tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 28918206
Tiểu thuyết
25.07.2019
Đỗ Quang Tiến
Seo Mỉ


Đó là điều mà Cối chưa nghĩ tới. Anh nín lặng. A Dếnh,


ngược lại, đã nghĩ đến trường hợp này. Anh nói bằng một


giọng thân tình:


- Trong khi tìm hiểu cô Seo Mỉ, anh nên chú ý đến việc


ấy. Về phần tôi, tôi sẽ phân tích để cô ấy nghĩ đúng. Thật ra,


người Mèo từ bé đến giờ ở trên núi cao, không biết cái quạt,


con muỗi hình thù ra sao, nếu phải về miền xuôi ở, nhất là


về mùa hè, nhiều người không chịu nổi. Họ lại quen sống


riêng biệt, mỗi nhà một khoảnh đất rộng. Có nhà ở một


mình một quả núi, nên không phải tiếp xúc với ai. Nếu phải


sống chen chúc, có nền nếp, trật tự, thỉnh thoảng lại va


chạm với những người chung quanh, họ càng thấy khổ.


Trong kháng chiến chống Pháo, chống Mỹ cứu nước, một


số thanh niên Mèo cũng có lòng yêu nước, biết căm thù giặc


muốn đi bộ đội, đi dân công mà không đi được chỉ vì các lý


do kia. Cô Seo Mỉ nên nghĩ như anh: Chỗ nào cũng là đất


nước, quê hương của mình. Nếu có khó khăn, cô ấy phải có


nghị lực vượt qua. Có như thế mới thật bụng muốn làm vợ


làm chồng, muốn ăn ở với nhau suốt đời. Nói thế thôi chứ


tôi rất tin ở cô ấy... - Men rượu bắp dường như đã bừng


bừng trong giọng nói A Dếnh - chẳng phải vì tôi có một


người yêu là vợ tôi bây giờ mà tôi nói hay nói tốt cho người


con gái Mèo. Người con gái Mèo vốn thủy chung. Khi đã


nghe tiếng Gầu phềnh trong lòng mình, tự nguyện nhận


vòng tay của người con trai nào thì dù cho nước có chảy


ngược lên đồi, lòng người con gái vẫn chảy xuôi cùng với


lòng người yêu, không bao giờ lạc dòng... Uống đi anh Cối!


Rượu bắp uống ít, không say đâu.


Miễn cưỡng, Cối nâng bát rượu, nhấp một hớp nữa. Rồi


nhìn A Dếnh:


- Tôi có điều này muốn hỏi anh... Nếu tình yêu đưa


chúng tôi đến chỗ thành vợ thành chồng, ý kiến dân bản,


dân xã sẽ ra sao?


- Tôi chưa hiểu ý anh đấy. Anh muốn hỏi dân bản, dân


xã có phản đối cuộc hôn nhân ấy không, phải không?


- Đại thể như vậy, - Cối ngập ngừng - Vì chị Seo Mỉ là


người Mèo, tôi là người Kinh... hai người khác dân tộc nhau.


A Dếnh không trả lời vào câu hỏi mà lại hỏi Cối:


- Anh có biết Vàng A Lềnh dạy học ở thị xã Lao Cai


không?


- Tôi biết anh ấy. Năm nào cũng một vài lần chúng tôi đi


họp với nhau ở tỉnh.


- Anh ấy là người Mèo, chị ấy là người Kinh. Hai người


dạy học cùng một trường, hiểu nhau rồi làm vợ làm chồng.


Chị ấy không phải là người Mèo nhưng cha mẹ chồng và


chồng rất thương yêu. Còn anh ấy, mỗi lần về miền xuôi


thăm quê vợ lên, lại kể là cha mẹ, họ hàng nhà vợ đều quý


mến. Người Mèo cũng như người các dân tộc khác trong


nước, không có đầu óc phân biệt dân tộc mà chỉ phân biệt


con người. Họ yêu người lành, ghét người ác, người xấu.


Nếu anh đi sâu vào các gia đình trong xã này, anh sẽ thấy


nhiều vợ chồng khác dân tộc nhau. Chồng người Hán, vợ


người Phù Lá; vợ người Mèo, chồng người Pa Dí; chồng


người Kinh, vợ người Hán... Đó là chuyện bình thường trong


việc hôn nhân trên miền núi. Nhiều cha mẹ còn tự hào là con


trai, con gái mình được cả người các dân tộc khác thương


yêu. Tôi còn nhớ một chuyện dân gian mà người già thường


kể trong những đêm tối trời, có tiếng con chim tâu vâu kêu.


Vui miệng, A Dếnh liền kể lại cho Cối nghe.


Chuyện rằng, ngày xưa, trên vùng cao kia có một cô gái


xinh đẹp. Một lần đi chơi chợ, con mắt sáng như trăng núi


của cô bắt gặp con mắt trong như nước suối của một anh con


trai xinh đẹp ở vùng thấp. Phiên chợ sau, phiên chợ sau nữa,


hai người lại gặp nhau. Thế rồi con chim giàng tông(1) báo tin


họ đã lòng cùng lòng thương yêu nhau. Gia đình người con


trai liền cậy ông mối lên vùng cao, ngỏ lời hỏi cô gái nọ cho


con trai.


