tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 27663830
Tiểu thuyết
24.11.2009
Nikos Kazantzakis
Zorba tay chơi Hy Lạp

Nhưng không khí bị những tiếng thở dài của ngư nữ làm xáo động. Mỗi lần sang năm mới, mụ cũng có một ngày Tận thế nhỏ bé của riêng mình... mụ điểm lại đời mình, cân nhắc đánh giá và thấy nó đầy thiếu hụt. Trong cái đầu mỗi ngày tóc một thưa đi của mụ ca kỹ về già, những thành phố lớn, những người đàn ông, những chiếc áo váy lụa, những chai sâm banh và những bộ râu xức nước hoa thơm phức trỗi dậy từ nấm mồ ký ức mụ vào tất cả những dịp long trọng.


- Tôi không thấy đói, - mụ thì thầm, yểu điệu. - Không đói tí nào... không đói tí nào...


Mụ quỳ gối trước lò, cời than, đôi má xệ phản chiếu ánh lửa. Một lọn tóc xõa khỏi trán, cháy quắn lại. Mùi tóc cháy khét đến buồn nôn tràn ngập căn phòng.


- Tôi không muốn ăn... tôi không muốn ăn, - mụ lại lẩm bẩm khi thấy chúng tôi không để ý gì đến mụ.


Zorba sốt ruột nắm chặt tay. Lão phân vân một lát. Lão có thể để mụ cứ thả cửa làu bàu trong khi chúng tôi tiếp tục đả con lợn quay - hoặc có thể quỳ xuống, ôm lấy mụ mà vỗ về bằng những lời ân cần. Tôi nhìn bộ mặt rám nắng của lão và thấy những lớp sóng xung động đối nghịch lướt qua những nét diện mạo dễ biến đổi của lão.


Đột nhiên, sắc diện lão cố định lại. Lão đã đi đến một quyết định. Lão quỳ xuống nắm lấy đầu gối mụ:


- Nếu em không ăn, hỡi người bỏ bùa mê cho tôi, - lão nói với những âm sắc não nề, - thì mọi sự sẽ chấm dứt ở đây. Hãy thương hại con lợn khốn khổ, hỡi người đẹp, và hãy ăn cái chân giò nhỏ ngọt ngào này!


Và lão ấn vào miệng mụ cái chân lợn giòn phết đầy bơ.


Lão ôm mụ trong tay, bế thốc lên và đặt vào ghế giữa hai chúng tôi.


- Ăn đi, - lão nói, - ăn đi, kho vàng của tôi, để cho Thánh Basil( 1) đến làng ta. Nếu em không ăn, Ngài sẽ không đến với chúng ta đâu, em biết đấy! Ngài sẽ trở về Caesarea, quê hương Ngài. Ngài sẽ lấy đi hết: giấy mực, bánh mừng Chúa Kitô hiện ra trước ba thầy pháp vào Đêm Thứ Mười Hai, các quà năm mới, đồ chơi trẻ con, thậm chí cả con lợn sữa xinh xẻo này nữa, tất cả sẽ biến mất! Cho nên hãy há cái miệng nhỏ xinh của em ra nào, Bouboulina của tôi, và ăn đi!


Lão thò hai ngón tay cù vào nách mụ. Ngư nữ già thích trí cười rúc rích, lau cặp mắt nhỏ đỏ hoe và bắt đầu gau gáu nhai cái chân giò giòn tan...


Giữa lúc ấy, hai con mèo động tình cất tiếng gào trên mài nhà. Chúng gào bằng một giọng hờn oán khôn xiết tả, lúc lên lúc xuống, hung dữ. Thình lình, chúng tôi nghe thấy chúng lồng lộn điên cuồng, xông vào cắn xé nhau trên mái nhà.


- Meo... meo... - Zorba nói, nháy mắt với ngư nữ già.


Mụ tủm tỉm và bóp mạnh tay lão dưới gầm bàn. Cổ họng mụ giãn ra và mụ bắt đầu ăn ngon lành.


