tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 27653335
Tiểu thuyết
28.11.2009
Nikos Kazantzakis
Zorba tay chơi Hy Lạp

Zorba giật cương, không trả lời. Con la cất bước.


- Chúc may mắn, Zorba! - Tôi nói to. - Ba ngày thôi, bác nghe thấy không? Đừng quá đấy!


Lão quay lại, vẫy bàn tay hộ pháp. Ngư nữ già khóc, nước mắt cày lớp phấn trên mặt thành luống.


- Xin hứa với sếp! - Zorba kêu với lại. - Tạm biệt!


Và lão khuất dạng dưới rặng ôliu. Mađam Hortense tiếp tục khóc, nhưng vẫn dán mắt vào cái đốm màu vui tươi tạo nên bởi tấm thảm đỏ mà mụ đã đặt rất cẩn thận để người tình ngồi cho êm. Vệt đỏ ấy lúc ẩn lúc hiện qua vòm lá ánh bạc, chẳng mấy chốc, nó cũng biến mất. Mađam Hortense nhìn quanh. Cả thế giới trở nên trống vắng.


Tôi không quay trở lại bãi biển. Tôi cảm thấy buồn và đi về phía núi. Tới chỗ đường mòn dẫn lên núi, tôi nghe thấy tiếng kèn trompet: người đưa thư báo hiệu mình tới làng.


- Ông chủ! - Bác ta vẫy tay, gọi tôi.


Bác tiến lại, đưa tôi một bó báo, mấy số tạp chí văn học và hai bức thư, tôi bỏ ngay một bức thư vào túi để đọc vào buổi tối, khi ngày làm việc đã kết thúc và tinh thần an tĩnh. Tôi biết người viết thư ấy là ai và tôi muốn hoãn chậm niềm vui của mình để nó kéo dài được lâu hơn.


Bức thư kia, tôi nhận ra bằng nét chữ sắc, giật giật và những con tem ngoại quốc: đó là thư của một trong những người bạn học cũ của tôi, Karayannis, gửi từ một vùng núi hoang dã ở Châu Phi, gần Tanganyika.


Karayannis là một người kỳ lạ, tính tình bồng bột, da ngăm đen, răng rất trắng với một chiếc răng nanh chìa ra như răng lợn lòi. Hắn không bao giờ nói bình thường, mà mở miệng là la thét. Hắn không bao giờ tranh luận, mà động bàn đến chuyện gì là cãi lộn. Hắn đã rời đảo Crete quê hương, nơi hắn đã từng là giáo sư thần học và tu sĩ. Hắn đã trăng gió với một cô sinh viên của mình và một hôm, hai anh ả bị bắt quả tang đang hôn nhau ngoài đồng và bị la ó. Ngay hôm ấy, tay giáo sư trẻ trút bỏ áo thầy tu và xuống tàu sang Châu Phi. Tìm đến một ông chú và bắt tay vào làm việc rất hăng say. Hắn mở một xưởng làm thừng, hái ra tiền. Thỉnh thoảng hắn viết thư mời tôi sang chơi và ở lại với hắn sáu tháng. Bất cứ lần nào mở một bức thư của hắn, trước cả khi đọc, tôi đều cảm thấy bốc lên từ những trang đặc chữ bao giờ cũng được khâu lại với nhau một luồng hơi mạnh làm tóc tôi dựng đứng lên. Lần nào tôi cũng quyết định sẽ sang Châu Phi thăm hắn, song chẳng bao giờ đi cả.


Tôi rời khỏi con đường mòn, tạt vào ngồi bên một phiến đá và bắt đầu đọc bức thư sau đây:


“Bao giờ thì cậu mới quyết định sang đây với mình, đồ con hà chết tiệt bám chặt vào những tảng đá của Hy Lạp. Cả cậu nữa cũng biến thành một tên Hy Lạp đê tiện điển hình, một kẻ chuyên lê la tửu điếm và đắm mình trong sinh hoạt của các tiệm cà phê. Bởi vì cậu không nên nghĩ chỉ những tiệm cà phê mới là tiệm cà phê, cả sách vở, cả những thói quen và những hệ tư tưởng quý báu của cậu cũng là tiệm cà phê hết. Hôm nay là chủ nhật và mình chả có việc gì làm, mình đang ở điền trang và mình nghĩ đến cậu. Nắng như đổ lửa, không có lấy một giọt mưa. Ở đây, khi trời đổ mưa vào tháng tư, tháng năm, tháng sáu thì quả là một trận đại hồng thủy thật sự.