Gia đình cô gái chỉ có một mụn con nên muốn kén rể


người dân tộc mình. Người cha nói: "Con gái tôi chỉ biết làm


ruộng cạn, không biết làm ruộng nước. Tôi sợ chân nó lấm


bùn mà không ra hạt lúa... ". Người mẹ nói: "Con gái tôi mặc


sao nắng(2), ta(3), ù deo(4) sợ không vừa con mắt người dưới


chân núi... ". Biết rằng chân bước đi không vừa bước, ông


mối lẳng lặng ra về. Cô gái buồn đến héo một bên lá gan. Cô


khóc đủ chín ngày tám đêm thì tắt thở. Sau khi chết, cô biến


thành con chim tâu vâu. Được tin người bạn tình chẳng còn ở


trên cõi đời này nữa, anh con trai khóc lóc thảm thiết. Cũng


sau chín ngày tám đêm, anh biến thành con chim chớ chúa,


bay lên vùng cao. Cha mẹ cô gái hối hận nhưng sự đã rồi.


Con gái, con rể đã thành hai con chim lẻ bạn. Những đêm


thanh vắng, nhớ người yêu, con chim tâu vâu cất tiếng kêu


__


(1) Chim khách.


(2)


,


(3)


,


(4) Áo, váy, yếm váy của đồng bào Mèo.


khắc khoải ở khe núi này; khe núi kia, con chim chớ chúa


không quên người yêu, buông tiếng kêu rền rĩ. Còn cha mẹ


cô gái nọ thì nước mắt đầm đìa...


Kể đến đây, A Dếnh đặt bàn tay lên tay Cối:


- Bây giờ không ai muốn như cha mẹ người con gái kia


để mỗi khi nghe tiếng chim kêu, mình lại phải khóc... Anh có


thể yên tâm về việc này.


Cối lặng nhìn A Dếnh. A Dếnh là đảng viên, lại đi bộ đội


lâu năm có khác. Tư tưởng anh thật khoáng đạt. Phút chốc,


anh thấy quý mến thêm anh bí thư chi bộ. Tuy nhiên, anh


không muốn câu chuyện đêm hôm nay xoay quanh việc


riêng của mình. Vả chăng, tình yêu giữa anh và Seo Mỉ mới


như những ngày nắng sớm. Hai người còn phải tìm hiểu


nhau thêm... Anh nói sang chuyện khác:


- Trường xã ta mới thêm được một em nữa, anh A Dếnh


ạ. Tất cả là hai mươi em.


Biết ý, A Dếnh ngả theo chiều câu chuyện của Cối:


- Tốt đấy. Từ khi có trường, chưa bao giờ có đông các


em đi học đến thế. Nhưng ta phải phấn đấu để tất cả các em


trong xã cứ đến tuổi là đi học, không một em nào ở nhà. Anh


đã gây được tín nhiệm với người già, người trẻ trong xã thì


việc kia không khó lắm đâu. Ngoài ra, đoàn thể, chính quyền


sẽ tiếp tục hỗ trợ anh.


- Kế hoạch của tôi trong năm học này là cố gắng đạt từ


bảy mươi đến tám mươi phần trăm số trẻ em trong xã đến


tuổi đều đi học. Nếu được đoàn thế, chính quyền tích cực hỗ


trợ, tôi hy vọng có thể đạt được chỉ tiêu đã đề ra.


- Việc giảng dạy, vận động các gia đình cho con em đi


học gần đây có gì khó khăn không anh?


- Nhìn chung thuận chiều. Tuy vậy, những vướng mắc


nho nhỏ đôi lúc vẫn còn xảy ra. Ví dụ như trường hợp em


Thanh Hòa vừa rồi. Đang đi học đều, tự nhiên em nghỉ hai


hôm liền. Tôi đoán em mệt nên ngay tối hôm thứ hai, tôi đến


nhà, thăm em nhưng em vẫn khỏe. Tôi hỏi chuyện thì mẹ em


nói: "Ngày trước, phải có cái chữ trong bụng mới làm mú


cống được. Bây giờ mú cống không được cúng cái ma, cũng


phải khổ rồi, đi học làm gì nữa. Chị Seo Mỉ đấy, đi học


trường tỉnh về cũng đến vỡ ruộng phát nương thôi. Trồng


cây lúa, cây bắp không cần phải có cái chữ đâu... ". Tôi phải


phân tích, giảng giải mãi, bà mới bằng lòng cho con đi học.


Hôm sau, ra trường, em Thanh Hòa mới cho tôi biết là ông


Vàng A Cấu đã mớm lời cho mẹ em nói như vậy...


- Lại Vàng A Cấu! - A Dếnh cau mày, ngắt lời Cối - Lão


này và một vài người nữa là những kẻ xấu còn lại trong xã


Pha Long. Lão ta hay tìm cách chống lại đường lối, chính


sách của Đảng, Chính phủ. Mấy lần Ủy ban muốn thi hành


kỷ luật lão ta mà chưa làm được vì chưa đủ bằng chứng.


Quay mặt lại, lão ta nói toàn lời hay lời tốt. Quay lưng đi, lão


ta lại nói lời ác lời độc. Đúng là con cáo già. Nó vào chuồng


lấy cắp gà nhiều lần rồi mà ta chưa bắt được nó. Nhưng sẽ có


lúc con cáo phải lộ mặt cáo ra thôi.


- Việc tôi vừa phản ánh với anh ổn rồi. Mấy hôm nay,


em Thanh Hòa đi học đều, học hành chăm như trước. Tối


hôm qua, tôi lại đến nhà em thì mẹ em tỏ ra ân hận và có hứa


sẽ tạo mọi điều kiện để em học tốt.


