tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 24371719
Tiểu thuyết
13.06.2018
George Orwell
Trại súc vật


Suốt năm đó lũ súc vật phải làm lụng quần quật không khác gì nô lệ. Nhưng làm việc đối


với chúng là một niềm vui, chúng không tiếc sức, chúng sẵn sàng chấp nhận mọi hy sinh


vì chúng biết rằng chúng đang làm việc cho mình và cho con cháu mình chứ không phải


cho một lũ người lười biếng, trộm cắp nữa.


Suốt mùa xuân và mùa hè chúng đã làm việc sáu mươi tư tiếng một tuần, nhưng sang


tháng tám thì Napoleon tuyên bố là sẽ làm cả chiều chủ nhật. Công việc này là hoàn toàn


tự nguyện, nhưng con nào vắng mặt sẽ bị cắt một nửa khẩu phần. Mặc dù vậy, chúng


vẫn không hoàn thành được kế hoạch đã đề ra. Năm nay thu hoạch kém hơn năm ngoái,


chúng cũng không kịp trồng củ cải trên hai khu ruộng vì cày bừa quá chậm. Có thể thấy


trước rằng mùa đông tới sẽ có nhiều khó khăn.


Việc xây dựng cối xay gió cũng gặp không ít rắc rối. Ngay trong trang trại đã có một mỏ 


đá vôi tốt, cát cũng không thiếu, còn xi măng thì sẵn trong kho; mọi vật tư xây dựng đều


có đủ. Nhưng có một vấn đề mà lũ súc vật không thể giải quyết ngay được, đấy là làm


thế nào đập được đá thành những viên có kích thước như ý. Có vẻ như chỉ có một cách là


dùng cuốc chim và xà beng; nhưng không con nào biết sử dụng những thứ ấy vì chúng


không thể đứng trên hai chân sau được. Phải mất mấy tuần lễ mày mò chúng mới biết


cách lợi dụng lực hút của trái đất. Những tảng đá lớn, không thể dùng được nằm dưới


đáy mỏ đá vôi. Lũ súc vật lấy dây quấn xung quanh những hòn đá, sau đó cả bọn, nào


bò, nào ngựa, nào cừu, bất cứ con nào có thể bám vào dây đều có mặt, khi khẩn cấp cả 


bọn lợn cũng nắm lấy dây và kéo từ từ theo bờ dốc, rồi chúng thả rơi hòn đá xuống đáy


cho vỡ thành những mảnh nhỏ. Việc vận chuyển những viên đá vỡ không phải là khó.


Ngựa vận chuyển bằng xe con, cừu thì mang từng viên một, ngay cả Muriel và Benjamin


cũng tự thắng vào chiếc xe hai chỗ và tham gia chuyên chở. Đến cuối mùa hè thì chúng


đã kiếm được đủ đá, công việc xây dựng bắt đầu, lũ lợn đóng vai giám sát và đốc công.


Nhưng việc xây dựng tiến hành rất chậm, tốn rất nhiều công sức. Chúng thường mất cả 


ngày mới kéo được một hòn đá lên đến đỉnh, nhưng khi thả xuống thì nó lại không vỡ.


Không có Chiến Sĩ thì chẳng có việc gì nên hồn, một mình nó làm bằng tất cả những con


khác cộng lại. Nếu hòn đá nặng quá, cả lũ bị nó lôi xuống thì bao giờ Chiến Sĩ cũng gắng


hết sức để kéo lên. Ai cũng phải thán phục khi nhìn thấy nó, chân bám chặt vào đất, hơi


thở gấp gáp, hai bên sườn đẫm mồ hôi, gắng sức kéo những hòn đá lên từng bước một.


Bà Mập thỉnh thoảng lại nhắc nó đừng có lao lực quá, nhưng nó không nghe. Có vẻ như 


đối với nó thì hai câu khẩu hiệu:  ʺTôi sẽ  cố gắng hơn nữaʺ và  ʺĐồng chí Napoleon lúc nào


cũng đúngʺ chính là đáp án cho mọi vấn đề. Nó lại nhờ con gà trống gọi dậy trước bốn


mươi lăm phút chứ không phải nửa tiếng như trước đây. Những lúc rảnh rỗi, phải nói là


bây giờ chúng không có nhiều thời giờ rỗi nữa, nó đi một mình ra mỏ đá, xếp những hòn


vỡ lại và kéo lên chỗ xây cối xay gió mà không cần con nào giúp.


Dù có phải làm việc vất vả nhưng đời sống lũ súc vật trong mùa hè cũng không đến nỗi


nào. Chúng không được ăn nhiều hơn thời còn ông Jones, nhưng cũng không ít hơn. Bù


lại, chúng chỉ phải làm để tự nuôi mình, chúng không phải nuôi lũ người gồm những


năm tên tham ăn nữa, chỉ riêng điều này đã đủ động viên chúng vượt qua mọi khó khăn


chồng chất. Thêm nữa, cách làm của lũ súc vật nhiều khi lại hiệu quả và nhanh. Ví dụ 


việc làm cỏ được chúng thực hiện nhanh, gọn hơn người nhiều. Bây giờ không còn con


nào ăn cắp nên cũng không cần chữa hàng rào và cổng giữa khu đồng cỏ và khu canh tác


nữa. Nhưng từ mùa hè đó bắt đầu có sự thiếu hụt, nay thứ này, mai thứ khác. Chúng cần


dầu đốt, đinh, dây thừng, bánh cho chó, sắt để làm móng ngựa, những thứ này Trại Súc


Vật không sản xuất được. Sau đó là đến hạt giống, phân hóa học, các lọai công cụ như 


cuốc, xẻng, rồi còn thiết bị cho cối xay gió nữa. Không con nào biết cách mua những thứ 


đó.


Một sáng chủ nhật, khi lũ súc vật tập trung nhận nhiệm vụ cho tuần tới, Napoleon bỗng


tuyên bố rằng nó đã quyết định tiến hành một chính sách mới. Từ nay trở đi Trại Súc Vật


sẽ buôn bán với các trại lân cận: dĩ nhiên là không phải vì lợi nhuận mà chỉ để mua một


số vật dụng thật sự cần thiết thôi. Nhiệm vụ xây dựng cối xay gió là tối cần thiết đối với


chúng ta, nó nói như thế. Vì vậy nó đã thương thảo về việc bán cỏ và một phần lúa mì vụ 


vừa rồi, sau này, nếu cần tiền nữa thì có thể  phải bán trứng, nhu cầu về  trứng  ở 


Willingdon là rất cao. Các bạn gà, Napoleon nói, phải lấy làm tự  hào vì  đã có những


đóng góp đặc biệt trong việc xây dựng cối xay gió.


