tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Năm 2019, Green Leaf VN có hơn 500 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới, đạt 150 ngàn lượt xuất bãi. Tỷ lệ đón khách thành công, đúng giờ đạt 99.97%.

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 30963079
Những bài báo
23.04.2012
Hoàng Hưng
Allen Ginsberg, một đời thơ sôi động

Mấy hôm liền, các đài phát thanh Mỹ và châu Âu đưa tin về cái chết của nhân vật "huyền thoại Beat". Tám ngày trước khi từ trần người ta chuẩn đoán ông bị ung thư gan gian đoạn cuối và một cơn sốc tim rất nặng. Sau nhiều ngày nằm viện, ông đòi về để chết tại nhà. Thứ năm, 3/4/1997, ông bị một cơn đột quỵ, hôn mê và không bao giờ còn tỉnh lại. Ngày 5 tháng 4 năm 1997, thứ bẩy, Allen Ginsberg qua đời trong căn hộ bốn phòng giản dị của mình ở Lower East Side, khu Manhattan, New York, giữa đám "bạn thân và người tình già". Theo Bill Morgan, bạn và người lưu trữ của A.G, trong những ngày cuối cùng, ông viết hơn một chục bài thơ ngắn - một bài có tên Về danh tiếng và cái chết - và tự làm mình kiệt sức vì trò chuyện với bạn bè.


Ám ảnh về cái chết đã xuất hiện trong thơ A.G ngay từ ba mươi năm trước, trong những giờ phút bế tắc giữa xã hội của các cao ốc:


"Nhưng giờ đây sự va đụng khủng khiếp của các cao ốc và hành tinh xuyên thủng những bức tường ngôn ngữ và dìm tôi dưới sức nặng vĩnh viễn sông Hằng của nó.


Không lối thoát, chỉ còn nẻo chết Bangkok và New York... một giấc mơ lăn tăn vẫy gọi.


Chết đi để chấm dứt mọi nỗi khổ gớm ghê - bỏ lại sự bất tử cho kẻ khác chị


  (Đêm cuối ở Calcutta - bản tiếng Việt của Hoàng Hưng và Nguyễn Đỗ).


Tới năm 1992, lúc 66 tuổi, bản năng sống thúc giục ông bắt đầu "học cách chăm sóc thân thể" mỗi buổi sáng:


"... Kiểm tra đường huyết, làm sạch răng đúng cách, chải, xỉa, dùng chỉ cọ răng, xúc miệng.


Thoa dầu bàn chân, mặc áo trắng quần trắng đi vớ trắng"


rồi


"ngồi một mình bên bồn rửa một lúc trước khi chải đầu, hạnh phúc vì chưa là cái xác"


                                                                (Lá thư, Hoàng Hưng dịch).


Irwin Allen Ginsberg sinh ngày 3 tháng 6 năm 1926 tại Newark, bang New Jersey, Hoa Kỳ, là con trai thứ hai của nhà thơ Louis Ginsberg, và mẹ ông Naomi là một người Nga lưu vong. Dòng máu Do Thái chảy trong ông, tư tưởng xã hội chủ nghĩa theo dòng sữa mẹ nuôi dưỡng tuổi trẻ ông.


"America, ta đã quen là một người cộng sản khi ta còn bé, ta không hối tiếc.


... Khi ta lên bảy mẹ đưa ta đến những cuộc họp chi bộ cộng sản, họ bán đậu mỗi tích kê một nắm giá một đồng tiền còn diễn văn  thì không mất tiến mọi người đều thiên thần và tình cảm đối với người lao động thật chân thành... " (America, Hoàng Hưng dịch).


Muốn theo người anh Eugene vào nghề luật với ước vọng bênh vực quyền lợi người lao động, cậu vào trường đại học Columbia. Nhưng sự gặp gỡ Jack Kerouac và William Burrowghs vào lúc 17 tuổi đã đánh dấu bước ngoặt tư tưởng của A.G. "Tôi nhận thức được rằng mình toàn nói qua một hộp sọ trống rỗng... Tôi đã không nghĩ những ý nghĩ của riêng mình, không nói những ý nghĩ của riêng mình".


Một sự kiện khác quyết định đường đi của anh vào năm 1948: Trong lúc đang nằm dài trên chiếc tràng kỷ trong căn hộ của mình ở khu Đông Harlem, A.G. trông thấy William Blake (nhà thơ Anh thế kỷ 19 có khuynh hướng tâm tình) đọc bài thơ A, Hoa hướng dương, trong một "ảo ảnh ba chiều".