A Dếnh lại vui lên. Anh nâng bát rượu, nhìn Cối:


- Khuya rồi. Ta cạn bát thôi, anh Cối nhé!


Cối đã ngà ngà. Nhưng nể A Dếnh, anh cầm bát rượu,


nín thở uống một hơi. A Dếnh vẫn tỉnh táo như thường.


Uống nốt bát rượu, anh đứng dậy tươi cười nói:


- Dà! Cô Seo Mỉ mà biết đêm hôm nay tôi làm cho anh


Cối say, cô ấy sẽ phê bình tôi đấy. Tôi phải nhận khuyết


điểm thôi. Anh đi ngủ đi, rượu bắp nhẹ không sao đâu...


A Dếnh còn nói gì nữa không? Tai Cối lùng bùng nghe


không rõ nữa. Tiếng bước chân ra đến cửa và sau đấy, cánh


cửa khép lại, Cối leo lên giường nằm. Seo Mỉ! Trong lúc mơ


mơ màng màng, anh nghe như có tiếng ai vừa nhắc đến tên


Seo Mỉ. Và rồi anh ngủ thiếp đi.


*


Thời gian vẫn lặng lờ trôi đi. Như những dải mây trắng


xốp vắt ngang trên bản Mèo. Hoa mận đã nở trắng vườn.


Hoa đào nở đỏ lưng đồi. Những ngày gần đại Tết(1) - cái tết


quan trọng nhất trong một năm, đã đến.


Vào một ngày phiên, Cối và Seo Mỉ đi chơi chợ Pha


Long. Từ bản ra đến chợ không xa nên hai người cùng đi bộ.


Lần đầu, sóng bước bên nhau, đôi trai gái không khỏi


ngượng nghịu. Cối nom cứng đờ trong bộ quần áo ka-ki màu


rêu mới tinh. Hai cánh tay vốn đã dài bỗng như dài thêm và


không biết làm việc gì cho tự nhiên. Anh cởi cúc áo ngực ra


__


(1) Đồng bào Mèo ăn đại Tết vào đầu tháng 12 âm lịch.


rồi lại cài vào. Seo Mỉ thì gò má, vành tai ửng hồng. Mi mắt


với làn mi dài và cong, khẽ chớp chớp. Hình như chị cũng


không biết làm gì để che giấu sự lúng túng. Chị đưa tay sửa


vành khăn đã được vấn ngay ngắn trên đầu.


Đường ra chợ mỗi lúc một đông. Tiếng vó ngựa thồ bậm


bịch. Tiếng những đôi dép lốp lép nhép. Tiếng những đôi hài


sảo, giầy vải gờn gợn... Đơn điệu và chậm rãi, tiếng bước


chân vẳng lên trên con đường đã bắt nắng, sương đậu trên


ngọn cỏ long lanh. Xen vào đấy, tiếng gọi hỏi nói chuyện


bằng nhiều thứ tiếng. Và tiếng rừng xào xạc, tiếng gió không


ngừng nghỉ từ đâu đấy vọng về. Con đường ra chợ rộn ràng


trong tĩnh lặng bao la của núi đồi. Bỗng chốc một bóng ngựa


vượt lên chỗ Seo Mỉ và Cối đang đi. Người đàn bà ngồi trên


mình ngựa, đã đứng tuổi, tay cầm hờ sợi dây cương, hai


chân vắt sang một bên. Người đàn ông ngậm cái tẩu phả


khói đi bên cạnh có lẽ là chồng bà ta. Vừa rít thuốc, ông vừa


chạy gằn cho kịp bước chân con ngựa.


- Chào thầy giáo! Chào chị chủ nhiệm! Thầy giáo với chị


chủ nhiệm đi chơi chợ à? Phiên chợ này vui đấy.


Nhận ra Cối và Seo Mỉ, họ niềm nở chào hỏi. Giọng bà


dịu nhẹ vậy mà hai người đều khẽ giật mình. Họ líu ríu chào


lại. Khi bóng ngựa đã lướt qua, họ còn nghe thấy tiếng ông


kia dội lại phía sau:


- Thầy giáo với chị chủ nhiệm sắp làm vợ làm chồng à?


Tốt đôi rồi.


Da mặt Cối đang mai mái xanh chợt ửng đỏ. Vành tai,


gò má Seo Mỉ đỏ au. Hai người cùng thẹn.


- Seo Mỉ ạ... - Cối đã thay đổi cách xưng hô từ lúc nào


không rõ. - Anh thấy hình như trên miền núi, nhà nào cũng


có một con ngựa y như dưới miền xuôi, không mấy nhà


không có một chiếc xe đạp.


- Đúng thế. Mỗi nhà cần phải có một con ngựa để cưỡi


những lúc đi xa, thồ hàng ra chợ hoặc thồ củi từ rừng về nhà.


Nhiều nhà có đến hai, ba con. Con ngựa cũng như con trâu,


là tài sản lớn nhất của người miền núi.


Một cặp vợ chồng nữa cũng vừa lướt qua. Cũng thế. Vợ


ngồi trên lưng ngựa; chồng đi bộ, bước rảo. Lấy làm lạ, Cối


hỏi Seo Mỉ:


- Trong khi hai vợ chồng không cưỡi chung một ngựa,


sao không để ngựa ở nhà, vợ chồng cùng đi chân có


hơn không?


