tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 27634345
Tiểu thuyết
11.03.2009
Liep Nicôlaievich Tônxtoi
Chiến tranh và Hòa bình

XVI


Đêm hôm ấy là một đêm thu tối trời và ấm áp. Trời mưa lâm thâm đã bốn ngày nay. Sau khi đổi ngựa hai lần và vượt ba mươi dặm đường bùn lầy nhớp nháp trong một tiếng rưỡi đồng hồ, Bônkhôvitinốp đến Lêtasốpka vào khoảng một giờ đêm. Đến trước một ngôi nhà có treo biển "Đại bản doanh" ở hàng rào, anh ta xuống ngựa và bước vào gian phòng ngoài tối om.


- Cần gặp vị tướng phiên trực ngay! Việc rất quan trọng - Bônkhôvitinốp nói với một người nào vừa nhổm dậy và đang thở phì phì trong bóng tối của gian phòng ngoài.


- Từ tối hôm qua, tướng quân mệt nặng, đã ba đêm nay không ngủ - tiếng người cần vụ thì thào khẩn khoản. - Ông hẵng đánh thức quan đại úy dậy đã.


 - Quan trọng lắm, có tin của tướng quan Đốcturốp - Bônkhôvitinốp vừa nói vừa lần mò bước vào cửa. Người cần vụ len vào trước và bắt đầu đánh thức một người nào không rõ.


- Thưa đại nhân, thưa đại nhân, có sĩ quan liên lạc đến!


- Cái gì thế, cái gì thế? Ai phái đến? - Có tiếng ai ngái ngủ hỏi lại.


- Do Đốcturốp và Alêchxây Pêtrôvích phái đến. Napôlêông đã đến Phôminskôiê - Bônkhôvitinốp nói, trong bóng tối anh ta không trông thấy người hỏi, nhưng nghe giọng nói anh ta đoán biết là không phải Cônôpnítxưn.


Người bị đánh thức ngáp dài và vươn vai.


- Tôi chẳng muốn đánh thức ông ta dậy một tí nào, người ấy vừa nói vừa sờ soạng tìm cái gì không rõ. - Đang ốm; chắc lại tin đồn thế thôi chứ gì?


- Báo cáo đây – Bônkhôvitinốp nói - có lệnh phải chuyển ngay cho tướng phiên trực.


- Khoan đã, để tôi thắp nến. Thằng chết tiệt, mày để ở đâu thế? - Người kia vừa vươn vai vừa nói với người cần vụ. Đó là Sécbinin, sĩ quan phụ tá của Cônôpnítxưn. - Đây rồi, đây rồi - anh ta nói thêm.


Người cần vụ vào đánh đá lửa[1], Sécbinin mò mẫm tìm cái chân nến.


- Chà cái đồ đá lửa hạng bét, - anh ta nói, giọng ngán ngẩm. Trong ánh lửa lóe ra. Bônkhôvitinốp thấy khuôn mặt trẻ trung của Sécbinin đang cầm nến. Ở góc phòng có một người nào vẫn đang ngủ. Đó chính là Cônôpnítxưn.


Khi lưu huỳnh xát vào cái bùi nhùi đã bùng cháy thành một ngọn lửa lúc đầu xanh lè, sau ngả thành màu đỏ, Sécbinin đốt ngay nến mỡ bò lên khiến cho mấy con gián đang gặm nến bỏ chạy tán loạn và ngước mắt lên nhìn người tín sứ. Bônkhôvitinốp người lấm bùn be bét, đang lấy ống tay áo quệt lên mặt.


- Nhưng ai bảo? - Sécbinin nói, tay cầm lấy phong thư.


- Tin chắc chắn đấy - Bônkhôvitinốp nói - Tù binh, lính Cô dắc, trinh sát viên đều nhất trí với nhau.


