tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 29831954
Tiểu thuyết
13.08.2019
Đỗ Quang Tiến
Seo Mỉ


17


Còn đang tưng bừng hương sắc Tết. Trên các đồi hoa,


tiếng khèn vẫn mải mê gọi gió mát trở lại, mưa ấm trở về; gọi


chim về hót, gọi bướm về bay. Bỗng nhiên tiếng khèn im bặt.


Ban quản trị hợp tác xã vừa phát động phong trào trồng cây


trong dịp đầu xuân. Trưa hôm nay, tất cả các xã viên đều đi


trồng cây tống quá xủi.


Người bản Mèo yêu nhiều thứ cây: cây lê, mận, mắc


coọc, óc chó trong vườn; cây hoa mộc, râm bụt ngoài hàng


rào; cây tông che mọc trên núi cao; cây thông trồng trên đồi;


cây tống quá xủi, cứ đến mùa, gió lại gieo hạt khắp nơi.


Ở cái đất, dân bản phải đi chặt cây con, cắt cỏ tươi đem


về phơi khô làm củi đun, cây tống quá xủi quả là cây gỗ quý.


Nó càng quý trong những ngày đêm u ám sương mù, gió núi


hú dài và rét cắt lạnh buốt. Cho nên người già, người trẻ đều


hoan hỉ tham gia cái Tết trồng cây đầu tiên trong bản. Lúc


này, họ đã tản ra các ngả, đi tìm cây con. Seo Mỉ cũng tất tả


ra đi. Chị đi giúp mấy gia đình neo đơn. Khi chị về đến đầu


ngõ thì chiều đã chạng vạng. Trên một mỏm đồi nhỏ cạnh


đấy, có bóng một người đang lúi húi trồng cây. Nghe thấy


tiếng chân, người đó phủi tay đứng lên.


- Anh! - Seo Mỉ nói nhỏ và đi lại chỗ Cối đứng - Anh


trồng cây cho ai thế?


- Anh biết chiều hôm nay em bận nên anh đến trồng cho


em… - Cối nhìn Seo Mỉ, khẽ đáp.


- Anh không trồng cây ở trường à?


- Có chứ! Anh và các em học sinh đã trồng được dăm


chục cây quanh trường. Ba, bốn năm nữa, ở đấy sẽ thành


một khu rừng tống quá xủi. Hàng năm, ngả đến đâu, trồng


đến đấy, mùa đông, tha hồ cho các em sưởi trong giờ học -


giọng Cối nghe vui vui.


Seo Mỉ ngó đám cây Cối vừa trồng, sắp lẫn vào bóng tối.


Trong bóng tối mờ mờ, dường như nét mặt chị se lại:


- Anh vất vả vì em đấy.


- Vì anh nữa chứ.


Mắt Seo Mỉ chớp chớp, đuôi mắt dài ra như cánh én.


Cảm động, thẹn thò lẫn lộn. Chị lảng sang chyện khác:


- Anh vào nhà đi!


- Lát nữa, có mấy phụ huynh học sinh đến chúc Tết, anh


phải về ăn uống để còn tiếp khách.


Bất giác Cối chìa tay ra. Ngượng nghịu, Seo Mỉ đặt bàn


tay thon nhỏ của chị vào lòng bàn tay Cối. Từ buổi đầu gặp


gỡ, lần đầu tiên hai người cầm tay nhau. Bóng tối đã dâng


lên chung quanh họ. Giây phút sau, họ chia tay. Trong bóng


tối, sương đang miên man rắc xuống. Mùi hoa mận, hoa đào


dậy lên trong yên lặng.


Các nhà trong bản đã đỏ đèn. Tiếng trống gióng lên.


Đêm Tết. Niềm vui còn kéo dài trong đêm nay. Trong men


rượu ngô, bên ánh lửa cháy thâu đêm. Đêm yên tĩnh. Không,


bóng đêm ở bản Mèo chưa yên tĩnh hẳn.


Bác Hoàng Phúc, chủ tịch xã, được nghỉ phép về nhà ăn


Tết. Chiều hôm nay, bác cũng đi lấy tống quá xủi đem về


trồng cây quanh nhà. Mãi đến lúc tối sập xuống, bác mới làm


xong. Giữa lúc ấy, con lợn sổng chuồng. Bác lần theo tiếng ụt


ịt rơi trong bóng tối, rồi đi đến một quả đồi thông. Đồi rộng,


ớm bóng lá, ở lảnh ra một chỗ xa bản. Đang len lỏi giữa các


bụi rậm thình lình bác nghe thấy một tiếng động chồi lên


trong tiếng gió quẩn vào đám tóc thông. Tiếng bước chân


người! Mặc dù đã có tuổi, lại to béo, bác vẫn còn nhanh


nhẹn. Bác ngồi thụp xuống, im phắc như tảng đá. Những


năm theo bộ đội để tiễu phỉ, đã luyện cho bác đôi tai rất


thính, cặp mắt rất tinh. Bác lắng nghe, tia mắt xuyên qua


bóng tối. Quả thật tai bác không đánh lừa. Trong bóng tối


chỗ sẫm chỗ nhạt, bác trông thấy một bóng người từ góc đồi


bên kia đang đi lên. Ai đấy? Bác định thần nhìn. Vàng A


Cấu! Còn người đi sau hắn là ai? Mắt bác lại căng lên dưới


cái lông mày, một bên bị vết chém nghiến làm đôi. À! Mã


Lâm! Hắn ở phố Pha Long, chuyên giết lợn bán những ngày


phiên chợ. A Cấu và Mã Lâm đến đây vào lúc này để làm gì?


Chưa biết. Chỉ thấy họ ngồi xuống cạnh nhau. Chắc họ yên


trí mọi người đang vui Tết trong bản, họ nói chuyện tự


nhiên. Họ ngồi hơi xa, bác dỏng tai vẫn không nghe rõ. Bác


liền trườn lại êm như con rắn, bác trườn đến bên một bụi


cây, nằm ẹp xuống. Giờ thì bác nghe rõ rồi.


Tiếng Mã Lâm ồm ồm:


- Dạo này ông có đủ thuốc hút không?


Tiếng A Cấu khan khan sau cái ngáp dài:


- Thuốc nuốt còn chưa đủ đâu.


Đến cái giọng ồm ồm:


- Ông đi làm với tôi một chuyến, có thuốc hút ngay.


Đến cái giọng khàn khàn:


- Thật không?


- Thật đấy. Làm xong, tôi biếu ông hai trăm đồng.


- Bao giờ làm?


- Đêm mai.


- Đêm mai à? Còn đang Tết mà?


- Ầy! Phải làm trong lúc chúng nó say rượu Tết mới


chắc ăn.


- Ta có mấy người?


- Ba người. Tôi với ông, với một người nữa.


Im lặng trong giây phút. Sau đấy, cái giọng khàn


khàn hỏi:


- Bọn kia là ai thế? Có phải là…


Cái giọng ồm ồm cắt ngang cái giọng kia:


- Việc ấy ông không cần biết.


- Đêm mai, ta làm ở đâu?


- Đến lúc ấy, ông sẽ biết.


- Ta gặp nhau ở đâu?


Ti¬u thuy!t Ti¬u thuy!t 1009


- Vào lúc gà gáy nửa đêm, ông tắt lửa bếp rồi ngồi cạnh


cửa ra vào. Hễ có người đến nói nhỏ: “Ta đi uống rượu”, ông


đi theo người ấy, không phải hỏi gì cả. Ông nhớ chưa?


- Nhớ rồi.


- Ông còn nhớ lời thề của chúng tôi không?


- Nhớ chứ.


- Tôi nhắc lại để ông nhớ thêm: Người nào mà phản,


người ấy phải chết cả nhà. Tôi tin ông nên mới rủ ông làm ăn


với tôi. Ông mà phản tôi hay phản bọn kia, cả nhà ông phải


chết. Ông nhớ đấy.


- Nhớ rồi mà.


Bác Hoàng Phúc nhấp nhổm muốn chồm dậy. Bác vốn


giỏi võ, sức lại còn đượm. Mã Lâm và A Cấu có đấu sức lại


cũng không địch nổi bác. Bác tin, chỉ trong nháy mắt, A Cấu


sẽ bị một cái đá, nằm mọp một chỗ, còn Mã Lâm, hai cánh


tay sẽ bị bẻ ra phía sau, bất động nốt. Nhưng… - Bác nghĩ lại


- Bắt bọn này thì sổng mất bọn kia. Hai con thú dữ đều đã ở


tầm súng. Phải bắn cách nào để một phát đạn hạ cả hai. Nghĩ


vậy, bác nằm yên.


Đến tiếng A Cấu:


- Còn việc gì nữa không?


Và tiếng Mã Lâm:


- Chỉ có thế thôi. Đêm mai, ông làm đúng như tôi


đã dặn.


- Ta về thôi. Dạo này con mắt bọn công an, dân quân


không biết ngủ đâu. Chúng nó đi tuần tra luôn đấy.


Mã Lâm và A Cấu cùng đứng lên. Rồi mỗi đứa một ngả,


lần xuống chân đồi. Tiếng bước chân nhỏ dần, đoạn tắt lịm.


Tiếng thông reo hằn lên trong bóng tối. Bác Hoàng Phúc toan


đi lùng con lợn rồi lại thôi. Để đến sáng sớm ngày mai cũng


không muộn. Đi tìm ngay bây giờ lỡ bọn kia quay lại vì một


việc gì đấy thì lộ chuyện. Bác quay về. Trên đường về, hai cái


bóng người thì thầm trong bóng đêm, trên khoảnh đồi vi vu


tiếng thông reo, vẫn ám ảnh bác. A Cấu, bác biết hắn rõ quá


rồi. Còn Mã Lâm, bác cũng không lạ gì hắn.


Mã Lâm là con một gia đình buôn bán ở thị xã Lào Cai.