A.G. nổi danh như cồn từ vụ án tập thơ  năm 1956. Bài thơ dài mở đầu như sau:


"Tôi đã thấy  những trí tuệ xuất sắc nhất của thế hệ mình bị huỷ diệt vì điên rồ, trần truồng chết đói hysteric lê lết qua những phố da đen tìm một liều cuồng loạn lúc rạng đông


...Những kẻ nghèo nàn rách rưới mắt trũng cao nghều ngồi vêu hút thuốc trong bóng tối siêu nhiên của những căn hộ nước lạnh dập dềnh trôi ngang những đỉnh chóp các thành phố lặng ngắm nhạc Jazz..."


Theo A.G thì ông không có ý định công bố bài thơ này, nhưng nhà thơ bạn ông Lawrence Ferlinghetti chủ nhà xuất bản City Lights Book (Đêm thành phố) đã cho in ra. Cảnh sát San Fransisco tịch thu các ấn phẩm , và người xuất bản phải hầu toà vì tội công bố một "quyển sách bẩn thỉu". Kết quả Ferlinghetti trắng án, còn tên tuổi và tác phẩm của Ginsberg trở nên lừng lẫy.


Đó là thời kỳ của nước Mỹ bảo thủ những năm 50, khi màn ảnh nhỏ khoe những cặp vợ chồng ngủ riêng giường. Điều thú vị là 40 năm sau, chương trình truyền hình cáp của nước này lại phát cảnh Ginsberg đọc cho lớp trẻ những năm 90 thưởng thức.


là bài thơ tặng Carl Solomon, một người bệnh mà tác giả gặp trong lúc anh nằm tại một bệnh xá tâm lí trị liệu. Thơ  phơi bầy tâm trạng bế tắc phản kháng của một thế hệ bị nghiền nát bởi cỗ máy xã hội công nghiệp ghi nhận, tung ra một "thi pháp" đầy thách thức: câu thơ tuồn tuột tuôn ra tự phát bộc phát dài dặc không chấm câu, ngôn ngữ bộc trực đời thường thậm chí tục tĩu không hoa mĩ, hình ảnh siêu thực phi lý, trong một tinh thần hoàn toàn tự thú.


Raddish tác phẩm thứ ba cũng rất nổi tiếng của A.G là một trường ca về cuộc đời và cái chết của mẹ ông trong một bệnh viện tâm thần. Tác phẩm đầy tình cảm - một thứ tình cảm chân thành đến trần trụi, kiểu Ginsberg - viết theo bút pháp "dòng ý thức", được kích thích bằng amphetamin và morphin. (Ginsberg có chủ ý thể nghiệm tác dụng của các hoá chất đối với sáng tác, đặc biệt là LSD, và công khai tự bạch về điều này - có lẽ ông chưa thấy được tác hại nguy hiểm của hành vi ấy đối với những người trẻ tuổi thiếu bãn lĩnh sống, đó là mặt tiêu cực của ông).


Những năn 50, ông cùng các bạn (Jack Kerouac, William Burroughs, Neal Cassady...), nguyên chỉ là "một nhóm bạn ham mê văn chương nghệ thuật và yêu nhau", đã làm nên một thế hệ "beat" huyền thoại - thế hệ vỡ mộng vì một xã hội qui ước đã "đột phá", "đào bới" một văn hoá riêng cho mình. Mặt trái của thứ "văn hoá nhóm" (subculture) ấy là ma túy, buông thả. Mặt phải của nó là tinh thần giải phóng, yêu hòa bình, yêu thiên nhiên, là tình người chân thực.


Năm 1991, trả lời phỏng vấn báo The Associated Press - nơi 40 năm trước, chàng trai Ginsberg từng làm chân sai vặt trong toà soạn - nhà thơ nhắc lại những năm 50 thời kỳ của "bệnh hoang tưởng, nghi ngờ, sợ hãi hoàn toàn, kẻ giầu cướp bóc người nghèo mà mồm lại than phiền về người nghèo...", thời kỳ của "những xúc động giả mạo bị thị trường hoá, cơ giới hoá".


Ginsberg luôn luôn "về phe" những kẻ yếu, những kẻ bên lề, những nhóm thiểu số. Ông đấu tranh cho các quyền của giới đồng tính ái mà ông là thành viên "Tôi làm thơ, bởi vì các tế bào di truyền và nhiễm sắc thể của tôi hướng đến các chàng trai chứ không phải đến các cô gái"(Ngẫu hứng Bắc Kinh 1984, Ngân Xuyên dịch). Ông bị bắt năm 1967 vì phản đối chiến tranh Việt Nam ở New York, hội nghị Đảng dân chủ ở Chicago. Năm 1965, giám đốc FBI (Edgar Hooven) xếp ông trong "danh sách nguy hiểm cho an ninh".


