng nhịp bằng hai bàn tay yếu, ca theo tiếng đờn.


- Ôi dào ôi, cực càng thêm cực! Thầy Hai Út ạ… - Mụ Một cúi đầu khóc.


Người bạn già không biết nói sao, bàn tay thõng xuống. Mụ Một ngượng ngùng lau nước mắt, mụ mỉm cười, với cái tiêm dúng vào ngao thuốc phiện. Điếu thuốc xèo xèo. Mụ Một nghĩ thầm khi mụ mếu ắt cái mặt già nhăn nheo của mụ cũng móp méo như điếu thuốc đang nở trên đầu bấc lửa. Nghĩ vậy mụ thấy thẹn. Mụ hò đôi câu, rồi bỏ lửng cho giọng trầm xuống tan đi như tiếng đàn của thầy Hai Út bỏ lửng ở cung hồ.


Thầy Hai Út ra về cho mụ ngủ.


Mụ cũng đứng lên theo tiễn ông bạn già. Nhưng mụ không dám bước ra ngưỡng cửa, mụ chỉ chắp tay lễ phép vái ông hai cái, rồi vịn tay vào tường, thò đầu ra tý nữa xem nhà hai bên dãy ngõ có ai thấy người đàn ông ở cửa mụ ra không. “Phải e dè với cả tấm lòng ngay thẳng của mình, cực quá! Mình có chi giăng gió với người ta đâu. Chém cha cái miệng rông dài!...”. Mụ nói vậy rồi quay ngay vào. Mụ lao đao buông phịch người xuống chiếu. Mụ nằm nhìn lên cái áo vá, từng giọt nước lạnh rỏ xuống vầng trán nóng tê tê…


Mụ hò. Lại hò mà nghe một mình. Mụ chỉ có một mình nơi đất khách quê người.


***


Có con, có cháu, mà rồi phải sống chơ vơ trong cái ngõ hẻm Khâm Thiên, người đàn bà Huế nọ không than thở với ai, không trách trời, trách Phật, buồn khổ quá mụ chỉ ca đôi tiếng, có tiền thì ra quán uống chơi vài cút rượu, xong rồi mụ lầm lì trở về nhà - ấy là một cái xó bụi bậm và đầy mạng nhện mà trước đây người ta chứa ô tô, mụ nằm lăn ra, hò vài ba câu như thời xuân xanh ở kinh kỳ.


Con mụ Một là một anh thư ký, có vợ và đứa con trai bảy tuổi. Vợ anh là một chị gái giăng hoa gặp nhau ở đâu, lấy nhau năm nào, có con ra sao họ cũng chả cần nhớ làm chi, anh cũng quên luôn rằng trên đời còn có một mẹ già đang đau và ghen âm thầm cái “tình mẹ con” của mụ đã bị ả gái giăng hoa, nàng dâu của mụ chiếm đoạt. Người con trai yêu quý có nhìn đến mụ đâu. Người nàng dâu một hôm ton hót với chồng rằng:


- Tôi thấy người ta đồn dạo này bà ấy nghiện rượu, nghiện thuốc phiện, đêm nào cũng ca hát với một lão thầy đờn.


Người con tê tái, rình xem một đêm khuya. Quả nhiên, gã nhìn thấy vậy. Gã lướt qua mặt mụ, cố ý bật que diêm châm thuốc lá cho mẹ rõ mặt mình, gã cười nhạt rồi gã lao mình ra đi. Gã xin đổi ngay vào một tỉnh miền Trung, đem cả vợ con theo. Mụ Một khóc sậm sụt liền ba tháng, nhớ con năm phần, nhớ cháu cả mười phần. Cái thằng bé kháu khỉnh, mập như con ông Bụt. Trước kia, mỗi khi thằng bé được bố dắt đến ngõ thăm bà thì nó quấn lấy cổ bà, bà cũng ôm chầm lấy cháu mà hôn:


- Cháu bà đấy à? Cháu có nhớ bà không? Chứ bà nhớ thương đến đứt ruột, đứt gan, cháu ạ…


Mụ khóc trên tay cháu, rỏ nước mắt xuống bàn tay cháu. Thằng bé không chùi vào áo, nó đưa bàn tay lên môi:


- Bà ơi, nước mắt sao mặn thế, a bà?