Khi Châu Quáng Lồ hùng cứ đất Pha Long, hắn mới ngoài


hai mươi. Một hôm, nhân đi thăm người quen, hắn mò đến


phố Pha Long. Lúc bấy giờ dãy phố hãy còn lèo tèo. Mươi,


mười hai nóc nhà người bản địa, với mấy tiệm hút, hàng


rượu sống bám vào bọn lính phỉ. Song, phố Pha Long nằm ở


một nơi đắc địa. Gần biên giới. Trên là núi cao, dưới là sông


sâu. Đường bộ, đường thủy đều hiểm trở mà nguồn hàng lại


nhiều. Cây thuốc phiện mọc đầy trên các đồi nương. Sa


nhân, thảo quả, sừng hươu, mật gấu khắp các cánh rừng.


Con mắt biết nhìn, cái chân dám bước thì chẳng mấy chốc


mà giàu. Nhận ra thế đất quý, Mã Lâm ở lại phố Pha Long.


Rồi lấy vợ. Vợ hắn là một cô gái xinh xắn, ở bản Lù Chải. Từ


đấy, hắn mỗi ngày một giàu có. Hắn làm giàu bằng cách


nào? Người ta đang theo dõi…


Bác Hoàng Phúc đi thẳng đến nhà anh bí thư chị bộ. Vợ


chồng A Dếnh và đứa con đang quây quần bên bếp lửa, ăn


bánh. Nom thấy bác, A Dếnh niềm nở:


- Mời bác ngồi xuống đây ăn bánh với gia đình!


Thân mật, bác Hoàng Phúc ngồi xuống cạnh bếp. Trong


khi vợ bóc bánh, A Dếnh đi lấy rượu. Thấy anh định rót


rượu, bác Hoàng Phúc vội nói:


- Anh cho tôi nửa bát thôi nhé!


A Dếnh cười vui:


- Sao lại nửa bát? Bác giỏi rượu, tối hôm nay lại chưa hết


Tết mà.


- Ngày Tết, ta vẫn phải tỉnh mới được, A Dếnh à!


Câu nói nửa đùa nửa thật của bác Hoàng Phúc, khiến A


Dếnh ngạc nhiên. Đang rót rượu, anh dừng lại, hỏi nhỏ:


- Có chuyện gì thế bác?


Bác Hoàng Phúc thì thầm kể lại câu chuyện vừa xảy ra ở


đồi thông. Vừa nghe, A Dếnh vừa nhíu mày. Khi bác Hoàng


Phúc kể xong, anh khẽ hỏi:


- Theo bụng bác nghĩ, Mã Lâm rủ A Cấu làm việc gì?


Trên dường từ đồi thông đến đây, bác Hoàng Phúc đã


suy đoán kỹ và kết luận. Bác trả lời ngay:


- Mã Lâm rủ A Cấu đi mua hay bán một món hàng


quốc cấm.


- Bác đoán là hàng gì?


- Tôi cho là thuốc phiện - Bác Hoàng Phúc trở nên


nghiêm trang - Tôi ở cái đất dữ này từ thuở bé, lớn lên lại


theo bộ đội, đi tiễu phỉ, tôi hiểu cách làm ăn của bọn phỉ, bọn


buôn lậu. Thời Pháp thuộc mà cả thời gian thằng Tây quay


lại đây chiếm đóng, bọn trùm buôn lậu thường buôn bán các


món hàng quen thuộc: Vàng lá, bạc trắng, ngoại tệ, thuốc


phiện, con gái. Còn cái hàng lâm sản, chúng nhường cho bọn


đàn em, tay sai. Sau khi Tây bị ta quét sách, phỉ bị diệt, bọn


buôn lậu thất thế. Mặt hàng của chúng bị thu hẹp lại. Những


năm gần đây, chúng chỉ chú trọng đến thuốc phiện vì ở miền


tây hàng còn sẵn. Vả lại, hàng này đem bán cho một số nước


ngoài vẫn được giá cao.


Chợt có tiếng kẹt cửa khe khẽ. A Dếnh đứng phắt dậy,


đẩy cửa, bước ra ngoài. Không phải người mà là gió vừa xô.


Anh quay vào, gài cửa lại rồi ngồi vào chỗ cũ. Vợ anh đã cho


con lên giường nằm. Lúc này chỉ còn anh và bác Hoàng Phúc


bên bếp với ánh lửa chập chờn. Anh trở lại câu chuyện vừa


bị đứt quãng:


- Bác có nghĩ là họ sẽ mua bán một thứ hàng khác như


súng đạn không?


- Ngày trước, khi phỉ hoành hành khắp nơi, bọn buôn


lậu mua súng đạn của quân lính Tưởng Giới Thạch, bán cho


chúng, bây giờ mua đã khó, bán càng khó nên bọn buôn lậu


không kinh doanh mặt hàng này nữa. Tôi vẫn cho bọn Mã


Lâm, A Cấu muốn làm một chuyến thuốc phiện vì A Cấu


nghiện từ lúc đi lính phỉ cho Châu Quáng Lồ đến giờ. Hắn


giỏi nghề phân biệt các loại thuốc phiện. Mã Lâm cần đến


hắn chỉ là để làm việc ấy.


- Chuyến này chắc Mã Lâm buôn to nên mới có tổ chức


hẳn hoi.


- Ít nhất nó cũng phải “đánh” to hơn cái bọn đi lẻ, đem


độ dăm bảy lạng một cân nhựa mà các đồng chí ở đồn thỉnh


thoảng lại tóm được. Nhưng chắc chắn không to như lối


“đánh” của bọn trùm ngày xưa. Khi còn ít tuổi, có một lần


bất ngờ tôi được chứng kiến một cuộc mua bán giữa hai tên


trùm thuốc phiện mà tôi nhớ mãi đến bây giờ.


Khi ấy Hoàng Phúc ở tuổi thanh niên. Trên bước đường


luân lạc, anh đã trôi dạt đến Sin Ma Cai. Một hôm anh băng


rừng đi tìm một người quen. Rừng lạ, âm u, không gặp


người qua lại nên anh lạc đường. Thế rồi tối sập xuống, mưa


rơi lộp độp trên tàu lá. Anh vẫn quanh quẩn trong cánh rừng


hoang. Bí thế, anh đành trèo lên một ngọn cây um tùm, tránh


mưa, tránh thú dữ và đợi sáng. Nửa đêm, đang thiu thiu


ngủ, chợt anh choàng dậy. Từ hai ngả, các tiếng động tiến


vào chỗ anh. Tiếng ngựa hí. Tiếng bước chân người. Trống


sắt thép chạm vào nhau. Ánh đuốc bập bùng. Anh ôm chặt


lấy các cành cây, thu hình lại, nhòm xuống. Dưới kia, hai tên


trùm, râu tóc bù xù, đã xuống ngựa, ngồi đối diện nhau trên


phiến đá rêu. Phút sau, rượu, thịt nướng được bày ra trên


tàu lá chuối rải trước mặt chúng. Phía sau, bọn vệ sĩ đeo pạc


hoọc, tay để vào đốc mã tấu, đứng im phắc. Mặt mũi chúng


hao hao giống nhau. Lầm lì, dữ tợn, dọc ngang những


vết sẹo.


Các cây đuốc đã gạt tàn. Lửa đuốc đỏ rực một góc rừng.


Hai tên trùm ung dung nhắm rượu, nói chuyện với nhau.


Trong khi ấy, đám thủ hạ của cả hai toán đều tất bật. Chỗ


này, một tốp dỡ những chiếc mã làn đeo ở khung thồ, lấy ra


từng bó nhựa. Một tốp đỡ lấy, đưa lên mũi hít mạnh rồi đem


cân. Chỗ kia, một tốp khác moi những gói bạc trắng xếp


trong mấy chiếc mã làn cột hai bên hông ngựa. Một tốp nữa


đón lấy, gõ từng đồng xuống hòn đá, reo trên đá lanh lảnh.


Độ một giờ sau, việc mua bán xong xuôi, bấy giờ bọn thủ hạ


mới bày rượu, thịt nướng ra ăn uống nhồm nhoàm. Mỗi túm


ngồi một chỗ cách nhau bởi một hàng đuốc. Ánh lửa rọi vào


các khuôn mặt nhầy nhụa bụi đất và mồ hôi. Một lúc sau,


chúng đều ngà ngà. Có những đứa, rượu đã trào ra hai


bên mép.


Hoàng Phúc vẫn ngồi thu mình trên ngọn cây. Bỗng


nhiên, anh giật thót người. Lại có tiếng vó ngựa. Và tiếng


ngựa hí. Rầm rập, tiếng vó ngựa đổ về phía khu rừng leo lét


ánh lửa đuốc. Lập tức, hai tên trùm cùng rút súng, đứng


phắt dậy.


- Phỉ đến cướp đấy! Giết! - Một tên hô.


Tên kia hô tiếp:


- Phỉ đấy! Giết hết chúng nó đi!


Ánh đuốc tắt ngấm. Khu rừng chìm vào bóng tối. Chỉ


còn tiếng dao bảy, mã tấu vừa rút ra, va chạm nhau nghe


lành lạnh. Phút sau, bọn phỉ phóng ngựa ập vào. Tức thì


trong bóng tối dậy lên tiếng súng, tiếng dao phạt xen lẫn


tiếng chửi tục. Mạnh đứa nào đứa ấy đâm chém bởi chúng


đều đã say máu. Cuộc loạn đả đã diễn ra một lúc lâu. Bọn


phỉ yếu thế, phải bỏ chạy. Hai tên trùm thuốc phiện tập hợp


các thủ hạ còn lại, đoạn mỗi toán đi một ngả. Khu rừng trở


lại âm u với tiếng giọt mưa còn lác đác trên tán cây.


Mãi đến lúc khu rừng hoe sáng, Hoàng Phúc mới từ trên


cây tụt xuống. Anh dạo quanh cái nơi tưởng chừng còn


phảng phất mùi thuốc phiện. Một cảnh tượng ghê rợn phô ra


trước mắt anh. Những xác chết. Những thân hình ngắc


ngoải. Những bả vai, bàn tay bị chém lìa. Bong bóng rượu.