“Tôi sống mỗi một mình và tôi thích thế. Ở đây, có một lô một lốc những tên Hy Lạp đê tiện (có nơi nào mà cái lũ sâu bọ ấy không đến được không nhỉ?). Nhưng tôi không muốn dây với chúng. Ngay cả nơi này, cái bọn lê la tửu điếm các cậu - ma quỷ bắt các cậu đi! - cũng gửi đến đây bệnh hủi cùng cái thói nói xấu sau lưng tệ hại của các cậu. Chính trị đó là cái đang làm cho nước Hy Lạp lụn bại. Tất nhiên, cũng còn có cả nạn cờ bạc, dốt nát và những tội lỗi về xác thịt nữa.


“Mình ghét dân Châu Âu, chính vì thế mà mình lang thang nơi đây, quanh quẩn trong vùng núi Usumbara. Mình căm ghét dân Châu Âu, nhưng hơn hết, mình căm ghét bọn Hy Lạp đê tiện và tất cả những gì là Hy Lạp. Mình sẽ không bao giờ đặt chân trở lại Hy Lạp. Đây là nơi mình sẽ sống nốt những năm còn lại. Mình đã thuê xây mộ sẵn ngay trước lều mình, trên sườn núi hoang dại này. Thậm chí mình đã dựng cả bia đá và tự khắc lên dòng này bằng chữ hoa lớn:


NƠI ĐÂY YÊN NGHỈ MỘT TÊN HY LẠP CĂM GHÉT NGƯỜI HY LẠP


“Hễ lúc nào nghĩ đến Hy Lạp là mình lại phá lên cười, khạc khổ, chửi thề và khóc. Để khỏi phải nhìn thấy người Hy Lạp và mọi gì là Hy Lạp, mình đã bỏ đất nước ra đi mãi mãi. Mình đến đây, mang theo số phận mình - không phải là số phận mang mình đến: con người làm theo ý mình lựa chọn! - mình mang số phận mình đến đây, mình đã và vẫn đang làm việc quần quật như trâu ngựa. Mình đang đổ mồ hôi và sẽ tiếp tục đổ hàng thùng mồ hôi. Mình chiến đấu với đất đai, với mưa gió và với thợ thuyền, những nô lệ đỏ và đen của mình.


“Mình chả có niềm vui thú nào. À mà có một chứ: làm việc. Về thể xác và tinh thần, nhưng thiên về thể xác. Mình thích làm đến kiệt sức, thích đổ mồ hôi, thích nghe xương cốt mình kêu răng rắc. Một nửa số tiền bạc kiếm được, mình vứt đi, phung phí bằng bất cứ cách nào và ở bất cứ nơi nào mình muốn. Mình không phải là nô lệ của đồng tiền: tiền bạc là nô lệ của công việc và mình lấy thế làm tự hào. Mình đốn cây, mình ký hợp đồng với bọn Anh, mình làm thừng, và bây giờ mình bắt đầu trồng cả bông nữa. Đêm qua, trong đám da đen của mình, hai bộ lạc Wà’yao và Wàngoni đã đánh nhau vì một người đàn bà - một con điếm. Chỉ vì tự ái thôi, cậu lạ gì. Y như bên Hy Lạp vậy. Chửi nhau, cãi lộn om xòm rồi rút gậy gộc ra. Họ choảng vỡ đầu nhau vì ả. Giữa đêm bọn đàn bà chạy đến tìm mình, tru tréo đánh thức mình dậy để đến phân xử. Mình cáu tiết, đuổi tất cả xéo đi với ma quỷ, rồi bảo chúng đến trình cảnh sát Anh. Thế nhưng chúng cứ đứng ì trước cửa nhà mình gào suốt đêm. Sáng sớm, mình phải ra và làm trọng tài phân xử.


“Sáng mai, mình sẽ leo lên dãy núi Usumbara với những rừng rậm, suối mát và màu xanh vĩnh hằng của nó. Này, cái đồ Hy Lạp đê tiện đồi trụy kia, bao giờ cậu mới rứt bỏ được Châu Âu, cái thành Babylon hiện đại ấy... “Cái con đĩ thập thành ngồi vắt vẻo trên bao sông biển, từng phạm tội gian dâm với tất cả vua chúa trên trần...!” Bao giờ cậu mới đến để chúng mình có thể cùng nhau leo những trái núi hoang sơ và tinh khiết này?


