tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 29967029
Lý luận phê bình văn học
13.09.2019
Bùi Quang Huy
“Sóng lừng” – Cuốn tiểu thuyết về Mafia ở Việt Nam

Bài in báo Phụ nữ, ngày 22-5-1991.


Trong văn học Việt Nam, những năm gần đây, có chuyện thú vị: không ít nhà văn nổi tiếng, khi đất nước chuyển mình, tình thế xã hội đổi thay, tác phẩm mới in ra một cách “dè sẻn” về... số lượng; ngược lại, một vài cây viết trẻ, viết khỏe, sách lại in số lượng lớn. Và, không hẳn, hết thảy các nhà văn ấy đều viết theo kiểu dễ dãi, chạy theo chuyện hình sự, ái tình lăng nhăng... Nhiều người nhập cuộc mới mẻ, hoặc bản lĩnh, “đáo để” lăm! Triệu Xuân là trường hợp tiêu biểu. Bảy năm, anh cho ra mắt sáu tiểu thuyết, một truyện vừa; hai trong số đó, in lần thứ 2, một in lần thứ 3. Ngay cuốn tiểu thuyết mới nhất của Triệu Xuân, Sóng lừng (NXB Giao thông vận tải, 1991), cũng đang hứa hẹn những lần tái bản.


Trên bìa cuốn sách mới của Triệu Xuân, có phụ đề “MAFIA”. Còn thật ra, theo ý tác giả, “Lẽ ra cuốn sách có tên là: VN.MAFIA”. Những lời đồn đại, hình dung về nạn tham nhũng, tội ác ở xã hội Việt Nam với tên gọi “Mafia”, đến lượt văn chương đã dựng đích danh, không ngần ngại né tránh! Tôi không làm việc thường nhật của các bài giới thiệu sách là kể lể cốt truyện Sóng lừng. Việc ấy, với một tác phẩm bao quát hiện thực khá rộng rãi về thế giới đen tối, quái ác trong lòng xã hội sẽ phản lại tiểu thuyết bởi cách đơn giản hóa bằng sự kiện. Giữa biển khơi bỗng nhiên gió thổi mạnh, từng đợt sóng lớn nổi lên, đầu tròn, hình thoai thoải. Đó là loại “sóng lừng”. Xã hội thời nào chẳng có tham nhũng và tội ác. Nhưng khi chúng hoành hành ngang nhiên, bất chấp luật pháp, thao túng mọi nơi, mọi lúc thì quả là Mafia lộ nguyên hình, không còn ẩn nấp bên dãy đá ngầm dưới biển sâu, mà vươn vòi bạch tuộc đến những nơi thâm nghiêm, kín cổng cao tường, hất cả những số phận nhỏ nhoi, tội nghiệp ra chốn biển cả trần gian. Bắt đầu từ những vụ làm ăn, kinh tế, tiểu thuyết của Triệu Xuân phơi ra trước mặt mọi người thế lực Mafia trên khắp địa bàn: chính trị, an ninh, kinh tế, văn hóa... Câu chuyện tưởng chẳng bao giờ dừng lại được, vụ nọ dính liền, kéo theo vụ kia, nơi này liên quan nơi khác, có lúc trải dài suốt chiều dài đất nước, vượt ra khỏi phạm vi quốc gia. Vậy mà, chủ nhân cuộc chơi vỏn vẹn đôi ba người sống trên địa bàn một đô thị và một ông “vua không ngai” ở xa tít tắp, thường xuyên hộ mệnh cho bọn quỷ Satan lúc lâm trận. Đó là bọn người hãnh tiến, “tư sản đỏ”, lý lịch cuộc đời có thể gói gọn những từ: ngu đần, nhưng ma mãnh, thô tục, dâm dục và tàn ác. Chúng lại quá thừa điều người lương thiện quá thiếu: quyền lực! Kề vai sát cánh là những kẻ đục nước béo cò, thậm chí từng có tội với nhân dân, dân tộc. Lớp giữa là những người bị lợi dụng, lơ ngơ và dốt nát. Đối lại là tầng tầng lớp lớp số phận con cò cái kiến - tình yêu, nỗi đau và trách nhiệm của những người dũng cảm, khôn ngoan nhưng không kém phần đơn độc “một mình chốn Mafia”. Bạn đọc có thể đượm buồn khi đọc Sóng lừng, bởi một lần nữa lại chứng kiến cuộc sống nhầy nhụa, bẩn thỉu, đầy mưu ma chước quỷ của những con thú mang bộ mặt người một cách trần trụi, đậm đặc hơn chúng ta thường biết hằng ngày. Điều đó có nên không? Sự thật dù tồi tệ, khi phơi ra ánh sáng vẫn có ích hơn nhiều so với lớp sơn hào nhoáng, che đậy, cất giấu chúng, bởi “Hoạt động của bọn tham nhũng, bọn Mafia diễn ra ngày càng tinh vi và ác liệt. Cũng như số phận của các nhân vật chính trong tiểu thuyết này, vấn đề chống Mafia không thể dừng ở đây, không thể dễ dàng kết thúc êm đẹp. Cuộc sống là như vậy” (lời bạt của Triệu Xuân). Hơn thế nữa, giữa thế giới mà có kẻ tự xưng “tao là luật pháp. Tao nắm tất cả!”, chẳng phải ai cũng chịu yên, để mặc cho sự nổi trôi của số phận và đồng loại. Tiểu thuyết của Triệu Xuân không hề là khúc khải hoàn của cái Thiện thắng cái Ác. Đó là hành trình gian nan, cay đắng, đẫm đầy nước mắt và cả máu để đến với sự trong sạch, yên lành và tốt đẹp. Giá như không có đau thương vẫn tốt hơn (!) Nhưng biết làm sao được, bởi hoa hồng, từ ngàn xưa đã mọc lên từ máu của đôi chân người dũng sĩ. Hành trình ấy, mất mát và đau thương cũng là tất yếu!


