tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 29384653
Lý luận phê bình văn học
17.10.2008
Triệu Xuân
Tự truyện không hẳn là Văn học

Tự truyện là một thể văn viết, ghi lại tư liệu có thật, nhằm thuật lại cuộc đời, sự nghiệp của một cá nhân hoặc một gia đình, giòng họ. Ở phương Tây, tự truyện có từ khá lâu, có từ trước khi thể loại tiểu thuyết ra đời. Tại Hoa Kỳ, hàng năm xuất bản hàng trăm cuốn tự truyện. Ở đây tự truyện thành một dòng riêng, không được coi là văn học. Ai cũng có quyền in tự truyện, thậm chí có những kẻ phạm pháp, đang thọ án trong tù cũng xuất bản tự truyện!


Tự truyện chủ yếu là tư liệu có thật, không thể hư cấu. Có nhiều người nhầm lẫn giữa tự truyện với tiểu thuyết. Tự truyện chưa hẳn là văn học. Chỉ có thể là văn học khi mà nó được viết theo cái cách của văn học, thông qua số phận của cá nhân ấy, gia đình ấy, phản ánh, biểu hiện tâm thế và số phận của cả một cộng đồng, một dân tộc, một thời đại… Có rất nhiều cuốn tiểu thuyết được viết bằng chất liệu của tự truyện, nhưng nếu chỉ có chất liệu tự truyện thì không thể có tiểu thuyết. Tiểu thuyết là phải hư cấu, nhân vật tiểu thuyết bao giờ cũng phải được điển hình hóa. Sẽ có người bảo là lối này xưa quá rồi! Nhưng những thứ lý thuyết, phương pháp sáng tác theo kiểu tiểu thuyết mới, phản tiểu thuyết, hay là hậu hiện đại… cho thấy không mang lại được những tiểu thuyết nào hay!


Không phải bất cứ cuốn tự truyện nào, cho dù có viết về các danh nhân, chính khách… cũng là tiểu thuyết hay được coi là một thể loại văn học. Tự truyện Thép đã tôi thế đấy của Nicôlai Ốxtơrốpxki (Nga) là tác phẩm văn học đích thực, là sách gối đầu giường một thời của hàng triệu thanh niên thế giới! Bộ ba tác phẩm nổi tiếng Thời thơ ấu, Kiếm sống, Những trường đại học của tôi, vốn là tự truyện về chính cuộc đời M. Gorki! Ở Việt Nam, có Thời thơ ấu của Nguyên Hồng, Cai (còn có tên Phù Dung ơi vĩnh biệt!) của Vũ Bằng… là tự truyện chính cống! Những cuốn như Thời xa vắng, Mảnh đất lắm người nhiều ma, Nỗi buồn chiến tranh,… là tiểu thuyết, là văn học, nhưng nó được xây dựng từ chất liệu của tự truyện. Có không ít người khi viết tiểu thuyết lấy chất liệu từ cuộc đời mình, gia đình mình, giòng họ mình, làng quê mình gắn bó… và rất thành công, nhưng sau đó thì… hết! Vì anh ta không còn vốn sống nữa. Nhà viết tiểu thuyết chỉ có thể thành công khi có nghề, và đặc biệt là phải có vốn sống, vốn tri thức. Vốn sống tích lũy được phải vô cùng phong phú, tươi rói và phải biết mười để chỉ viết một!


“Biết mười để viết một thì mới có người đọc” - Đó là lời dạy của cha tôi khi người thấy tôi đam mê sáng tác văn học. Tôi coi đó là nguyên tắc và tuân thủ nguyên tắc ấy suốt từ khi viết bài Ký đầu tiên năm 1974, khi viết tác phẩm văn học đầu tiên Những người mở đất năm 1979 cho đến bây giờ cũng như mãi về sau, khi tôi còn sáng tác.


Gần đây người ta làm ầm ĩ lên về một vài cuốn tự truyện. Tôi được biết có không ít người thành đạt trong làm ăn kinh tế hoặc giàu lên quá nhanh nhờ sốt đất hoặc trúng quả môi giới dự án… đã bỏ tiền ra thuê một số người cầm bút để viết… tự truyện hoặc hồi ký. Những tự truyện loại này thì biếu chạy chứ bán không chạy! Đã hình thành một số công ty, hoặc cá nhân đi chào mời viết tự truyện để kiếm tiền! Đã xuất hiện những vụ tổng giám đốc lấy tiền công quỹ ra mua tự truyện của… mình!


Theo tôi, việc viết tự truyện là nhu cầu chính đáng của con người, là nhân quyền, không ai được phép mạ lị, cấm đoán. Người ta có quyền tự viết, thuê người khác viết, có quyền gửi tới các nhà xuất bản, thậm chí tự in bằng computer rồi phát không cho bạn bè… Thế nhưng, do rất nhiều lý do, trong đó có lý do thương mại, người ta đánh vào thị hiếu tò mò của người đọc, để rồi làm rùm beng lên theo kiểu mãi võ Sơn Đông bán thuốc tễ… đối với những cuốn tự truyện mà bản thân nó đơn giản chỉ là tự truyện! Vấn đề là ở chỗ, khi có quyền tự do làm tự truyện thì bất cứ ai cũng nên tuân theo luật pháp, không vu cáo, không xúc phạm người khác, và trước hết, người viết, người được thuê (phu chữ, thợ viết) viết phải chịu trách nhiệm về những gì mình viết, mình kể, tức là chịu trách nhiệm về cuốn tự truyện của mình! Không chỉ chịu trách nhiệm trước pháp luật mà quan trọng hơn, phải chịu trách nhiệm trước lương tri đồng loại!


Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 12 tháng 12 năm 2006


Nguồn: Lấp lánh tình đời. NXB Văn học, 2007. Trước đó đã in trên Báo Sài Gòn Giải Phóng ngày 24 tháng 12 năm 2006.


 


 


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Sóng lừng – Một tác phẩm tốt (Lật lại Hồ sơ vụ tiểu thuyết Sóng lừng - VN. Mafia bị thu hồi năm 1991) - Xuân Thiều 13.09.2019
“Sóng lừng” – Cuốn tiểu thuyết về Mafia ở Việt Nam - Bùi Quang Huy 13.09.2019
Ở Việt Nam có Mafia không? - Đỗ Ngọc Thạch 13.09.2019
Đọc tiểu thuyết “Giấy trắng” của Triệu Xuân - Lê Phú Khải 13.09.2019
Đọc tiểu thuyết “Đâu là Lời phán xét cuối cùng” - Trần Bảo Hưng 13.09.2019
Đọc tiểu thuyết "Cõi mê" của Triệu Xuân - Nguyễn Sĩ Đại 12.09.2019
Cõi mê - Hiện thực sâu sắc, tận cùng nỗi đau, đầy lòng nhân ái - Hoài Anh 12.09.2019
Cuộc sống kinh tế năng động trong “Giấy trắng” - Ngọc Trai 12.09.2019
Đọc tiểu thuyết “Giấy trắng” của nhà văn Triệu Xuân - Nguyễn Sĩ Đại 12.09.2019
Bình Nguyên Lộc, một nhân sỹ trong làng văn - Võ Phiến 22.08.2019
xem thêm »