tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 24052760
Những bài báo
23.07.2018
Nhiều tác giả
2 bài nên đọc về ngành xuất bản, bán sách và thu nhập của nhà văn


Doanh số bán sách của Anh tăng kỷ lục nhưng thu nhập nhà văn giảm


Ngành công nghiệp xuất bản của Anh tăng cao với mức tăng trưởng từ sách bìa cứng, audiobook, sách văn chương... tuy nhiên thu nhập của các tác giả lại không tương xứng. Tờ The Guardian gọi 2018 là “một năm kỷ lục cho các nhà xuất bản” ở Anh, với doanh số bán sách vượt mốc 5,7 tỉ USD (khoảng 131 nghìn tỷ đồng) của năm 2017.


Doanh Thu Ngành Công Nghiệp Xuất Bản Tăng Kỷ Lục


Tới nay doanh thu bán sách đã tăng 5% so với năm 2017, theo số liệu báo cáo của Hiệp hội Xuất bản Anh. Ngược lại, một khảo sát gần đây về thu nhập của các tác giả đã giảm 42% so mới mức trung bình trong thập kỷ qua, với thu nhập bình quân hàng năm thấp hơn 10.500 bảng Anh (khoảng 314,2 triệu đồng).


Góp phần cho ngành công nghiệp xuất bản Anh tăng kỷ lục là mức tăng 31% doanh thu từ sách bìa cứng, cũng như tăng 25% doanh thu từ audiobook và 8% từ xuất khẩu.


Thu nhập từ sách viễn tưởng và phi hư cấu cũng tăng tương ứng với mức 3% và 4%. Giám đốc điều hành Hiệp hội Xuất bản Stephen Lotinga cho biết tình yêu của độc giả với sách không có dấu hiệu suy giảm.


Các nhà xuất bản đang phục vụ cho người đọc sách hiện đại mọi định dạng khác nhau, trên các nền tảng khác nhau. Tuy nhiên, sách in vẫn giữ vị trí quan trọng. “Chúng tôi tiếp tục thấy khả năng phục hồi và tính phổ biến của in ấn trên các lĩnh vực xuất bản”, ông cho biết.


Những số liệu trên không bao gồm lợi nhuận của nhà xuất bản, mặc dù theo kết quả từ hai nhà xuất bản lớn nhất của Anh - Penguin Random House và Hachette Group - cho thấy doanh số bán sách tăng không đồng nghĩa với việc lợi nhuận sẽ tăng.


Nhuận Bút Cho Các Nhà Văn Sụt Giảm


Tuy nhiên, sự chi trả, đầu tư vào các nhà văn, đặc biệt là những người chưa có sách best-seller, sụt giảm đáng kể. Tác giả Girl With a Earring Tracy Chevalier than thở: "Các tác giả đã thấy thu nhập của họ bị sụt giảm trong khi các nhà xuất bản phát triển mạnh”.


Hầu hết tác giả đều sống bằng nhiều công việc khác nhau: dạy học, viết báo, và các công việc vặt... Viết lách chỉ là một nguồn thu nhập hạn hẹp. Nguồn thu ấy lại thu hẹp dần. "Nó thực sự không xứng đáng”, Tracy Chevalier nhấn mạnh.


Bà Chevalier cũng là chủ tịch Quỹ Văn học Hoàng gia, hỗ trợ các nhà văn gặp khó khăn về tài chính. Bà nói tổ chức đã ghi nhận sự gia tăng của các đơn xin trợ cấp khó khăn từ các nhà văn trẻ tuổi. Theo bà, điều đó phản ánh sự do dự của các nhà xuất bản.


“Tôi nghĩ rằng các nhà văn bắt đầu nhận được ít hơn sự hỗ trợ từ các nhà xuất bản - không chỉ tài chính, mà là một cam kết phát triển, và thực hiện cam kết đó thông qua một số cuốn sách để xây dựng được độc giả và mức bán sách ổn định”, Chevalier nói.