Một lần nữa lũ súc vật lại cảm thấy lo lắng. Không quan hệ với con người, không tham


gia buôn bán, không sử dụng tiền    chả lẽ  đấy không phải là những quyết  định  được


thông qua trong cuộc Họp đầu tiên mừng chiến thắng sau khi đuổi được lão Jones ư? Tất


cả mọi con đều nhớ là chúng đã từng thông qua những quyết định ấy, hay ít nhất chúng


nghĩ rằng chúng nhớ  là như  thế. Bốn con lợn, những con  đã  đứng lên phản  đối khi


Napoleon tuyên bố hủy bỏ các cuộc Họp cuối tuần lại định lên tiếng, nhưng chúng phải


vội vã ngậm miệng vì bầy chó đã sủa ầm ĩ lên rồi. Cũng như mọi khi, lũ cừu lại tụng ʺBốn


chân tốt, hai chân xấu!ʺ và mọi sự đâu vẫn hoàn đấy. Cuối cùng Napoleon giơ chân lên đề 


nghị trật tự và tuyên bố là nó đã giải quyết ổn thỏa mọi chuyện rồi. Không con nào phải


tiếp xúc với loài người, việc đó thật chẳng hay ho gì. Nó sẽ chịu hoàn toàn trách nhiệm về 


công việc nặng nề đó. Một luật sư hiện sống ở Willingdon tên là Whymper đã đồng ý làm


trung gian giữa Trại Súc Vật và các trang trại lân cận, ông ta sẽ đến nhận nhiệm vụ vào


các buổi sáng thứ hai hàng tuần. Giống như mọi khi, Napoleon kết thúc bài diễn văn


bằng cách hô khẩu hiệu ʺTrại Súc Vật muôn nămʺ và sau khi hát bài ʺSúc Sinh Anh quốcʺ, lũ 


súc vật giải tán.


Sau  đó Chỉ Điểm lại đi một vòng quanh trại  để  công tác tư tưởng. Nó cam  đoan rằng


quyết định không buôn bán và không sử dụng tiền chưa hề được đưa ra biểu quyết chứ 


đừng nói là thông qua. Đấy chỉ là chuyện bịa đặt, mà nếu theo dõi từ khởi kì thủy thì có


thể do Tuyết Tròn bịa ra cũng nên. Nhưng một số con vẫn còn chưa tin, thế là Chỉ Điểm


hỏi: ʺĐồng chí có chắc là không tưởng tượng ra như thế chứ? Đồng chí có tài liệu nào khẳng định


chuyện  đó không? Quyết  định  đó  được ghi ở  đâu?ʺ. Chắc chắn là các quyết định đó không


được ghi chép ở đâu cả cho nên cuối cùng lũ súc vật tin là chúng đã lầm.


Thứ hai nào ông Whymper cũng đến trang trại. Ông là một luật sư dáng người nhỏ nhắn,


để tóc mai dài, mới bắt đầu đi vào làm ăn, nhưng khá ranh mãnh, nhận ra ngay rằng nhất


định Trại Súc Vật sẽ cần một người môi giới và tiền hoa hồng dĩ nhiên là phải ʺđậmʺ. Lũ 


súc vật sợ Whymper và tìm cách tránh càng xa càng tốt. Dù sao thì việc Napoleon đứng


trên bốn chân ra lệnh cho Whymper  đứng trên hai chân cũng tạo ra trong lòng chúng


niềm tự hào chính  đáng và phần nào xoa dịu  được phản  ứng  đối với chính sách mới.


Quan hệ của chúng với giống người đã không hoàn toàn như trước đây nữa. Lòng thù


hận của giống người đối với Trại Súc Vật không những không giảm mà còn tăng vì nó


ngày càng thịnh vượng hơn. Ai cũng tin là trước sau gì thì cái trại này cũng phá sản mà


thôi, còn cối xay gió thì thất bại là cái chắc. Họ thường tụ tập trong các quán bia rồi vẽ các


sơ đồ để chứng minh rằng cối xay gió nhất định sẽ sập, mà nếu không sập thì cũng sẽ 


chẳng hoạt động được. Nhưng dù không thích, họ vẫn phải nể lũ súc vật vì chúng quản lí


trang trại khá hiệu quả. Chứng cớ là họ đã bắt đầu gọi trại này là Trại Súc Vật và đã thôi


giả đò là nó vẫn mang tên là Điền Trang. Họ cũng không còn ủng hộ ông Jones nữa, ông


này đã mất hết hy vọng chiếm lại được trang trại và đã đi làm ăn ở nơi khác rồi. Tuy hiện


nay mọi quan hệ  giữa Trại Súc Vật với thế  giới bên ngoài  đều thông qua Whymper,


nhưng người ta đồn rằng Napoleon sắp sửa kí kết hợp đồng thương mại hoặc là với Trại


Cáo của Pilkington hoặc là với Trại Keo của Frederick, nhưng thiên hạ cũng nói rằng sẽ 


không có chuyện kí với cả hai trại cùng một lúc.


Cũng khoảng thời gian đó lũ lợn đột ngột chuyển vào sống trong toà nhà chính. Lần này


lũ súc vật cũng cho rằng ngay từ những ngày đầu tiên chúng đã thông qua quyết định là


không con nào được dọn vào sống trong ngôi nhà chính. Chỉ Điểm lại thuyết phục được


chúng rằng chúng đã lầm. Loài lợn là bộ óc của cả trại, nó nói, cho nên cần phải dành cho


các đồng chí ấy những chỗ yên tĩnh để làm việc. Lãnh tụ (thời gian gần đây nó bắt đầu


gọi Napoleon là lãnh tụ) phải sống  ở  một nơi xứng  đáng chứ  không thể  cứ  sống mãi


trong chuồng heo được. Tuy vậy một số con tỏ ra lo lắng khi nghe nói rằng lũ lợn không


những ăn trong bếp và nghỉ trong phòng khách mà còn ngủ cả trên giường nữa. Chiến Sĩ 


vẫn nói ʺĐồng chí Napoleon lúc nào cũng đúngʺ, nhưng Bà Mập thì cho rằng chắc chắn


là có qui định cấm ngủ trên giường nên đã đi ra đầu hồi nhà kho để xem Bảy Điều Răn.