“Mình có một đứa con với một phụ nữ da đen: một đứa con gái. Mình đã đuổi mẹ nó: mụ đã công khai cắm sừng lên đầu mình giữa thanh thiên bạch nhật, dưới tất cả những cây xanh trong vùng. Mình đã ớn mụ và tống cổ mụ ra khỏi nhà. Nhưng mình giữ con bé lại. Cháu lên hai. Nó đã biết đi và bắt đầu tập nói. Mình đang dạy nó tiếng Hy Lạp, câu đầu tiên mình dạy nó là: “Tao nhổ vào mặt bọn bay, đồ Hy Lạp đê tiện, tao nhổ vào mặt bọn bay, đồ Hy Lạp đê tiện!”.


“Nó giống mình, con nhãi con ấy, chỉ có cái mũi to, bẹt là của mẹ nó thôi. Mình yêu nó, nhưng chỉ như yêu con chó, con mèo thôi. Cậu hãy đến đây, làm một thằng nhóc với một mụ đàn bà Usumbara. Một ngày kia, ta sẽ cho hai đứa cưới nhau để mua vui cho bản thân chúng mình và cả chúng nó nữa!


“Thôi xin chào, chúc ma quỷ luôn đi với cậu và với mình, bạn thân mến!


KARAYANNIS, Servus diabolicus Pei( 1)


Tôi để mớ lá thư trên đầu gối: Một lần nữa, nỗi khao khát cháy bỏng muốn đi xa lại xâm chiếm tôi. Không phải vì tôi muốn rời bỏ nơi đây - tôi ở trên đảo Crete này hoàn toàn ổn, tôi cảm thấy sung sướng và tự do và tôi chẳng thiếu gì - mà vì tôi luôn luôn bị thiêu đốt bởi một nỗi khát khao: sờ thấy và nhìn thấy thật nhiều vùng đất và biển, tới mức tối đa có thể, trước khi nhắm mắt xuôi tay.


Tôi đứng dậy, thay đổi ý định và đáng lẽ tiếp tục leo lên núi thì lại hối hả đi về phía bãi biển. Tôi sờ nắn bức thư kia trong túi trên của chiếc áo khoác và không thể đợi thêm nữa. Cái tiền vị ngọt ngào đến độ không chịu nổi của niềm vui này dài kéo thế là đủ.


Tôi về tới lều, nhóm lửa, pha ít trà, ăn chút bánh mì với mật ong và cam. Tôi cởi quần áo ngoài ra, nằm dài lên giường và mở bức thư:


“Chào sư phụ và tín đồ mới!


Mình có một công việc to lớn và khó khăn ở đây, đội ơn “Thượng Đế” - mình phải nhốt cái từ nguy hiểm này trong ngoặc kép (như nhốt một con thú dữ vào cũi sắt) để cậu khỏi phấn khởi ngay khi mở thư của mình ra. Phải, một công việc rất khó khăn, đội ơn “Thượng Đế”! Nửa triệu người Hy Lạp đang lâm nguy ở miền Nam nước Nga và vùng Caucasus. Nhiều người trong số đó chỉ nói được tiếng Thổ hoặc tiếng Nga, nhưng trái tim họ nói tiếng Hy Lạp rất nhiệt thành. Họ thuộc nòi giống ta. Chỉ cần nhìn họ - cái cách mắt họ ánh lên hau háu, soi mói, cái vẻ ranh ma và nhục dục của cặp môi khi họ mỉm cười, những ngón xoay xở của họ để trở thành các ông chủ và khiến được bọn Mujich làm việc cho họ trên lãnh thổ mênh mông này của nước Nga - thế cũng đủ để thuyết phục ta rằng - họ là con cháu Odysseus yêu dấu của ta. Thế là ta đi đến chỗ yêu thương họ và không thể để cho họ bị tiêu diệt.


Bởi vì họ đang có nguy cơ bị tiêu diệt. Họ đã mất tất cả những gì họ có, họ đói rách, trần truồng. Họ bị hành cả hai phía - một đằng là bọn Bôlsêvích, đằng kia là bọn Kurd. Từ mọi ngả, dân tị nạn về định cư ở tỉnh này tỉnh nọ thuộc Gruzia hoặc Acmêni. Lương thực, quần áo, thuốc men đều không có. Họ tụ tập ở các cảng khắc khoải nhìn về phía chân trời, hy vọng có những con tàu Hy Lạp đến chở họ về đất mẹ Hy Lạp. Một bộ phận của nòi giống chúng ta - có nghĩa là một phần linh hồn chúng ta - đang trong cơn kinh hoàng.