Joanne Harris, tác giả của Chocolat, tán đồng và lo ngại các nhà xuất bản sẽ "không thể nhìn thấy gì ngoài cuốn sách bom tấn tiếp theo của một người da trắng, người Mỹ vào giữa những năm 60”.


Cô chỉ trích việc huy động vốn để đầu tư cho một cuốn sách của tác giả là người nổi tiếng, các ngôi sao truyền thông xã hội. “Brooklyn Beckham đã nhận được một khoản tiền rất lớn cho một cuốn sách không bán được”, cô nói.


Nhà phê bình Philip Womack cũng chỉ trích việc đầu tư vào các tác giả nổi tiếng. Khi cuốn sách cuối cùng của David Walliams xuất hiện, họ đã tài trợ cho anh một chuyến du lịch bằng trực thăng. Ông Womack cho rằng họ có thể dùng số tiền đó để hỗ trợ nhiều hơn cho việc ra mắt tác phẩm của những tác giả trẻ.


Nicola Solomon, giám đốc điều hành Hiệp hội các tác giả, lo ngại rằng các nhà xuất bản đang đầu tư vào một nhóm các nhà văn, những người nổi tiếng, những người tạo dựng được tên tuổi.


Kết quả là, các tác giả tiềm năng có thể không bao giờ đạt được thành công, như trường hợp tác giả trẻ Geraldine McCaughrean, người đã giành huy chương Carnegie, nhưng đã bị bỏ rơi sau khi lượng sách bán ra gây thất vọng.


Solomon cho biết: "Các nhà xuất bản có được rất nhiều tác giả, nhưng không phải lúc nào cũng thực sự đầu tư vào những gì họ có được, đặc biệt là khi họ không trả tiền để mua lại chúng".


Các Ông Lớn Phát Hành Can Thiệp Vào Giá Sách?


Lotinga phủ nhận quan điểm các tác giả đã nhận được một phần nhỏ hơn trong miếng bánh xuất bản. “Tôi không nghĩ rằng thu nhập đang đi xuống”, ông nói.


Tuy nhiên ông thừa nhận rằng các nhà xuất bản đã bị ép buộc khi đáp ứng các yêu cầu từ các nhà bán lẻ, đặc biệt là các siêu thị và các nhà sách trực tuyến, để đổi lấy việc quảng cáo cho các tựa game.


Một phần của lợi nhuận cũng đang nằm ở các nhà bán lẻ, đặc biệt là Amazon, nơi gần như giữ độc quyền phát hành trực tuyến các cuốn sách. Một tác giả cáo buộc Amazon sử dụng quyền lực của mình để giữ giá sách thấp, làm giảm thu nhập của tác giả.


“Đó là lỗi của Amazon, hoàn toàn là giá sách đã không tăng lên trong 20 năm qua”, ông nói. Tác giả này đề cập đến cuốn sách bán chạy nhất đầu tiên của ông. “Nó đã được bán với giá 25 bảng Anh ở 20 năm trước, và cuốn sách mới nhất của tôi cũng được bán với cùng một mức giá”.


Khi tác giả hỏi nhà xuất bản của ông tại sao giá sách không thay đổi, ông được cho biết đó là để đảm bảo sự hỗ trợ từ người khổng lồ bán sách trực tuyến.


Một phát ngôn viên của Amazon đã phủ nhận việc gây áp lực cho các nhà xuất bản. Vị đại diện này nói rằng họ không kiểm soát được lợi nhuận của các nhà xuất bản được phân phối như thế nào.


Tần Tần/ zing.vn


Truy cập mở có thể thay đổi ngành xuất bản học thuật


Những nhà đàm phán đại diện cho các thư viện và trường đại học trên khắp châu Âu đang chia sẻ chiến thuật về cách làm thế nào để có được những hợp đồng mới, qua đó đem lại khả năng đọc được nhiều công trình nghiên cứu mà không phải mất “tường phí” (paywall – chi phí người đọc phải chi trả để đọc được nội dung thông tin). Cuộc vận động truy cập mở này bắt nguồn từ Đức: nếu không thích những gì nhà xuất bản đề xuất, họ sẽ không trả tiền cho các tạp chí truy cập đóng. Vào ngày 16/5, một nhóm liên minh ở Thụy Điển cho biết họ sẽ không tái ký hợp đồng với “gã khổng lồ” xuất bản Elsevier nữa.


