tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 28343269
Lý luận phê bình văn học
20.06.2019
Vũ Từ Trang
Về bộ ba nhà thơ Ngô Quân Miện, Trần Lê Văn và Quang Dũng


Những người làm văn chương ở Hà Nội của những thập niên 70-80 thế kỷ trước, đều ghi nhận mối tình tri kỷ của "bộ ba" nhà thơ Ngô Quân Miện -Trần Lê Văn -Quang Dũng thật gắn bó, sâu đậm. Về tài năng, mỗi người một vẻ. Về hoàn cảnh riêng tư, mỗi người đều có vất vả riêng. Nhưng điểm chung ở bộ ba này, đó là những con người đôn hậu, khiêm nhường,tài năng, có bề dày văn hóa, họ lặng lẽ dâng hiến cho đời vẻ đẹp văn chương, theo lối riêng của họ. Nếu nói về một phương diện nào đó, cả ba ông đều có sự thiệt thòi, chưa được đánh giá đúng mức sự cống hiến cho văn học nghệ thuật của họ. Nay cả ba ông đã là người thiên cổ. Với lòng tôn kính, tôi muốn viết một nét nhỏ của ba ông. Lần lượt ba bài viết về ba ông, mong bạn đọc, thêm một chút hiểu thêm về "bộ ba" văn chương này. Có được như vậy, âu cũng là niềm vui của người viết.


1. BỤI PHẤN HOA TRĂN TRỞ


Những năm đầu thập kỷ sáu mươi của thế kỷ trước, thời kỳ đầu của công cuộc xây dựng XHCN ở miền Bắc nước ta, bài thơ “Tặng anh công nhân xây dựng” của nhà thơ Ngô Quân Miện được lan tỏa khá rộng lớn trong công chúng:


Anh đi xây dựng những công trình


Mùa lại qua mùa, ngủ lán gianh


Những lúc tường cao lên ngói đỏ


Là lúc ba lô lại khởi hành.


Bài thơ ra đời trong chuyến đi thực tế khu công nghiệp gỗ -diêm Cầu Đuống (Hà Nội), phản ánh đúng không khí sôi nổi xây dựng đất nước. Vừa có gì hồ hởi, hăng hái; vừa có gì lặng lẽ hy sinh của đội quân xây dựng. Bài thơ được giải thưởng cuộc thi thơ báo Văn Nghệ 1960-1961. Thoạt đầu đọc bài thơ, tôi cứ hình dung tác giả phải là người cao lớn , vạm vỡ, mới viết những câu thơ phóng khoáng, tung hoành thế. Nhưng khi gặp nhà thơ, tôi lại bất ngờ, ông là người thấp bé, nhỏ thó. Đặc biệt, ông có tâm hồn vô cùng đôn hậu.


Trong giới sáng tác, ai cũng ghi nhận mối quan hệ thâm giao bộ ba "Quang Dũng - Trần Lê Văn -Ngô Quân Miện". Ba con người, ba tính cách sống, ba phong cách sáng tác, vậy mà ba ông lại có điểm giống nhau ở cốt cách đôn hậu, chân tình.


Về sáng tạo nghệ thuật, mỗi người có đóng góp riêng. Vẻ đẹp trong văn thơ của Ngô Quân Miện là cái đẹp nhỏ nhẹ, đằm thắm và lắng đọng. Ông có những bài thơ hay về quê hương - làng Khê Thượng, xứ Đoài của ông:


Da diết thế, cái hương nồng của đất


Tóc thôi xanh, ngả trắng vẫn nguyên mùi


Của đám cỏ gà bờ ruộng gối đầu tôi


Mùi rơm rạ, cây hăng và đất ải.


(Làng)


Hình ảnh người cha ghi đậm trong thơ ông với những câu thơ giản dị, đáng yêu:


Cha tôi lều chõng long đong quá


Lúc Sơn Nam hạ, lúc non Đoài


Đất cằn chẳng đủ nuôi thầy khoá


Dạy trẻ đôi vần thêm sắn khoai.


(Ổng quyển của cha tôi)


Hoặc tình cảm riêng tư, sâu lắng:


Mẹ tôi đã khuất. Tôi nghe thấy


Tiếng mẹ tôi trong tiếng các dì.


(Quê ngoại)


Ông lại có những câu thơ bảng lảng, ngất ngây bất chợt:


Em đi áo mỏng phô bày


Da thơm một thoáng giữa ngày dịu xanh.


(Mùa hoa loa kèn)


Ông có những bài thơ hay viết về bạn bè ông. Đấy là những người cùng lối sống như ông. Có thể họ không được gặp may mắn lắm trong cuộc sống, song họ chẳng bận tâm lắm về việc đó. Cái chính và cần với ông và bạn bè ông, là tình yêu cuộc sống. Hầu như trong thơ ông, không thấy một câu chữ nào thốt lên oán thán hoặc trách móc cuộc sống, mặc dù đời sống riêng tư của ông không kém phần lận đận.