Nếu chúng ta bỏ mặc họ với số phận, họ sẽ bị tiêu diệt. Chúng ta cần có rất nhiều tình yêu thương, thông cảm, nhiệt tâm và đầu óc thực tiễn (những đức tính mà cậu rất muốn thấy liên kết lại) nếu chúng ta muốn cứu họ, mang họ trở về với mảnh đất tự do của chúng ta, nơi họ sẽ đắc dụng nhất nghĩa là trên biên giới Macedonia và, xa hơn nữa trên biên giới Thrace. Đó là cách duy nhất để chúng ta cứu hàng chục vạn người Hy Lạp, đồng thời tự cứu chúng ta cùng với họ. Bởi vì ngay sau khi tới đây, mình liền vẽ một vòng tròn theo cách cậu đã dạy mình và gọi vòng tròn đó là “bổn phận của mình”. Mình nói: “Nếu ta cứu được toàn bộ vòng tròn này, ta sẽ được cứu rỗi, bằng không, ta sẽ rồi đời”. Vậy mà bên trong vòng tròn đó, là năm mươi vạn người Hy Lạp!


Mình đi về các đỉnh, các làng, tập hợp tất cả những người Hy Lạp viết những bản tường trình, gửi điện tín, cố vận động các quan chức của chúng ta ở Athens gửi tàu thuyền, lương thực, quần áo, thuốc men và chuyển những con người khốn khổ ấy về Hy Lạp. Nếu như hăng hái và ngoan cường tranh đấu là hạnh phúc, thì mình đang hạnh phúc. Chẳng hiểu là mình có may cắt hạnh phúc theo vóc người của mình không - nói theo ngôn ngữ của cậu. Cầu Trời là có đi, bởi vì nếu vậy, mình ắt là một con người có tầm vóc lớn lao. Mình những muốn phát triển tầm vóc của mình tới mức có thể làm cho mình hạnh phúc, theo mình nghĩ, nghĩa là tới những đường biên giới xa nhất của Hy Lạp. Nhưng thôi, lý thuyết như thế là đủ rồi! Cậu đang nằm trên bãi biển Crete của cậu nghe tiếng biển và tiếng đàn santuri - cậu có thì giờ, còn mình thì không. Mình ngụp trong hành động và mình lấy thế làm vui thích. Hành động, sư phụ nằm ì của tôi, hành động, không có sự cứu chuộc nào khác đâu.


Thực ra, đề tài suy tưởng của mình rất đơn giản và nhất phiến. Mình nghĩ những cư dân này của Pontus và Caucasus, những nông dân vùng Kars, các thương nhân lớn, nhỏ ở Tbilissi, Batum, Novo Rossisk, Rostov, Odessa và Crưm, đều là đồng bào ta, họ cùng một dòng máu với ta, đối với họ, cũng như đối với ta, thủ đô Hy Lạp là Constantinople. Tất cả chúng ta có chung một thủ lĩnh. Người gọi thủ lĩnh đó là Odysseus, kẻ gọi là Constantinos Palaoelogos( 1) - không phải là người đã bị giết dưới chân thành Byzantium mà là người kia, nhân vật huyền thoại đã hóa thành cẩm thạch và vẫn còn đứng sừng sững đợi Thiên Thần Tự To. Lỗi phép cậu, mình gọi người thủ lĩnh đó là Acritas( 2). Mình thích cái tên ấy hơn, nghe nó khắc khổ hơn và hiếu chiến hơn. Hễ nghe thấy cái tên ấy là trong ta trỗi dậy hình ảnh Hellene vĩnh cửu, vũ trang khắp mình, chiến đấu không ngừng không nghỉ trên bờ cõi, biên giới. Trên mọi biên giới: quốc gia, trí tuệ và tâm linh. Và nếu thêm chữ Digenes(3) vào, ta càng mô tả hoàn hảo hơn cái sản phẩm tổng hợp tuyệt diệu của phương Đông và phương Tây là nòi giống chúng ta.


Hiện nay mình đang ở Kars, mình đến để tập hợp tất cả những người Hy Lạp ở các làng lân cận. Vào hôm mình tới đây, bọn Kurd đã bắt một thầy giáo và một linh mục Hy Lạp trong vùng và đóng móng ngựa vào chân họ. Các kỳ mục kinh hãi, trốn vào ngôi nhà mình đang ở. Chúng tôi nghe thấy tiếng đại bác của bọn Kurd mỗi lúc một gần lại. Tất cả những người Hy Lạp ấy dán mắt vào mình như thể mình là người duy nhất đủ sức mạnh để cứu họ.