Nhưng nó chỉ nhận được mặt chữ chứ không thể ghép vần được, nó đành đi tìm Muriel.


ʺMurielʺ, Bà Mập bảo, ʺđọc cho tôi nghe Điều Răn Thứ Tư. Có phải là không bao giờ được ngủ 


trên giường không?ʺ 


Muriel phải đánh vần mãi mới xong.


ʺĐiều Răn này viết: Không con vật nào được ngủ trên giường có trải draʺ, Muriel nói.


Thật là kì, Bà Mập nhớ là Điều Răn Thứ Tư đâu có nói khăn trải giường, nhưng nếu đã


ghi rõ trên tường như thế thì chắc là thế thôi. Đúng lúc đó Chỉ Điểm cùng với hai hay ba


con chó vô tình đi ngang qua.


ʺThưa các  đồng chíʺ, nó nói,  ʺtôi nghĩ rằng các  đồng chí biết là loài lợn chúng tôi  đã ngủ trên


giường rồi? Tại sao lại không nhỉ? Chả lẽ  các  đồng chí lại cho rằng có qui  định cấm ngủ trên


giường à? Giường là gì, chỉ là chỗ để nằm ngủ mà thôi. Nói đúng ra thì một ổ rơm trong chuồng


cũng là giường. Qui định là cấm ngủ trên khăn trải, vì đấy là sản phẩm của con người. Chúng tôi


đã bỏ hết khăn trải giường đi rồi, bây giờ chúng tôi chỉ dùng chăn thôi. Giường phải nói là rất


tiện! Nhưng cũng không phải là quá xa xỉ, tôi có thể nói với các đồng chí rằng đấy chính là thứ 


cần cho những người làm việc trí óc như chúng tôi. Chả lẽ các đồng chí lại không muốn cho chúng


tôi được nghỉ ngơi hay sao? Chả lẽ các đồng chí lại muốn chúng tôi kiệt sức hay sao? Chắc chắn là


không có ai trong các đồng chí muốn lão Jones quay lại chứ?ʺ 


Bọn súc vật khẳng định với nó rằng chúng không nghĩ như vậy và từ đó cũng không con


nào còn nhắc đến việc lũ lợn ngủ trên giường nữa. Mấy ngày sau có thông báo rằng từ 


nay trở đi loài lợn sẽ dậy muộn hơn những loài khác một tiếng, lần này thì không có con


nào phàn nàn gì cả.


Mùa thu tới, lũ súc vật tuy mệt nhưng vui. Năm qua là một năm vất vả, phải bán một


phần cỏ và ngũ cốc nên dự trữ cho mùa đông không được dư giả lắm, nhưng cối xay gió


đã đền bù mọi công khó của chúng. Cối xay gió đã xây dựng được gần một nửa rồi. Sau


vụ thu hoạch thời tiết rất thuận lợi, lũ súc vật làm việc miệt mài chưa từng thấy, chúng


sẵn sàng đi lại, khuân vác suốt ngày miễn là bức tường cứ ngày một cao thêm, dù chỉ một


ít. Ban đêm Chiến Sĩ còn tranh thủ làm thêm một, hai tiếng dưới ánh trăng. Lúc rảnh rỗi


lũ súc vật thường đi dạo xung quanh cái công trình xây dựng đó, ngắm nhìn những bức


tường đứng thẳng và chắc chắn; rồi tự hỏi chả lẽ chúng đã xây được cái công trình tráng


lệ  như thế  này  ư. Chỉ  có Benjamin là vẫn như  cũ, nó chẳng nói gì, ngoại trừ  câu cửa


miệng là lừa sống dai lắm.


Tháng mười một bắt  đầu có gió tây nam. Việc xây dựng bị ngưng trệ vì trời  ẩm quá,


không thể trộn vữa được. Một đêm gió mạnh đến nỗi mái nhà tốc ngói, tường cũng như 


muốn lung lay sắp đổ. Lũ gà thức giấc và kêu quang quác vì cả bọn cùng mơ thấy như có


tiếng súng nổ ở đâu đó. Buổi sáng, khi lũ súc vật đi ra khỏi chuồng thì thấy cột cờ đã đổ 


từ bao giờ, còn cây du ở cuối vườn thì đã bị trốc gốc không khác gì người ta nhổ cây củ 


cải. Nhưng đấy chưa phải đã hết, trước mặt chúng còn một cảnh tượng khủng khiếp hơn


nhiều. Cối xay gió đã bị đổ sập hoàn toàn. Tất cả cùng đồng thanh thét lên vì thất vọng.


Chúng lao về phía công trường. Napoleon vốn vẫn cho rằng chạy là việc hạ đẳng cũng ba


chân bốn cẳng chạy ngay đầu đoàn. Thế là xong, tất cả đã thành công toi, những viên đá


mà chúng phải khó nhọc mới đập vỡ và vận chuyển tới được nay nằm ngổn ngang khắp


nơi. Không nói nên lời, chúng đứng lặng, đau khổ ngắm nhìn đống đá đổ. Napoleon im


lặng đi đi lại lại, thỉnh thoảng gí mũi xuống đất để ngửi. Đuôi nó duỗi thẳng, đập qua


đập lại rất mạnh, chứng tỏ nó đang suy nghĩ rất lung. Nó bỗng dừng lại, có nghĩa là nó


đã tìm được giải pháp.


ʺThưa các đồng chíʺ, nó bình tĩnh nói, ʺcác đồng chí có biết ai phải chịu trách nhiệm về việc này


không? Kẻ nào đã phá hoại, kẻ nào đã phá sập cối xay gió của chúng ta đêm qua? Tuyết Tròn!ʺ, nó


bỗng gào lên, ʺchính Tuyết Tròn chứ không ai. Tên phản bội đầy thù hận đó đã nhẫn tâm tìm


cách phá chúng ta và trả thù về việc nó bị trục xuất một cách nhục nhã, nó đã lợi dụng đêm tối để 


mò vào và phá hủy toàn bộ thành quả lao động suốt một năm trời nay của chúng ta. Hôm nay, tại


đây, tôi tuyên bố kết án tử hình Tuyết Tròn. Ai giết được nó sẽ được phong Súc Vật Anh Hùng


hạng hai và  được thưởng một nửa thùng táo. Ai bắt sống  được nó sẽ  được thưởng một thùng


táo.ʺ 


Con nào cũng vô cùng căm tức khi biết tin Tuyết Tròn đã phạm tội ác tày trời như thế.