Mặt trời xoay tròn, xuyên qua khung cửa sổ nhỏ và rọi lấp lánh đôi chân nữ chủ nhân của chúng tôi. Chai rượu đã hết, Zorba xoắn cong ria lên như ria mèo rừng và xích lại gần đại diện “giống cái”. Mađam Hortense thu lu người rụt đầu rụt cổ, khẽ rùng mình khi cảm thấy hơi thở ấm, nồng mùi rượu của lão phả vào người.


- Đây lại một điều bí ẩn nữa, sếp à, - Zorba quay lại tôi nói. Với tôi, mọi sự đều đi ngược dòng. Hồi nhóc, nom tôi giống một lão già bé quắt queo. Tôi đần độn, ít nói, mà lại có giọng người lớn. Người ta bảo tôi giống ông nội tôi! Nhưng tôi càng lớn càng trở nên liều lĩnh. Tôi bắt đầu làm những điều cuồng dại khi hai mươi tuổi: Ồ, chẳng có gì là đặc biệt đâu, cũng như những người khác ở cái tuổi ấy thôi. Bốn mươi tuổi, tôi bắt đầu cảm thấy mình trẻ thực sự và lao vào những hành động phóng túng điên rồ nhất. Và giờ đây, ngoài sáu mươi tuổi - chính xác là sáu mươi lăm nhưng “bem” đấy, sếp nhé - ờ, bây giờ, ngoài sáu mươi tuổi rồi giải thích sao đây? Thành thật mà nói, thế giới đã trở nên quá nhỏ đối với tôi!


Lão nâng ly lên và quay lại phía người tình, vẻ hối tiếc.


- Chúc sức khỏe em, Bouboulina, - lão trịnh trọng nói. - Cầu Chúa làm sao cho em năm nay mọc thêm mấy cái răng, lông mày thêm thanh nhã và da thơm ngát như trái đào. Và vứt bỏ tất cả những dải băng quê kệch này đi! Và cầu sao có một cuộc cách mạng nữa ở Crete và bốn Đại Dương Cường Quốc lại trở lại. Bouboulina, cưng ơi, với những hạm đội của họ... và mỗi hạm đội có thủy sư đô đốc của nó và mỗi thủy sư đô đốc có bộ râu xoăn xức nước hoa thơm phức của mình. Và chúc em, nàng tiên cá của tôi, một lần nữa lại từ mặt sóng nổi lên hát bài ca tuyệt vời của em. Và cầu sao các hạm đội ấy tan tành trên hai trái núi đá tròn trĩnh man dại này!


Vừa nói, lão vừa đặt hai bàn tay to lớn lên cặp vú nhẽo, chảy xệ xuống của nữ chủ nhân.


Zorba lại linh hoạt lên, giọng lão khàn đi vì thèm muốn. Tôi cất tiếng cười. Một hôm ở trong rạp trong chiếu bóng, tôi đã thấy một pasa Thổ Nhĩ Kỳ đú đởn trong một tửu điếm Paris. Ông ta bế một cô bán hàng trẻ măng tóc vàng trên lòng. Ngài pasa lên cơn hứng tình, búp tua trên mũ fez( 1) từ từ ngóc lên, tạm ngừng khi nằm ngang, rồi đột ngột dựng đứng.


- Sếp cười cái gì vậy? - Zorba hỏi.


Tuy nhiên, nữ chủ nhân còn đang mải nghĩ về những điều Zorba vừa nói.


- Ôi, - mụ nói, - theo anh, điều đó có thể xảy ra không, Zorba? Nhưng tuổi trẻ qua đi không bao giờ trở lại...


Zorba xích lại gần hơn nữa, hai cái ghế giáp vào nhau.


- Nghe anh đây, cưng, - lão nói, - đồng thời cố cởi chiếc khuy thứ ba, chiếc khuy quyết định của áo lót bó sát người mụ. Nghe đây, anh sẽ nói cho em về món quà thú vị anh đang chuẩn bị cho em. Có một tay bác sĩ mới tên là Voronoff, người ta nói rằng ông ta có thể làm nên những chuyện thần kỳ. Ông ta có một thứ thuốc nước hay thuốc bột gì đó, anh không biết đích xác, dùng thuốc đó trong nháy mắt, em sẽ lại là cô gái hai mươi tuổi, cùng lắm là hai mươi lăm! Đừng khóc, cưng, anh sẽ nhờ người bên Châu Âu gửi về cho em...