Loại hợp đồng mới này thực chất là các thỏa thuận “đọc và xuất bản”. Ký những thỏa thuận này, dù các thư viện vẫn sẽ phải trả phí thuê bao để có thể truy cập các bài báo nhưng các nhà nghiên cứu lại có thể xuất bản công trình của họ dưới dạng truy cập mở để bất kỳ ai quan tâm đến công trình cũng có quyền đọc nó miễn phí.


Những người ủng hộ cách làm này cho rằng những thỏa thuận như vậy sẽ thúc đẩy tiến trình của phong trào truy cập mở. Trong nhiều thập kỷ vận động để các công trình nghiên cứu được xuất bản công khai với lý do kết quả nghiên cứu của những công trình nghiên cứu được tài trợ cần đến với mọi người tuy nhiên mô hình kinh doanh đang thống trị thị trường của các nhà xuất bản vẫn chỉ công bố những bài báo đòi hỏi “tường phí” và thu các phí thuê bao từ các thư viện. Tuy nhiên nếu những nhóm liên kết thư viện lớn cố gắng đạt được thỏa thuận “đọc và xuất bản” thì tỷ lệ các bài báo truy cập mở có thể tăng lên.


“Một sự thay đổi trên khắp châu Âu đã tạo ra một nền tảng quan trọng [cho xuất bản học thuật]”, Koen Becking – nhà đàm phán chính của VSNU, một nhóm liên kết gồm 14 viện nghiên cứu ở Hà Lan. Vào năm 2014, VSNU là nhóm quốc gia đầu tiên đàm phán về thỏa thuận phí thuê bao, trong đó quy định về quyền của các tác giả công trình nghiên cứu. Từ đó, đã có nhiều thỏa thuận khác với nhiều cấp độ khác nhau về xuất bản mở được chấp thuận và sau Hà Lan, đến lượt nhiều tập đoàn ở Áo, Anh, Thụy Điển và Phần Lan cũng đạt được điều tương tự. Theo kết quả điều tra của Hiệp hội trường đại học châu Âu (EUA) - tổ chức có trụ sở Brussels, công bố vào tháng 4/2018 thì năm 2017, 11% nhóm liên kết ở châu Âu đã ký kết các thỏa thuận tính phí truy cập mở, tuy nhiên còn tới 63% nhóm liên minh mới dự kiến sẽ thực hiện điều đó trong tương lai.


Vào ngày 2/5/2018 tại Berlin, các nhà đàm phán từ nhiều quốc gia châu Âu đã đồng ý sắp xếp chiến lược thương lượng tại một cuộc họp kín có sự tham gia của điều phối viên đặc biệt về truy cập mở của EU, Robert-Jan Smits. Theo Gerard Meijer, một trong những nhà đám phán Đức thì các nhóm liên minh đã “nản lòng” bởi không có tiến bộ trong đối thoại và cảm thấy những giới hạn trong cộng tác giữa viện nghiên cứu và các nhà xuất bản lớn. “Bây giờ chúng ta phải cùng hành động, mạnh dạn thoát khỏi các đàm phán nếu nó không đi đến đâu cả”, ông nói.


Cuộc họp này là một phần trong chuỗi các sự kiện mà các nhà đàm phán thay đổi chiến thuật. “Ngày càng có nhiều người muốn chia sẻ kinh nghiệm của mình”, Matthijs van Otegem, giám đốc Thư viện trường Đại học Erasmus ở Rotterdam, và là chủ tịch của nhóm liên kết về truy cập mở tại Hiệp hội các thư viện nghiên cứu châu Âu (LIBER) ở Hague, Hà Lan.