Hờn căm bộc phát thành tiếng thét, con nào cũng nghĩ cách bắt sống Tuyết Tròn nếu nó


còn lảng vảng đâu đây. Chúng còn phát hiện ra dấu chân lợn ở trên đám cỏ ngay gần


khu đồi. Dấu chân kéo dài khoảng chục mét, có vẻ như hướng về chỗ có lỗ thủng trên


hành rào. Napoleon hít lấy hít để các dấu chân ấy và sau đó tuyên bố rằng đấy là chân


Tuyết Tròn. Napoleon nói rằng có thể Tuyết Tròn đi từ hướng Trại Cáo tới.


ʺChậm nghĩa là chếtʺ, Napoleon tuyên bố  sau khi xem dấu chân xong,  ʺphải tiếp tục công


việc, thưa các đồng chí! Chúng ta sẽ bắt đầu khôi phục cối xay gió ngay từ sáng hôm nay, chúng


ta sẽ làm trong suốt mùa đông này, mặc cho gió mưa, giá rét. Chúng ta sẽ dạy cho tên phản bội


khốn nạn đó một bài học là nó không thể ngăn cản được chúng ta. Xin các đồng chí nhớ cho: kế 


hoạch của chúng ta vẫn không thay đổi. Chúng ta nhất định sẽ hoàn thành việc xây dựng cối xay


gió đúng thời hạn. Các đồng chí, tiến lên! Cối xay gió muôn năm! Trại Súc vật muôn năm!ʺ.


Mùa đông năm đó rất khắc nghiệt. Bão rồi đến mưa, sau đó là tuyết và băng giá, sang


tháng hai mà băng chưa tan. Thế mà lũ súc vật vẫn miệt mài xây dựng lại cối xay gió,


chúng biết rằng người ta đang theo dõi chúng và bọn người độc ác  ấy sẽ có cớ để vui


mừng nếu chúng không hoàn thành công trình đúng hạn.


Để trêu tức chúng, người ta còn làm ra vẻ không tin là Tuyết Tròn đã phá cối xay gió, họ 


bảo rằng nó sập là do tường mỏng quá. Nhưng lũ súc vật thì tin chắc là không phải thế.


Dù sao chúng cũng quyết  định sẽ  xây tường dày một mét chứ  không phải bốn mươi


phân như trước đây nữa, và như vậy thì cần phải khai thác nhiều đá hơn trước. Mỏ đá


chìm dưới tuyết trong một thời gian dài nên không thể bắt đầu được. Sau đó thì trời tuy


có lạnh nhưng khô ráo, nhưng công việc quả là khủng khiếp, lũ súc vật không còn hăng


hái như xưa nữa. Chúng không những bị lạnh mà còn thường xuyên bị đói nữa. Chỉ có


Chiến Sĩ và Bà Mập là vẫn nhiệt tình. Chỉ Điểm động viên phong trào bằng những buổi


nói chuyện, nó chứng minh một cách hùng hồn rằng lao  động là hạnh phúc và vinh


quang. Nhưng những buổi nói chuyện của Chỉ Điểm cũng không có tác dụng, chính sức


khoẻ  và câu  ʺTôi sẽ  cố  gắng hơn nữaʺ  của Chiến Sĩ  là nguồn  động viên rất lớn  đối với


những con khác.


Lương thực bắt đầu cạn vào tháng giêng. Khẩu phần bằng ngũ cốc bị cắt bớt, thay vào đó


là khoai tây. Khi đó lại phát hiện ra là đa số khoai tây đánh đống đã bị nhũn vì không


được che đậy cẩn thận, số ăn được còn lại chẳng đáng là bao. Nhiều hôm chúng chỉ được


ăn mỗi cỏ và củ cải. Nạn đói bắt đầu đe doạ.


Tin này dứt khoát phải giữ kín, không được để cho người xung quanh biết. Phấn chấn vì


vụ sập cối xay gió người ta càng tung nhiều tin thất thiệt về Trại Súc Vật hơn. Người ta


đồn nào là lũ súc vật sắp sửa chết vì đói và bệnh đến nơi, nào là chúng đánh nhau suốt


ngày, nào là chúng đang ăn thịt lẫn nhau, rồi giết cả những con non nữa. Napoleon hiểu


rằng sẽ có nhiều phiền toái nếu người ngoài biết trại đang gặp khó khăn về lương thực


nên quyết  định dùng Whymper làm công cụ phản tuyên truyền. Trước  đây lũ  súc vật


thường đứng xa xa mỗi khi Whymper ghé vào trại, nhưng bây giờ một số con được chọn,


chủ yếu là cừu, được phép đến gần và làm như vô tình, nói rằng dạo này khẩu phần có


tăng. Ngoài ra, Napoleon còn ra lệnh đổ cát cho gần đầy bồ bịch trong kho rồi lấy ngũ 


cốc và bột phủ lên trên. Mỗi khi có dịp là chúng lại dẫn Whymper đi ngang qua nhà kho


để ông ta có thể nhìn thấy lương thực chứa trong đó. Whymper đã bị xỏ mũi và thường


nói với mọi người là Trại Súc Vật vẫn đủ lương thực.


Mặc dù vậy, đến cuối tháng giêng thì thấy rõ là phải tìm cách mua thêm ngũ cốc. Dạo


này Napoleon ít khi đi ra ngoài, nó ngồi lì trong ngôi nhà chính, các cửa ra vào đều có


những con chó dữ canh phòng nghiêm ngặt. Nếu nó đi ra ngoài thì bao giờ cũng có sáu


con chó hộ tống xung quanh, bọn này lập tức nhe nanh gầm gừ, đe dọa khi thấy những


con khác đến gần. Nó cũng không còn tham gia các buổi Họp ngày chủ nhật nữa mà giao


cho một con lợn khác, thường là Chỉ Điểm, đọc bảng phân công công việc.


Một lần, vào chủ nhật, Chỉ Điểm tuyên bố là lũ gà mái, bọn này vừa bắt đầu đẻ, phải giao


nộp trứng. Thông qua Whymper, Napoleon đã kí hợp đồng cung cấp bốn trăm quả trứng


mỗi tuần. Tiền bán trứng đủ mua lương thực cho đến mùa hè và khi đó mọi sự  sẽ dễ 


dàng hơn.