Mụ nheo mắt nhìn cháu, cắn vào má cháu:


- Nước mắt và máu đều mặn cả. Thế cháu đã nếm nước mắt của ba cháu chưa?


Thằng bé ngây ngô:


- Chưa. Ba cháu chả bao giờ khóc như bà.


Mụ ngùi ngùi:


- Hôm nào cháu thử bảo ba cháu khóc, rồi cháu nếm xem nước mắt ba có mặn giống nước mắt bà không, cháu ạ.


Người con trai nghe mẹ nói, cúi gục đầu nhìn xuống đất. Lần thăm ấy, gã biếu mụ nhiều tiền hơn mọi lần:


- Để mẹ đong gạo trắng mà ăn. Gạo hẩm thế này, nuốt làm sao được.


Rồi gã cầm tay mụ, ngập ngừng:


- Thôi thì trăm giận nghìn hờn mẹ bỏ đi cho. Mẹ về ở với chúng con. Mẹ lẩn quất thế này, con xấu hổ với người ta, mà cháu thì nó nhớ…


Mụ thở dài:


- Con ơi, mẹ còn muốn nhìn mặt nó làm chi nữa. Nó lăng loàn, nó có coi mẹ ra gì đâu. Con cứ để mẹ ở đây, ngày nào mẹ chết thì con làm ma cho mẹ. Sau ba năm rồi, con có thương mẹ thì nhớ đem nắm xương khô của mẹ về Huế mà táng ở bên mồ ông ngoại, bà ngoại con dưới chân núi đó…


Mụ nghẹn lời, khóc như mưa như gió. Mụ khóc một lúc lâu, vừa ngẩng lên thì nàng dâu đã đứng ngoài đầu ngõ rít răng gọi thằng cháu mụ:


- Đi về thằng kia. Bố mày muốn ở đây với người ta thì cứ ở. Tao không cần.


Người con đành lẳng lặng chạy theo đứa bé ra khỏi ngõ. Tiếng nàng dâu mụ còn rít róng mãi ngoài đường.


Bữa ấy, mụ Một lại ra quán uống đủ ba cút rượu. Mụ lao đao về ngõ; mới bước chân vào cửa đã thấy ông Hai út ngồi đợi đấy rồi. Như mọi lần ông mang cả khay đèn đến, ông đang sửa bấc, mụ bèn reo lên:


- May quá, thầy út à. Tui đang buồn, tui đang say. Thầy ôi, lại gặp cố nhân, thế thì lại đơn vài khúc, ca vài câu mà nghe chơi, chớ không gặp thầy thì chừ tui đã treo cổ tui lên xà nhà cho rồi kiếp…


Thầy út chỉ “dạ”, lặng đi một lúc mới ngậm ngùi:


- Chết chi cho uổng bà bạn ôi! Đời còn vui lắm bà, nếu cứ được vui mãi như thế này.


Cả hai người hút xong chừng mươi điếu thuốc, thầy Út lên dây đờn. Mụ Một hắng giọng, ngồi lên, đôi mắt ướt mờ, nhìn vào ngọn lửa đèn đăm đăm.


***


Tết đến rồi. Kẻ giầu sắm tết. Cái dân xóm nghèo của mụ Một cũng bắt đầu bàn về tết và lo tết.


Nắng hoe hoe ấm lấp lánh trên dòng nước cống ngang cửa nhà mụ. Những con muỗi ngày ở dòng nước cống bay rỡn nắng, trắng lên như đám bụi. Mụ Một ngồi sưởi nắng, ôm con chó vào trong lòng.


Con chó vàng của mụ là bạn đọc từ đầu chưa ai hay, vì mụ đã dắt đi cầm cho một mụ chủ cô đầu. Con chó hay bậy, hay cắn khách, đã một lần dám chui vào gậm giường Hồng Kông rình tha áo quần của một ông tham biện nhân tình mụ chủ cô đầu, mụ chủ đánh nó một trận đau rồi đuổi về mới mụ Một.


