tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 29967152
Tiểu thuyết
04.07.2010
Nikos Kazantzakis
Zorba tay chơi Hy Lạp

“Trái tim ta hỡi, giống như hạt lúa mì, ngươi cũng phải rụng xuống đất và chết. Đừng sợ. Nếu ngươi không rụng xuống, làm sao cây kết trái được? Làm sao nuôi được những kẻ đang sắp chết đói?”.


Nhưng trong lồng ngực, trái tim người của Chúa đang xỉu đi, đang run lên và không muốn chết...


Khu rừng quanh tu viện đầy tiếng họa mi hót. Tiếng hót dâng lên từ những vòm lá ẩm ướt, thuần nói về tình yêu và đam mê. Và cùng với nó, trái tim tội nghiệp của loài người run rẩy, căng phồng và khóc ròng.


Dần dần, cùng với Khổ Hình của Chúa Jêxu và tiếng hót họa mi, tôi đi vào cõi mộng từ lúc nào không biết, tựa như linh hồn đi vào Thiên Đàng.


Ngủ chưa đầy một tiếng đồng hồ, tôi bỗng giật mình tỉnh giấc, kinh hoàng.


- Zorba! - Tôi kêu lên. - Bác có nghe thấy không? Một phát súng lục!


Nhưng Zorba đang ngồi trên giường hút thuốc.


- Đừng hốt hoảng, sếp, - lão nói, - vẫn cố nén giận, cứ để họ tính sổ với nhau, lũ lợn!


Những tiếng kêu từ hành lang vẳng tới cùng với tiếng dép lệt sệt nặng nề, tiếng cửa mở và đóng, và một tiếng rên ở đằng xa như có ai bị thương.


Tôi nhảy khỏi giường và mở cửa. Một ông già khô quắt hiện ra trước mắt tôi, dang tay chắn lối. Ông đội một cái mũ trùm đầu nhọn màu trắng và mặc một chiếc áo ngủ trắng dài đến gối.


- Cụ là ai?


- Giám mục... - Ông đáp, giọng run run.


Tôi suýt phì cười. Một đức giám mục đây à? Đâu rồi những phục sức của ngài, áo tế dát vàng, mũ tế và Thánh giá, những ngọc thạch giả nhiều màu sắc...? Đây là lần đầu tiên tôi trông thấy một giám mục mặc quần áo ngủ.


- Trình Đức Ngài, tiếng súng lục ấy là thế nào ạ?


- Tôi không biết, tôi không biết... - Ông lắp bắp, khẽ đẩy tôi trở vào phòng.


Từ giường mình, Zorba phá lên cười.


- Sợ à, cha thân mến? - Lão nói. - Vậy thì, bạn già, vào đây với chúng tôi. Chúng tôi không phải là tu sĩ, nên cha khỏi phải lo.


- Zorba, - tôi nói nhỏ, - bác không tỏ ra kính cẩn hơn được ư? Đức giám mục đấy.


- Hừm, trong một chiếc áo ngủ thì không ai là giám mục cả! Vào đây, ông bạn già.


Lão đứng dậy, nắm lấy cánh tay vị giám mục dẫn vào phòng, và đóng cửa lại sau lưng ông. Lão lấy trong túi dết ra một chai rượu rum và rót đầy một ly nhỏ.


- Uống đi bạn, - lão nói. - Cái này sẽ làm bạn phấn chấn lên.


Ông già nhỏ bé uống cạn ly và chẳng mấy chốc trấn tĩnh lại. Ông ngồi xuống giường tôi và dựa vào tường.


- Trình Đức Cha chí tôn, - tôi nói, - chẳng hay phát súng lục ấy là thế nào ạ?


- Ta không biết, con ạ... Ta làm việc đến nửa đêm, sắp đi nằm thì nghe thấy... trong phòng cha. Demetrios ở bên cạnh...