Tảng thịt nướng. Và máu. Máu đông vũng trên mặt đất, trên


đống lá mục, trong khe đá. Mùi máu, mùi đất ướt lạnh


sương đêm, xộc lên tanh ngái…


Kể đến đấy, bác Hoàng Phúc trầm giọng:


- Mấy năm đưa đường cho bộ đội đi tiễu phỉ, tôi mới


biết trước cách mạng, những trận chém giết nhau như thế,


không phải ít đâu. Vì thủ hạ của bọn trùm buôn lậu cũng là


phỉ thôi. Chúng được bọn kia thuê tiền, thuốc phiện, rượu,


thịt chính là để chém giết trong những lúc ấy. Máu đổ vì


thuốc phiện nhiều rồi đấy, anh A Dếnh à!


A Dếnh ra vẻ lấy làm lạ:


- Bọn trùm buôn lậu hoành hành như thế mà các thằng


tây đồn phải chịu thua à, bác Hoàng Phúc?


- Các thằng tây đồn không chịu thua nhưng quay mặt đi


vì chúng đã được bọn kia lễ bạc trắng, thuốc phiện, con gái


đẹp rồi. Có thằng còn cho lính đi áp tải hàng của bọn buôn


lậu qua địa phận của nó. Vả lại, chúng biết, có cho lính đồn


đi bắt, đám lính cũng lẩn tránh vì bọn trùm buôn lậu dám


chém giết cả lính đồn để giữ lấy tiền, hàng của chúng.


Chúng hung tợn không thua các thằng trùm phỉ đâu.


A Dếnh, cầm bát rượu đưa bác Hoàng Phúc:


- Bác uống một chút rồi ăn bánh cho vui đêm Tết. Trên


đất Pha Long này còn nhiều việc phải làm. Nhưng có sự lãnh


đạo của Đảng, đâu sẽ vào đấy thôi.


Bác Hoàng Phúc nhấp một hớp rượu. Vẻ sảng khoái bộc


lộ trong giọng nói của bác:


- Càng nghĩ, tôi càng thấy Đảng ta giỏi tay thật. Bao


nhiêu năm, hết thằng tây đồn đến thằng quan Nhật, bọn


trùm phỉ, trùm buôn lậu vẫn sống. Chỉ đến khi chính quyền


về tay Đảng ta, chúng mới chịu chết.


Mã Lâm! Hình ảnh con người đứng sau phản thịt, tay


thoăn thoắt xả, chặt thịt lợn, ném lên bàn cân với cái vẻ cơ


chỉ làm ăn, còn đang quẩn vào tâm trí A Dếnh. Anh ngước


nhìn bác Hoàng Phúc:


- Tôi nghe nói, mỗi phiên chợ, vợ chồng Mã Lâm phải


kiếm được mấy trăm đồng, tiêu không hết tiền, thế mà nó


còn đi buôn lậu. Dà! Cái thằng này bụng nó tham thật!


- Thằng Mã Lâm tung hỏa mù, - như hồi kháng chiến


chống Pháp, bộ đội ta hay nói đấy. Mỗi con lợn, nó kiếm


được độ bốn, năm chục thôi. Có những con, nó không được


lãi hoặc bán ế, phải làm lạp nhục ăn dần. Nó nói với mọi


người là mỗi phiên chợ nó kiếm được mấy trăm để người ta


không chú ý đến việc thỉnh thoảng nó lại mò vào rừng, vào


hang với bọn tay sai, làm ăn cách khác. Cái bụng thằng này


đúng là con đường hiểm, ít người biết.


- Bây giờ ta bàn cụ thể về việc này đi. Đêm mai, ta tính


sao bác Hoàng Phúc?


Bác Hoàng Phúc trả lời ngay không phải suy nghĩ:


- Dễ thôi, anh A Dếnh à! Bên Mã Lâm có ba đứa. Bên kia


cũng thế. Thế là có sáu đứa tất cả. Ta huy động một tiểu đội


dân quân là đủ bắt gọn, không cho một đứa nào chạy thoát.


- Ngộ bên kia chúng đông hơn thì sao?


- Không thể như thế được. - Bác Hoàng Phúc thản nhiên


nói. - Bọn buôn lậu có “luật” của chúng. Khi đã giao ước với


nhau mỗi bên có bao nhiêu người, chúng phải làm đúng như


thế. Nếu bên nào kéo thêm người đi để cướp tiền hoặc hàng


của bên kia thì sớm hay muộn kẻ phản bội cũng bị các tên


trùm khác trừng trị. Vì thế, chúng phải có “tín nghĩa”


với nhau.


- Đồng ý với bác, ta huy động một tiểu đội.


Hào hứng, bác Hoàng Phúc tiếp tục trình bày “phương


án tác chiến”:


- Đêm mai, vào lúc gần nửa đêm, ta cử một dân quân


tinh nhanh phục ở gần nhà A Cấu. Nếu thấy đi ra thì theo sát


hắn. Biết chỗ bọn chúng tập trung rồi thì quay về ngay, báo


cáo. Ta dẫn quân đến chỗ đó, bao vây. Khi các con thú dữ đã


lọt vào lưới của ta rồi. Ta chỉ việc trói lại, giải lên đồn cùng


với tang vật.


- Còn vũ khí?


- Mỗi dân quân được trang bị một súng trường. Ta đề


phòng bất trắc thế thôi chứ tôi tin bọn Mã Lâm và bọn kia có


một vài khẩu súng ngắn là cùng. Khi chúng biết đã bị dân


quân bao vây, chúng sẽ giơ tay xin hàng, không dám kháng


cự đâu. Điều cần nhất là ta phải hết sức giữ bí mật. Những


việc này, thời gian đi tiễu phỉ, tôi được làm nhiều rồi nên


quen tay lắm. Tôi tiếc là sáng mai đã phải về trường, tôi


không đóng góp được gì cả.


A Dếnh cảm động:


- Bác cứ yên tâm đi học. Ở nhà, tôi sẽ cùng với xã đội


làm tốt việc này. À… - A Dếnh sực nhớ ra - Còn con lợn


sổng, sáng mai chúng tôi sẽ ra đồi thông, bắt về cho bác.


Bác Hoàng Phúc vội xua tay:


- Anh có lòng tốt nhưng làm như thế không nên đâu. Từ


giờ đến đêm mai, A Cấu phải luôn luôn nghe ngóng. Thấy có


người ra đồi không tìm ra lợn, nó không khỏi nghi, tối hôm


trước có người ra đấy và âm mưu của chúng có thể đã bị lộ.


Nó thấy động, tin cho Mã Lâm biết là ta hỏng việc. Tôi đã có


kế hoạch rồi. Sáng sớm mai, trong lúc mọi người còn ngủ, tôi


đem cái bao tải trong có một ít tro bếp, ra đồi thông. Trời còn


tối, chắc con lợn vẫn ở trong bụi rậm, chưa dám chạy rông.


Tìm được nó rồi, tôi cho nó vào bao tải, vác về, A Cấu có mở


to mắt, dỏng tai nghe ngóng cũng không biết được.


- Kế hoạch của bác hay đấy. Nhưng bác không sợ lợn


kêu làm cho cả bản cùng biết à?


Một nụ cười khoái trá nở trên gương mặt bác


Hoàng Phúc:


- Con lợn đã bị sặc tro trong bao tải, ta có đem chọc tiết,


nó cũng kêu được một tiếng. Kinh nghiệm của phỉ đấy.


A Dếnh thầm phục người cán bộ già từng trải. Anh chưa


kịp nói gì, bác Hoàng Phúc đã uống cạn hớp rượu còn lại,


đoạn đứng lên.


- Tôi về đây, anh A Dếnh à! - Bác Hoàng Phúc hạ thấp


giọng - Con cáo sắp chui vào chuồng gà đấy. Anh chú ý


đừng để nó trốn thoát.


Hiểu ý bác Hoàng Phúc, A Dếnh vội đáp:


- Bác yên trí!


*


Một ngày trôi qua trong đợi chờ. Và lúc đó, đêm cũng


đã khuya. Mẹ con thằng A Páo đã đi ngủ. A Dếnh, đồng chí


xã đội trưởng và anh dân quân trẻ, có gương mặt lanh lợi


vẫn ngồi bên bếp. Lửa bếp tắt từ lâu. Đống than hồng sắp


vạc, thoi thóp sau màng tro trắng mỏng. Ba người cùng lặng


im. Sắp đến lúc gà gáy nửa đêm chưa? Chưa đâu. Còn phải


một lúc lâu nữa. Hết thảy đều nóng ruột. Riêng A Dếnh, anh


có ấn tượng đang đợi giờ đi vào trận đánh như khi còn ở


trong quân đội.


Bỗng chốc có tiếng gõ cửa. Tiếp đến tiếng hỏi vọng vào


trong nhà:


- Đồng chí A Dếnh có nhà không đấy?


- Có! - A Dếnh khẽ đánh tiếng và đi ra phía cửa.


- Mấy hôm Tết, tôi bận quá. Tối hôm nay, tôi mới đến


chúc Tết anh chị và cháu A Páo được.


Hình như tiếng đồng chí phó trưởng đồn công an vũ


trang! A Dếnh hỏi qua khe cửa:


- Anh Thái đấy à?


- Vâng, Thái đây!


A Dếnh mở cửa, kéo Thái đi vào nhà. Cử chỉ khác lạ của


anh bí thư chi bộ, ánh than hồng thoi thóp trong bếp khiến


Thái ngạc nhiên. Sau khi ngồi xuống cạnh A Dếnh, anh mới


hỏi nhỏ:


- Gia đình nhà ta có việc gì phải không, anh Dếnh?


- Không đâu. Việc công thôi, anh Thái à!