“Mình định ngày mai đi Tbilissi, nhưng giờ đây, trước nguy cơ này, bỏ đi thì thật xấu hổ. Cho nên mình ở lại. Mình không nói là mình không sợ; mình sợ nhưng mình xấu hổ. Trong trường hợp tương tự, liệu chiến sĩ của Rembrandt, người chiến sĩ của mình, có làm như thế không nhỉ? Hẳn anh ta sẽ ở lại. Vậy cho nên mình cũng ở lại. Nếu bọn Kurd vào thành phố, lẽ đương nhiên mình sẽ là người đầu tiên bị đóng móng, mà như thế cũng đúng thôi. Sư phụ ạ, chắc chắn người chẳng bao giờ nghĩ rằng học trò người lại đi đến một kết thúc như vậy.


“Sau một cuộc bàn cãi dài cơ hồ không bao giờ dứt theo truyền thống Hy Lạp, chúng tôi quyết định là tối nay, tất cả sẽ tập trung với la, ngựa, bò, cừu cùng đàn bà, trẻ con và rạng sáng, sẽ cùng xuất phát đi lên phía Bắc. Mình sẽ đi tiên phong giữ vai con cừu đực hướng dẫn cả bầy.


“Một cuộc di trú của một dân tộc do tộc trưởng lãnh đạo qua các dãy núi và đồng bằng mang những tên thần thoại! Và mình sẽ là một thứ Môixe - một Môixe mô phỏng - dẫn giống nòi được chọn lựa tới Đất Hứa, như những người chất phác này thường gọi Hy Lạp. Dĩ nhiên, để thực sự xứng đáng với sứ mạng Môixe này và để khỏi làm ô danh cậu, đáng lẽ mình phải thanh toán những cái xà cạp da thanh lịch mà cậu vẫn hay giễu và quấn chân bằng da cừu mới đúng. Lẽ ra mình còn phải có một bộ râu dài lượn sóng, trơn nhờn và nhất là một đôi tù và nữa. Nhưng rất tiếc, mình không thể làm cậu hài lòng về điểm này được. Bắt mình thay đổi tâm hồn còn dễ hơn thay đổi y phục. Mình đi xà cạp, râu ria cạo nhẵn như đầu ông sư, và mình không có vợ.


“Sư phụ, đệ tử hy vọng người sẽ nhận được thư này vì đây có thể là thư cuối cùng. Chẳng ai biết được. Mình không tin ở những lực lượng bí mật tả xung hữu đột, không độc ác, không mục đích, giết bất kỳ ai ngăn đường chúng. Nếu mình từ bỏ trái đất này (mình nói “từ bỏ” để khỏi làm cậu hoặc chính mình sợ nếu mình dùng cái từ đích xác kia), vậy thì nếu mình từ bỏ trái đất này, mình mong cậu vẫn tiếp tục khỏe mạnh và sung sướng, sư phụ thân mến! Điều này nói ra, mình rất ngượng đấy, nhưng vẫn phải nói, cho nên xin cậu thứ lỗi: Mình cũng yêu cậu vô cùng”.


Ở bên dưới, viết vội bằng bút chì, là đoạn tái bút này:


“TB. Mình không quên cái thỏa thuận của chúng ta hôm mình ra đi. Nếu mình “từ bỏ” trái đất này, mình sẽ báo cho cậu, dù cậu ở đâu chăng nữa, cậu nhớ nhé, và chớ vì thế mà sợ”.


(còn tiếp)


Nguồn: Zorba Tay chơi Hy Lạp. Tiểu thuyết của Nikos Kazantzakis. Dương Tường dịch theo bản tiếng Anh ZORBA THE GREEK của Carl Wildman. Ballantine, 1965. NXB Văn học sắp xuất bản.


www.trieuxuan.info

Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Thế giới những ngày qua - Stefan Zweig 17.06.2019
Ông cố vấn - Hữu Mai 17.06.2019
Seo Mỉ - Đỗ Quang Tiến 07.06.2019
Báu vật của đời - Mạc Ngôn 01.06.2019
Cõi mê - Triệu Xuân 21.05.2019
Chiến tranh và Hòa bình - Liep Nicôlaievich Tônxtoi 21.05.2019
Đông Chu liệt quốc - Phùng Mộng Long 13.05.2019
Đường công danh của Nikodema Dyzmy - TADEUSZ DOLEGA - Mostowicz 09.05.2019
Làng tề - Đỗ Quang Tiến 08.05.2019
Kim Vân Kiều Truyện - Thanh Tâm Tài Nhân 07.05.2019
xem thêm »