- Ha! Ha! - Zorba cười nói. - Vậy ra đằng ấy có lý, Zoharia! Lũ lợn bẩn thỉu!


Ông giám mục cúi đầu:


- Chắc là có một tên kẻ trộm nào đó, - ông lẩm bẩm.


Trong hành lang, tiếng huyên náo đã dứt và tu viện lại chìm vào im lặng. Ông giám mục nhìn tôi bằng cặp mắt hiền từ khiếp hãi như cầu khẩn.


- Con có buồn ngủ không? - Ông hỏi.


Tôi cảm thấy rõ là ông không muốn rời khỏi đây và trở về trơ trọi một mình trong phòng riêng. Ông sợ.


- Thưa không, - tôi trả lời, - con không buồn ngủ, cha cứ ở lại đây một lát.


Chúng tôi bắt đầu trò chuyện. Zorba dựa lưng vào gối, quấn một điếu thuốc.


- Con có vẻ là một chàng trai có văn hóa, giám mục nói với tôi. Ở đây, cha không kiếm được ai để trò chuyện. Cha có ba lý thuyết góp phần làm cho cuộc sống của cha dễ chịu, cha muốn giảng giải cho con nghe, con ạ.


Không đợi tôi trả lời, ông bắt đầu ngay:


- Lý thuyết thứ nhất của cha là thế này: hình dung của hoa ảnh hưởng đến màu sắc của chúng, màu sắc lại ảnh hưởng đến đặc tính. Như thế, mỗi loại hoa tác động một khác đối với thân thể một người và do đó, đối với linh hồn anh ta. Vì vậy, ta phải hết sức thận trọng khi đi qua một cánh đồng đang nở hoa.


Ông dừng lại như để chờ nghe ý kiến tôi: Tôi có thể hình dung ông già nhỏ bé tha thẩn qua một cánh đồng, lòng náo nức thầm, rà soát mặt đất tìm các dạng hình và màu sắc hoa. Hẳn ông già tội nghiệp phải run lên vì một nỗi kinh hãi huyền bí, mùa xuân, chắc ông thấy ở các cánh đồng đầy những ma quỷ và thiên thần muôn màu nghìn sắc.


- Đây là lý thuyết thứ hai của cha: mọi ý tưởng có một ảnh hưởng thật sự cũng đều có một tồn tại thật sự. Nó thực sự hiện hữu ở đây, nó không vật vờ vô hình trong khí quyển - nó có một thân thể thực sự - mắt, miệng, chân, bụng. Nó là đực hay là cái và do đó chạy theo đàn ông hay đàn bà, như có thể xảy ra. Vì thế kinh Phúc Âm nói: “Ngôi Lời trở thành xác thịt...”


Ông lại lo lắng nhìn tôi:


- Lý thuyết thứ ba của cha, - ông vội vã nói tiếp, như thể không chịu nổi sự im lặng của tôi, - là thế này, có một thứ Vĩnh Cửu nào đó ngay cả trong cuộc đời phù du của chúng ta, có điều chúng ta rất khó phát hiện thấy nó một mình. Những lo toan hằng ngày lái chúng ta đi lạc hướng. Chỉ một số ít người, tinh hoa của nhân loại, có thể sống vĩnh cửu ngay cả trong cuộc đời thoáng qua của họ trên cõi trần ai này. Vì tất cả những người khác do vậy sẽ tiêu vong, nên Thượng Đế rủ lòng thương, gửi cho họ tôn giáo - như thế, đám đông cũng có thể sống trong vĩnh cửu.


Ông đã thuyết trình xong và rõ ràng là nhẹ nhõm hẳn đi vì đã nói ra được. Ông ngước cặp mắt nhỏ trụi hết lông mi nhìn tôi, mỉm cười. Như thế muốn nói: “Đó, ta đã cho con tất cả những gì ta có, hãy nhận lấy!” Tôi rất xúc động thấy ông già bé nhỏ này mới chỉ biết tôi sơ sơ đã tặng ngay kết quả công việc cả đời mình như vậy.