Ngư nữ già giật mình. Lớp da đầu đo đỏ lấp lánh nhờ nhờ qua mái tóc đã bắt đầu thưa dần. Mụ quàng đôi cánh tay mập mạp; nung núc thịt ôm lấy cổ Zorba.


- Nếu là thuốc nước, anh yêu của em, - mụ thì thầm, cọ người vào Zorba như một con mèo, anh hãy đặt mua cho em độ mười lít ( 1) anh nhé! Và nếu là thuốc bột...


- Thì một bao tải! - Zorba nói, - cởi nốt chiếc khuy thứ ba.


Đôi mèo đã im tiếng được một lúc lại bắt đầu gào, một giọng than van và kêu gọi, còn giọng kia thì giận dữ và đe dọa.


Nữ chủ nhân của chúng tôi ngáp, cặp mắt trở nên đắm đuối.


- Anh có nghe thấy những con mèo gớm ghiếc ấy không? - Mụ thì thầm. - Chúng thật không biết xấu hổ!


Và mụ ngồi lên lòng Zorba, ngả đầu vào cổ lão và trút một tiếng thở dài sườn sượt. Mụ hơi quá chén, mắt mỗi lúc một thêm mơ màng.


- Em đang nghĩ gì vậy, Bouboulina của anh? - Zorba hỏi, - hai tay chụp lấy ngực mụ.


- Alexandria... ngư nữ già, con người đã từng chu du năm châu bốn biển, thì thào, Alexandria... Beirut... Constantinople dân Thổ Nhĩ Kỳ, dân Ả Rập, nước quả loãng ướp đá, những dép xăng đan mạ vàng, mũ fez đỏ...


Mụ lại thở dài.


- Mỗi lần Ali Bey ở lại nghỉ đêm với em - Ôi, ria chàng, lông mày chàng, đôi cánh tay chàng mới tuyệt làm sao! - Chàng đều gọi bọn đánh trống thổi kèn đến và tung tiền qua cửa sổ để bọn chúng chơi trong sân nhà em cho đến sáng. Hàng xóm láng giềng ghen tức đến tái xanh tái xám mặt”. Ali Bey lại ở lại với ả!”, họ thường lồng lộn lên như vậy... Sau đó, ở Constantinople, tổng trấn Suleiman thường bắt em cấm cung vào những ngày thứ sáu. Ông ta sợ vua Thổ, trên đường đến nhà thờ Hồi Giáo, trông thấy em, rồi quáng mắt vì sắc đẹp của em, có thể sai bắt cóc em mất. Mỗi sáng, khi rời khỏi nhà, ông ta cắt ba tên da đen to lớn gác cổng để ngăn không cho gã đàn ông nào đến gần em... Ôi, Suleiman, yêu quý của tôi!


Mụ rút từ chiếc áo lót ra một chiếc khăn tay lớn kẻ ô và đưa lên miệng vừa ngậm vừa phun phì phì như một con rùa nước.


Zorba gỡ ra bằng cách đặt mụ lên chiếc ghế cạnh lão và đứng dậy, khó chịu. Lão đi đi lại lại một vài lần và cũng bắt đầu phun phì phì, căn phòng đột nhiên quá chật chội đối với lão. Lão nhặt cây gậy lên, chạy bổ ra sân và tôi trông thấy lão dựa cái thang vào tường, rồi giận dữ trèo lên, hai bậc một.


- Bác sắp nện ai đấy, Zorba? - Tôi thét. - Tổng trấn Suleiman hẳn?


- Những con mèo chết tiệt kia! – Lão thét lại. – Chúng không để ta yên lấy một lát!


Và tót một cái, lão đã ở trên mái.


Mađam Hortense, say mềm, đầu tóc xõa xượi, giờ đã nhắm nghiền cặp mắt đỏ dọc và một tiếng ngáy khe khẽ phát ra từ cái miệng móm của mụ. Giấc ngủ đã nâng mụ lên và chở mụ về những kinh thành lớn của phương Đông - và những khu vườn rào kín và những khuê phòng mờ tối của các pasa đa tình. Giấc ngủ đưa mụ xuyên qua những bức tường và mang đến cho mụ những mộng mơ. Mụ thấy mình buông câu, mụ quăng bốn sơi dây câu và kéo lên bốn chiến hạm lớn.