- Thôi đành phải đánh thức ông ấy dậy - Sécbinin nói đoạn đứng dậy bước đến cạnh một người đang đội mũ chụp, đắp áo khoác nằm ở góc phòng - Ông Piốt Pêtrôvích! - Anh ta gọi. Cônôpnítxưn không nhúc nhích - Lên đại bản doanh! - Anh ta nói thêm và mỉm cười, vì biết rằng mấy chữ này chắc chắn sẽ làm cho Cônôpnítxưn choàng dậy. Quả nhiên, cái đầu đội mũ chụp ban đêm lập tức nhấc lên. Trên khuôn mặt tuấn tú, cương quyết của Cônôpnítxưn, với đôi má hum húp và đỏ ửng vì cơn sốt, trong một khoảnh khắc vẫn còn lại cái thần sắc mơ màng của những giấc chiêm bao xa rời tình hình hiện tại, nhưng rồi ông bỗng giật mình, gương mặt lại trở lại với vẻ điềm tĩnh và cương nghị thường ngày.


- Sao, có việc gì? Ai phái ông đến? - Cônôpnítxưn hỏi ngay, nhưng không hấp tấp, mắt nhấp nháy vì chói ánh đèn. Trong khi nghe viên sĩ quan báo cáo, ông ta bóc thư ra đọc. Vừa đọc xong, ông đã bỏ đôi chân đi tất len xuống nền đất và bắt đầu xỏ giày. Đoạn ông ta cất chiếc mũ chụp, chải lại món tóc mai rồi đội mũ lưỡi trai lên.


- Anh đi đến đây có nhanh không? Ta đến gặp điện hạ đi - Cônôpnítxưn hiểu ngay rằng tin vừa đưa lại có một tầm quan trọng rất lớn, và không thể chậm trễ được. Tin ấy lành dữ ra sao, ông không hề băn khoăn tự hỏi. Điều đó không quan trọng gì đối với ông. Ông nhìn nhận việc quân không phải bằng trí tuệ, bằng óc xét đoán, mà bằng một cái gì khác. Trong tâm hồn ông có một niềm tin sâu sắc và không biểu lộ ra ngoài, rằng mọi việc đều sẽ tốt đẹp. Nhưng ông lại cho rằng không nên tin như vậy và lại không nên nói ra, chỉ nên làm tròn bổn phận của mình. Và ông đã dốc hết sức lực ra làm việc đó.


Piốt Pêtrôvích Cônôpnítxưn, cũng như Đốcturốp, sở dĩ được ghi tên vào danh sách những người gọi là anh hùng của năm 1812-Bacclai, những Raiépski, những Yécmôlốp, những Platốp, những Miđôrađôvích, chẳng qua cũng vì người ta sợ không ghi tên họ vào thì khó coi. Cũng như Đốcturốp, ông ta thường được xem là một người năng lực và kiến thức rất hạn chế và cũng như Đốcturốp, Cônôpnítxưn không bao giờ soạn kế hoạch tác chiến, nhưng chỗ nào khó khăn nhất bao giờ cũng có mặt ông ta. Từ khi nhận chức tướng phiên trực, ông bao giờ cũng để ngỏ cửa phòng trong khi ngủ và dặn là có tín sứ nào đều cũng phải đánh thức ông ta dậy; trong chiến trận, ông ta bao giờ cũng có mặt ở dưới hỏa lực của địch, đến nỗi Cutudốp phải quở trách ông ta về việc đó và thường ngại không dám cử ông đi; và cũng như Đốcturốp, ông ta là một trong những cái trục nhỏ im lặng quay đều, nhưng lại là bộ phận trọng yếu nhất của bộ máy.


Khi ra khỏi ngôi nhà gỗ bước vào bóng đêm tối mịt và ướt át, Cônôpnítxưn cay mày, phần vì đầu đang nhức buốt lại càng nhức buốt thêm, phần vì một ý nghĩ khó chịu vừa nảy ra trong óc, là bây giờ cả cái đám nhân vật trọng yếu ở bộ phận tham mưu kia sẽ tha hồ mà lăng xăng nhốn nháo, nhất là Benníchxen, sau trận Tarutinô đã trở thành kẻ thù sâu cay của Cutudốp. Họ sẽ tha hồ đề nghị, tranh cãi, ra lệnh, bãi lệnh. Và ý nghĩ này làm cho Cônôpnítxưn khó chịu, tuy ông cũng biết rằng không thế thì không xong.