Ông là người ảnh hưởng của hai luồng văn hoá Nho học và Tây học. Người cha của ông, là ông đồ nho, từng lều chõng đi thi đây đó. Ông lại có người nhà học trường Bưởi, thường xuyên đem sách báo chữ Pháp về cho ông đọc. Ông có theo học trường Canh Nông, ra làm công chức ở Sở Canh Nông tại Hà Nội. Cách mạng tháng tám bùng nổ, ông sớm khăn gói theo kháng chiến, lên Việt Bắc làm việc. Rồi theo sự phân công, năm 1951, ông chuyển sang làm báo Độc Lập - tờ báo tiếng nói của đảng Dân chủ. Đời ông gắn bó với nghề làm báo từ đó. Chẳng biết là may hay không may, ông cũng chỉ làm ở báo Độc Lập, không thuyên chuyển báo này báo khác; cho tới khi sứ mệnh của đảng Dân chủ đã kết thúc, tờ báo đóng cửa, ông về nghỉ hưu. Mà cũng lạ. Cái tờ báo mang tính xã hội này, lại có trang văn nghệ rất phong phú. Tập hợp được đông đủ anh em viết lách ở Hà Nội và các tỉnh xa gần. Mọi người đều nói, đó là công lớn của nhà thơ Ngô Quân Miện.


Ông làm biên tập văn học ở báo. Rồi được tín nhiệm cử làm Tổng biên tập báo. Dù làm công việc này nọ, nhưng tính cách của ông thì không thay đổi. Vẫn nhỏ nhẹ, ân cần và khiêm nhường. Vẫn đời sống thường nhật, sáng sáng lặng lẽ đi bộ từ nhà tới toà báo. Trưa về nhà nghỉ, chiều đến làm việc đúng giờ. Và hết giờ chiều, ông thủng thẵng cuốc bộ dọc vỉa hè, có hàng cây cao vút dẫn về nhà. Có lẽ buổi chiều, bước chân ông có phần thanh thản hơn. Nhưng vẫn là dáng người độc hành, lặng lẽ và thủng thẳng mặc sự đời ồn ào, nhốn nháo vây quanh.


Căn hộ gia đình ông ở, là một căn phòng đơn sơ trong số nhà đông hộ ở phố Bà Triệu. Những người cùng số nhà này đa phần đều làm việc ở toà báo và văn phòng của đảng Dân chủ. Họ đều là những người lịch thiệp, nhường nhịn nhau, tôn trọng nhau, lặng lẽ sống với nhau. Ông sống ở môi trường như thế, lại chọn cho mình góc gác xép nhỏ trong nhà mình đề làm phòng văn của mình.


Đã nhiều lần quan sát, ở cuộc họp hay hội nghị nào đó, tôi chỉ thấy ông chọn cho mình chỗ ngồi ở hàng ghế giữa, hoặc hàng ghế cuối. Hình như ông ngại ngồi hàng ghế đầu, mặc dù cương vị ông, tuổi tác của ông, nhẽ ra ngồi ở chỗ đó. Đăng đàn diễn thuyết thì ngại rồi. Ngay với bạn bè thân hữu, ông cũng kiệm lời. Trong cuộc hội ngộ thân tình lắm, thỉnh thoảng ông có góp vào vài câu vui, hóm hỉnh. Ông khiêm nhường quá ư? Cũng đúng. Hay ông tự thấy vị thế của mình như thế? Hay cái tư chất văn hoá ở bên trong con người ông, tạo cho ông sự bình thản, tự tin và khiêm nhường đó?


Tôi nhận thấy, đó là cái bình thản, tự tin của người có học và từng trải. Cái tư chất này, thấm sâu trong từng trang sách của ông. Ông viết:


Chưa rộ mùa hương, đã cuối mùa


Dám đâu còn mất giữa xa xưa


Xin làm bụi phấn hoa trăn trở


Vi lượng trong vô lượng mịt mờ.


(Với thơ mình)


Làm sao được, cuộc sống vốn có quy luật riêng của nó. Trong đăng đàn văn chương bao kẻ khuya chiêng gõ mõ quảng bá tên tuổi sự nghiệp của mình; vậy mà ông chỉ lặng lẽ khiêm nhường vậy thôi. Cái bụi phấn hoa dù lặng lẽ đấy, nhưng ai bảo nó không có cái trăn trở, xôn xao?


Ông là người chân thật và đôn hậu, nên con người ông không dấu được trong những con chữ. Bài thơ "Tạ lỗi các bạn văn" ông viết:


Bạn bè tặng sách cao như núi (Trân trọng)


Tôi tựa lưng vào hứng gió tươi (Hàm ơn)


Câu thơ mình viết như tro bụi


Chẳng dám phong bao gửi tạ người (Khiêm nhường).