Vừa ngáy vừa thở ậm ạch, ngư nữ gìa sung sướng mỉm cười trong giấc điệp và dường như tươi tắn lại sau khi tắm biển.


Zorba trở lại, vung vẩy cây gậy.


- Ngủ hả? - Lão nói khi trông thấy mụ. - Mụ ta ngủ rồi à?


- Vâng, thưa ngài tổng trấn Zorba, - tôi đáp. - Nàng đã được bác sĩ Voronoff, người cải lão hoàn đồng - tức là giấc ngủ - mang đi rồi. Bây giờ, nàng mới có hai mươi cái xuân xanh và nàng đang dạo gót son ở Alezandria và Beirut.


- Ma quỷ bắt mụ đi, đồ đĩ già! - Zorba gầm gừ và nhổ xuống sàn. - Nhìn mụ nhăn nhở cười kìa! Không biết mụ cười với ai, đồ đĩ mặt dày mày dạn! Nào, sếp, ta đi thôi!


Lão chụp mạnh cái mũ lên đầu và mở cửa.


- Mụ không lẻ loi một mình đâu, - Zorba nói lớn: - mụ đang ở bên tổng trấn Suleiman đấy. Sếp không thấy à? Mụ đang bay bổng chín tầng mây, con bò cái bẩn thỉu!... Thôi nào, ta chuồn đi!


Chúng tôi ra ngoài không khí lạnh. Trăng trôi ngang bầu trời tĩnh lặng.


- Đàn bà! - Zorba nói vẻ ghê tởm. - Hừ! Tuy nhiên không phải lỗi tại họ, đó là tại bọn nông nổi khinh suất như Suleiman và Zorba!


Và sau một lát:


- Không, thậm chí cũng không phải lỗi tại chúng ta, - lão giận dữ nói tiếp. - Có một kẻ là nguyên nhân của tất cả cái đó và chỉ độc một kẻ mà thôi - tên Đại Nông Nổi Khinh Suất, Đại Tổng Trấn Suleiman sếp thừa biết là ai đấy!


- Nếu như có kẻ ấy, - tôi đáp. - Nhưng nếu không có thì sao?


- Lạy Chúa Toàn Năng, thì chúng ta đi đứt!


Chúng tôi sải bước một lúc không nói không rằng. Chắc chắn Zorba đang nghiền ngẫm vài ba ý điên khùng trong đầu vì chốc chốc lão lại lấy gậy quật vào những hòn sỏi và nhổ xuống đất.


Đột nhiên, lão quay sang tôi.


- Cầu Chúa cho linh hồn ông nội tôi siêu thoát! - Lão nói. - Ông cụ hiểu đàn bà khá rành. Cụ rất khoái đàn bà, khốn khổ thân cụ, sinh thời, họ làm cụ điên đảo. “Alexis cháu, bằng vào mọi điều tốt lành ta cầu ước cho cháu”, cụ thường nói, hãy đề phòng đàn bà! Khi Chúa Trời lấy chiếc xương sườn của Ađam ra để tạo thành đàn bà - Ôi cái giây phút đáng nguyền rủa ấy! – Quỷ Xatăng bèn biến thành một con rắn và giựt lấy chiếc xương sườn, chạy mất... Ngài lao theo và tóm được nó, song nó luồn qua kẽ tay Ngài và trong tay Chúa Trời còn sót lại hai cái sừng quỷ. Ngài nói: “Một người nội trợ giỏi thì ngay cả với một cái thìa cũng có thể khâu vá được. Được, ta sẽ tạo ra một người đàn bà bằng cặp sừng của quỷ! “Và ngài đã làm thế. Ấy bởi thế mà quỷ Xatăng lừa được tất cả chúng ta. Alexis cháu ạ. Bất kể chúng ta đụng tới đàn bà vào chỗ nào, chúng ta cũng đều chạm vào sừng quỷ. Hãy đề phòng đàn bà, cháu ạ! Đàn bà còn ăn trộm táo ở vườn Địa Đàng, nhét vào ngực áo lót và bây giờ vênh váo đi lòng vòng khắp nơi! Ôn dịch bắt họ đi! Những trái táo ấy, mình ăn vào cũng tong! Vậy ông có thể khuyên cháu thế nào đây, cháu của ông? Hãy làm theo ý thích của cháu!”. Đó là những điều ông nội tôi đã nói với tôi. Nhưng, sếp tính, làm sao tôi có thể lớn lên thành người khôn ngoan được? Tôi cũng đi cùng một đường với ông nội tôi - đến với quỷ Xatăng!


