tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Năm 2019, Green Leaf VN có hơn 500 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới, đạt 150 ngàn lượt xuất bãi. Tỷ lệ đón khách thành công, đúng giờ đạt 99.97%.

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 30963433
Những bài báo
14.03.2012
Nguyễn Thụy Kha
Người “Bơi ngược đến kiệt khô sức mình”

Nhà thơ Đỗ Nam Cao ra đi tại Sài Gòn vào hồi 10 giờ 45 phút ngày 8.11.2011. Vậy là lại thêm một người bạn thơ thân thiết ra đi. Khi tôi cùng bạn bè đến thắp hương cho Đỗ Nam Cao tại nhà riêng, những kỷ niệm của 30 năm trước như con lũ lớn ập vào tôi.


Mùa đông 1981, nhà thơ Trần Vũ Mai đưa anh lên căn gác nhà tôi ở Hà Nội: “Đây là Đỗ Nam Cao. Thơ đầy gai góc”. Tôi nhìn Cao lạ lẫm. Tóc bồng bềnh. Mặt hiền tươi.  Ngà ngà, Cao đọc: “Chỉ có người chết rồi mới lấp vùi như thế/Những người chết thì không thể đội ngược đất lên”. Hay! Một câu thơ rất riêng. Tôi nhận định, còn Cao thì cười. Cuộc rượu khá khuya. Ngày ấy, đất nước vừa liền một dải mới vài năm, nhưng trong lòng không ít người dấn thân và dâng hiến một thời chiến đấu, tự nhiên có những rạn vỡ không thể gọi thành tên. Chúng tôi rót buồn cho nhau, cố lý giải về những gì mình đã tin theo, mình đã trải qua. Và hơn hết, cụm lại với nhau thành bạn bè thân thiết. Cụm lại là để làm mạnh nhau, để nương tựa nhau vượt qua những trái ngang mà Trần Vũ Mai từng tổng kết: “Người trung thực vốn chịu nhiều thua thiệt”. Tổng kết được vậy, nhưng Mai vẫn không sao cưỡng được. Mai chia tay mãi mãi với chúng tôi vào rằm tháng giêng năm 1991.


Ngày ấy, tôi vừa phục viên được một năm. Lòng cũng đầy tan nát. Buồn, tôi trở lại Sài Gòn làm báo. Gần như ngày nào cũng ngồi với Đỗ Nam Cao. Chúng tôi cứ lặng sống, cứ ngơ ngác giữa mất mát, giữa tồn vong như vậy. Rồi đến lúc bi kịch đã đập tung cửa nhà Đỗ Nam Cao. Nuốt đau vào người, Cao cứ thế nhiều năm ra vào Hà Nội – Sài Gòn với chiếc xà cột thắt khăn mặt vào dây đeo, như một người bệnh trọng đi vái tứ phương mong người bạn đời – từng là nữ tù nhân Côn Đảo, một biệt động Đà Nẵng ngày nào – thoát khỏi kiếp nạn của thời kỳ đầu kinh tế thị trường. Cắn răng và lặng lẽ, vậy mà vài năm sau, Cao cho ra mắt tập thơ đầu tiên có cái tên rất lạ: “Dính”. Quả thật là một tập thơ hay và lạ. “Dính” chứa chất xô lệch bao số phận, là nơi dồn nén bao quặn thắt trần ai, là những mảnh vỡ ghép lại nham nhở một vỉa hè va vấp của dân đen. “Dính” cứ thế âm thầm dính vào bạn bè, vào những người yêu thơ.