Ở Sóng lừng, Triệu Xuân đã xây dựng được một số tính cách nhân vật rõ nét: Tám Đôn, Thức, Ngô Hữu Tiền, Thiên Kim... Đó là bản danh sách tử thần của những người lương thiện, những kẻ “cầm quân” trong cuộc chơi tàn nhẫn. Ngược lại, anh thiếu hẳn những bộ mặt sinh động của những “người chống Mafia”, cho dù trong tác phẩm sự hiện diện của họ như: thiếu tướng Ba, thiếu tá Dung gần suốt lộ trình. Cuộc đời họ cũng lắm nỗi truân chuyên, nhưng bút lực nhà văn không lột tả được những phức điệu về tâm hồn, tính cách so với những gì họ đã làm. Dường như mọi cố gắng của Triệu Xuân là phơi trần thật sâu đậm những lớp sóng lừng-Mafia nên tiểu thuyết của anh là cuộc chạy đuổi theo sự kiện và thực tế. Bởi vậy, nhiều trang tiểu thuyết đã ít chất văn, vài chỗ nhà văn “kể” lặp lại, thậm chí dùng từ Nam bộ chưa nhuyễn, trong khi anh viết về mảnh đất sôi động này.


Chỉ ra được Mafia trong xã hội là điều khó. Chúng như một thế-giới-ngầm (từ trong tiểu thuyết) giữa thanh nhiên bạch nhật. Nhưng vì đâu tồn tại thế giới ấy? Không phải không có, song Sóng lừng chưa phân tích được hết cội nguồn, gốc rễ của chúng một cách cặn kẽ. Đòi hỏi như thế có quá chăng, trong khi chính nhà văn đã nhắn nhủ với bạn đọc rằng sau Sóng lừng sẽ là một loạt tiểu thuyết về vấn đề Mafia? Tôi tin đó cũng là đòi hỏi của bản thân nhà văn!


Một mai, khi sóng cả gió to không còn nữa, người dân lương thiện Việt Nam ngồi trước đèn yên tâm chỉ có mỗi một bóng đèn sau lưng mình là của anh ta thì Sóng lừng là dấu vết một thời đã qua. Còn bây giờ? Hết thảy hẳn là thời sự!           


V. 1991


BÙI QUANG HUY


Bài in báo Phụ nữ, ngày 22-5-1991.


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Tiểu thuyết Cơ may thứ hai của Virgil Gheorghiu - Hoàng Hữu Đản 23.10.2019
Tiểu thuyết Giờ thứ hai mươi lăm - Tư liệu sưu tầm 23.10.2019
Thời gian không đổi sắc màu (5) - Phan Quang 23.10.2019
Nhật ký một cuộc bắt cóc - Một tác phẩm khó phân thể loại - Phan Quang 22.10.2019
Thời gian không đổi sắc màu (4): Ước mơ và hoài niệm của Nguyễn Khắc Viện và những bài khác - Phan Quang 22.10.2019
Nhà thơ Vũ Hữu Định – Đường đi chưa tới - Đỗ Trường Leipzig 22.10.2019
Phản tiểu thuyết là gì? - Vương Trung Hiếu 22.10.2019
Truyện ngắn Hoa Kỳ: từ hiện đại đến hậu hiện đại - Lê Huy Bắc 13.10.2019
Bài rất nên đọc: Lưu Quang Vũ trong cái nhìn của các bạn trẻ/ Những bài thơ viển vông cay đắng u buồn... - Nhiều tác giả 13.10.2019
Mai Thảo - khao khát và bất lực - Vương Trí Nhàn 13.10.2019
xem thêm »