Dứt lời, A Dếnh kể lại câu chuyện đêm qua bác Hoàng


Phúc nghe được cho Thái nghe. Rồi chậm rãi nói:


- Sáng hôm nay chúng tôi định ra đồn, báo cáo với các


anh việc này. Sau đấy, nhận định lại, chúng tôi thấy chưa có


gì chắc chắn lắm. Làm như thế sợ mất công các anh trong khi


các anh bận nhiều việc khác. Vả lại, đây là một việc nhỏ. Nếu


nó xảy ra thật, địa phương chúng tôi có khả năng giải


quyết được.


- Ngoài việc này, còn việc gì nữa không anh?


- Có việc ấy thôi.


Trong bóng tối mơ hồ ánh lửa bếp, giọng đồng chí phó


trưởng đồn nghe đĩnh đạc:


- Thế thì ta cứ đốt lửa lên cho sáng sủa, không phải giữ


bí mật nữa, anh A Dếnh ạ!


A Dếnh nhìn Thái. Không rõ lắm. Tuy thế, qua giọng


nói, anh biết gương mặt Thái điềm tĩnh. Anh liền châu các


đầu củi lại, thổi. Trong ánh lửa vừa cháy bùng lên, nét mặt


Thái đúng như anh vừa đoán. Điềm tĩnh và tươi tỉnh. Thái


ngó mọi người rồi hỏi:


- Về việc ấy, kế hoạch của các đồng chí lúc này như


thế nào?


A Dếnh để tay lên vai anh dân quân có đôi mắt lóng


lánh dưới cặp lông mày rậm:


- Chúng tôi đã cử đồng chí này lát nữa đi trinh sát. Nếu


thấy có gì lạ thì quay về đây báo cáo ngay cho chúng tôi biết.


Chúng tôi đã tập trung một tiểu đội dân quân, hễ có là đi


làm nhiệm vụ.


Giọng Thái vẫn đĩnh đạc:


- Nếu thế, hai anh có thể điều anh em dân quân đi làm


nhiệm vụ khác hoặc để các đồng chí ấy về nhà ngủ, lấy sức


mai đi sản xuất.


A Dếnh càng lấy làm lạ:


- Sao lại thế? Tôi chưa hiểu đấy anh Thái à?


 - A Cấu bị bắt rồi.


- Hắn bị bắt bao giờ? - A Dếnh sửng sốt.


- Cách đây gần một tiếng đồng hồ. Vì việc ấy đấy!


A Dếnh lẩm bẩm:


- Thế thì chúng nó thay đổi giờ giấc rồi. Dà! Chúng nó


ranh ma thật.


- Chắc chúng nó muốn lợi dụng lúc chúng ta mải ăn


uống, vui chơi Tết để hành động cho dễ. Chúng nó không


ngờ chúng ta vui Tết nhưng không mất cảnh giác.


A Dếnh trút một hơi thở nhẹ nhõm. Vẻ khoan khoái


cũng đã bộc lộ trên mặt đồng chí xã đội trưởng và anh dân


quân trẻ. Phút sau, hai người ra về. Thái cởi bộ mũ, áo đi


mưa đã ướt nhẫy sương, đem hong. Sau đấy, thân mật nói:


- Nhà ta còn chè uống không? Ta có thể ngồi uống nước,


vui Tết với nhau một lúc được rồi, anh A Dếnh ạ.


A Dếnh hồ hởi:


- Còn chè Tết. Có cả nước trắng nữa. Ta uống nước


trắng nhé?


- Anh cho tôi uống chè thôi. Vui với anh một lúc rồi tôi


lại có việc phải đi, chưa nghỉ ngơi được đâu. Như cái việc


vừa rồi đấy, Tết nhất mà chúng nó vẫn không để chúng ta


được thảnh thơi lấy một vài ngày. Cái đất Pha Long của ta rõ


ràng chẳng phải chỉ có cán bộ, bà con xã viên hợp tác xã,


những người chân chính, trung thành với Đảng mà hãy còn


một số phỉ, buôn lậu cũ chưa chịu cải tạo. So với ngày trước,


khi còn bọn tây đồn, quan châu, bây giờ chúng chỉ như cát


bụi. Nhưng nếu để cát bụi lọt vào mắt, ta sẽ mất ăn, mất ngủ


ngay. Cho nên ta phải diệt chúng nó bằng hết để bà con các


dân tộc yên tâm xây dựng bản làng.


A Dếnh pha chè. Uống xong chén nước, anh hỏi Thái:


- Anh cho tôi biết trường hợp A Cấu bị bắt được không?


- Được chứ! - Thái khum chén nước trong lòng bàn tay,


vui vẻ trả lời - Tôi đến đây để thông báo cho anh biết việc


vừa xảy ra ở xã ta đây mà. Thật ra, nó đơn giản thôi mà.


Đêm hôm nay, tôi chả có việc ở mấy xã phía trong này nên


tối được một lúc, tôi đi với hai đồng chí đội viên. Chúng tôi


đi được nửa đường thì gặp một đội viên khác có nhiệm vụ đi


tuần tra ở khu vực núi Dình Chinh. Đồng chí ấy cho biết là


vừa nom thấy một toán người len lỏi vào một con đường


hiểm, điệu bộ đáng nghi. Đáng lẽ đồng chí ấy chặn lại, xét


hỏi, song thấy toán kia khá đông, đồng chí lại chỉ có một


mình nên đành phải men đường tắt, chạy về đồn báo cáo.


Chúng tôi liền theo đồng chí ấy quay lại chỗ cũ. Cũng may,


chỗ ấy đất ẩm nên dấu chân còn rõ…


A Dếnh xen vào:


- Chiều hôm nay có lúc mưa mà.


- Chúng tôi cứ theo dấu dép lốp, hài sảo, đi mãi, đi mãi.


Chắc kẻ dẫn đường cho bọn chúng, thông thạo đường ngang


ngõ tắt ở khu vực này nên mới biết nhiều con đường hiểm


hóc đến thế. Chúng tôi mò mẫm đến non một tiếng đồng hồ


mới đi đến một cái hang ở dưới một cái khe sâu thẳm, cỏ lau


phủ kín. Đến đây, dấu chân biến mất. Tôi nép vào cửa hang


lắng nghe thì thấy có tiếng người vẳng ra. Tôi liền hô to, ra


lệnh cho chúng hạ khí giới, lần lượt trình diện. Có lẽ Mã Lâm


đã nhận ra tiếng tôi. Đồng thời những đứa khác muốn kháng


cự nên tôi nghe rõ tiếng hắn hốt hoảng nói trong hang:


“Công an trên đồn đấy, phải hàng thôi! Chống lại thì chết


hết!" Chúng vẫn chần chừ, chưa chịu ra. Tôi phải nổ một


phát súng cảnh cáo, chúng mới lần lượt chui ra, run


nhong nhóc…


- Tất cả mấy đứa? - Sốt ruột, A Dếnh lại ngắt lời Thái:


- Đúng như bác Hoàng Phúc phản ánh: Sáu đứa, chia


làm hai tốp. Một tốp gồm có Mã Lâm, A Cấu và một tên khác


ở gần phố, không có nghề nghiệp nhất định. Tốp kia gồm ba


tên lạ mặt ở Mù Căng Chải sang.


- Có phải chúng nó mua bán thuốc phiện với nhau không?


- Đúng. Đúng như bác Hoàng Phúc đoán. Tốp lạ mặt


đem hàng đến bán cho Mã Lâm. Sau khi chúng bị trói, tôi cử


hai đồng chí đội viên vào trong hang, đem tang vật ra thì


thấy có một chiếc ba lô đựng khoảng mười lăm kilô nhựa


thuốc phiện. Chiếc túi dết của Mã Lâm thì lèn bạc giấy, vàng


lá và một ít bạc trắng. Vũ khí có hai con dao găm, một khẩu


Chiêu Hòa của tốp lạ mặt đem theo. Anh A Dếnh đã nhìn


thấy khẩu Chiêu Hòa chưa?


- Tôi chưa được nhìn thấy. Nghe tên cũng đã thấy lạ rồi.


- Đó là một loại súng ngắn mà bọn sĩ quan Nhật dùng


trong chiến tranh thế giới lần thứ hai. Khẩu súng đã cũ rích


lại chôn giấu nhiều lần nên đã gỉ nát. Nhìn thấy khẩu súng,


trong đầu tôi nảy ra một ý nghĩ: Trong khi bọn phát xít Nhật


đã phải vứt bỏ khẩu súng tội lỗi thì bọn buôn lậu vẫn cố bám


víu lấy nó. Chúng ngoan cố và dại thật!


A Dếnh đỡ lấy đĩa bánh ở tay vợ, đặt trước mặt Thái.


Rồi tươi cười nói:


- Anh Thái uống nước đi, rồi ăn bánh Tết. Tối hôm nay,


ta liên hoan mừng một trận đánh vừa bắt được nhiều tù binh


vừa thu được nhiều chiến lợi phẩm.


- Xin cảm ơn chị A Dếnh! - Thái nói với theo chị chủ nhà


hiếu khách đang lặng lẽ quay về chỗ con nằm. Đoạn anh


nhìn A Dếnh - Mười mấy ki lô nhựa, nếu tính ra thành tiền


thu về cho Nhà nước, là một món đáng kể đấy. Nhưng tôi


nghĩ cái quan trọng không phải ở chỗ ấy mà là ở các mặt


khác: Cái thứ nhất, ta trừ được mấy tên bất lương quen ăn


bám vào sức lao động của người khác, làm những tên còn sót


lại, phải suy nghĩ. Cái thứ hai, trật tự an ninh ở khu vực này


được bảo vệ khiến bà con các dân tộc càng tin tưởng, phấn


khởi trong lao động sản xuất, đem lại một cuộc sống tươi


đẹp cho vùng cao.


- Thái độ A Cấu, Mã Lâm ra sao?