Hôm ấy mụ Một ngồi thụp xuống, giang cả hai cánh tay gầy ra đón nó, như những khi đón thằng cháu quý được bố dắt đến thăm mình. Mụ cũng đã khóc trên đầu nó, mụ đã ra ngoài ô mua một mớ xương bò về làm tiệc đãi nó, để tỏ chút tình chút nghĩa với nhau.


Ngày còn đứa cháu ở bên mụ, đứa cháu vẫn là bạn thân của nó. Chúng chơi, chúng nghịch cùng nhau suốt ngày. Ngày mụ ra đi, con chó cũng theo đi. Mụ lại bầu bạn với nó, để nhìn thấy nó mà nhớ đến thằng cháu yêu. Thế mà túng bấn quá, mụ đã phải đem cầm cho mụ chủ cô đầu. Bây giờ nó lại trở về, mụ xoa vuốt nó, ngồi lầm lì với nó, hò cho nó nghe trong những ngày mưa dầm gió bấc hay những buổi cố nhân của mụ, thầy Hai Út đi đâu xa.


- Bà Một ơi, con vàng độ này béo quá. Giá được nó mà bó giò hay hầm rựa mận chén tết thì thú quá!


Bác Năm - răng - bạc cười nói oang oang. Mụ Một cũng cười:


- Ừ, tui bán cho anh. Thế đã có tiền chưa?


Bác Năm - răng - bạc vỗ vào cái túi áo xanh đầy dầu máy, cái túi không có tiếng xu hào, nhưng bác lại càng cười to hơn rồi đi thẳng.


- Bà Một ơi, con vàng độ này có vẻ khặc khừ lắm thế. Để cho chúng tôi, sẵn riềng, mẻ ở nhà rồi. Chưa có gì chén tết đây, bà ạ.


- Ừ, tui bán cho bác. Thế đã có tiền chưa?


Họ đã có tiền. Nghĩa là họ đã loan báo cho cả xóm biết rằng tết này sẽ thưởng xuân bằng con vàng mụ Một. “Con vàng béo lắm, chả cần gì kiêng kị, nghèo thì bất chấp thiên địa sự, bà con ạ!”. Họ góp tiền, kéo đến nhà mụ Một.


            Họ cười vang nhà, đặt tiền xuống chiếu. Rồi họ kéo con vàng ra. Con vàng sợ sệt nằm run nép ở gậm giường. Người ta cứ khua nó ra. Nó cũng gầm gừ kháng cự, nhưng bác Năm - răng - bạc đã đánh trúng một búa vào lưng, nó gục ngay xuống bên chân mụ Một. Nhìn hai mắt con vàng ướt sũng ngước lên nhìn lại mình, trong khi người ta đã buộc dây thừng kéo nó đi xềnh xệch, mụ Một đứt ruột, ôm lấy mặt. Mụ nghĩ đến cái ngày nàng dâu mụ giằng đứa bé cháu yêu khỏi tay mụ, kéo tuồn tuột đi. Đôi mắt đen nhánh của nó cũng ướt đầm đìa như đôi mắt con vàng, như đôi mắt mụ.


- Dào ôi, tôi nhớ con tui, tui thương cháu tui! Tui biết tìm nơi mô chừ!


***


Chiều ba mươi Tết. Gió lạnh. Gió từ đâu reo trên mái ngói. Mụ Một bứt rứt như điên, mụ đi vào đầu ngõ, lại trở ra cuối ngõ, mụ không chào ai, cũng chẳng nhìn ai cả. Đầu gục xuống, lưng mụ còng xuống, trông thảm hại, thực là thảm hại!


Con vàng của mụ cũng đang lồng lộn đòi dứt sợi dây thừng ở trong sân nhà bác Năm - răng - bạc, vì cái nhà cô đầu bên kia đã đốt một bánh pháo cúng tổ chiều ba mươi làm cho nó sợ.