- Lúc đi, người nhiều người ít, họ thường có hàng đem


ra chợ bán. Lúc về, lại có hàng mua ở chợ, nếu không có


ngựa thồ thì phải cho vào lù cở địu. Đem ngựa theo, cả vợ


lẫn chồng mỗi người chỉ phải đi bộ một lượt cũng đỡ vất vả.


Như thế tiện hơn.


Lơ đãng, Cối nom theo bóng ngựa nhấp nhô phía trước,


vừa khuất sau lưng núi:


- Lúc đi người vợ cưỡi ngựa. Lúc về, sao người chồng


không nhường ngựa cho vợ như lúc đi hở em?


- Ra đến chợ, người chồng thường hay uống rượu, ăn


thắng cố nên say, cái chân đi không vững nữa. Người vợ phải


nhường ngựa cho chồng cưỡi mới đi về được.


- Nhiều người say rượu lắm hay sao?


Bắt chước Cối, Seo Mỉ cũng đã thay cách xưng hô. Và


chị đã dạn dĩ ra:


- Ngày trước, phiên chợ nào cũng có nhiều người say


rượu. Hồi em còn bé, đi chơi chợ, đến lúc chợ tan, em thấy


người ta nằm ngổn ngang ở chỗ bán thắng cố, trên hè, dưới


gốc cây... Các bà vợ ngồi bên cạnh, canh cho chồng ngủ. Bây


giờ khác rồi. Vẫn còn nhiều người uống rượu ngoài chợ


nhưng họ không uống nhiều như trước. Mỗi phiên chỉ có độ


vài ba người già say rượu phải nằm lại ở chợ. Mọi người đều


được học tập, thảo luận về các tệ nạn xã hội cũ để lại rồi mà.


-Nhiều người chồng không say rượu thế mà lúc đi về,


vẫn giành lấy ngựa để vợ phải đi bộ ư?


- Việc đó đã thành tập quán từ lâu đời rồi. Em nghĩ như


thế là công bằng.


- Anh cho đấy là công bằng máy móc, không hợp với


nếp sống văn minh. Người chồng khỏe mạnh thì ung dung


ngồi trên mình ngựa; người vợ dù sao cũng yếu ớt hơn thì lại


tất tả đi bên cạnh. Nếu em nhìn kỹ một cặp vợ chồng đi với


nhau một cách như thế, em sẽ thấy vướng con mắt.


Seo Mỉ liếc nhìn Cối, đoạn tủm tỉm:


- Nếu anh là người chồng, trong trường hợp này, anh


làm như thế nào?


Cối thản nhiên đáp:


- Nếu anh ở địa vị người chồng, con ngựa kia nhất thiết


phải dành cho vợ dù người vợ đã ngồi trên mình ngựa đi


chín núi tám khe - như người Mèo ta thường nói, trừ trường


hợp người chồng đau ốm hoặc mệt mỏi đến mức không


bước đi bộ được nữa.


Seo Mỉ nhìn xuống bước chân, giọng dịu dàng:


- Người con gái nào nhận vòng tay của anh, có con mắt


biết nhìn người đấy. Người đó sẽ không phải khổ đâu.


Người con gái đó là ai, nếu không phải Seo Mỉ? Chị


không hiểu sao lại thốt ra những câu ấy. Nỗi e thẹn lại


nhuộm hồng gò má chị. Dường như lời nói của Seo Mỉ khiến


Cối lúng túng. Anh lấy tay vuốt mái tóc mới cắt, vành tai lại


nóng ran. Sau đấy, hai người cùng im lặng.


Seo Mỉ đang nghĩ về Cối. Qua câu chuyện vừa rồi, chị


hiểu anh thêm. Cối thế đấy. Hiền hòa như bước chân con


suối đi trong mùa khô. Mộc mạc như bắp ngô, hạt lúa chín


trên nương. Trong sáng như ánh nắng giờ đây đã tràn ngập


trên các mảnh nương, tràn ruộng bậc thang, cánh đồng cỏ


lau. Chị chẳng mong gì hơn được nhận vòng tay của một


người như thế. Phút chốc, một niềm vui dấy lên trong lòng


chị, thầm lặng, kín đáo như các bông hoa nở trên cây đào


đứng lẻ loi bên đường. Chị đi sát lại, toan ngắt một cành, đột


nhiên chị dừng tay. Hình như có một bóng người thập thò


sau cái cây gần đấy. Có lẽ kẻ đó muốn cho chị trông thấy


mình. Hắn nhô một bên mặt và nhìn chị bằng con mắt sắc


lạnh. Khuôn mặt choắt, cái cây che mất một nửa như vết dao


phạt chéo, khiến chị rờn rợn. A Lử! Chị đã nhận ra hắn.


Seo Mỉ rảo bước. Đi đến chỗ Cối đứng đợi, chị nói nhỏ:


- Có người theo dõi chúng ta đấy, anh Cối à! Con mắt nó


nhìn chúng ta không tốt đâu.


Cối đảo mắt ngó quanh. A Lử đã nấp kín sau cái cây.


- Em cứ bình tĩnh. Chúng ta đường đường chính chính,


không làm việc gì mờ ám mà sợ người ta theo dõi - Cối trấn


tĩnh Seo Mỉ.


Seo Mỉ bình tĩnh lại. Thế rồi hai người ra đến chợ.