Mắt ông rưng rưng lệ.


- Con nghĩ thế nào về những lý thuyết của ta? - Ông hỏi, đưa tay cầm tay tôi và nhìn vào mắt tôi. Tôi có cảm giác như ông chờ đợi câu trả lời của tôi vạch cho ông thấy cuộc đời có ích gì hay không.


Tôi biết bên trên và bao trùm chân lý còn có một bổn phận khác quan trọng hơn nhiều và giàu tính người hơn nhiều.


- Những lý thuyết ấy có thể cứu vớt nhiều linh hồn, - tôi trả lời.


Mặt vị giám mục sáng lên. Như vậy có nghĩa cuộc đời ông là đáng sống.


- Cám ơn con, - ông thì thầm, - trìu mến xiết chặt tay tôi.


Zorba bật dậy từ trong góc của mình.


- Tôi có một lý thuyết thứ tư, - lão kêu.


Tôi lo ngại nhìn lão. Vị giám mục quay lại phía lão.


- Nói đi con, và cầu Chúa ban phước cho lý thuyết của con! Như thế nào?


- Hai với hai là bốn? - Zorba nghiêm trang nói.


Giám mục nhìn lão, nhớ ra.


- Và lý thuyết thứ năm nữa, ông già ạ, - Zorba nói tiếp, - hai với hai không phải là bốn. Nào, ông bạn, thử xem! Chọn đi!


- Ta không hiểu, - ông già lắp bắp, đưa mắt thầm hỏi tôi.


- Tôi cũng vậy, - Zorba nói và cười phá lên.


Tôi quay sang ông già tội nghiệp đang ngượng ngập và chuyển sang chuyện khác.


- Cha đang nghiên cứu những vấn đề đặc biệt gì ở tu viện này, thưa Đức Cha Chí Tôn? - Tôi hỏi.


- Cha đang sao lại những thủ bản cổ của tu viện, con ạ, và gần đây, cha tiến hành sưu tầm tất cả những hình dung từ thiêng liêng do Giáo Hội dùng đối với Đức Mẹ Đồng Trinh.


Ông thở dài.


- Cha già rồi, - ông nói, - không thể làm được việc gì khác. Cha tìm thấy an ủi trong việc liệt kê tất cả những trang sức bằng ngôn từ cho Đức Mẹ Đồng Trinh và như vậy, cha quên đi những khổ ải của trần ai.


Ông tì khuỷu tay lên gối, nhắm mắt lại và bắt đầu lầm rầm như nói mê:


- Đóa Hồng Bất Diệt, Đất Phì Nhiêu, Cây Nho, Suối, Nguồn Phép Mầu, Thang Lên Thiên Giới, Cầu Bắc Ngang, Xuống Cứu Kẻ Đắm Tàu, Bến Trú An Lành, Thìa Khóa Thiên Đàng, Bình Minh, Ánh Sáng Vĩnh Cửu, Ánh Chớp, Cột Lửa, Nguyên Soái Vô Địch, Tháp Trụ, Pháo Đài Bất Khả Xâm Phạm, An Ủi, Niềm Vui, Gậy Chống Cho Kẻ Mù Lòa, Mẹ Của Trẻ Mồ Côi, Bàn, Lương Thực, Hòa Bình, Thanh Tĩnh, Hương Thơm, Tiệc, Sữa Và Mật Ong...


- Tay già này mê sảng rồi... - Zorba khẽ nói. - Để tôi đắp kín cho lão khỏi cảm lạnh.


Lão đứng dậy, phủ một tấm lên người vị giám mục và sửa lại gối cho ngay ngắn.


- Tôi nghe nói có ba mươi sáu( 1) kiểu điên, - lão nói. - Đây chắc là kiểu thứ ba mươi bảy.