Thế kỷ mới đưa lứa thanh xuân thời chống Mỹ chúng tôi vượt qua “ngũ thập tri thiên mệnh”. Công lý đã mỉm cười phần nào với gia đình Cao, anh có thể bình yên để lại lặng lẽ lao vào thơ. Mất đến tròn thập kỷ, Cao mới hoàn thành trường ca bằng thơ lục bát mang tên “Hỡi cô cắt cỏ”. Đầu xuân 2011, trường ca in trên tạp chí “Văn hiến VN”. Đọc xong, tôi gọi cho Cao: “Cao ơi! Xong việc rồi. Không thể hay hơn được nữa”. Cao cười rinh rích và đọc câu thơ kết: “Mẹ còn ăn bát riêu cua – thì thừa sữa lạ nuôi vua mọi thời”. Câu thơ hay vì vừa bình dị, vừa ngạo nghễ một tinh thần dân Việt bé nhỏ và đau khổ. Để hoàn thành được thi phẩm như thế, vài năm nay, Cao có thêm những chia sẻ mới từ bạn cũ và bạn mới. Chúng tôi vẫn đùa nhau rằng: “Thiệt là một lũ giặc già”. Thăng hoa với “Hỡi cô cắt cỏ”, Cao quyết định mở một đột phá mới vào miền đất Quảng quê vợ. Vậy là những chuyến ra với sông Hàn, sông Hoài, sông Thu, với những Mỹ Sơn, Trường Lũy cứ lôi cuốn bước chân lãng du của chàng thi sĩ thường tủm tỉm nhấm nháp những hơi men cùng cảnh trí. Sự lôi cuốn mới mẻ đó đã khiến Cao quá sức. Vài tháng nay, nghe tin anh mắc bệnh hiểm nghèo, lòng tôi buồn trĩu. Mưu sinh đời thường khiến cho con người không có lúc ngẩng mặt. Càng cưỡng số phận, càng cô đơn. Không còn cái nhịp một tuần gọi điện cho nhau một lần hỏi thăm bình thường nữa. Cao tắt máy, chấp nhận cô đơn chống chọi bạo bệnh. Xong cuộc chống chọi cũng chỉ như Hòa Vang, Trịnh Thanh Sơn đã từng chống chọi. Đành chấp nhận câu “chỉ chữa được bệnh, chứ ai chữa được mệnh”.


Sáng 6.11, khi tôi đang chuẩn bị đi dự Đại hội tộc Mạc ở Bảo tàng Hồ Chí Minh, thì nghe chuông điện thoại réo. Ca sĩ Tiến Dũng, thằng em thương mến của chúng tôi vừa nói vừa mếu máo: “Anh Kha ơi! Em đang hát cho anh Cao nghe Sông Lô chiều cuối năm đây. Thương quá. Chẳng lẽ đã chiều rồi sao”. Linh tính cho tôi bit có gì không ổn. Nhưng hy vọng thì vẫn phải hy vọng. Nhưng…


 


Thắp hương cho Cao xong, chúng tôi tụ lại bồi hồi ôn lại những kỷ niệm của bao ngày cũ. Không thể nào ngăn được nỗi nhớ, nhất là khi Lưu Trọng Văn đọc lên những câu thơ cuối cùng và là bài thơ đầu tiên mà dường như Cao viết vào số phận mình chứ không phải viết ra giấy: Có không cái cõi vĩnh hằng/ Có cô cắt cỏ có trăng lưỡi liềm/ Có không cái cõi thần tiên/ Rượu ngon lại uống bạn hiền lại chơi/ Chỉ còn sờ sợ chút thôi/ Có thơ không để tôi rơi xuống trần.


Đỗ Nam Cao ơi! Sờ sợ cho vui thôi chứ sợ gì. Tôi cứ nghĩ sẽ vẫn những mừng tủi xuyên cả hai cõi bởi những câu thơ như thế thì mãi dính chặt vào đời, bởi như trong “Hỡi cô cắt cỏ”, Đỗ Nam Cao đã viết: “Mưa rào rạch nước cá rô/ Tôi bơi ngược đến kiệt khô sức mình/ Sống là trống thúc thình thình/ Chết vác vai những cột đình gốc đa...”. Suốt cả một kiếp người, Đỗ Nam Cao như bao người khi sống luôn bị “trống thúc”, nhưng ước muốn khi chết được “vác hai vai những cột đình gốc đa”.


Có lẽ anh đã làm được như thế trong tâm tưởng cho miền quê nơi châu thổ sông Hồng của anh, cũng góp sức nhỏ nhoi để “ghé vai” cho nền thi ca nước nhà. Như thế, không bao giờ mất được, phải không Đỗ Nam Cao?


NTK.


Nguồn: Đỗ Nam Cao – Thơ. NXB Hội Nhà văn, 02-2012.


www.trieuxuan.info

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Ba bài về nhà báo Dương Đức Quảng vừa từ trần - Nhiều tác giả 19.01.2020
Nhớ Thầy Bùi Duy Tân - Nguyễn Hữu Sơn 18.01.2020
Ngày 19 tháng Một hàng năm là Ngày Hoàng Sa! - Triệu Xuân 17.01.2020
Chết vì bóng đá! - Tư liệu sưu tầm 16.01.2020
Ngày Xuân của nhà văn Đỗ Chu - Châu La Việt 16.01.2020
Văn chương Việt ở Nga - một thời ghi nhớ - Bùi Quang Thanh 07.01.2020
Như là một ngày sám hối - Nguyễn Quang Thiều 04.01.2020
Sự nhầm lẫn của một Giáo sư - Trần Đình Sử 03.01.2020
Khi chính khách nói ngọng - Phạm Thị Hoài 03.01.2020
Thành Phật dễ như hút ốc! - Hoàng Hải Vân 02.01.2020
xem thêm »