Phiên chợ, vào một ngày gần Tết, quả có đông vui hơn


mọi phiên. Những người là người. Người ở các bản gần đổ


lại. Người ở cách núi cách sông kéo đến. Đông nghịt. Từ cái


nền đất màu xám xỉn nổi bật màu chàm tím nhức, màu chỉ


xanh đỏ, hoa hiên, cá vàng rực rỡ của những bộ quần áo dân


tộc. Và màu bạc lấp lánh của những chiếc vòng cổ, vòng tay.


Người và ngựa. Những con ngựa nhỏ nhắn, chắc lẳn, với cặp


mã làn đeo nghềnh ngàng hai bên hông. Con này có bộ lông


màu cánh gián; con kia, màu nâu đốm trắng; con nọ, màu


đen dòng ngựa ô. Đủ các màu sắc. Quãng phố ngày thường


trơ nền đất lổn nhổn đá dăm bỗng dưng sáng rực lên dưới


ánh nắng.


Hàng hóa cũng nhiều hơn mọi phiên. Từng dãy, từng


dãy. Gà vịt kêu keng kéc, quạc quạc, nhốn nháo trong lồng.


Lợn trói tròn nằm trong rọ, bụng thở phập phồng. Chó lai


nằm yên đợi chủ mới, mắt lim dim, lưỡi thè ra. Măng khô,


mộc nhĩ, nấm hương, chanh xôi, ca la thầu, chất trong làn.


Những bó hương đen, những cuộn hương vòng, những cây


hồng lạp, bạch lạp, những tờ giấy hồng điều dùng để dán


trên bàn thờ, để lộn xộn trên mặt bàn. Đông khách nhất là


những mẹt, những tấm ni lông trên bày các hàng từ bên kia


đưa sang: đèn pin, gương soi, cắt móng tay, dầu cao, chỉ


màu, nước hoa, những bức tranh Thượng Hải, những bộ tứ


bình... Nam nữ thanh niên đang vây quay cửa hàng của các


bà già người Hán. Các ông già, các ông trung niên đi chơi


chợ ngồi bên nhau trong các lều bán thắng cố. Trước mặt mỗi


người là những chiếc ống bơ, ống bương đựng rượu ngô, thịt


chó hoặc thịt dê ninh nhừ. Khói trắng từ những chiếc chảo


gang đầy món xáo sôi lục ục, tỏa ra khắp chợ. Cửa hàng của


Mã Lâm, ở lảnh ra một góc phố, cũng nườm nượp người ra


vào. Hắn đang nhanh nhẹn liếc con dao bầu vào cái xiên, cắt


thịt, ném lên bàn cân. Con lợn trắng hếu, to sụ, đặt trên bàn,


chỉ còn non một nửa. Vợ hắn tíu tít, bán bánh bao, bánh bò,


dầu cháo quảy. Con gái lớn hắn, mồm sáng loé mấy chiếc răng


nanh bọc vàng, tai đeo đôi vòng tàu xệ xuống dái tai, thoăn


thoắt nhận tiền.


Vào một ngày gần Tết. Khúc phố thường ngày yên tĩnh


đến hiu hắt, âm vang các tiếng động. Tiếng người gọi hỏi.


Tiếng bước chân xê dịch. Tiếng móng ngựa gõ xuống mặt


đường. Chốc chốc, tiếng một con ngựa nào đấy lại cất tiếng


hí rung cả bờm. Tiếng động pha tạp xô vào vách núi, sau đấy


vách núi dội lại, nghe như từ một nơi xa vọng về.


Đã lâu lắm rồi, hôm nay Seo Mỉ mới đi chơi chợ. Và đi


với người yêu của chị. Phiên chợ lại đông vui. Mà sao chị


không thấy náo nức như đám thanh niên đang đi dạo với


niềm vui hiện ra trên nét mặt. Có lẽ màu sắc và tiếng động


trong chợ đã làm cho chị mệt nhọc. Thêm vào đấy, khuôn


mặt lấp ló sau cái cây, chưa hết ám ảnh chị. Chị rủ Cối ra về.


Cối chiều ý người yêu. Vả chăng anh cũng không quen với


cảnh ồn ào, đông đúc.


Seo Mỉ và Cối ra khỏi chợ. Họ đi được một quãng chợt


có hai người theo sau.


A Lử và Giàng Quán, bạn hắn. Họ đi phía sau, bám theo


Seo Mỉ và Cối độ một tầm nỏ, A Lử với Giàng Quán cùng


một xã nhưng khác bản. Hồi còn nhỏ, họ thường đánh quay


với nhau. Lớn lên, nhiều lần họ đã cùng nhau đi thổi kèn lá,


đàn môi ở đầu nhà các cô gái mới lớn lên. Rồi Giàng Quán


xin đi bộ đội. A Lử ở nhà, chơi với bạn khác. Hai người xa


nhau từ đấy. Mới đến năm ngoái, Giàng Quán được phục


viên trở về bản, họ mới gặp lại nhau. Song hai người chẳng


còn thân nhau như trước. Hôm nay, tình cờ họ gặp nhau ở


chợ. Giờ đây, họ cùng trên đường về.


A Lử chỉ tay về phía trước, khẽ hỏi:


- Mày biết thằng nào đi với con Seo Mỉ không,


Giàng Quán?


Bấy giờ Giàng Quán mới chú ý nhìn:


- Anh giáo Cối phải không? Tao nom đằng sau lưng


không rõ lắm.


- Thằng Cối đấy. Mày biết nó không?


- Biết chứ. Anh ấy dạy học ở trường xã mà. Thằng cháu,


con chị tao cũng học anh ấy.