Thái lặng im. Anh cố nhớ lại dáng vẻ từng tên trong cái


đám từ trong hang tối lốc nhốc chui ra. Ra đến cửa hang,


đứa nào đứa ấy run rẩy, mắt chấp chới ánh đèn pin. Giây


phút sau, anh mới đáp:


- Trông thấy chúng tôi, A Cấu cúi gằm mặt. Còn Mã


Lâm thì lắp bắp: “Thưa các ông…tôi ở ngoài phố, các ông


biết đấy, tôi làm ăn lương thiện…lần này tôi dại quá…”. Nếu


nhìn vẻ bề ngoài, thấy ngày phiên chợ, hắn bán thịt lợn, vợ


hắn bán bánh bao, bánh bò, dầu cháo quẩy, còn ngày thường,


vợ chồng con cái hắn đi làm nương phía sau nhà, nhiều


người tưởng hắn sống lương thiện thật. Nhưng anh em


chúng tôi vẫn cho là hắn làm giàu không phải bằng phản thịt


lợn, mấy cái bánh với mảnh nương cằn cỗi mà bằng buôn


lậu. Hắn buôn những mặt hàng gì, mua bán ở đâu…chúng


tôi theo dõi mấy năm nay mà chưa tìm ra vì hắn rất tinh


khôn. Tối hôm nay, đúng là hắn “dại quá”. Hắn tưởng mọi


người đều ngờ nghệch, tin ở cái bề ngoài giả dối của hắn.


- A Cấu có nói gì không?


- Hắn không nói gì mà chúng tôi cũng chưa hỏi. Sau khi


chúng ra khỏi hang, tôi cử các đồng chí đội viên giải chúng


về đồn cùng với tang vật. Còn tôi, tôi đến đây để còn đi làm


việc khác.


Vui vẻ, Thái thưởng thức chiếc bánh tro mà chỉ đến


những ngày Tết, dân bản mới có dịp làm. Xong, anh đội mũ,


mặc áo, chào vợ chồng A Dếnh, đoạn đi ra. A Dếnh xúc động


nom theo anh cán bộ trên vùng cao, tận tụy với chức vụ. Khi


Thái đã đi khỏi, anh toan đến nhà Seo Mỉ, báo tin rồi lại thôi.


Đêm đã khuya. Và Seo Mỉ, chắc chị ngủ rồi.


Seo Mỉ vẫn còn thức. Bên ánh ngọn đèn đỏ kè như con


mắt đói ngủ, chị mải miết giã cho xong mấy đấu thóc nếp.


Sáng mai, khai trương nhà gửi trẻ đầu tiên trong bản Mèo.


Cô chủ nhiệm muốn có chút quà dành cho các cháu. Qùa của


cô sẽ là những nắm xôi thơm dẻo ấm hơi bàn tay âu yếm.


Thịch, thịch. Tiếng chiếc chày gỗ rơi xuống lòng cái cối đá,


vẳng lên trong bóng đêm yên lặng.


Lồng vào tiếng chày đều đều, tiếng bước chân đang đi


ngang qua cổng nhà Seo Mỉ. Chắc lại đám con trai con gái


trong bản đi hát, thổi khèn về. Họ đang kháo chuyện. Chuyện


A Cấu… Seo Mỉ dừng tay, chăm chú nghe. A Cấu vừa bị


công an bắt. Niềm vui của chị bỗng lắng xuống. Việc đó


chẳng có gì đáng ngạc nhiên. Song hắn là xã viên hợp tác xã.


Mặc dù còn giận ghét lúc này chị cũng thấy thương hắn.


Những người như hắn đều đã đổi thay. Duy chỉ có hắn là


vẫn đi sâu vào con đường lỗi lầm. Bụng hắn tối, tối quá!


18


Có những mảng bóng tối còn náu trong hang. Có những


vầng sáng xám còn ẩn trong rừng sâu. Mặt trời vẫn mọc. Và


nắng lên rồi. Ánh nắng đã ruộm vàng tất cả. Núi đồi, rừng


cây, bản Mèo. Những dải mây ngủ quên trên chóp núi lấp


lánh màu vàng tơ và rung rinh trong gió sớm.


Những ngày Tết đã trôi qua. Tuy vậy, sáng hôm nay bản


Lù Chải vẫn vui. Niềm vui mới lạ, nhẹ nhàng mà đầm ấm.


Seo Mỉ, Chẩn Mìn, bà Giàng Chớ ra đây từ lúc ông trời còn


ngủ say. Nhà gửi trẻ. Đó là một gian nhà rộng, thoáng đãng,


hướng đông nam, do các xã viên cùng nhau làm. Trong nhà,


chạy mấy dãy cũi đặt thẳng hàng. Những chiếc cũi đóng


bằng sặt, trúc màu vàng ngà, xanh lá cây. Trên cái giá kê ở


một góc, bày các thứ đồ chơi màu sắc sặc sỡ: Chú thỏ gẩy


đàn, mèo con vờn quả bóng, cô vịt quàng khăn đỏ, bác gấu


chỉ huy dàn nhạc, cỗ xe tam mã, chiếc máy bay phản lực,


ngôi nhà, lẵng hoa… Nổi lên trên hết là con lật đật cô kỹ sư


Seo Lý gửi về làm quà cho các cháu. Cô bé lật đật có cái đầu


tròn, hai bím tóc tròn, đôi mắt tròn. Cái mình cũng tròn vo


như quả bưởi. Toàn thân cô bé lật đật đỏ rực màu


hồng hoàng.


Bên ngoài, trời đã hoe nắng. Gian nhà gửi trẻ vẫn lạnh


lẽo. Từ các ngả đổ về đây, chưa thấy bóng một người mẹ nào


đem con đến. Seo Mỉ đứng ngồi không yên. Mấy hôm vừa


rồi, chị đã đến từng nhà có con nhỏ, vận động một lần nữa.


Nhiều gia đình đã sốt sắng nhận lời. Chị nhẩm tính, những


ngày đầu, nhà gửi trẻ sẽ đón nhận khoảng mươi cháu. Vậy


mà đến bây giờ gian nhà nhà vẫn trống trải. Thế là thế nào?


Bất giác tia mắt chị dừng lại trên hàng cũi. Hay là tại những


cái này? Có thể thế. Là vì nhiều người già vẫn chưa muốn


cháu mình bị nhốt trong cũi, không được ủ trên lưng mẹ! Ý


kiến của người già thường lại là lời nói quyết định.


Seo Mỉ thẫn thờ nhìn cái làn treo cạnh giá đồ chơi. Sáng


hôm nay chị dậy từ lúc cái xóm nhỏ còn im ắng. Hối hả, chị


đặt chõ đồ xôi. Rồi ngồi bên cạnh, canh bếp. Xôi vừa chín tới,


chị dỡ ra, chia làm hai mươi phần. Buổi đầu, chắc chưa có


nhiều cháu, song chị vẫn thầm mong thực tế vượt xa ước


đoán của chị. Chị lấy lá soi, gói riêng từng nắm, xếp vào làn.


Trên đường từ nhà đến đây, cùng với đám khói xôi đang bốc


lên, chập chờn trong tâm trí chị hình ảnh bầy trẻ vừa nhận


quà. Chúng mở hé tàu lá, véo cục xôi vừa bằng mấy đầu


ngón tay bé nhỏ chụm lại, bỏ vào cái miệng tròn xinh, nhai


nhỏ nhẻ. Cặp mắt đen mượt ngước lên nhìn bẽn lẽn. Bầy trẻ


thơ ngây và đáng yêu làm sao…Nhưng chưa có cháu nào


đến cả, cũng chẳng còn thấy một sợi khói mỏng nào bốc lên


nữa. Chị ấp bàn tay lên các gói xôi. Gói nào gói ấy đều đã đi


hơi. Bất thần chị chạm phải con lật đật. Nó ngả nghiêng sắp


ngã xuống lại lật lên. Bỗng dưng chị liên tưởng đến nhà trẻ


của hợp tác xã. Nó cũng đang nghiêng ngả như con lật đật.


Chị cảm thấy buốt nhói hai bên thái dương. Nhưng rồi con


lật đật đã lại ngồi yên, vững chãi, bằng cái thân hình tròn xoe


của nó. Và lúc đó, ngoài cổng thấp thoáng bóng một người


mẹ trẻ dắt con đi vào. Vàng, bạn gái của Seo Mỉ! Mừng rỡ,


Seo Mỉ chạy ra bế thằng bé đi cạnh mẹ, ánh mắt ngỡ ngàng.


- Sao bây giờ Vàng mới đưa con đến? - Seo Mỉ dịu


dàng hỏi.


Vàng âu yếm nhìn đứa con mũm mĩm trên tay Seo Mỉ:


- Mình phải cho nó ăn no. Nó ăn xong rồi, bố chồng


mình lại giữ nó, hai ông cháu quấn quýt bên nhau một lúc


lâu, ông mới cho cháu đi.


- Từ ngày mai trở đi, Vàng cho con ăn ít thôi. Ngày nào


nhà trẻ cũng sẽ cho các cháu ăn một bữa đầy đủ vào lúc trưa.


Nếu ở nhà các cháu ăn no rồi, đến đây các cháu ăn không hết


suất đâu. Vàng cũng nên gửi con sớm hơn để còn đi lao


động cho đúng giờ.


Vàng đã nghe ra. Chị nói nhỏ nhẹ, vẻ biết lỗi:


- Seo Mỉ dặn rồi mà mình không nhớ… Ngày mai, mình


sẽ đưa con đến sớm.


Mấy phút sau họ lục tục kéo đến. Những người mẹ với


đứa con bồng trên tay. Những người mẹ với đứa con nép


vào một bên, chân bước ngập ngừng. Và những cặp mắt bỡ


ngỡ của đứa con và cả người mẹ. Líu ríu, Seo Mỉ, Chẩn Mìn,


bà Giàng Chớ bước ra sân đón họ. Sao họ đến muộn thế?