Các tập thơ Tin tức hành tinh Sự suy vong của nước Mỹ trong thập niên 60 ấy có nhiều bài phê phán chính sách của chính quyền Mỹ, đặc biệt là tính chất đế quốc và hiếu chiến của nó. Ông trở thành "guru" (đạo sư) của phong trào "phản văn hoá", ông sáng tạo thuật ngữ "quyền lực của hoa".


Trên con đường đi tìm giải thoát khỏi hư vô, Allen Ginsberg và các bạn mình đã gặp tư tưởng Phật giáo. Càng ngày, những bài thơ hướng về "thiền" càng chiếm vị trí quan trọng bên cạnh khuynh hướng "hiện sinh beat" trong sáng tác của ông. Ông còn thực tập "thiền định" bằng bài thơ theo hướng dẫn của vị sư tăng Tây Tạng Tsulgrim Gyamtso. Bài thơ ngắn sau đây viết ngày 20 tháng 8 năm 1991 bắt đầu bằng tình trạng mê loạn (Samsara) "vô lương những giao kèo, tivi, thịt, thị trường chứng khoán, tít lớn nhật báo, tình ái, đời sống Thủ đô" và kết thúc là sự chứng ngộ cảnh giới an tịnh (dharma kaya): "Sớm muộn cũng buông trôi, yêu ghét khinh khi, đi dạo công viên nhìn trời, ngồi trên gối, đếm sao trong óc, trỗi dậy và ăn".


Ông đã cùng thầy của mình là nhà sư Tây Tạng Chogyam Trungpa lập ra một Viện nghiên cứu và tu tập Phật giáo đầu tiên ở Phương Tây, mang tên Viện Naropa tại bang Colorado, trong đó có "Trường thơ thoát xác" mang tên Jack Kerouac. Tại nhà riêng, ông mở đầu mỗi ngày bằng việc toạ thiền, sau đó là một ly trà chanh nóng. Bữa ăn sáng của ông là "chao nấm tỏi tây bí đông trộn".


Chắc một tâm hồn nóng bỏng như A.G khó lòng đạt đến cảnh giới an tịnh (bài thơ ngắn dẫn ở trên chỉ là "một bài tập thiền" mà thôi), vả lại, một khi đã đạt tới, thì ắt sẽ vô ngôn, làm gì còn thơ! Song làm thơ như một biện pháp tự thanh lọc để đạt đến giác ngộ, thì quả Allen Ginsberg là người đầy chân thành!


Chân thành là nguyên tắc đầu tiên và cuối cùng của ông. "Làm thơ là viết lên giấy tất cả những gì đến trong đầu. Tất cả những gì đủ mạnh, đủ sống động để mình phải nhớ". "Cứ ngây thơ. Ngay thẳng. Chân thành. Công khai những gì trong đầu mình, tức là hiến cho đời sự thể hiện một tinh thần trung bình nhưng khác biệt hẳn với những thể hiện giả tạo bị các phương tiện truyền thông và chính phủ nhào nặn, khác biệt hẳn việc sản xuất hàng loạt những hình ảnh tạo ra thị hiếu giả mạo về tình cảm và về con người" (trả lời phỏng vấn nhân dịp 70 tuổi)


Có thể nói toàn bộ thơ ông là nhật ký đời sống toàn diện của con người ông. Năm mươi năm sáng tác là tài liệu ghi lại con đường tâm linh của một cuộc đời tận trung thám hiểm những khả năng sáng tạo của ý thức.  Vì thế thơ Allen Ginsberg rất phong phú về nội dung và giọng điệu. Từ chiêm nghiệm Phật giáo đến phiêu lưu tính dục, từ những đề tài siêu nghiệm đến chủ nghĩa hiện  thực + bình luận chính trị, từ các bài ca (rag, ballad, blue) đến những suy nghĩ về thơ.


Trong các hoạt động thơ, Allen Ginsberg không  biết đến sự mệt mỏi. Một chị bạn Mỹ vừa kể với tôi: hồi cô còn đi học, nhà thơ đã đến trường đại học của cô nói chuyện, đọc thơ, và... trong cơn hứng khởi, ông đã trút bỏ quần áo, giữa tiếng reo hò của sinh viên và bị các nhân viên lôi cổ tống ra ngoài! Năm 1965, ông qua Tiệp đọc thơ trong lễ hội phong "Vương Hậu tháng 5" truyền thống của Praha, và được 100.000 công dân Tiệp bầu làm "vua tháng Năm". Năm 1977 ông đi lưu diễn cùng nhóm Dyla's Rolling Thunder Revue và ứng tác những bài thơ khác. Ở tuổi lục tuần. A.G còn biểu diễn và đọc thơ tại những câu lạc bộ đêm ở Manhattan. Hoạt động mới nhất của ông là đọc bài thơ rock châm biếm chính trị Ballad của những Bộ xương" trên nền nhạc của Paul Mc Cartney và Philip Glass để thu đĩa (1996).