Quả nhiên ông vừa ghé vào nhà Tôn báo tin, thì hắn ta lập tức trình bày ý kiến với viên tướng cùng ở chung nhà. Sau khi im lặng và mỏi mệt nghe Tôn nói, Cônôpnítxưn nhắc hắn đến gặp điện hạ tối quang minh.


XVII


Cũng như tất cả các cụ già, về đêm Cutudốp ngủ rất ít. Ban ngày thì ông hay ngủ gật bất thình lình, nhưng ban đêm thì ông cứ để nguyên áo quần nằm trên giường, thường không ngủ và trầm ngâm suy nghĩ.


Bây giờ cũng vậy, ông đang nằm trên giường, tựa cái đầu to bị thương tật lên bàn tay phốp pháp, chống khuỷu xuống đệm, trầm ngâm suy nghĩ, con mắt độc long mở thao láo vào bóng tối.


Từ khi được thư đi từ lại với hoàng thượng và trở thành người có thế lực nhất trong bộ tham mưu, Benníchxen đã tránh mặt ông ta, và Cutudốp được yên tâm hơn vì bây người ta không bắt quân đội của ông phải tham gia vào những cuộc hành binh tấn công vô ích nữa. Bài học của trận Tarutinô và những việc xảy ra ngày hôm trước ông nhớ rất rõ những việc đó như người ta thường nhớ kỹ một kỷ niệm đau đớn - chắc cũng phải tác động đến họ - Cutudốp nghĩ thế.


 "Họ phải hiểu rằng quân ta mà tấn công thì chỉ có thể thua thôi. Kiên nhẫn và thời gian: đó là hai chiến sĩ dũng mãnh nhất của ta!" - Cutudốp nghĩ. Ông biết rằng không nên hái quả táo khi nó hãy còn xanh. Nó sẽ rụng xuống khi đã chín, còn nếu hái quả xanh thì chỉ hại quả, hại cây và hại cả mình nữa. Như một người thợ săn giàu kinh nghiệm, Cutudốp biết rằng con thú đã bị thương, và chỉ có toàn lực lượng của dân Nga mới có thể làm cho nó bị thương nặng đến như vậy được, nhưng vết thương có nguy hại đến tính mạng, thì vẫn còn là một vấn đề chưa được sáng tỏ. Bây giờ, cứ suy qua những chuyến đi sứ của Lôristôn và Bectêlêmi và những lời báo cáo của quân du kích, Cutudốp đã biết gần chắc rằng nó đã bị tử thương. Nhưng vẫn cần có thêm bằng chứng, vẫn cần phải đợi.


"Họ cứ muốn chạy ra xem xem họ đã đánh nó bị thương như thế nào. Hãy đợi đấy, rồi sẽ thấy. Cứ nói hành quân với tấn công mãi - Cutudốp nghĩ. - Để làm gì? Lúc nào cũng muốn tỏ ra xuất sắc! Làm như đánh nhau là một việc vui vẻ lắm không bằng. Họ chẳng khác những đứa trẻ mà khi có ai muốn hỏi xem sự việc đã xảy ra như thế nào thì cứ nói lung tung không thể nào hiểu được, bây giờ vấn đề không phải ở đấy".


"Mà bọn họ đề ra những cách hành quân mới tài tình chứ! Họ tưởng đâu nghĩ ra được hai ba trường hợp có thể xảy ra (ông nhớ lại bản kế hoạch tổng quát ở Pêtécbua) thế là dự tính được hết mọi trường hợp rồi đấy. Mà trường hợp có thể xảy ra thì vô số!".