Chúng tôi hối hả đi qua làng. Ánh trăng khéo làm lòng người xao động. Bạn thử tưởng tượng tâm trạng của mình khi uống rượu xong, ra ngoài đi dạo và thấy thế giới đột nhiên thay đổi. Đường sá biến thành những dòng sông sữa, những ổ gà và vệt lún bánh xe đầy vôi phấn, đồi núi phủ đầy tuyết. Mặt, cổ và tay ban phát lân quang như đuôi con đom đóm. Và vầng trăng lủng lẳng trên ngực bạn như một tấm huân chương tròn kỳ dị.


Chúng tôi lặng lẽ bước thoăn thoắt. Say là đà vì cả ánh trăng lẫn vì rượu, chúng tôi hầu như không cảm thấy chân chạm đất. Đằng sau chúng tôi, thôn làng ngủ yên, chó mèo trên mái nhà sủa trăng. Và chúng tôi, vô cớ, cũng cảm thấy muốn vươn cổ về phía mặt trăng mà sủa...


Chúng tôi tới chỗ vườn nàng góa. Zorba dừng lại. Rượu, thức ăn ngon lành và vầng trăng đã làm lão say sưa ngây ngất. Lão vươn cổ và bằng cái giọng như giọng lừa, hí vài câu dâm dục mà trong cơn hứng, lão ứng khẩu ra.


- Ả này cũng là một cặp sừng quỷ! - Lão nói. - Ta đi thôi, sếp!


Khi chúng tôi về tới lều thì trời sắp rạng. Tôi gieo mình xuống giường, mệt rũ. Zorba rửa ráy, nhóm lò và pha chút cà phê. Lão ngồi thu lu trên sàn, châm một điếu thuốc và bắt đầu hút, vẻ bình thản, mình thẳng đuỗn bất động, mắt nhìn ra biển. Mặt lão trang nghiêm và tư lự. Lão làm tôi nhớ đến một bức họa Nhật Bản mà tôi thích: một nhà tu khổ hạnh ngồi xếp bằng, mình choàng một chiếc áo cà sa màu da cam, mặt bóng như hình khắc trên gỗ cứng và sạm đen vì mưa, cổ rướn thẳng, miệng mỉm cười trong khi mắt nhìn đăm đăm vào đêm tối không chút sợ hãi.


Tôi nhìn Zorba trong ánh trăng mà thán phục thái độ thong dong và giản dị của lão trong việc thích nghi với thế giới xung quanh, cái cách hồn và xác lão hợp thành một tổng thể hài và với tất cả mọi thứ - đàn bà, cơm nước, thịt thà, ngủ nghê - hòa quyện đẹp đẽ với xác thịt lão để trở thành Zorba. Xưa nay tôi chưa từng thấy một giao hòa thân thiện đến thế giữa một con người với vũ trụ.


Trăng lúc này sắp lặn, tròn và xanh xao. Một vẻ thanh bình khôn tả trải rộng trên mặt biển.


Zorba ném mẩu thuốc đi và với tay lấy một chiếc giỏ. Lão lục trong đó lôi ra ít dây dợ, mấy cái ròng rọc và dăm mẩu gỗ nhỏ, lão thắp cây đèn dầu và một lần nữa lại thí nghiệm đường sắt trên không.


Cúi mình trên các thứ đồ chơi cổ sơ ấy, lão lầm nhẩm làm những con tính hẳn là cực khó và phức tạp vì chốc chốc lão lại gãi đầu như điên và chửi thề.