Allen Ginsberg được coi là nhà thơ có ảnh hưởng nhất đối với thơ Mỹ sau Walt Whitman. Hơn thế, ông còn đóng góp nhiều vào việc tạo nên diện mạo nghệ thuật, âm nhạc và chính trị của nước Mỹ suốt 50 năm qua. Thơ ca cách tân và tinh thần xung kích của ông về giải phóng chính trị, tính dục và tâm linh đã tạo cảm hứng cho vô số nhà thơ, nhạc sĩ và nghệ sĩ tạo hình, nghệ sĩ biểu diễn  ở nhiều châu lục, đóng góp vào việc hình thành cách nhìn thế giới của vài thế hệ Mỹ Âu. Trong số các nhân vật lừng danh chịu ảnh hưởng của ông, có thể kể từ tổng thống - nhà thơ Czech Vaclav Howel đến Yoko Ono (vợ John Lennon và Bol Dylan nhà thơ - ca sĩ nhạc đồng quê...


Allen Ginsbeng đã ra đi sau khi đã ở đỉnh cao của thành công. Ông được bầu vào Viện Hàn lâm  Văn học Nghệ thuật Hoa Kỳ, được Bộ trưởng Văn hoá Pháp tặng huy chương Hiệp sĩ Văn học Nghệ thuật, và mới năm trước đây, cả nước Mỹ và Tây Âu tưng bừng kỷ niệm thượng thọ ông cùng với sự hồi sinh các huyền thoại về thế hệ Beat.


Thế hệ trẻ đô thị miền Nam Việt Nam trước 1975 đã biết đến Allen Ginsberg như  một thần tượng "beat" như một chàng hippy phản chiến. Thơ ông được giới thiệu có lẽ lần đầu qua bản dịch của Hoàng Ngọc Biên trong một số đặc biệt của tập san Trình Bày. Năm 1996, nhà thơ Dương Tường sang Mỹ, tìm đến thăm ông nhưng không gặp. Ông đã viết thư sang Việt Nam cảm ơn và tâm sự về thơ. Người viết bài này đã giới thiệu và dịch Allen Ginsberg trên tạp chí Sông Hương, Kiến thức ngày nay nhân nhịp ông 70 tuổi, và cùng với Thanh Thảo, Nguyễn Đỗ, Ngân Xuyên trân trọng giới thiệu ông trên tạp chí Văn học nước ngoài của Hội Nhà văn Việt Nam. Ngày 18 tháng 2 năm 1997, tức là chỉ ít lâu trước khi lâm trọng bệnh, Allen Ginsberg viết thư sang cảm ơn về số báo Văn học nước ngoài  với nhiều bài thơ của ông được dịch, và gửi tặng một loạt tác phẩm mới nhất của ông. Ông hỏi thăm nhà thơ Vũ Hoàng Chương còn sống không, có khoẻ không?  (ông kể tháng 5 năm 1963 ông tới Saigon, đã gặp thi sĩ này, ông nhớ cả tên tập thơ của họ Vũ: "Nouveaux Poemes" Tân Thi, NXB Nam Chi").


Tiếc thay người vừa quen đã vội ra đi. Tôi vừa xin phép ông xuất bản một tập thơ Allen Ginsberg tiếng Việt, ông bằng lòng và còn nhắc tôi dịch phần II của bài thơ dài Wichita vontex Sutra (Wichita bão tố kinh) phê phán chính quyền Mỹ về cuộc chiến Việt Nam... Mong hương hồn ông phù hộ cho tôi và các  bạn tôi thực hiện được công việc rất khó khăn đó mà chúng tôi vừa khởi sự...


 


4-1997.


HH.


www.trieuxuan.info

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Ba bài về nhà báo Dương Đức Quảng vừa từ trần - Nhiều tác giả 19.01.2020
Nhớ Thầy Bùi Duy Tân - Nguyễn Hữu Sơn 18.01.2020
Ngày 19 tháng Một hàng năm là Ngày Hoàng Sa! - Triệu Xuân 17.01.2020
Chết vì bóng đá! - Tư liệu sưu tầm 16.01.2020
Ngày Xuân của nhà văn Đỗ Chu - Châu La Việt 16.01.2020
Văn chương Việt ở Nga - một thời ghi nhớ - Bùi Quang Thanh 07.01.2020
Như là một ngày sám hối - Nguyễn Quang Thiều 04.01.2020
Sự nhầm lẫn của một Giáo sư - Trần Đình Sử 03.01.2020
Khi chính khách nói ngọng - Phạm Thị Hoài 03.01.2020
Thành Phật dễ như hút ốc! - Hoàng Hải Vân 02.01.2020
xem thêm »