Cái vấn đề chưa được giải quyết là vết thương của con thú ở Bôrôđinô có nguy hại đến tính mệnh nó không, đã suốt một tháng ròng treo lơ lửng trên đầu Cutudốp. Một mặt thì quân Pháp đã chiếm Mátxcơva. Mặt khác Cutudốp cảm thấy rõ ràng không còn chút hồ nghi, rằng cái vố kinh khủng mà ông ta đã cùng toàn dân Nga dốc hết sức lực giáng vào đầu nó, tất phải làm cho nó tử thương. Nhưng dù sao cũng phải có những bằng chứng, ông đợi những bằng chứng ấy đã một tháng nay và thời gian càng trôi qua thì ông càng sốt ruột. Trong những đêm trường nằm thao thức không ngủ, Cutudốp cũng làm cái việc mà giới tướng tá trẻ tuổi vẫn làm, chính cái việc mà ông thường chê bai họ. Ông cứ nằm nghĩ ra tất cả những trường hợp có thể xảy ra, cũng đúng như bọn trẻ, chỉ khác một điều là ông không lấy những điều dự tính ấy làm căn cứ để mưu tính việc gì cả và không phải chỉ nghĩ ra vài ba trường hợp, mà hàng nghìn. Ông càng nghĩ lại càng thấy có thêm nhiều trường hợp. Ông nghĩ ra đủ các cách hành quân của Napôlêông - di chuyển toàn quân hay từng bộ phận - hoặc tiến về Pêtécbua hoặc tiến đánh ông, hoặc đi vòng để vây bọc ông. Cutudốp nghĩ đến cả cái trường hợp mà ông sợ nhất, là Napôlêông cũng dùng cái sách lược của chính ông để chống lại ông: ở lại Mátxcơva đợi quân Nga, Cutudốp lại còn nghĩ đến trường hợp Napôlêông cho quân lùi về Mêđinh và Yucnốp[2], nhưng cái trường hợp duy nhất mà ông không thể ngờ được là trường hợp đã thực tế xảy ra, cái cuộc hành quân điên rồ, hốt hoảng của quân đội Napôlêông trong khoảng mười một ngày đầu kể từ khi rời bỏ Mátxcơva, một cuộc hành quân đã khiến cho cái việc mà hồi đó Cutudốp chưa dám nghĩ tới lại có khả năng trở thành sự thật: tiêu diệt hoàn toàn quân đội Pháp. Những bản báo cáo của Đôlôkhốp về sư đoàn Bruxiê, tin tức của quân du kích đưa về kể lại những thảm họa của quân Napôlêông, những tin đồn về việc sửa soạn rời khỏi Mátxcơva - mọi việc đều xác nhận ức thuyết cho rằng quân Pháp đã kiệt quệ và đang sửa soạn chạy dài, nhưng đó chỉ là những ức thuyết, giới thanh niên thì cho là quan trọng, nhưng Cutudốp thì không. Với cái lịch lãm của một ông già sáu mươi, Cutudốp biết rõ cách đánh giá các tin đồn, ông biết rằng khi người ta mong muốn một điều gì, người ta có thể tập hợp các tin tức một cách thế nào cho nó có vẻ xác nhận điều đang muốn và sẵn sàng bỏ bớt tất cả những điều có thể chứng minh ngược lại. Và càng mong muốn điều gì đó, Cutudốp lại càng ít cho phép mình cả tin rằng nó đang trở thành hiện thực. Vấn đề này đã thu hút hết tinh lực của ông. Tất cả những việc khác đối với ông chỉ là cách thực hiện quen thuộc nếp sinh hoạt thường ngày: những cuộc nói chuyện với các sĩ quan trong bộ tham mưu, những bức thư gửi bà đờ Stan[3] viết từ Tarutinô, đọc tiểu thuyết, ban phát huân chương, thư từ với Pêtécbua v.v... Nhưng sự diệt vong của quân Pháp, mà chỉ có một mình Cutudốp dự tính trước, là ước vọng tha thiết nhất, ước vọng duy nhất của ông.


Đêm mười một tháng mười ông chống khuỷu tay nằm nghĩ đến điều đó.


Ở phòng bên có tiếng sột soạt và tiếng bước chân của Tôn, Cônôpnítxưn và Bônkhôvitinốp.


- Ai đấy? Vào, mời vào đi! Có tin gì mới? - vị nguyên soái gọi to. Trong khi người cần vụ thắp nến, Tôn liền kể lại các tin tức.