Đột nhiên, lão đâm chán ngấy. Lão phóng chân nhằm cái mô hình và đạp nó đổ sụp xuống đất.


 


 


12.


T ôi ngủ thiếp đi và khi thức giấc, Zorba đã đi khỏi. Trời rét và tôi không muốn dậy tí nào. Tôi với lên mấy cái giá sách trên đầu và lấy xuống một cuốn tôi đã mang theo và rất mê: thơ Mallarmé. Tôi đọc chậm rãi, vớ đoạn nào đọc đoạn ấy. Tôi gấp sách rồi lại mở và cuối cùng ném xuống. Lần đầu tiên trong đời, tôi thấy cả tập thơ này như thiếu máu, vô vị, hoàn toàn không có chất người. Những chữ xanh xao nhợt nhạt, rỗng tuếch trong một khoảng chân không. Một thứ nước cất trong veo không có chút vi khuẩn, nhưng cũng chẳng có chất dinh dưỡng nào. Không có sự sống.


Trong những tôn giáo đã mất đi tia lửa sáng tạo, các thánh thần rút cục trở nên chẳng hơn gì những mô típ thơ hoặc trang trí để điểm tô cho sự cô đơn của con người và cho những bức tường. Một cái gì tương tự đã xảy đến với loại thơ này. Những hoài bão cháy bỏng của con tim, mang nặng tình đất và hạt giống, đã trở thành một trò chơi trí tuệ hoàn hảo, một kiến trúc thông minh, lâng lâng và rắm rối.


Tôi lại giở cuốn sách và lại đọc lần nữa. Tại sao những bài thơ này đã chinh phục tôi ngần ấy năm? Thơ thuần túy! Cuộc sống đã biến thành một trò chơi trong suốt, sáng ngời, thậm chí không vẩn một giọt máu. Tố chất người vốn thô lỗ, cục mịch, vẩn đục - nó được tạo nên bởi tình yêu, nhục dục và một tiếng kêu thống khổ. Hãy để nó thăng hoa thành một ý tưởng trừu tượng và trong lò lửa của tâm linh, qua những quá trình khác nhau của thuật giả kim, hãy để cho nó loãng đi và bốc thành hơi.


Tất cả những cái đó, trước kia từng mê hoặc tôi, sáng nay tỏ ra chỉ là trò nhào lộn trí tuệ và ngón bịp đã tinh chế mà thôi! Một nền văn minh, đến lúc tàn lụi, bao giờ cũng thế! Và nỗi khổ não của con người thường kết thúc như thế - bằng những ngón ảo thuật bậc thầy: thơ thuần túy, âm nhạc thuần túy, tư tưởng thuần túy. Con người cuối cùng - kẻ đã tự giải thoát khỏi mọi tín ngưỡng, mọi ảo tưởng và không còn chờ đợi hoặc sợ hãi gì - thấy cái tố chất được dùng để nặn ra mình bị quy giản thành tinh thần và cái tinh thần đó chẳng còn đất cắm rễ và hút nhựa. Con người cuối cùng đã tự trút rỗng mình: chẳng còn mầm hạt, chẳng còn phân bã, chẳng còn máu. Sau khi biến mọi thứ thành ngôn từ, mọi cụm từ thành trò tung hứng âm nhạc, con người cuối cùng còn đi xa hơn nữa: ngồi trong tột đỉnh cô đơn, hắn phân tích âm nhạc đó thành những phương trình toán học câm lặng.


Tôi chợt giật mình. “Đức phật chính là con người cuối cùng đó!” tôi kêu lên. Đó là ý nghĩa bí ẩn và ghê gớm của người. Đức phật là cái linh hồn “thuần túy” đã tự trút rỗng mình. Bên trong Đức Phật là trống rỗng. Người chính là Trống Rỗng. “Hãy trút rỗng thể xác, hãy trút rỗng tinh thần, hãy trút rỗng con tim!” Người kêu lên: Người đặt chân tới đâu, ở đó nước ngừng trôi, cỏ không mọc nữa, trẻ con thôi không ra đời.