Thực ra, ông là một người có tâm hồn non tơ, dễ rung động. Mọi sự bon chen, tranh giành hoặc tự quảng bá ầm ĩ như xa lạ đối với ông. Vì thế, ông luôn có con mắt thơ trong veo.


- Hoa lạ thơm vào tận ngõ sâu


(Dạ hương)


- Ngõ tối trong cành, đêm thở sâu.


(Đêm đất bãi)


- Trăng lặn qua ngày chưa lặn xong.


(Ban mai núi lớn)


- Cây ngô rắc phấn bay bay khắp đồng.


(Tháng ba)


Một tâm hồn trong trẻo, vậy mà có lúc ông đã thốt lên với sự chuyển hoá quá nhanh của thời gian.


Mây vừa qua, trăng đã thu


Tận cùng xa thẳm của hư vô


Cánh chim vội thế không hay biết


Trái đất sau lưng đã trở mùa.


(Cánh chim)


Trong sự nghiệp sáng tác văn học của ông, mảng viết cho thiếu nhi của ông cũng có phần đóng góp đáng kể. Cảm xúc thi sĩ được lan toả. Từ một góc công viên tràn ngập ánh trăng, có cỗ đu quay đã nghỉ yên. Vậy mà ông như nhìn thấy những hổ, ngựa, voi, hươu, thỏ trên cỗ đu quay kia đang vui chơi, chạy nhảy cùng ánh trăng, cùng áng mây, cùng hương hoa cỏ cây. Bài thơ "Nơi vòng quay ngựa gỗ" là một bài thơ hay, giàu cảm xúc. Các tập truyện "Bay chuyền" 1976, "Hoa đồng" 1978, "Ngựa con đi chơi xuân" 1978, "Chú bé nhặt bông gạo" 1994, là những tập truyện của ông viết cho thiếu nhi chan chứa cảm xúc yêu thương. Có lẽ ông luôn nhìn cuộc sống bằng con mắt đôn hậu, nên bất kỳ việc nào, cảnh nào, cũng gợi mở cho ông những cảm xúc yêu thương đó sao?!


Có hai mảng sáng tác mà ông đã theo đuổi: thơ trữ tình và viết cho thiếu nhi. Ông tâm sự "Ở đó, tôi muốn có những khám phá, muốn hoà mình vào và tìm thấy những niềm vui của mình...". Ngoài sáng tác, ông còn dành thời gian cho dịch sách. Ông quan niệm, dịch là vừa dịch để vừa học. Mảng văn học Pháp đã mở cánh cửa tâm hồn ông. Những trang sách dịch của ông, lấp lánh chất văn. Ông có gần chục cuốn sách dịch văn học giá trị.


Ông là người xứ Đoài. Ông yêu xứ Đoài quê hương ông. Thời còn khỏe, thi thoảng, ông lại về thăm làng Khê Thượng quê ông. Cái làng nhỏ nằm bên bờ sông Đà chân núi Tản, vừa mơ mộng vừa hùng vĩ, như tiếp nguồn cảm xúc cho ông. Kỷ niệm tuổi thơ của ông với cố thi sĩ Tản Đà - người cùng làng, khởi hứng cảm xúc cao đẹp để ông dấn thân vào con đường văn chương, như ngày một lấp lánh, mênh mang.


Và ông lặng lẽ viết. Những câu chữ theo ông cho đến trọn đời. Ông mất ngày 15 tháng 8 năm 2008, hưởng thọ 84 tuổi. Ông để lại cho đời gần hai mươi đầu sách, gồm: thơ, văn, sách dịch.


VTT.


Bài trên Văn nghệ công an, ngày 06-6-2019


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Đọc Thơ Thiền và thơ hình họa của Hữu Đạt - Nguyễn Hồng Hải 18.07.2019
Văn chương thời mở cửa - Đinh Quang Tốn 11.07.2019
Đời sống văn nghệ thời đầu đổi mới, Thơ hôm nay: gieo và gặt - Ngô Minh 11.07.2019
Những sinh thể văn chương Việt nhìn từ nhiều phía - Bùi Việt Thắng 09.07.2019
Lý luận phê bình và thị hiếu thẩm mỹ công chúng - Hà Quảng 09.07.2019
Cách nhìn đa chiều về con người và lịch sử “Trong cơn lốc xoáy” của Trầm Hương - Nguyễn Khắc Phê 08.07.2019
“Trong cơn lốc xoáy” và những vấn đề… - Bùi Công Thuấn 08.07.2019
Nguyên Hùng 'chơi' thơ chân dung - Nguyễn Thị Ngọc Hải 05.07.2019
Nguyên Hùng với 102 mảnh ghép văn nhân - Huệ Hương Hoàng 05.07.2019
108 đoản khúc thơ Nguyên Hùng - Hoàng Thị Thu Thủy 05.07.2019
xem thêm »