Trời rạng dần. Chúng tôi nghe thấy tiếng mẽ. Tôi thò đầu ra ngoài cửa sổ. Trong những tia sáng đầu tiên của bình minh, tôi trông thấy một tu sĩ gày nhằng, đầu đội một chiếc mũ chụp dài màu đen, chậm rãi đi quanh sân tay cầm chiếc búa nhỏ gõ vào một miếng gỗ dài có những đặc tính âm nhạc kỳ diệu. Tiếng mõ vang trong không khí ban mai, dịu dàng, du dương và quyến rũ. Họa mi đã ngừng hót và các loại chim khác bắt đầu líu lo trong những lùm cây.


Tôi lắng nghe, mê mẩn với những nốt ngọt ngào đầy sức gọi của chiếc mõ gỗ. Tôi nghĩ: ngay cả trong suy tàn, một nhịp điệu cao cả trong đời vẫn bảo toàn nguyên vẹn hình thức bên ngoài của nó, vẫn uy nghi và trang nhã biết bao. Tinh thần đã ra đi, còn để lại nơi trú ngụ mênh mang mà nó đã phát triển dần, với nhiều ngóc ngách rắc rối như một cái vỏ ốc biển.


Những ngôi nhà thờ lớn mỹ miều ta thấy ở những thành phố ồn ào, vô thần, chính là những vỏ ốc rỗng ruột ấy, tôi nghĩ tiếp. Những quái vật tiền sử chỉ còn sót lại một bộ xương bị mưa nắng xói mòn!


Có tiếng gõ cửa phòng chúng tôi. Cái giọng ngọt xớt của cha tiếp tân vọng đến tai chúng tôi.


- Nào, dậy thôi, các đạo hữu, đến giờ cầu kinh buổi sáng rồi.


Zorba bật dậy:


- Phát súng lục hồi đêm là thế nào vậy? - Lão tức tối quát. Lão đợi một lát. Im lặng. Sau cánh cửa, ông thầy tu hẳn phải nghe thấy câu hỏi của lão vì chúng tôi có thể nghe thấy tiếng ông thở phì phò, Zorba nổi điên giậm chân.


- Phát súng lục ấy là thế nào? - Lão lại hỏi trong một cơn cuồng nộ.


Chúng tôi nghe thấy tiếng chân vội vã lảng đi. Zorba nhảy một bước tới cửa, mở toang ra.


- Lũ vô lại bẩn thỉu! Quân đê tiện! - Lão gầm lên, nhổ bọt về phía ông thầy tu đang bỏ chạy. - Linh mục, nữ tu, thầy dòng, bọn quản lý tài sản Giáo Hội và giữ đồ thánh, cả bọn các ngươi thật đáng nguyền rủa!


Và lão lại nhổ.


- Ta đi thôi! Tôi nói không khí nơi đây có mùi máu.


- Đâu phải chỉ máu, - Zorba làu bàu. - Sếp cứ đến chỗ cầu kinh buổi sáng, nếu sếp muốn. Tôi sẽ tìm quanh đây xem có phát hiện ra cái gì không.


- Ta đi thôi! - Tôi nhắc lại, cảm thấy lợm giọng. Và xin bác đừng có thò mũi vào những chuyện không dính dáng gì đến bác.


- Tôi lại thích thò mũi vào những chuyện đó cơ chứ! - Zorba nói!


Lão ngẫm nghĩ một lúc, rồi mỉm cười ranh mãnh.


- Ma quỷ đang cho chúng ta một đặc ân, - lão nói. - Tôi nghĩ nó đang đẩy tình hình đến cao trào. Sếp có biết một phát súng lục như vậy có thể làm cho tu viện tốn bao nhiêu tiền không? Gọn bảy ngàn!


Lão đi xuống sân. Mùi hoa thơm ngào ngạt, buổi sớm mai êm đềm, diễm phúc thần tiên. Zaharia đang đợi chúng tôi. Y chạy đến nắm lấy cánh tay Zorba.