Cũng như mẹ con Vàng, không vì lý do nào khác. Buổi đầu,


gửi con cho nhà trẻ! Nói sao cho hết nỗi lo âu, bịn rịn của


người mẹ khi cảm thấy trống lạnh trên lưng. Seo Mỉ nhẩm


đếm. Mười một cháu tất cả. Chị mừng thầm.


Khi các bà mẹ đã về hết, đám trẻ liền khóc ré lên. Seo Mỉ


vội vàng lấy xôi chia cho các cháu. Chẩn Mìn bày đồ chơi lên


tấm phản, Bà Giàng Chớ bế cháu bé nhất, ru rín. Mỗi người


một việc, tíu tít. Bầy trẻ vẫn khóc. Seo Mỉ nhìn chúng, tia mắt


bối rối. Làm sao bây giờ?


Hiểu ý Seo Mỉ, Chẩn Mìn nói:


- Các cháu lần đầu tiên đến nhà gửi trẻ, đều như thế cả.


Rồi các cháu sẽ nín, vui chơi với các bạn. Thời gian các cháu


làm quen với môi trường mới nhanh hay chậm tùy thuộc vào


cử chỉ, thái độ, tấm lòng của các bà, các cô nuôi dạy trẻ.


Seo Mỉ sực nhớ, Chẩn Mìn vừa đi dự lớp huấn luyện về.


Chị yên tâm. Vả lại, tiếng khóc đã dịu đi. Nhiều cháu mải


nhìn con lật đật đang lắc lư, phát ra những nốt nhạc nhẹ từ


cái bụng tròn, to của nó. Trên gò má các cháu chỉ còn lưu lại


những ngấn nước mắt. Chị tin lời cô nuôi dạy trẻ Chẩn Mìn.


Niềm vui lại đến với chị, mới mẻ và đầm ấm. Giữa lúc ấy, có


bóng một người đàn bà đi vào trong sân.


- Chị Chấn Hoa! - Seo Mỉ khẽ reo lên.


Chị Chấn Hoa, phó bí thư Huyện ủy, xăm xắp bước vào


nhà. Rồi đứng lại, ngắm bầy trẻ. Dường như một niềm vui


pha lẫn xúc động choán lấy chị. Chị đứng đấy, im lặng một


hồi lâu.


- Chuyến này chị về đúng vào ngày nhà gửi trẻ ở bản


chúng em đón nhận các cháu… - Seo Mỉ nói trong lúc niềm


vui dào dạt trong lòng mình.


Chấn Hoa quay lại đáp, giọng bồi hồi:


- Chị biết thế nên mới về đúng vào ngày hôm nay, nếu


không, một vài hôm nữa chị mới về. Hôm đầu tiên mà đón


nhận được bấy nhiêu cháu là tốt rồi. Có nhiều nhà gửi trẻ,


những ngày đầu chỉ có vài ba cháu. Đã thế, các bà mẹ còn


quanh quẩn bên con, không yên tâm mà về đi làm. Trên


miền núi, nhất là ở vùng cao, tổ chức được một nhà gửi trẻ


có đông các cháu, không dễ đâu. Bởi thế, nhiều nơi phải lập


đi lập lại mấy lần mới được một cái nhà gửi trẻ.


Bà Giàng Chớ đang đưa đẩy chiếc nôi. Chấn Hoa đến


bên bà, ân cần thăm hỏi rồi nói:


- Nhà gửi trẻ ta có cả người già lẫn người trẻ trông nom


các cháu, thế là tốt. Người già cẩn thận, người trẻ tháo vát.


Các chị có con đem đến đây gửi hẳn yên lòng.


Bà Giàng Chớ ngượng nghịu. Bà nhắc lại câu, tối hôm


nào, bà đã nói với Seo Mỉ:


- Tôi không giỏi tay nuôi trẻ, sợ làm không tốt. Tôi còn


lo đấy.


- Bà có lòng thương yêu các cháu nên ban quản trị mới


giao phó việc này. Việc này vừa dễ vừa khó. Trông trẻ thì dễ,


nhưng coi trẻ như con cháu mình thì lại khó, không phải ai


cũng làm được. Bà hãy vì các cháu mà làm việc này cho -


Chấn Hoa quay sang phía Chẩn Mìn - Các chị gửi con cho


nhà gửi trẻ đều mong con mình được thương yêu như khi nó


ở bên cha mẹ. Nhưng không phải chỉ có thể. Các chị còn


mong con mình sạch sẽ, khỏe mạnh và ngoan. Em được đi


học rồi, chắc em biết tâm lý của họ. Vậy em phải đáp ứng


yêu cầu chính đáng ấy để nhà trẻ mỗi ngày một đông vui.


Chị phó bí thư Huyện ủy đang chia kẹo cho các cháu,


chợt một nhóm kéo vào. Toàn là những người quen thuộc.


Đại diện chính quyền, đoàn thể xã, bà hội trưởng Hội liên


hiệp phụ nữ xã, chị cán bộ huyện hội Phụ nữ đặc trách khu


Pha Long. Các gói khăn mặt, tã lót, con ngựa gỗ, chiếc xe tập


đi được bày la liệt trên giường. Căn nhà trẻ bỗng nhộn nhịp


hẳn lên. Đám trẻ nhìn ngơ ngác. Seo Mỉ đứng yên một chỗ.


Chị đang nghĩ gì? Chị nghĩ đến số phận một đứa trẻ người


Mèo trước đây. Khi mới sinh ra, nó cuộn tròn trong lòng mẹ.


Sau mấy tuần trăng, nó bám vào lưng, theo mẹ xuống


nương, vào rừng. Lẫn chẫm biết đi, nó tụt khỏi cái địu, quẩn


vào chân mẹ. Bao giờ tuổi bằng ba, bốn mùa lúa chín, nó tha


thẩn một mình. Ngày mưa, nó vầy nước đọng trong hốc đá.


Trời nắng, nó đứng trên đồi nhìn lên chóp núi. Thế rồi nhiều


tuần trăng, nhiều mùa lúa chín nữa đi qua. Nó tập chêm búa,


mài búa. Một ngày nào đấy, nó sẽ bước theo dấu chân những


người đi trước, tìm đất phát nương. Cuộc đời nói sẽ như


triền núi, bốn mùa xám mây mù. Chao! Nghĩ đến cái số phận


đã đè nặng lên các cháu lại đau lòng.


Không thể để như thế được nữa. Tất cả các cháu bé phải


được ở nhà gửi trẻ. Lên bốn tuổi, đến lớp mẫu giáo. Lên sáu


tuổi, đi học vỡ lòng. Năm sau, các em sẽ cắp sách bước vào


trường phổ thông... Bao nhiêu việc phải làm cho thế hệ


tương lại trên vùng cao. Nhưng nắng lên rồi. Sương đang


tan hết.


Seo Mỉ trở về với thực tại. Bản Lù Chải đã có nhà trẻ.


Sáng hôm nay, có những cháu đã đến đây. Thật đáng mừng!


Song việc đó mới ở bước đầu. Phải làm thế nào để những


tuần trăng tới, nhà trẻ sẽ mang tiếng nói của nhiều cháu hơn


nữa. Chị nhủ thầm.


Khách đã ra về. Chấn Hoa còn nán lại. Chị dặn dò Chẩn


Mìn, bà Giàng Chớ về việc nuôi dạy các cháu, rồi cùng Seo


Mỉ đi ra. Lát sau, hai người sải bước trên các khu đồi cây.


Thông ba lá, trẩu, mận Tam Hoa đều đã bén rễ. Gió thổi nhè


nhẹ. Sương long lanh trên tàu lá. Còn đang tràn đầy tiết


xuân. Cây cối mang trong mình nó một sức sống tưởng như


nghe thấy cả tiếng trổ chồi búp non. Một niềm vui đột ngột


trào lên trong lòng chị phó bí thư Huyện ủy.


- Cây tốt đấy, Seo Mỉ à!


- Đó là công của toàn thể xã viên hợp tác xã, trong đó có


một phần quan trọng của chị kỹ sư Seo Lý.


- Seo Lý đỗ bằng đỏ mà. Nó lại muốn trả ơn miền núi đã


sinh ra nó nên nó tích cực lắm.


Giọng Seo Mỉ bỗng náo nức:


- Năm, sáu mùa lúa chín nữa, hợp tác xã Lù Chải sẽ


khác hẳn. - Seo Mỉ khoát tay - Tất cả các khu đồi này sẽ


thành rừng hết. Chị Seo Lý còn cho rằng sau này có thể xây


dựng một nhà máy đóng quả hộp hoặc nhà máy xẻ gỗ xuất


khẩu tại xã Pha Long. Có thể như thế được không, chị


Chấn Hoa?


- Trên miền núi sẽ xây dựng nhiều nhà máy, khai thác


nhiều hầm mỏ. Nơi nào có nhiều tài nguyên, đặc sản cần


được khai thác, chế biến, làm ra hàng hóa, nơi đó sẽ có nhà


máy. Chung quanh thị xã Lào Cai, nhiều nông trường, hợp


tác xã đang đẩy mạnh việc trồng dứa đồi. Chị nghe nói, sắp


tới sẽ xây dựng ở đấy một nhà máy dứa hộp để phục vụ nhu


cầu trong nước và xuất khẩu. Mận Tam Hoa là một loại quả


quý của huyện Mường Khương. Nếu xã Pha Long có đủ mận


cung cấp cho một nhà máy, nhà máy đó sẽ được xây dựng.


Thông cũng thế. Nếu khu vực này có nhiều, sẽ có nhà


máy gỗ. Điều quan trọng là phải làm cho tốt một số việc


trước mắt…


Chấn Hoa ngừng lại. Seo Mỉ nhìn chị, tỏ ý muốn hỏi.