Mình phải huy động ngôn từ và khả năng chiêu hồn của chúng, tôi nghĩ thầm, cần viện đến những tiết tấu yêu thuật: bao vây Đức Phật, yểm bùa Người để trục Người ra khỏi lòng mình mới được! Mình phải quăng tấm lưới hình ảnh để bắt Người và tự giải thoát!


Trên thực tế, viết Đức Phật, tức là chấm dứt làm bài tập văn chương. Đó là cuộc vật lộn sinh tử chống lại một sức mạnh hủy diệt to lớn rình rập trong tôi, một cuộc đấu tay đôi với một khước từ lớn đang làm hao mòn tim tôi và sự cứu rỗi linh hồn tôi tùy thuộc vào cuộc đấu này.


Một cách sôi nổi và quả quyết, tôi với lấy tập bản thảo. Tôi đã phát hiện ra mục tiêu của mình, giờ đây tôi biết phải đánh vào đâu! Đức Phật là con người cuối cùng. Chúng ta mới ở bước khởi đầu, chúng ta chưa ăn uống, cũng chưa yêu thương cho đủ mức, chúng ta chưa sống. Ông già yếu ớt hết hơi ấy đã đến với chúng ta quá sớm. Chúng ta phải trục xuất ông ta càng mau càng tốt!


Tôi tự nhủ như vậy và tôi bắt đầu viết. Mà không, đây không phải là viết. Đây là một cuộc chiến thực sự, một cuộc săn đuổi không thương xót, một cuộc vây hãm, một bùa chú để trục con quái vật ra khỏi nơi nó ẩn náu. Thực tế, nghệ thuật là một cách niệm thần chú diệu kỳ. Những lực lượng tăm tối giết người rình nấp trong lòng chúng ta, những xung lực giết chóc, hủy hoại, hằn thù, gây ô danh. Thế rồi nghệ thuật xuất hiện với tiếng sáo ngọt ngào và giải thoát chúng ta.


Tôi viết, truy đuổi, vật lộn suốt ngày hôm đó. Đến tối, tôi kiệt sức. Nhưng tôi cảm thấy mình đã tiến bộ, đã chiếm được một số đồn tiền tiêu của địch. Lúc này, tôi bồn chồn chờ Zorba về để được ăn, ngủ và bồi bổ lại sức lực đặng sáng sớm mai tiếp tục chiến đấu.


Khi Zorba bước vào lều thì trời đã tối mịt. Vẻ mặt lão rạng rỡ. Lão cũng đã tìm ra giải đáp cho một vấn đề gì đó, tôi thầm nghĩ. Và tôi đợi.


Tôi bắt đầu sốt ruột với lão và mới cách đây mấy ngày, tôi đã cáu kỉnh bảo:


- Zorba, vốn của chúng ta đang cạn dần. Cần làm cái gì thì làm nhanh lên! Hãy cho hệ thống đường sắt treo đi. Nếu làm than không thành công thì ta hãy dốc toàn lực làm gỗ vậy. Nếu không thì thất bại đấy!


Zorba gãi đầu.


- Vốn đang cạn dần hả, sếp? Gay nhỉ! - Lão nói:


- Còn gì nữa đâu, Zorba. Chúng ta đã ăn hết vốn. Hãy làm một cái gì đó! Những thí nghiệm của bác ra sao rồi? Chưa có gì may mắn à?


Zorba rũ đầu xuống, không trả lời. Tối hôm ấy, lão đã cảm thấy xấu hổ.


- Cái độ dốc chết tiệt ấy! - Lão cáu tiết nói. - Tôi sẽ trị được nó!


Và giờ đây, lão trở về, mặt sáng ngời đắc thắng!


- Thành công rồi, sếp ạ! - Lão reo lên. - Tôi đã tìm ra góc độ thích hợp! Nó đã tuột khỏi tay tôi, cố chạy trốn nhưng tôi túm lại được và ghìm chặt xuống rồi, sếp ạ!


- Vậy thì mau mau cho chạy! Bắt đầu tiến hành đi! Bác còn cần gì nữa nào?