A Lử liếc nhìn Giàng Quán, thăm dò:


- Mày thấy thằng Cối thế nào?


- Tao thấy anh ấy tốt đấy.


A Lử nhếch một bên mắt nheo lại:


- Thằng Cối mà tốt à? Con mắt mày nhìn con cáo ra con


gà thiến rồi.


Giàng Quán vẫn ôn tồn:


- Con mắt tao không đến nỗi nhìn người xấu ra người


tốt đâu. Anh ấy được người già, người trẻ trong xã quý mến.


Trẻ con trong xã cũng thế, đứa nào đã đi học đều yêu thầy


giáo. Thế thì anh ấy là người xấu hay người tốt? Con mắt


mày nhìn trời nắng ra trời mưa rồi, A Lử à!


- Tao đã bảo nó là con cáo mà. Con cáo khôn quá rồi. Nó


làm ra tốt để bắt gà cho dễ. - A Lử trỏ tay về phía Seo Mỉ -


Con gà thiến kia sắp bị con cáo bắt đi rồi. Dà! Nó dại quá!


- Mày nói sao, tao chưa hiểu đấy.


- Con Seo Mỉ nghe thằng Cối, sắp làm vợ nó rồi, mày


còn chưa biết à?


- Seo Mỉ làm vợ anh Cối tốt thôi, có gì là dại?


A Lử nói, đầy vẻ tự tin:


- Dại chứ. Nó như hoa lê nở trong vườn. Nó muốn làm


vợ người con trai nào không được mà phải làm vợ cái thằng


người Kinh? Dại quá đấy.


Giàng Quán ngó A Lử chòng chọc:


- Mày là một thanh niên, sao mày lại nghĩ thế? Đầu óc


mày bé hơn đầu óc con kiến đấy, A Lử à.


A Lử cười nhạt:


- Đầu óc tao lại bé hơn đầu óc con kiến à? Mày chưa


hiểu tao đấy.


- Đúng thế. Tao chưa nói các nơi khác mà chỉ nói riêng


cái xã Pha Long thôi. Các xã này có bao nhiêu người con trai


người Mèo ta có vợ là người Dao, người Pa Dí, người Phù


Lá, người Hán, người Kinh... chắc mày biết rồi. Nhiều đấy.


Trong khi con trai Mèo lấy con gái người các dân tộc khác -


nhiều chị đúng là hoa lê nở trong vườn, sao mày lại phản đối


việc con trai các dân tộc khác lấy con gái Mèo? Người dân


tộc nào không phải là người Việt Nam, con cháu Bác Hồ?


Nếu họ hiểu nhau, hợp bụng nhau, họ làm vợ làm chồng tốt


chứ. Nghĩ như mày là lạc hậu, làm chia rẽ các dân tộc đấy, A


Lử à.


A Lử quay mặt đi:


- Bây giờ mày nghĩ khác, nói khác cái hồi mày đi thổi


kèn lá, đàn môi với chúng tao rồi. Khó nói chuyện với


nhau đấy.


Giàng Quán vẫn dịu giọng:


- Tao được đi bộ đội nhiều năm rồi. Tất nhiên tao phải


nghĩ đúng, nói đúng hơn khi tao ở nhà. Thanh niên đã đi bộ


đội đều như thế cả. Tao tiếc, lúc chúng tao xung phong đi,


mày ở nhà, nếu không, bây giờ mày không nói những câu


như vừa rồi. Tao tiếc cho mày đấy.


A Lử bứt cành lá chĩa ra đường, lặng thinh. Bất giác tia


mắt lành lạnh của hắn lại với lên phía trước, chỗ Seo Mỉ và


Cối đang sóng đôi. Có lẽ hai người đang mải chuyện. Từ nãy


tới giờ chưa thấy họ ngoảnh lại. Họ không biết A Lử, Giàng


Quán đang đi phía sau.


Thình lình A Lử bẻ gãy cành lá, ném xuống đất:


- Nói có Chử lầu biết, tao thù thằng Cối đấy!


- Tại sao mày lại thù anh ấy?


- Nó cướp con Seo Mỉ của tao.


Giàng Quán bỗng nghiêm giọng:


- Seo Mỉ đã nhận vòng tay của mày chưa?


- Chưa. - A Lử đáp gọn lỏn.


- Seo Mỉ đã tỏ ý yêu mày chưa?


- Chưa.


- Thế thì anh ấy cướp Seo Mỉ của mày ở chỗ nào?


A Lử đâm lúng túng:


-Nhưng mà... tao yêu con Seo Mỉ... mà nó cũng sắp


yêu tao.


- Thanh niên trong xã nhiều đứa bảo mày hay nói chín


phương tám hướng. Chúng nó nói đúng quá. Tao còn thấy


mày bụng xấu, nghĩ tối nữa đấy. Mày phải sửa chữa mới tiến


bộ được.


Mắt A Lử vằn lên. Hắn thoáng nhìn Giàng Quán từ đầu


đến chân. Người hắn gày mỏng như thanh đóm. Địch thủ


của hắn thì lẳn chắc như sợi dây thiếu. Nét mặt Giàng Quán


đã đanh lại, tia mắt xoáy vào mặt hắn. Gặp phải đá rắn rồi!


Mi mắt hắn cụp xuống.


- Tao với mày, chân bước khác lối rồi, không đi với nhau


được nữa.