Lũ gà mái gào toáng lên. Trước đây chúng cũng đã được nhắc nhở là cần phải hy sinh,


nhưng không ngờ mọi sự lại tồi tệ đến như vậy. Chúng đã chuẩn bị tổ cho vụ ấp xuân,


chúng tuyên bố là bây giờ mà lấy trứng thì khác gì sát sinh. Kể từ ngày trục xuất ông


Jones, đây là lần đầu tiên có một cuộc tụ tập giống như bạo loạn. Ba con gà mái tơ giống


Minorca cầm đầu cuộc nổi dậy chống lại kế họach của Napoleon. Biện pháp của chúng là


bay lên xà nhà và đẻ xuống cho trứng vỡ. Napoleon hành động nhanh chóng và quyết


liệt. Nó hạ lệnh không cho bọn gà mái ăn nữa và còn tuyên bố là con nào cho lũ gà dù chỉ 


một hạt thóc sẽ bị tử hình ngay lập tức. Lũ chó được phân công theo dõi. Lũ gà mái cầm


cự được năm ngày, cuối cùng đã phải đầu hàng và trở về đẻ vào tổ như cũ. Chín con gà


mái chết. Chúng bị  coi là chết vì bệnh cầu trùng và  được chôn trong vườn. Whymper


không hề biết chuyện này và đều đặn tuần nào cũng có một chiếc xe đến lấy trứng.


Không thấy Tuyết Tròn đâu. Có tin đồn là nó trốn trong Trại Cáo hay Trại Keo gì đó.


Quan hệ  giữa Napoleon với các trại xung quanh  đã  được cải thiện phần nào. Lúc  đó


chúng bỗng phát hiện  được một  đống gỗ  trong sân trại, số  gỗ  này bị  đốn cách  đây


khoảng chục năm. Số gỗ tìm được thật đúng lúc, Whymper khuyên Napoleon đem bán,


cả Pilkington và Frederick đều muốn mua. Napoleon lưỡng lự, không biết nên bán cho


ai. Cứ hễ nó định bán cho Frederick thì có tin nói là Tuyết Tròn đang trốn trong Trại Cáo,


mà khi nó ngả sang Pilkington thì lại có tin Tuyết Tròn đang trong Trại Keo.


Đầu tháng giêng toàn trại bỗng sôi động vì một tin bất ngờ như sét đánh giữa trời quang.


Hoá ra là Tuyết Tròn vẫn thường bí mật thâm nhập trại vào ban đêm! Lũ súc vật lo lắng


đến mất ngủ. Đồn rằng đêm nào Tuyết Tròn cũng mò vào phá hoại. Nó ăn trộm lương


thực, hất đổ các xô sữa, đạp vỡ trứng, dẫm nát các đám mạ và nhai vỏ cây trong vườn.


Khó khăn thất bại nào cũng bị qui là tại Tuyết Tròn. Nếu cửa sổ bị vỡ hay ống thoát nước


bị tắc là y như rằng có con nói là tại Tuyết Tròn phá, ngay khi chìa khóa nhà kho bị mất


thì cả trại cũng cho rằng Tuyết Tròn đã ném xuống giếng. Điều lạ là sau khi đã tìm thấy


chìa khóa bên dưới túi bột thì cả trại vẫn tin là tại Tuyết Tròn. Lũ bò khẳng định rằng ban


đêm Tuyết Tròn chui vào chuồng và vắt trộm sữa khi chúng ngủ. Đồn rằng lũ chuột, bọn


này từng gây nhiều rắc rối mùa đông vừa rồi, cũng liên kết với Tuyết tròn.


Napoleon hạ lệnh phải điều tra thật kĩ  các hoạt động của Tuyết Tròn. Napoleon, được


mấy con chó hộ tống, khảo sát một vòng tất cả các toà nhà trong trại, trong khi những


con khác đi theo xa xa phía sau. Nó bảo nó có thể đánh hơi được Tuyết Tròn nên cứ đi


vài bước lại dừng lại và ngửi đất để tìm dấu vết. Góc nào nó cũng ngửi, ngửi cả nhà kho,


chuồng bò, chuồng gà, vườn rau và chỗ nào cũng có dấu vết Tuyết Tròn cả. Nó dí mũi


xuống  đất vài lần rồi hít vào thật sâu, sau  đó tuyên bố  bằng một giọng nghe  đã rợn


người: ʺTuyết Tròn! Hắn đã mò đến đây! Ta đã nhận ra mùi của nó!ʺ, cứ nghe mỗi từ ʺTuyết


Trònʺ là lũ chó lại nhe nanh và sủa phụ họa.


Tất cả run lên vì sợ. Có cảm tưởng như tên Tuyết Tròn bí ẩn và đầy quyền năng đang ẩn


náu đâu đây, rất gần và sẵn sàng trút tai họa xuống đầu chúng.Tối hôm đó, Chỉ Điểm gọi


tất cả lại và với bộ mặt nghiêm trọng nó bảo rằng có một số tin khẩn cấp cần thông báo.


ʺThưa các đồng chí!ʺ, nó gào lên, ʺchúng tôi đã phát hiện ra một tội ác không thể tha thứ được.


Tuyết Tròn đã bán mình cho Frederick của Trại Keo, lão này vẫn đang dự định tấn công để cướp


trại của chúng ta! Một khi chiến tranh xảy ra thì Tuyết Tròn sẽ làm nhiệm vụ dẫn đường. Nhưng


nó còn táng tận lương tâm hơn thế nhiều. Trước đây chúng ta từng nghĩ rằng Tuyết Tròn gây rối


là do tính tự phụ và ham hố quyền lực. Nhưng thưa các đồng chí, chúng ta đã lầm. Các đồng chí


có biết lí do thật sự nằm ở đâu không? Ngay từ đầu nó đã liên kết với lão Jones! Nó là gián điệp


nằm vùng của lão Jones. Chứng cớ đã được thể hiện trong những tài liệu mà nó để lại và chúng ta


mới tìm thấy gần đây. Thưa các đồng chí, tôi cho rằng điều đó lí giải nhiều việc. Chả lẽ chúng ta


chưa nhận ra là nó đã cố gắng, may mà không thành, làm cho chúng ta thua và tan rã trong Chiến


dịch Chuồng bò hay sao?ʺ 


Tất cả đều ngớ ra. Tội ác này thật quá khủng khiếp, vượt xa việc phá hoại cối xay gió.