- Sáng sớm mai, tôi phải ra tỉnh mua dụng cụ: một dây cáp lớn bằng thép, những con ròng rọc, cuxinê, đinh, móc. Sếp đừng lo, tôi sẽ về rất sớm, có khi trước cả khi sếp thấy tôi đi cũng nên!


Lát sau, lão nhóm lửa, sửa soạn bữa ăn và chúng tôi ăn, uống rất ngon miệng. Hôm ấy, cả hai chúng tôi cùng làm được việc.


Sáng hôm sau, tôi đi với Zorba tới tận làng. Chúng tôi nói chuyện về việc làm than bùn như những người nghiêm túc và có đầu óc thực tiễn. Trong khi đi xuống một quãng dốc, Zorba đá phải một hòn đá, làm nó lăn lông lốc. Lão dừng lại một lúc, kinh ngạc, tựa hồ lần đầu tiên trong đời, lão thấy cảnh tượng kỳ lạ ấy. Lão quay sang nhìn tôi và trong cái nhìn ấy, tôi nhận ra một thoáng hãi hùng.


- Sếp có thấy điều đó không? - Cuối cùng lão nói. - Trên những đoạn dốc, đá sống động trở lại.


Tôi không nói gì, nhưng cảm thấy một niềm vui sâu xa. Ấy, tôi nghĩ, các bậc thấu thị vĩ đại và các nhà thơ lớn nhìn mọi vật như vậy đó - như thể mới thấy lần đầu vậy. Mỗi buổi sáng, họ thấy một thế giới mới trước mắt, không phải họ nhìn thấy thật sự, mà là họ sáng tạo ra nó.


Đối với Zorba, cũng như đối với những người đầu tiên của trái đất, vũ trụ là một hình ảnh có sức nặng và cường độ, những vì sao lướt trên mình lão, biển xô vào thái dương lão. Lão nghiệm sinh cả đất, nước, muông thú và Thượng Đế, không qua sự can thiệp bóp méo của lý trí.


Mađam Hortense đã được báo trước và mụ đợi chúng tôi trên bậc cửa. Mụ trát bự phấn và có vẻ lo lắng. Mụ đã trang điểm như chuẩn bị một chợ phiên vui nhộn tối thứ bảy. Con la đứng trước cổng nhà, Zorba nhảy lên lưng nó và nắm dây cương.


 Ngư nữ già rụt rè tiến tới và đặt bàn tay nhỏ mũm mĩm lên ức con vật như muốn ngăn không cho người tình ra đi.


- Zorba... - mụ thì thầm, kiễng chân lên, - Zorba.


Zorba quay mặt đi. Lão ghét nghe những tiếng yêu đương dấm dớ kiểu này ở giữa đường phố. Người đàn bà tội nghiệp thấy vẻ mặt của lão và sợ hãi. Nhưng tay mụ vẫn áp chặt vào ức con la, đầy âu yếm van lơn.


- Cô muốn gì? - Zorba giận dữ hỏi.


- Zorba, - mụ khẩn khoản, - hãy tử tế... Đừng quên em, Zorba... Hãy tử tế...


(còn tiếp)


Nguồn: Zorba Tay chơi Hy Lạp. Tiểu thuyết của Nikos Kazantzakis. Dương Tường dịch theo bản tiếng Anh ZORBA THE GREEK của Carl Wildman. Ballantine, 1965. NXB Văn học sắp xuất bản.


www.trieuxuan.info

Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Thế giới những ngày qua - Stefan Zweig 17.06.2019
Ông cố vấn - Hữu Mai 17.06.2019
Seo Mỉ - Đỗ Quang Tiến 07.06.2019
Báu vật của đời - Mạc Ngôn 01.06.2019
Cõi mê - Triệu Xuân 21.05.2019
Chiến tranh và Hòa bình - Liep Nicôlaievich Tônxtoi 21.05.2019
Đông Chu liệt quốc - Phùng Mộng Long 13.05.2019
Đường công danh của Nikodema Dyzmy - TADEUSZ DOLEGA - Mostowicz 09.05.2019
Làng tề - Đỗ Quang Tiến 08.05.2019
Kim Vân Kiều Truyện - Thanh Tâm Tài Nhân 07.05.2019
xem thêm »