Vào tháng 9/2018, LIBER đã công bố một loạt nguyên tắc hướng dẫn các nhà đàm phán tìm cách thay đổi các thỏa thuận của họ với các nhà xuất bản, bao gồm việc khép lại những thỏa thuận không được phép tiết lộ mà các nhà xuất bản vẫn thường “đương nhiên” nêu trong hợp đồng (nó giúp các nhà đàm phán so sánh các thỏa thuận ở những quốc gia khác nhau), hay việc không đồng ý tăng giá mà không có thỏa thuận về truy cập mở. EUA cũng kịp thời mở một phiên họp quốc tế sau khi nghe được những lo ngại trong quá trình thúc đẩy những thỏa thuận mới, theo lời Lidia Borrell-Damian – giám đốc nghiên cứu của Hiệp hội.


Yếu tố quan trọng đằng sau hoạt động thúc đẩy thỏa thuận với các nhà xuất bản ở châu Âu là mục tiêu của EU: đến năm 2020, tất cả các nghiên cứu sẽ được truy cập miễn phí ngay sau khi chúng được xuất bản. Các nhà đàm phán Hà Lan đã được giao nhiệm vụ môi giới cho một thỏa thuận với giới xuất bản có thể đáp ứng tầm nhìn này. Còn tại Thụy Điển, các nhà đàm phán đã tự đặt mục tiêu cho truy cập mở hoàn toàn các nghiên cứu vào năm 2026, và Thụy Sĩ dự kiến ​​là năm 2024.


Thế giới cũng đang nỗ lực đấu tranh cho truy cập mở ngoài phạm vi châu Âu: tháng trước, các nhà đàm phán Đức đã tới Hàn Quốc để thảo luận với các tập đoàn tại đây và đại diện của hệ thống trường đại học California tới dự phiên họp kín ở Berlin. OA2020 - một liên minh toàn cầu được điều phối từ Đức, đã thu hút sự tham gia đăng ký của hơn 100 tổ chức học thuật trên khắp thế giới cho thấy họ muốn chuyển kinh phí từ phí thuê bao xuất bản sang trả cho truy cập mở.


Thỏa thuận hay không thỏa thuận


Tình trạng này ở Đức đã chứng tỏ rằng “không thỏa thuận” là một sự lựa chọn, van Otegem cho biết. Kể từ năm 2016, một liên minh trường đại học đã từ chối hợp tác trong một thỏa thuận với nhà xuất bản Elsevier. Bất chấp tình trạng này, nhà xuất bản đã không ngăn các học giả Đức truy cập vào các bài báo của họ - cho thấy các trường đại học không cần phải e ngại sự phẫn nộ của các nhà nghiên cứu nếu các đàm phán thất bại. Kể từ đó, nhóm khác cũng loan báo “không thỏa thuận” với các nhà xuất bản.


Những tranh chấp hợp đồng


Ít nhất bốn nhóm châu Âu, đại diện cho các thư viện và các trường đại học, cho biết họ đã thất bại trong thỏa thuận các hợp đồng với giới xuất bản hàn lâm để tính phí thuê bao. Các thỏa thuận này bao gồm các yếu tố truy cập mở đã được môi giới với một số nhà xuất bản của Hà Lan, Thụy Điển, Áo, Anh và Phần Lan.


Một nguyên nhân khiến các thư viện không còn quá e ngại một cái kết cho hợp đồng của họ với các nhà xuất bản là ngày càng nhiều những bài báo vốn phải đóng phí để đọc nay đã có thể truy cập miễn phí theo nhiều phiên bản như bản in hoặc bản gốc do tác giả cung cấp, Heather Joseph – giám đốc điều hành Liên minh Các nguồn lực nghiên cứu và xuất bản học thuật (SPARC), một nhóm tư vấn ở Washington DC nói. Sci-Hub, một trang web không hợp pháp dẫn đầy đủ bản sao các bài báo và được các nhà nghiên cứu trên khắp thế giới sử dụng, là một thực tế, Joseph Esposito – một cố vấn xuất bản ở  New York nhận xét. Anh cho biết thêm: “Không có Sci-Hub, các nhà nghiên cứu có thể sẽ kêu trời trong các thư viện vì không thể truy cập được các bài báo. Ảnh hưởng của Sci-Hub lớn đến nỗi ngay cả các cơ quan chính phủ cũng không thể làm gì được nó”.