Phải một lúc sau chúng mới nhận thức được hết tính chất nghiêm trọng của sự việc. Tất


cả chúng vẫn nhớ, hay chúng tưởng là vẫn nhớ hình ảnh của Tuyết Tròn khi nó xông lên


dẫn đầu cuộc tấn công trong Chiến dịch Chuồng bò, khi nó đoàn kết và cổ vũ chúng, khi


nó không buông bỏ dù  đã bị lão Jones bắn bị thương. Thật khó tưởng tượng làm sao


chuyện đó lại xảy ra nếu như nó là gián điệp của lão Jones. Ngay cả Chiến Sĩ, vốn kiệm


lời, cũng cảm thấy bối rối. Chiến Sĩ nằm xuống, co hai chân trước vào bụng, nhắm mắt


lại, cố gắng tập trung tư tưởng và cuối cùng nói:


ʺTôi không tin, trong Chiến dịch Chuồng bò Tuyết Tròn đã chiến đấu dũng cảm. Chính mắt tôi


nhìn thấy như thế. Chẳng phải chúng ta đã phong nó làm Súc vật Anh hùng hạng nhất ngay sau


chiến dịch là gì?ʺ 


ʺThưa các đồng chí, đấy chính là sai lầm của chúng ta. Bây giờ chúng ta biết rằng, những việc


này đều ghi rõ trong các tài liệu mật mà chúng ta mới tìm thấy, nó định dụ chúng ta vào bẫy cho


bọn kia tiêu diệt.ʺ 


ʺNhưng nó cũng bị thươngʺ, Chiến Sĩ nói, “tất cả chúng ta đều nhìn thấy máu chảy khi nó đang


chạy.ʺ 


ʺĐấy là do đã sắp đặt từ trước!ʺ, Chỉ Điểm gào lên, ʺphát súng của lão Jones chỉ sượt qua người


nó thôi. Ước gì các đồng chí biết đọc để tôi có thể chỉ cho các đồng chí thấy tên Tuyết Tròn đã viết


rõ bằng giấy trắng mực  đen như thế nào. Chúng  đã thoả thuận là vào lúc nguy kịch nhất thì


Tuyết Tròn sẽ hạ lệnh rút lui, nhường trận địa cho địch quân. Và nó đã suýt thành công, tôi có thể 


nói rằng nó chắc chắn sẽ  thành công nếu như  không có nhà Lãnh  đạo Anh hùng,  Đồng chí


Napoleon kính mến của chúng ta. Các bạn còn nhớ lúc lão Jones và gia nhân tiến vào sân chứ?


Tuyết Tròn quay lưng bỏ  chạy và nhiều con  đã chạy theo hắn. Chả lẽ  các bạn không nhớ rằng


đúng lúc  đó, khi mà hỗn loạn bắt  đầu lan ra và có vẻ  như  vỡ mặt trận  đến nơi, thì  đồng chi


Napoleon xông lên và hô “Giết!ʺ rồi lao thẳng vào chân lão Jones ư? Thưa các đồng chí, chắc chắn


các đồng chí nhớ tình tiết đó!ʺ, Chỉ Điểm vừa nói vừa nhảy từ bên này sang bên kia.


Bây giờ, khi Chỉ Điểm mô tả sống động như thế thì lũ súc vật dường như đã nhớ ra. Dù


sao thì chúng cũng nhớ rõ là Tuyết Tròn  đã quay  đầu chạy  đúng vào lúc nguy ngập.


Nhưng Chiến Sĩ thấy vẫn chưa ổn.


ʺTôi không tin là Tuyết Tròn đã phản bội ngay từ đầuʺ, nó nói, ʺsau này lại là chuyện khác. Tôi


tin rằng trong Chiến dịch Chuồng bò Tuyết Tròn vẫn là một đồng chí tốt.ʺ 


ʺLãnh tụ của chúng ta, đồng chí Napoleonʺ, Chỉ Điểm nói một cách chậm rãi và kiên quyết,


ʺđã tuyên bố dứt khoát, tôi xin nhắc lại, thưa các đồng chí, tuyên bố dứt khoát rằng ngay từ đầu


Tuyềt Tròn đã là gián điệp của lão Jones, từ trước khi chúng ta nghĩ đến Khởi nghĩa cơ.ʺ 


ʺThế thì khác!ʺ, Chiến Sỹ bảo ʺĐồng chí Napoleon đã nói thì nhất định đúng.ʺ 


ʺĐấy là một thái  độ thực sự cầu thị, thưa các đồng chí!ʺ, Chỉ Điểm reo lên, nhưng mọi con


đều thấy đôi mắt ti hí, đảo điên, hằn học của nó chiếu thẳng vào Chiến Sĩ. Nó đã định đi,


nhưng còn nói thêm đầy đe dọa, ʺTôi xin báo trước là các bạn phải cảnh giác. Có đầy đủ cơ sở 


để nghĩ rằng trong trại này vẫn còn tay sai của Tuyết Tròn đấy!ʺ 


Bốn ngày sau, buổi chiều, Napoleon hạ lệnh tất cả phải có mặt ngoài sân. Khi tất cả đã


đến đủ thì Napoleon xuất hiện, ngực đeo hai huy chương (nó mới tự phong cho mình


danh hiệu Súc vật anh hùng bậc I và Súc vật anh hùng bậc II) với chín con chó to lớn, vừa


chạy quanh vừa sủa to đến nỗi lũ  súc vật sợ đến nổi gai  ốc. Chúng ngồi yên lặng, thu


mình lại, như chờ đợi một trận cuồng phong dữ dội.


Napoleon nghiêm khắc nhìn đám đông, rồi rít lên lảnh lảnh như tiếng còi. Ngay lập tức


lũ chó lao vào cắn tai bốn con lợn thịt, mấy con đó ngất đi vì đau và sợ, rồi kéo đến chân


Napoleon. Máu chảy ra từ tai mấy con lợn, và lũ  chó phát điên lên khi ngửi thấy mùi


máu tươi. Mọi con còn ngạc nhiên hơn nữa khi có ba con chó lao vào Chiến Sĩ. Chiến Sĩ 


liền giơ chân lên tóm lấy một con và đè xuống đất. Con đó vội kêu ầm lên xin tha mạng,


hai con kia cụp đuôi lại, bỏ chạy. Chiến Sĩ nhìn Napoleon có ý hỏi nên xéo chết hay nên


thả con chó bị giữ. Napoleon thay đổi nét mặt và hạ lệnh cho Chiến Sĩ thả, thế là Chiến


Sỹ nhấc chân lên, con chó thảm hại, mình mảy thâm tím, vừa lết đi vừa rên ư ử.