- Đạo hữu Canavaro, - y thì thầm, giọng run run. - Này, chúng ta phải đi thôi!


- Phát súng ấy là thế nào? Có phải họ đã giết ai không? Nói đi kẻo tôi vặn cổ bây giờ!


Cằm người thầy tu run lên. Y nhìn quanh. Sân vắng tanh, các trai phòng đóng kín, qua cửa giáo đường mở rộng vẳng ra từng đợt sóng nhạc.


- Cả hai người hãy theo tôi, - y lầm rầm. - Sodom và Gomorrah!


Chúng tôi lẻn theo sát tường tới phía bên kia sân và ra khỏi vườn. Cách tu viện khoảng một trăm mét là một nghĩa địa. Chúng tôi vào đó.


Chúng tôi bước qua các ngôi mộ. Zaharia đẩy cánh cửa nhỏ phía sau giáo đường và chúng tôi vào theo y. Ở giữa, trên một cái chiếu bấc, nằm sóng soài một xác chết trên phủ một bộ đồ tu sĩ. Trên đầu và dưới chân tử thi đều có một ngọn nến cháy.


Tôi cúi xuống nhìn.


“Gã thầy tu trẻ!”. Tôi rùng mình lẩm bẩm. “Chú tiểu tóc vàng của cha Demetrios”.


Trên cánh cửa hậu cung, lấp lánh hình ảnh Thượng đẳng Thiên sứ Michael hai cánh xòe rộng, gươm tuốt trần, chân đi dép đỏ.


- Thượng đẳng thiên sứ Michael! - Tay thầy tu kêu lên. - Xin hãy giáng sấm sét xuống thiêu cháy tất cả bọn chúng. Thượng đẳng thiên sức Michael xin hãy làm một cái gì đi! Hãy rời khỏi thánh tượng của ngài! Vung gươm lên chém chúng đi! Ngài không nghe thấy tiếng súng đó sao?


- Ai giết gã? Ai? Demotrios? Nói đi, lão dê già!


Tu sĩ vùng khỏi tay Zorba và gieo mình nằm sấp trên sàn trước hình Thượng đẳng Thiên sứ. Y nằm yên không động đậy một lúc, mặt ngước lên, miệng há hốc, mắt trố ra đăm đăm quan sát thánh tượng.


Đột nhiên, y vui sướng nhảy cẫng lên.


- Tôi sẽ thiêu cháy chúng! Y tuyên bố, giọng kiên quyết. Thượng đẳng thiên sứ đã cử động, tôi thấy mà, ngài ra hiệu cho tôi!


Y lại sát bên thánh tượng và gắn cặp môi dày vào thanh gươm của Thượng đẳng Thiên sứ.


- Đội ơn Thượng Đế! - Y nói. - Tôi nhẹ hẳn người!


Zorba lại túm lấy tu sĩ.


- Lại đây, Zaharia, - lão nói. - Tôi nhẹ hẳn người!


Zorbra lại túm lấy tu sĩ.


- Lại đây, Zaharia, - lão nói. - Bây giờ, thầy phải làm theo lời tôi. Rồi quay sang tôi.


- Đưa tiền cho tôi, sếp, tự tay tôi sẽ ký giấy tờ. Ở đây, bọn chúng là chó sói tuốt và sếp là con cừu non, chúng sẽ ăn thịt sếp. Hãy phó mặc cho tôi. Đừng lo gì, tôi đã lái lũ lợn béo này theo ý tôi: Đến trưa, chúng ta sẽ rời khỏi đây với khu rừng bỏ gọn trong túi. Đi nào, Zaharia!


Họ len lén lỏn về phía tu viện. Tôi đi dạo dưới rặng thông.