Dứt lời, A Lử vùng vằng toan rẽ ngang nhưng Giàng


Quán đã nắm lấy tay hắn giữ lại. Anh cố nén mà giọng nói


vẫn run run vì bực giận:


- Mày lạc lối rồi, A Lử à! Mày phải quay lại không thì


gặp rừng gai. Còn việc này, tao nói trước, mày không được


làm ác với anh Cối cũng như Seo Mỉ vì họ là những người tốt


không có lỗi gì với mày. Nếu mày không nghe, cố tình làm


ác, tao sẽ tố cáo mày trước uỷ ban xã.


A Lử chẳng nói chẳng rằng. Bỏ Giàng Quán đứng đấy,


hắn đi về phía khu rừng vầu. Giàng Quán nom theo. Mãi


đến lúc hắn khuất sau rặng cây, anh mới bước đi. Đúng là


buồn cho thằng A Lử! Bụng nó tối quá.


Đằng kia, Seo Mỉ với Cối vẫn thong dong đi bên nhau.


Nom họ như hai con cá đang bơi lượn dưới suối. Đàn cá


không biết trên cành cây in bóng xuống mặt nước, có con


chim lông xanh biếc, mỏ đỏ chót, mắt đen láy. Con chim chả.


Nó đậu ở đấy, yên lặng, im phắc như cái đầu mấu đã chết


khô. Thấy con cá nào ngoi lên mặt nước, lập tức nó lao


xuống nhanh như tên bắn. Con cá bị kẹp ngay giữa cái mỏ


to, dài, nhọn hoắt của nó. A Lử đấy. Hắn đang rình.


Lát sau, hai người về đến đầu bản Lù Chải. Họ bịn rịn


chia tay nhau. Bây giờ tình yêu của họ giống như lúc mặt


trời đã nhô lên lưng núi. Tia nắng nồng ấm hơn lúc sớm mai.


Song chưa đến lúc mặt trời tròn bóng.


Tối hôm đó, Seo Mỉ ăn xong thì Vàng đến chơi. Lần nào


Vàng đến, chị cũng vui. Lúc này, ấn tượng về buổi đi chơi


chợ với Cối còn đang xao động trong lòng chị. Chị líu ríu kéo


tay Vàng, cùng ngồi xuống cạnh bếp:


- Sao không cho con cùng đi? Dạo này mình bận không


đến chơi với nó được, mình nhớ nó quá.


- À... nó đang xem ông nội đẽo con quay cho nó... - Vàng


lơ đãng trả lời.


- Sắp có nhà gửi trẻ rồi đấy. Vàng đem con đến gửi nhé!


- Sắp có rồi à? Có nhà gửi trẻ thì phải gửi nó chứ.


Dáng điệu, giọng nói của Vàng khiến Seo Mỉ ngờ ngợ.


Chị nhìn bạn rồi thân mật hỏi:


- Vàng có chuyện gì thế? Cho mình biết được không?


Vàng ngập ngừng:


- Có chuyện đấy... Nhưng không phải chuyện của mình


là là chuyện của... Seo Mỉ.


Seo Mỉ ngước nhìn Vàng, cặp lông mày cong cong khẽ


nhíu lại, vẻ ngạc nhiên. Vàng dẽ dọt nói tiếp:


- Chuyện tâm tình của Seo Mỉ... Khó nói quá.


- Bạn thân của nhau, sao lại khó nói? Vàng cứ nói đi.


Vàng đắn đo mới hỏi:


- Seo Mỉ nhận vòng tay của anh Cối rồi phải không?


Thì ra việc ấy. Cái việc làm cho các cô gái bồi hồi e thẹn


mỗi khi nhắc đến. Seo Mỉ miết ngón tay lên cái nẹp áo thêu


hoa, tủm tỉm:


- Anh ấy là người Kinh, không có vòng tay trao cho


mình đâu. Mình nhận lời anh ấy thôi. - Giọng Seo Mỉ trở nên


nghiêm trang. - Mình với anh ấy còn phải tìm hiểu nhau


thêm nên mình chưa nói chuyện này cho Vàng biết.


- Anh Cối có vợ con chưa?


Seo Mỉ như một người đang cắm cúi bước bỗng dưng


nom thấy một hòn đá tảng trước mặt. Và người đó đứng


sững lại.


- Sao Vàng lại hỏi thế? Anh ấy chưa có vợ con nên mới


ngỏ lời với mình chứ.


- Seo Mỉ phải cảnh giác! - Vàng buông một câu ngắn gọn.


Câu nói nghiêm chỉnh mà trìu mến khiến Seo Mỉ bối rối:


- Qua lý lịch cũng như báo cáo trước chi bộ, khi anh ấy


được về sinh hoạt Đảng ở chi bộ mình, rõ ràng anh ấy chưa


lập gia đình. - Seo Mỉ đã trấn tĩnh lại - Mình tin chắc anh ấy


không nói sai.


- Người ta nói anh ấy có vợ rồi. Vợ anh ấy là người cùng


làng, làm xã viên hợp tác xã. Vợ chồng anh ấy đã có một đứa


con trai được hai tuổi. - Vàng láy lại - Seo Mỉ phải cảnh giác!


Seo Mỉ khẽ dằn giọng, nhấn mạnh vào câu nói:


- Mình tin một Đảng viên như anh ấy, dù nước có chảy


ngược lên đồi, cũng không lừa dối Đảng, lừa dối các đồng


chí của mình.


- Seo Mỉ còn nhớ chuyện anh Đoài không? - Vàng hỏi


đột ngột.