Trật tự nhanh chóng được vãn hồi. Bốn con lợn nằm chờ số phận, người run bắn, tội lỗi


hiện rõ trên từng nét mặt. Napoleon hạ lệnh cho chúng phải thú nhận tội lỗi. Đấy chính


là bốn con lợn đứng lên phải đối khi Napoleon quyết định hủy bỏ những cuộc Họp vào


ngày chủ nhật. Ngay lập tức chúng thú nhận đã từng bí mật tiếp xúc với Tuyết Tròn từ 


khi nó bị trục xuất khỏi trại, đã giúp nó phá cối xay gió và thỏa thuận cùng với nó bán


đứng Trại Súc Vật cho Frederick. Chúng còn khai thêm rằng Tuyết Tròn đã nói với chúng


rằng nó là gián điệp của lão Jones từ nhiều năm trước. Khi chúng vừa nói xong thì lũ chó


lao lên cắn đứt cổ họng cả bốn con, sau đó Napoleon, bằng một giọng đe doạ, nghe đã


nổi gai gà, hỏi có con nào thấy cần phải thú tội không.


Ba con gà cầm đầu cuộc nổi loạn về trứng bước lên phía trước và tuyên bố rằng chúng


mơ thấy Tuyết Tròn kích động chúng bất tuân mệnh lệnh của Napoleon. Chúng cũng bị 


hành quyết. Sau đó có một con ngỗng bước ra và thú nhận đã lấy sáu bông lúa trong vụ 


mùa vừa qua để đến đêm ăn. Rồi một con cừu cái thú nhận đã bị Tuyết Tròn xúi giục đái


vào bể nước ăn, rồi hai con cừu nữa thú nhận đã hành hạ đến chết một con cừu đực già,


con này đặc biệt trung thành với Napoleon, chúng đuổi nó chạy quanh đống lửa khi nó


bị ho. Tất cả những con này đều bị tử hình tại chỗ. Cứ thế, hành quyết đi liền ngay sau lời


thú tội. Chẳng mấy chốc dưới chân Napoleon đã là một đống xác, còn không khí thì nồng


nặc mùi máu tươi, một cảnh tượng chưa từng có từ ngày ông Jones bị trục xuất.


Những con vật còn lại sau vụ hành quyết, tất nhiên không kể lũ  chó và lũ lợn, tụ tập


thành một đám và lặng lẽ bò ra khỏi sân. Trông chúng thật nhỏ nhoi và khốn nạn. Chúng


không hiểu giữa sự phản bội của những con liên kết với Tuyết Tròn và sự trừng phạt dã


man mà chúng vừa chứng kiến, cái nào gây sốc mạnh hơn. Ngày xưa chúng  đã từng


chứng kiến những cảnh thảm sát không kém phần man rợ, nhưng lần này sự việc rõ ràng


khủng khiếp hơn vì đây là chúng giết lẫn nhau. Từ ngày lão Jones ra đi đến giờ chưa có


con nào bị giết cả. Ngay cả chuột cũng chưa bị giết. Chúng đi lên khu đồi rồi cùng nằm


sát vào nhau cho  ấm bên cạnh cái cối xay gió  đang xây dở: Bà Mập nằm cạnh Mona,


Benjamin, rồi đến bầ bò, cừu, gà, ngỗng, vắng mỗi con mèo, nó đã lỉnh ngay trước khi


Napoleon triệu tập. Chúng nằm yên lặng. Chỉ có Chiến Sĩ là vẫn đứng. Nó cứ đi đi lại lại,


đuôi đập liên hồi vào hai bên sườn, thỉnh thoảng lại hí khe khẽ đầy lo âu. Cuối cùng nó


nói:


ʺTôi chẳng hiểu gì cả. Không thể nào tin được là chuyện đó có thể xảy ra trong trại của chúng ta.


Có thể là chính chúng ta cũng có lỗi. Chỉ có một lối thoát, đấy là làm việc nhiều hơn. Từ nay tôi sẽ 


dậy trước một tiếng đồng hồ.ʺ 


Rồi nó buồn bã bước về khu mỏ đá. Cu cậu nhặt đầy hai xe và kéo đến công trường xây


dựng trước khi đi ngủ.


Lũ súc vật túm tụm cạnh Bà Mập nhưng vẫn không có con nào lên tiếng. Từ trên đỉnh


đồi chúng có thể nhìn thấy toàn cảnh khu vực. Chúng trông thấy gần như toàn bộ Trại


Súc Vật    bãi chăn thả  kéo dài  đến tận con  đường chính,  đồng trồng cỏ, rừng cây, bể 


nước, cánh  đồng trồng trọt với những cây lúa mì  đang lên xanh tốt và mái ngói của


những ngôi nhà trong trang trại với những vệt khói ngoằn ngoèo. Đấy là một buổi chiều


mùa xuân, trời quang mây tạnh. Ánh chiều tà đổ vàng trên thảm cỏ và trên những bờ 


dậu phía xa xa. Chúng ngạc nhiên nhớ lại rằng trang trại này là của chúng, mỗi thước đất


ở đây đều là tài sản của chúng, mỗi thước đất đều đáng quí xiết bao. Bà Mập nhìn ra xa,


mắt đẫm lệ. Nếu có thể nói hết được những điều nó nghĩ thì chắc chắn nó sẽ nói rằng đấy


không phải là điều chúng định làm khi chúng quyết định lật đổ ách thống trị của giống


người. Trong cái  đêm Thủ  Lĩnh già kêu gọi chúng khởi nghĩa, chúng không thể  nào


tưởng tượng lại có cảnh khủng bố và giết hại hàng loạt như ngày hôm nay. Nếu lúc đó nó


có nghĩ  về tương lai thì  đấy phải là một xã hội của những con vật không còn bị  đói,


không còn bị đòn roi, tất cà đều bình đẳng, tất cả đều làm việc theo năng lực, con khoẻ 


bảo vệ  con yếu, như nó từng bảo vệ lũ vịt con mồ  côi trong cái đêm Thủ Lĩnh già nói


chuyện đó. Thế mà, nó không thể hiểu vì sao, giờ đây không con nào còn dám nói lên ý


nghĩ thật của mình nữa, lũ chó săn hung dữ lùng sục khắp nơi và tất cả phải chứng kiến


cảnh giết hại các đồng chí sau khi những con này thú nhận đã phạm những tội ác tày


trời. Nhưng trong  đầu nó không hề  có một ý nghĩ bất tuân hay tạo phản nào. Dù sao


chúng vẫn sướng hơn thời còn lão Jones và điều chính yếu là phải ngăn chặn con người


quay trở lại. Dù thế nào thì nó cũng vẫn trung thành với sự nghiệp, tiếp tục lao  động


quên mình, hoàn thành mọi nhiệm vụ, tiếp tục đi theo con đường mà Napoleon đã chọn.