Những bánh pháo khác tiếp ran lên. Con vàng cuống cuồng. Sợi dây bợt dần, sau cùng đứt hẳn. Con vàng cong đuôi chạy. Nó chạy ra bờ ao, luồn qua các bụi cây. Một đứa trẻ, con bác Năm - răng - bạc thét lên. Dân xóm, ấy là những người nghèo có phần vào con chó, lúc bấy giờ vừa kịp đi làm về, nghe trẻ thét, đều hò nhau vác gậy đuổi con vàng. Một cuộc náo loạn ghê gớm. Không ai thấy bóng con vật xó nào. Cái xóm nghèo nhớn nhác vì mỗi nhà mất một nồi giả cầy chó thưởng xuân. Họ cãi cọ nhau, trách mắng nhau, rằng sao Ba Kim có cũi mà không nhốt, rằng sao chị cả Ca - bánh - cuốn có xích sắt lại không chịu bỏ ra: “Ừ xích sắt thì nó chạy đằng giời! Xích sắt còn phải kể…, người còn chịu nữa là giống chó!”.


Ông cả Cao nói thế, rồi bảo nhau kéo cả ra nhà mụ Một. Một người giả vờ tìm guốc để cúi nhòm gậm giường mụ, biết đâu con chó khôn nó chẳng về với chủ.


- Các bác ôi, con vàng nó trốn thì tui xin nộp lại tiền các bác. Tui cũng định đi vay thêm để lấy cái vé xe lửa về miền trong đi tìm con tui, cháu tui. Chúng nó bạc với tui nhưng mà tui nhớ chúng nó, tui không còn chịu được cảnh chơ vơ này nữa. Bây giờ tui xin trả lại… Vâng, tui xin trả lại các người…


Mụ cúi xuống cho người ta khỏi thấy rằng mụ khóc, mụ mở hòm lấy món tiền trải ra giường.


Nhưng mọi người không ai thò tay ra lấy lại tiền. Họ nín lặng nhìn mụ mà ái ngại.


Một lúc lâu, bác Năm - răng - bạc mới lên tiếng:


- Cảnh đến thế này thì chúng tôi còn lòng nào lấy lại số tiền mọn nữa. Chúng tôi xin biếu bà, tôi lại xin tất cả các ông các bà đây mỗi người thêm một tí đưa bà để bà về quê hương, may ra bà tìm thấy mặt con, mặt cháu.


Ai cũng khen bác Năm nói phải. Họ vét túi giúp thêm tiền mụ Một, rồi vui vẻ ai về nhà nấy.


Chiều hôm mồng một, mụ Một đi chào biệt hết cả mọi người trong xóm. Mỗi nhà mừng tuổi mụ một chén rượu đầy. Mụ không từ chối. Uống vừa vặn say thì mụ lao đao ra phố gọi một cái xe kéo ra ga, đi chuyến tốc hành.


***


Đoàn tàu lao trong bóng tối. Mụ Một co ro rét và say, gục đầu vào cánh cửa toa. Mụ se lòng nghĩ đến con vàng của mụ bây chừ nơi mô? Con vàng lang thang, mụ cũng lang thang một mình.


Đăng Tiểu thuyết thứ Bẩy số 404/1942


Nguồn: Rút từ Bến đò Rừng. Tuyển truyện ngắn Ngọc Giao. Nguyễn Tuấn Khanh tuyển chọn. NXB.  Văn học, 03-2012.


www.trieuxuan.info


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Chiều muộn - Triệu Văn Đồi 02.12.2019
Lễ hội ăn mày - Hồng Nhu 14.11.2019
Chuyện không muốn kể - Đỗ Tiến Thụy 03.11.2019
Lênh đênh - Đỗ Tiến Thụy 03.11.2019
Gai sen - Kim Nhu 03.11.2019
Vũ nữ Ba Lê - Olga Tokarczuk 15.10.2019
Người đàn bà xấu nhất hành tinh - Olga Tokarczuk 15.10.2019
Người cha anh hùng của nữ thủy thần Undine - Heinrich Böll 11.09.2019
Mùi vị bánh mì - Heinrich Böll 11.09.2019
Cuộc đời trôi nổi của cái tách không quai - Heinrich Böll 11.09.2019
xem thêm »