Chuyện đó, nhiều người biết. Cũng chưa mấy ai quên


bởi nó mới xảy ra hồi năm ngoái... Đoài là một cán bộ quê ở


miền xuôi. Cách đây mấy năm, anh ta được điều động lên


công tác ở huyện này. Ít lâu sau, anh ta làm quen, rồi tỏ tình


với một chị cán bộ người Dao. Chị còn trẻ, hiền lành thật thà.


Thấy Đoài ăn nói hoạt bát, khéo chiều chuộng, lại chưa có vợ


- như anh ta đã báo cáo với cơ quan, chị đem lòng yêu. Tình


yêu của họ đã dẫn đến một buổi lễ “tổ chức” có đại biểu cơ


quan, công đoàn và bạn bè đến dự. Năm sau, vợ chồng Đoài


sinh đứa con đầu lòng. Giữa lúc bầu trời của gia đình kia


tưởng như êm ái bỗng nổi cơn bão táp. Một cuộc gặp gỡ tay


ba đã diễn ra ở đây: Đoài, người vợ cả của hắn ở dưới xuôi


cõng con lên và chị cán bộ người Dao với đứa con thơ dại.


Biết làm sao đây? Chị vợ cả khóc. Chị vợ hai khóc. Còn Đoài,


kẻ phản bội và lừa gạt, thì mặt cúi gằm. Dĩ nhiên hắn không


thoát khỏi kỷ luật. Nhưng còn hai người vợ hiền lành, thật


thà kia? Nước mắt của họ làm sao rửa sạch được cảnh ngang


trái này...


Nhớ đến chuyện ấy, Seo Mỉ lại buồn. Nỗi buồn đã


vương vấn trên gương mặt chị. Xúc động, Vàng cầm lấy tay


Seo Mỉ:


- Mình phải nói việc ấy cho Seo Mỉ biết chỉ vì mình thật


lòng mến Seo Mỉ, không muốn Seo Mỉ lạc đường như chị cán


bộ người Dao. Seo Mỉ đừng nghĩ sai về mình, cho là mình


muốn ngăn lối Seo Mỉ mà mình buồn.


- Không, không đâu! - Seo Mỉ vội thốt lên - Mình biết


Vàng có lòng thương mình, không muốn cho mình phải khổ


nên mới nói ra. Còn anh Cối, cho đến lúc này, mình vẫn tin


anh ấy. Anh ấy là đảng viên. Hàng ngày anh ấy nói lời hay


lời tốt với đám trẻ, không lẽ anh ấy đi lừa dối một người con


gái đã thật lòng yêu mình. Nhưng nhớ lời Vàng dặn, mình sẽ


tìm hiểu việc này. Người già hay nói: Con rắn hai đầu không


đáng sợ bằng con người hai lòng. - Seo Mỉ cố dằn mà tiếng


thở dài khe khẽ vẫn buột ra - Nếu anh ấy như thế, mình


buồn lắm Vàng à.


Vàng đi về, để lại Seo Mỉ một mình bên bếp. Seo Mỉ ngồi


đấy, lơ đãng nhìn ánh lửa. Chị cán bộ người Dao nhẹ dạ.


Đứa con thơ dại trong lòng. Những giọt nước mắt tủi hổ trên


gò má... Tất cả chập chờn như ánh lửa trước mặt Seo Mỉ.


Niềm tin của chị thoáng gợn nghi ngờ. Sự ngờ vực, dù chỉ


nhỏ bằng hạt cát, vẫn cộm lên trong tâm tư chị. Nhưng rồi


chị cố quên. Công việc của hợp tác xã Lù Chải còn bề


bộn lắm!


Seo Mỉ đứng bật dậy, đi ra phía cửa. Quen lệ, bà Thào


Xóa hỏi với:


- Tối rồi, còn đi đâu đấy, Seo Mỉ?


Seo Mỉ ngoảnh lại, âu yếm nhìn bà:


- Cháu đến đội sản xuất, bàn công việc ngày mai.


(còn tiếp)


Nguồn: Seo Mỉ, Di cảo của cố nhà văn Đỗ Quang Tiến, cuối tập bản thảo có ghi: “Hoàng Liên Sơn, mùa hè 1978”. Hơn hai chục năm sau khi nhà văn qua đời, các con ông mới tìm thấy bản thảo này. Seo Mỉ - 449 trang in khổ 14.5 x 20.5 cm- lần đầu tiên được in thành sách trong bộ Đỗ Quang Tiến – Tác phẩm chọn lọc, 1250 trang, khổ 14.5 x 20.5 cm. NXB Văn học, 2017.


Nhà báo Đỗ Quang Hạnh, con trai nhà văn, gửi www.trieuxuan.info


 


Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Sông Côn mùa lũ - Nguyễn Mộng Giác 23.08.2019
Lâu đài - Franz Kafka 21.08.2019
Trăm năm cô đơn - G. G. Marquez 20.08.2019
Cuốn theo chiều gió - Margaret Munnerlyn Mitchell 20.08.2019
Gia đình Buddenbrook - Thomas Mann 19.08.2019
Đêm thánh nhân - Nguyễn Đình Chính 19.08.2019
Ông cố vấn - Hữu Mai 19.08.2019
Đẻ sách - Đỗ Quyên 19.08.2019
Thế giới những ngày qua - Stefan Zweig 16.08.2019
Seo Mỉ - Đỗ Quang Tiến 13.08.2019
xem thêm »