Chi phí là một điểm gắn bó chính của “cuộc chiến” này. Một phát ngôn viên của Hội Hóa học hoàng gia Anh cho biết, tranh chấp hiện tại của nó với VSNU là một phần của việc đạt tới “một thỏa thuận để quá trình chuyển đổi sang truy cập mở bền vững” (Khi Nature liên hệ, các nhà xuất bản khác đã từ chối bình luận một cách chi tiết về các đàm phán).


Các nhóm liên minh thường không muốn thảo luận về việc liệu khi có hiệu lực, các hợp đồng “đọc và xuất bản” có trở nên tốn kém hơn không nhưng một số nhóm cho biết họ không muốn thỏa thuận bất kỳ hợp đồng đòi hỏi sự gia tăng chi phí nào. Tại Mỹ, nơi truy cập mở ít bị các động lực chính trị thúc đẩy hơn châu Âu, các thư viện đang cố gắng tiết kiệm tiền bằng việc hủy các hợp đồng “giá trị lớn” – toàn diện nhưng đắt đỏ, các hợp đồng cho phép truy cập một số lượng lớn tạp chí khoa học – một kiểu riêng để truy cập các tạp chí mà các cơ quan nghiên cứu của họ vẫn thường sử dụng nhất. Trước đây người ta từng áp dụng theo cách này và hiện tại thì tần suất ngày càng tăng lên.


Theo quan điểm của Steven Inchcoombe – giám đốc nhà xuất bản Springer Nature, một số thỏa thuận kết hợp cả chi phí đọc và xuất bản đã được môi giới ở Bắc Âu với sự ủng hộ truy cập mở mạnh mẽ từ các quỹ, các viện nghiên cứu và các chính phủ, nhưng trừ phi có nhiều tiền trả cho các thỏa thuận như vậy, chúng không thích hợp để trở nên phổ biến trong tương lai.


Nếu tình trạng này tiếp tục, Becking của VSNU cho rằng các nhà đàm phán có thể kết thúc các giao dịch nhưng có thể ngưng thương lượng với các nhà xuất bản riêng biệt. trong trường hợp này, các trường đại học có thể khuyến khích các nhà nghiên cứu phổ biến nghiên cứu của họ trên các nền tảng thay thế.


Anh Vũ dịch/ tiasang


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Thượng đỉnh liên Triều lần thứ ba: Tổng thống Hàn Quốc dũng cảm hay cả tin? - Tư liệu 25.09.2018
Một nền giáo dục quá đơn sơ - Vương Trí Nhàn 25.09.2018
Vũ Trọng Phụng (1912 – 13/10/1939) sống mãi trong sự nghiệp văn chương - Trần Thanh Phương 21.09.2018
Nguyễn Phúc Lộc Thành: Sự trở lại của một bản ngã - Huyền Trang 18.09.2018
Nguyễn Văn Vĩnh là ai? Câu hỏi thảng thốt đến đau lòng! - Vũ Viết Tuân 18.09.2018
Đọc "Tiểu luận và phê bình văn học" của Mai Quốc Liên - Nguyễn Văn Thức 18.09.2018
Người thông minh và người trí huệ khác nhau thư thế nào? - Tư liệu sưu tầm 17.09.2018
Cách mạng công nghiệp thứ tư - Tư liệu sưu tầm 16.09.2018
"Thi tướng" Huỳnh Văn Nghệ trong trong ký ức con trai - Tư liệu 14.09.2018
Đỗ Đức Dục – Nhà Chính trị “chọc trời khấy nước” - Kiều Mai Sơn 14.09.2018
xem thêm »