Chấn Hoa thong thả nói tiếp:


- Một là phải bảo vệ, chăm sóc cây trồng. Việc này mọi


người đều biết, song không phải ai cũng làm được. Những


ngày mưa tuyết vừa qua, trong khi hợp tác xã Lù Chải và


nhiều hợp tác xã khác ở khu này ra sức bảo vệ cây con thì có


những hợp tác xã, ban quản trị cũng như xã viên đóng cửa,


ngồi trong nhà sưởi. Vì thế, cây con ở các nơi ấy chết nhiều.


Hai là áp dụng khoa học kỹ thuật. Nhờ có nó, sản lượng một


hécta lúa bây giờ gấp đôi, có nơi gấp ba sản lượng ngày xưa,


mức độ tăng trọng một con lợn bây giờ cũng nhanh gấp đôi


gấp ba một con lợn nuôi theo lối cũ. Việc này cũng đã được


chứng minh cụ thể nhưng trên miền núi ta có nhiều người


hãy còn chưa tin. Trồng cây thì không bón phân; nuôi gia súc


thì để nó sống gần như tự nhiên. Chăn nuôi, trồng trọt như


thế, làm sao no ấm được? Nếu đói rét thì lại oán Chử lầu lòng


không công, bụng ác độc!


- Hợp tác xã ở bản em chỉ còn một ít người già là chưa


tin khoa học kỹ thuật vì chưa bỏ được nếp sống từ xưa để lại.


Cho nên khi chị Seo Lý, anh Pảo về giúp hợp tác xã tổ chức


lại sản xuất, hầu hết các xã viên đều tin tưởng ở sản xuất lớn


xã hội chủ nghĩa. Đó là một thuận lợi cho hợp tác xã Lù Chải.


Chấn Hoa không chú ý. Cuộc sống triền miên trong


khoảng trời mây mù mịt đang ám ảnh chị. Đăm đăm, chị


nhìn vùng đồi trải ra trước mặt:


- Nghĩ lại thương đồng bào các dân tộc ta ở trên núi cao.


Đất thì rộng bạt ngàn mà không trồng cây. Nếu không có


Đảng chỉ đường, chắc các khu rừng còn lại cũng sẽ thành đồi


hoang, đất xói mòn như thế này. Lúc bấy giờ đúng là tìm


mẩu gỗ làm cái chuôi dao còn khó. Bọn thực dân Phong


Kiến, Chử lầu, mú cống đã làm đầu óc ông cha ta mê


muội thật.


Hai người quay về bản. Rồi đi lại chỗ dòng nước đang


tuôn vào bể. Chấn Hoa mở vòi, khum hai bàn tay hứng


nước, ấp vào mặt. Nước suối trong, mát lạnh khiến chị tỉnh


táo ra.


- Seo Mỉ à! - Giọng Chấn Hoa đã lại vui lên - Đưa được


nước về bản là việc nhỏ nhưng tác dụng của nó lớn đấy. Nó


giải phóng người phụ nữ Mèo ta khỏi một việc âm thầm, khó


nhọc không biết nó đè lên lưng họ từ đời nào kiếp nào. Chị


cũng đã phải địu thuồng ra chỗ có con suối xa không biết bao


nhiêu lần. Nhiều lúc đi một mình trong bóng đêm, chị nghĩ


mình cũng như con trâu. Con trâu đeo ách, mình đeo thuồng.


Đó là một việc dĩ nhiên. Chỉ đến khi được giác ngộ, biết


mình là người, không phải con trâu, chị mới thấy hết nỗi vất


vả của mình trong những lúc cõng đôi thuồng trên lưng. Con


trâu đeo ách có mùa. Con người đeo thuồng không kể tháng,


kể năm. Khổ quá! Cái khổ truyền kiếp ấy của người phụ nữ


Mèo chỉ có thể chấm dứt khi nào nước chảy về bản. Việc làm


này của bản ta là một cuộc cách mạng nhỏ đấy Seo Mỉ à!


Chấn Hoa hứng nước, đưa lên miệng uống một cách


ngon lành. Xong, chị cùng Seo Mỉ đến thăm mấy khoảnh đồi


vừa trồng tống quả xủi của các gia đình ở quanh đấy. Niềm


vui lại hiện ra trên nét mặt chị:


- Việc trồng cây tống quả xủi trong dịp đại Tết vừa rồi


cũng là một việc làm rất hay. Nhưng cần biến việc đó thành


một tập quán để từ sang năm trở đi, cứ đến đại Tết là dân


bản lại trồng. Trong khi ta chưa đủ điều kiện để xây nhà thì


ta phải trồng cây thông để làm nhà, chữa nhà. Cây tống quả


xủi cũng vậy. Trong khi ta chưa có khí đốt để đun bếp, ta cần


có củi để nấu ăn hàng ngày. Kinh nghiệm cho ta thấy, ở khu


Pha Long, không có cây củi nào đượm lửa, dễ trồng, chóng


được ngả bằng cây ấy.


- Ban quản trị hợp tác xã chúng em đã quyết định, từ


nay trở đi, vào dịp Tết lớn, toàn thể xã viên sẽ bỏ ra một buổi


để trồng tống quả xủi ở mảnh đồi nhà mình.


- Chị tin các gia đình xã viên sẽ sốt sắng làm theo. “Tết


trồng cây” do Bác Hồ phát động, đã trở thành phong trào


trong cả nước. Đối với các bản Mèo ta, việc này còn có lợi ích


thiết thực cho từng gia đình. Vả lại, không một người nào


muốn lặn lội ra suối lấy nước thì cũng không một ai muốn


luồn rừng, đổi mồ hôi người, ngựa lấy vài bó củi thồ về;


hoặc chiều đến, làm trên nương đã mỏi mệt rồi vẫn phải địu


ít cây con, cỏ dại về đun. Hơn nữa, Đảng không muốn người


Mèo cũng như người các dân tộc khác, phải khổ mãi.


Lát sau, hai người đã về đến sân nhà Seo Mỉ. Bà Thào


Xóa đang xay đậu tương ngoài hè. Bột đậu sền sệt, bết vào


hai thớt cối nặng, bột quánh. Bà gò lưng đẩy cái tràng, tay


run run. Vồn vã, Chấn Hoa chào hỏi, đoạn biếu bà gói bánh


chị mang từ huyện về. Người con gái Mèo làm đến chức


quan châu ngày xưa, - như người trong bản thường nói, mà


ăn ở thật có nghĩa có tình. Bà Thào Xóa nom theo chị phó bí


thư Huyện ủy đang đi vào nhà và nghĩ thầm. Xúc động, bà


rơm rớm nước mắt.


Sau khi hỏi chuyện nhà Seo Mỉ, Chấn Hoa bắt sang công


việc trong bản:


- Chị rất mừng là bản Lù Chải có những chuyển biến tốt.


Trong khi hơp tác xã tổ chức lại sản xuất, bước đầu cải thiện


đời sống cho dân bản, trước mắt, em thấy cần phải làm việc


gì? Trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình, Huyện


ủy cần giúp hợp tác xã như thế nào, em cho chị biết.


Bỗng chốc, tiếng xay đậu vẳng vào trong nhà. Rất


quánh, tiếng hai thớt cối sát vào nhau, rơi trong im lặng


khiến không khí tựa như đặc lại. Thêm vào đấy, tiếng giã


gạo đâu đây vừa vọng về. Tiếng chày buông xuống lòng cối


nghe tức nghẹn. Một cảm giác nặng nề xâm chiếm lấy


Seo Mỉ.


- Người Mèo ta, nhất là phụ nữ, còn khổ quá, chị Chấn


Hoa à! - Seo Mỉ ngừng lại, rồi buồn bã nói tiếp - Ngoài việc


nuôi con trong hoàn cảnh thiếu thốn, người phụ nữ Mèo còn


phải làm bao nhiêu việc. Làm ruộng, làm nương, đi lấy nước,


lấy củi, lấy cỏ ngựa. Về đến nhà lại nấu ăn, chăn gà lợn, xe


đay, dệt vải, xay bắp, xay đậu. Ngày nào cũng phải làm từ


lúc con gà gọi sáng đến lúc con gà báo nửa đêm vẫn không


hết việc. Khổ quá!


Nỗi buồn đột ngột của Seo Mỉ lây sang Chấn Hoa. Chị


bùi ngùi:


- Người Mèo ta ở trên núi cao, đường giao thông vận tải


không thuận tiện. Ta lại ở rải rác, mỗi gia đình một góc núi


cho nên Cách mạng Tháng Tám thành công đã lâu mà thành


quả Cách mạng đến với dân tộc ta chưa có bao nhiêu. Vì thế,


Đảng, Chính phủ hết sức quan tâm đến các dân tộc sống trên


núi cao. Nhưng cái khổ của người Mèo ta đã nhiều lại ăn sâu


như những hốc đá, không thể một lúc mà đào hết được.


- Em biết. Nhưng có những cái khổ, nếu ta quyết tâm, có


thể giải quyết sớm. Ví dụ việc xay bắp, xay đậu lấy lương


thực, thực phẩm ăn hàng ngày. Việc này chắc chị cũng làm


nhiều rồi. Nó còn mất thời giờ, còn khó nhọc hơn việc ra suối


lấy nước. Ở miền xuôi, nhiều hợp tác xã nông nghiệp đã có


máy xay xát đỡ công cho xã viên xay thóc, giã gạo. Trên núi


cao, nếu các hợp tác xã cũng có máy xay bắp, xay đậu, người


phụ nữ Mèo sẽ được giải phóng khỏi cái việc khó nhọc ấy để


làm những việc khác có lợi hơn.


Chấn Hoa nhìn Seo Mỉ. Nỗi vui mừng pha lẫn ngạc


nhiên bộc lộ trong cái nhìn của chị:


- Ý định của em hợp với chương trình kế hoạch sắp tới


của Huyện ủy đối với vùng cao. Trong cuộc xây dựng bản


làng, cụ thể là các bản Mèo, tất cả các vấn đề ăn, mặc, ở, đi


lại, học hành, bảo vệ sức khỏe đều được chú ý và sẽ được


giải quyết dần. Nhưng có ba việc cấp thiết cho nhu cầu đời


sống hàng ngày cần được giải quyết trước. Đó là nước, củi,


máy xay xát. Bản Lù Chải đã nhìn thấy các công tác trọng


tâm và đã làm tốt được hai việc. Còn việc thứ ba, tuy có khó


khăn hơn hai việc kia song chị tin bản ta cũng có thể


làm được.