- Ai đem tin lại? - Cutudốp hỏi và khi ngọn nến đã thắp lên, vẻ mặt lạnh lùng và nghiêm khắc của ông khiến Tôn phải kinh ngạc.


- Thưa Điện hạ, không còn có thể nghi ngờ gì nữa ạ.


- Gọi người ấy vào đây, gọi vào đây.


Cutudốp ngồi buông thõng một chân xuống giường, cái bụng phệ đè lên chân kia đang xếp lại. Ông nheo con mắt độc long lại để nhìn cho rõ người tín sứ dường như muốn đọc trên nét mặt người ấy một lời giải đáp cho những điều đang khiến ông băn khoăn.


- Nói đi, nói đi anh bạn. - Cutudốp nói với Bônkhôvitinốp với cái giọng trầm của các cụ già, tay cài cúc chiếc áo sơ mi hở ngực. - Lại đây, lại gần đây nào. Anh đem lại cho ta những tin gì thế? Napôlêông đã rời Mátxcơva à? Thật chứ? Hả?


Bônkhôvitinốp thuật lại tỉ mỉ từ đầu tất cả nhưng điều anh ta được lệnh báo cáo.


- Nói nhanh, nói nhanh đi, đừng làm ta suốt ruột - Cutudốp ngắt lời viên tín sứ.


Bônkhôvitinốp đã báo cáo xong và lặng thinh đợi lệnh. Tôn toan nói, nhưng Cutudốp đã ngắt lời. Ông muốn nói một câu gì. Nhưng bỗng nhiên mặt ông nhăn lại; ông khoát tay về phía Tôn, quay mặt vào góc bàn thờ của gian nhà, nơi có một bức tượng thánh tối mờ mờ.


-          Lạy Chúa, đấng đã sáng tạo ra con! Người đã nghe lời cầu nguyện của chúng con... - Cutudốp chắp tay lại nói, giọng run run.- Nước Nga đã thoát nạn. Xin đội ơn Chúa! - Nói đoạn ông khóc nức nở.


(còn tiếp)


Nguồn: Chiến tranh và Hòa bình, tập 3. Bộ mới, NXB Văn học, 1-2007. Triệu Xuân biên tập. In theo lần xuất bản đầu tiên tại Việt Nam năm 1961 và 1962 của Nhà xuất bản Văn hóa, tiền thân của NXB Văn học. Những người dịch: Cao Xuân Hạo, Nhữ Thành, Trường Xuyên (tức Cao Xuân Huy) và Hoàng Thiếu Sơn.


 







[1] Trước khi có diêm (allumettes) người ta lấy lửa bằng cách đánh đá cho tóe lửa và dí nó vào một cái bùi nhùi có tẩm lưu huỳnh.




[2] Mêđinh và Yucnốp đều ở trên đường Caluga




[3] Mme de Stael, nhà văn Pháp sống ở Nga trong thời kỳ Đế chính.



Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
37.
38.
39.
40.
41.
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.
51.
52.
53.
54.
55.
56.
57.
58.Phần Thứ Mười một
59.
60.
61.
62.
63.
64.
65.
66.
67.
68.
69.
70.
71.
72.
73.
74.
75.
76.
77.
78.Phần Thứ tám
79.
80.
81.Phần Thứ sáu
82.Lời Người biên tập và Lời Giới thiệu của Cao Xuân Hạo
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Thế giới những ngày qua - Stefan Zweig 17.06.2019
Ông cố vấn - Hữu Mai 17.06.2019
Seo Mỉ - Đỗ Quang Tiến 07.06.2019
Báu vật của đời - Mạc Ngôn 01.06.2019
Cõi mê - Triệu Xuân 21.05.2019
Chiến tranh và Hòa bình - Liep Nicôlaievich Tônxtoi 21.05.2019
Đông Chu liệt quốc - Phùng Mộng Long 13.05.2019
Đường công danh của Nikodema Dyzmy - TADEUSZ DOLEGA - Mostowicz 09.05.2019
Làng tề - Đỗ Quang Tiến 08.05.2019
Kim Vân Kiều Truyện - Thanh Tâm Tài Nhân 07.05.2019
xem thêm »