Mặt trời đã lên cao, sương long lanh trên lá. Một con sáo trước mặt tôi bay đến một cành lê dại, nguẩy đuôi, nhìn tôi và hé mỏ huýt đôi ba tiếng giễu cợt.


Qua rặng thông, tôi trông thấy mảnh sân và các tu sĩ đi ra thành một hàng dài, đầu cúi gằm và mũ chụp đen rủ trên vai. Buổi cầu nguyện đã kết thúc, họ đi đến phòng ăn.


“Thật đáng tiếc là vẻ cao nhã và khắc khổ như vậy lại chẳng có linh hồn”, tôi nghĩ thầm.


Tôi thấy mệt vì đêm qua không ngủ được mấy và tôi nằm dài trên cỏ. Những đám hoa dại viôlét, đậu chổi, hương thảo và ngải đắng tỏa hương thơm lừng. Côn trùng đói cuồng không ngừng vo ve, lao vào những đóa hoa như lũ cướp biển và hút mật. Xa xa, núi lấp lánh, trong veo, thanh tĩnh như một màn sương di động trong ánh mặt trời thiêu đốt.


Tôi nhắm mắt lại, nguội dịu. Một khoái cảm trầm tĩnh, bí ẩn xâm chiếm tôi - như thể toàn bộ cái phép lạ xanh tươi quanh tôi đây đích thị là Thiên Đàng, như thể tất cả cái mát rượi, lâng lâng và niềm cực lạc tỉnh táo tôi đang cảm thấy chính là Thượng Đế vậy. Thượng Đế thay đổi vẻ bề ngoài từng giây. Hạnh phúc thay kẻ nào có thể nhận ra Người dưới mọi dạng cải trang. Lúc thì Người là một ly nước mát, khi lại là đứa con trai nhún nhảy trên đùi ta, hoặc một phụ nữ đẹp mê hồn, hoặc có thể chỉ là một cuộc dạo chơi buổi sáng.


Dần dần mọi vật xung quang tôi, không hề đổi dạng trở thành một giấc mơ. Tôi sung sướng. Trần gian và Ihiên Đàng là một. Một bông hoa đồng nội chứa trong lòng một giọt mật lớn: cuộc đời hiện ra với tôi như thế đó. Và hồn tôi là một con ong rừng xăm xăm hút nhụy.


Tôi bị đánh thức một cách thô bạo khỏi trạng thái cực lạc này.


Tôi nghe thấy tiếng bước chân đằng sau tôi cùng những tiếng thì thào. Đồng thời một giọng hân hoan cất lên.


- Sếp, ta đi thôi!


Zorba đứng ngay trước mặt tôi và cặp mắt nhỏ của lão lấp lánh một ánh ma quái.


- Đi à? - Tôi nói, nhẹ hẳn người. - Giải quyết xong xuôi cả rồi chứ?


(còn tiếp)


Nguồn: Zorba Tay chơi Hy Lạp. Tiểu thuyết của Nikos Kazantzakis. Dương Tường dịch theo bản tiếng Anh ZORBA THE GREEK của Carl Wildman. Ballantine, 1965. NXB Văn học sắp xuất bản.


www.trieuxuan.info


 

Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Cơ may thứ hai - Constant Virgil Gheorghiu 23.10.2019
Bảy đêm huyền thoại - Vũ Bằng 19.10.2019
Báu vật của đời - Mạc Ngôn 19.10.2019
Hiểm họa sắc vàng - Vlastimil Podracký 02.10.2019
Nhân mạng cuối cùng và đồng loại - Vlastimil Podracký 02.10.2019
Sodoma & Gomora - Vlastimil Podracký 02.10.2019
Trả giá - Triệu Xuân 26.09.2019
Thế giới những ngày qua - Stefan Zweig 26.09.2019
Hai mươi năm sau - A. Dumas 26.09.2019
Đêm thánh nhân - Nguyễn Đình Chính 11.09.2019
xem thêm »