Được chị phó bí thư Huyện ủy khen, Seo Mỉ không khỏi


tự hào. Chị đưa tay ấp vào gò má đã nóng ran. Và nói, vẻ


ngượng nghịu:


 - Em cũng biết việc này khó vì cái máy xay phải phụ


thuộc vào điện. Cái máy, hợp tác xã có khả năng mua được.


Nhưng điện thì khó quá. Em nghĩ mãi mà chưa tìm ra cách


nào để bản Lù Chải có điện…


- Em không phải nghĩ nữa. - Chấn Hoa ngắt lời Seo Mỉ -


Một ngày sắp tới, bản ta sẽ có điện.


Seo Mỉ gần như sửng sốt. Chị quên mình đang nói


chuyện với chị phó bí thư Huyện ủy thận trọng trong từng


câu nói và việc làm.


- Thật không chị Chấn Hoa? - Seo Mỉ vội hỏi.


Chấn Hoa bình tĩnh nói tiếp:


- Nhà máy điện đang cho kéo đường dây từ Mường


Khương đến đồn Công an vũ trang và phố Pha Long. Theo


đề nghị của Ủy ban huyện, nhà máy điện sẽ dùng đường


dây ấy cung cấp điện cho các bản gần. Từ đây, đường dây sẽ


dần vươn đến các bản xa.


Bản Lù Chải sắp có điện! Tin vui đến thật bất ngờ. Seo


Mỉ ngồi ngây ra. Chị hình dung trong trí tưởng tượng, một


buổi tối nào đấy, ánh điện rực lên trong cái bản nhỏ, lan ra


tận các đồi, lũng chung quanh. Ánh điện còn sáng hơn ánh


ông trăng, các vì sao những đêm thắp sáng nhất. Bóng tối


trùm phủ lên cái bản đã bao nhiêu mùa lúa chín, không tính


được, không nhớ hết, giờ đây mới biến đi, biến hẳn. Bản Mèo


đã có nước, bây giờ lại có điện, dân bản vui trong bụng biết


chừng nào. Còn vui hơn đi chơi chợ, đi dạo giữa rừng đào


nở đỏ trên lưng đồi trong ngày Tết nữa đấy.


- Độ bao nhiêu ngày nữa, bản Lù Chải có điện để em


thông báo trước cho dân bản mừng? - Seo Mỉ bộp chộp hỏi.


- Việc đó tùy thuộc cán bộ và dân bản.


Seo Mỉ ngó Chấn Hoa chằm chặp:


- Sao lại thế? Em tưởng…


- Việc đưa điện về bản không khác việc đưa nước về bản


trước đây. Trong khi xây dựng bản làng cho khắp cả nước,


có biết bao nhiêu việc phải làm. Đảng, Chính phủ chỉ có thể


lo những việc lớn, còn những việc nhỏ các bản làng phải


đóng góp sức vào. - Chấn Hoa mỉm cười - Những việc ấy


giống như việc bản ta trồng tống quả xủi vừa rồi. Ta không


nên đợi gió gieo hạt đến tận nhà, bao giờ cây lớn, ta chỉ có


việc đem búa ra ngả, đem về đun. Mà ta phải đi đánh cây


con đem về trồng. Hơn thế nữa, đến mùa cây có hạt, tự tay ta


phải đem gieo, tạo lấy cây con. Như thế, mới chóng có tống


quả xủi mà ngả.


Seo Mỉ thẹn, dáng điệu lúng túng:


- Em có tư tưởng ỷ lại là sai rồi đấy… Chị cho biết bản


em phải làm gì để phối hợp công tác.


Chấn Hoa trở lại nghiêm trọng:


- Cán bộ phải giải thích, vận động để toàn thể dân bản


sốt sắng tham gia vào việc này. Cụ thể là mỗi gia đình đóng


góp một vài cây thông rồi cùng nhau đi trồng cột điện theo


sự hướng dẫn của cán bộ nhà máy điện. Sau đấy, giúp đỡ các


đồng chí công nhân trong việc kéo dây. Như thế mới chóng


có điện.


- Em tin việc này dân bản sẽ nhất trí tán thành.


Chấn Hoa lại tủm tỉm:


- Chị chưa tin đâu.


Seo Mỉ nói, vẻ hồn nhiên hiện ra trên nét mặt:


- Em tin bụng người nào cũng phải nghĩ thắp đèn điện


tốt hơn đèn dầu. Có điện lại chạy được máy. Trước mắt là cái


máy xay bắp, xay đậu. Sau đấy là cái máy dệt lanh may quần


áo. Dần dần hợp tác xã sẽ trang bị những cái máy khác phục


vụ nhu cầu đời sống của xã viên.


- Ta phải lạc quan, tin tưởng nhưng không được xa rời


thực tế. Thực tế là người Mèo ta hãy còn nhiều người cố giữ


các tập quán, cách sinh hoạt cũ. Ăn mèn mén bằng thìa gỗ đẽo


chứ không phải thìa nhôm. Uống nước lã hơn là nước chè


hay là nước đun sôi. Nhiều cặp vợ chồng hãy còn nằm cái


giường vừa ngắn vừa hẹp để không bao giờ chán ghét nhau.


Trong quan hệ sản xuất, thì không ít người muốn làm ăn


riêng lẻ, sống du canh du cư. Ở bản ta, việc đưa nước về bản


không phải không gặp sự chống đối mặc dù việc đó chỉ đem


lại lợi ích cho dân bản. Việc đưa điện về bản cũng thế. Mặc


dù điện đem lại ánh sáng cho vùng cao, cuộc sống văn minh


cho người Mèo ta nhưng biết đâu chẳng có sự phản ứng.


Cho nên ta vẫn phải giải thích, vận động để mọi người cùng


hăng hái tham gia.


Niềm vui bồng bột của Seo Mỉ lắng xuống. Chị đã thấy


rõ thêm một thực tế còn tồn tại. Cái lý của người Mèo! Nó


như đám mây mù phủ trên mái núi. Phải có ánh mặt trời,


mái núi mới quang mây. Chị thành thật nói:


- Em vẫn hay quên cái lý của người Mèo ta. Em xin nhớ


lời chị dặn để làm việc này.


- Chị nói thế để em thận trọng thôi. Thật ra, chị cũng tin,


dù có khó khăn, một ngày gần đây, dòng điện cũng sẽ về


bản Lù Chải. Vì lý của Đảng là chân lý. Đem cái lý đúng, lý


phải ra mà nói, bụng tối đến đâu cũng phải sáng ra. Điều đó,


cán bộ chúng ta phải hoàn toàn tin tưởng. - Chấn Hoa xách


túi, đứng dậy - Thôi chị phải đi đây.


Seo Mỉ đứng lên theo:


- Chị đi đâu bây giờ?


- Chị đến nhà anh A Dếnh, bàn việc bồi dưỡng, kết nạp


đảng viên trong phong trào thi đua đẩy mạnh sản xuất. Sau


đấy, chị đi các xã Xù Ma Tủng, Tả Gia Khâu. Hôm nào về,


nếu có thời gian chị rẽ vào đây, hỏi em chuyện này.


Seo Mỉ khẽ giật mình:


- Chuyện gì thế chị? Chị nói mà em lo đấy.


Chấn Hoa nở một nụ cười rất tươi:


- Không lo! Chuyện tâm tình của em thôi.


Seo Mỉ hiểu chuyện đó là chuyện gì rồi. Bẽn lẽn, chị vội


lảng sang chuyện khác:


- Chuyến này chị không đem cháu bé đi theo à?


- Cháu bé cai sữa rồi. Dạo này chị thường phải xuống


các xã nắm tình hình nên để cháu ở nhà, đi công tác cho tiện.


Chị đi nhé!


Chấn Hoa quay đi. Seo Mỉ nom theo bước chân thoăn


thoắt của chị cán bộ lãnh đạo người Mèo. Đôi bàn chân thon


nhỏ ấy đã từng in dấu khắp chín núi tám khe, đến bây giờ


vẫn chưa hề mệt mỏi. Bất giác Seo Mỉ bồi hồi cảm động.


(còn tiếp)


Nguồn: Seo Mỉ, Di cảo của cố nhà văn Đỗ Quang Tiến, cuối tập bản thảo có ghi: “Hoàng Liên Sơn, mùa hè 1978”. Hơn hai chục năm sau khi nhà văn qua đời, các con ông mới tìm thấy bản thảo này. Seo Mỉ - 449 trang in khổ 14.5 x 20.5 cm- lần đầu tiên được in thành sách trong bộ Đỗ Quang Tiến – Tác phẩm chọn lọc, 1250 trang, khổ 14.5 x 20.5 cm. NXB Văn học, 2017.


Nhà báo Đỗ Quang Hạnh, con trai nhà văn, gửi www.trieuxuan.info


Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Hiểm họa sắc vàng - Vlastimil Podracký 02.10.2019
Nhân mạng cuối cùng và đồng loại - Vlastimil Podracký 02.10.2019
Sodoma & Gomora - Vlastimil Podracký 02.10.2019
Trả giá - Triệu Xuân 26.09.2019
Thế giới những ngày qua - Stefan Zweig 26.09.2019
Hai mươi năm sau - A. Dumas 26.09.2019
Đêm thánh nhân - Nguyễn Đình Chính 11.09.2019
Jude - Kẻ vô danh - Thomas Hardy 10.09.2019
Ông cố vấn - Hữu Mai 10.09.2019
Tiêu sơn tráng sĩ - Khái Hưng 05.09.2019
xem thêm »