Nhưng chả lẽ đấy chính là điều chúng hằng ao ước, là cái chúng đã khổ công mới tạo


dựng được? Không, chúng xây cối xay gió với một mục đích hoàn toàn khác, cuộc chiến


đấu sống còn với lão Jones cũng là để tạo dựng một xã hội khác hẳn cái mà chúng nhận


được ngày hôm nay. Đấy là những ý nghĩ lướt qua đầu Bà Mập, nhưng nó không thể nói


thành lời.


Không thể tìm được lời để nói, Bà Mập đành hát bài ʺ Súc Sinh Anh quốcʺ, đấy cũng là


một cách thể hiện những tình cảm đang cuộn dâng trong lòng. Các con khác lập tức hát


theo. Chúng hát ba lần, tiếng hát du dương, chậm và buồn; chưa bao giờ chúng hát như 


thế.


Khi chúng vừa hát xong lần thứ ba thì Chỉ  Điểm, có hai con chó hộ tống, tiến lại. Cứ 


trông dáng chúng là biết ngay có tin quan trọng cần phải thông báo gấp. Nó tuyên bố 


rằng bài  ʺSúc Sinh Anh quốcʺ  đã bị hủy bỏ theo một nghị  định  đặc biệt của  Đồng chí


Napoleon. Từ nay trở đi cấm không con nào được hát bài đó nữa.


Các con vật đều ngớ ra.


ʺTại sao?ʺ, Muriel hỏi.


ʺThưa các đồng chí, bài hát này đã lỗi thời rồiʺ, Chỉ Điểm lạnh lùng nói, ʺBài ʺSúc Sinh Anh


quốcʺ là bài hát kêu gọi khởi nghĩa. Cuộc khởi nghĩa đã thắng lợi hoàn toàn. Vụ hành quyết chiều


nay chính là trận cuối cùng đấy. Kẻ thù, cả bên trong lẫn bên ngoài đều đã bị đánh bại. Bài ʺSúc


Sinh Anh quốcʺ nói lên ước mơ của chúng ta về một xã hội tốt đẹp hơn trong tương lai. Xã hội đó


đã xây dựng xong. Bài hát này rõ ràng là không còn cần thiết nữa.ʺ 


Dù đã rất hoảng sợ, nhưng chắc chắn sẽ có con đứng lên phản đối nếu như lúc đó lũ cừu


không tụng ngay như thường lệ:  ʺBốn chân tốt, hai chân xấuʺ, chúng tụng liền mấy phút


thành ra không con nào còn có ý kiến gì được nữa.


Không con nào còn hát ʺSúc Sinh Anh quốcʺ nữa. Thay vào đó, Kế Tục, một thi sĩ mới nổi,


đã viết một bài hát khác, bắt đầu như sau:


Súc Vật Trại này, Súc Vật Trại này


Kẻ thù đến sẽ tan thây.


Từ đó trở đi bao giờ chúng cũng hát bài này sau lễ kéo cờ vào các sáng chủ nhật hàng


tuần. Nhưng lũ  súc vật cho rằng cả nhạc điệu lẫn lời bài mới đều không hay bằng bài


ʺSúc Sinh Anh quốcʺ trước đây.


Vài ngày sau, khi nỗi sợ hãi do vụ thảm sát tạo ra đã lắng xuống thì có mấy con đã nhớ 


được, hay tưởng là nhớ được rằng Điều Răn Thứ Sáu nói: ʺLoài vật không được giết hại lẫn


nhauʺ. Dù không dám nói ra khi đứng gần lũ chó và lợn, nhưng cả bọn đều cho là những


vụ giết chóc vừa qua không phù hợp với Điều Răn Thứ Sáu. Bà Mập yêu cầu Benjamin


đọc cho nghe Điều Răn Thứ Sáu, nhưng cũng như mọi khi, Benjamin bảo rằng nó không


dây vào những chuyện như vậy. Bà Mập đành đi tìm Muriel để nhờ đọc. Điều ấy được


viết như sau: ʺLoài vật không được giết hại lẫn nhau nếu không có lí doʺ. Hoá ra là chúng đã


quên mấy từ cuối. Nhưng như vậy là Điều Răn này vẫn được tôn trọng, những tên phản


bội liên kết với Tuyết Tròn đáng bị giết quá đi chứ.


Năm nay chúng còn làm việc vất vả hơn năm trước rất nhiều. Ngoài những công việc


thường nhật của trang trại, chúng còn phải xây dựng lại cối xay gió với những bức tường


dày gấp đôi, mà lại phải hoàn thành đúng kế họach. Có những lúc chúng thấy phải làm


nhiều hơn mà lại được ăn không khác gì thời còn ông Jones. Sáng chủ nhật nào Chỉ Điểm


cũng cầm một mảnh giấy dài và đọc cho chúng nghe các số liệu chứng minh rằng sản


lượng các loại lương thực, thực phẩm đều tăng, khi thì hai trăm, khi thì ba trăm, khi thì


năm trăm phần trăm. Chúng chẳng thấy có lí do gì  để  nghi ngờ, nhất là vì chúng  đã


quên, chẳng còn nhớ gì quá khứ trước ngày Khởi Nghĩa nữa. Tuy thế, đôi khi chúng thấy


thà số liệu ít đi mà thức ăn nhiều thêm thì vẫn hơn.


Mọi mệnh lệnh bây giờ đều được Chỉ Điểm hay một con lợn khác đưa xuống. Napoleon


chỉ xuất hiện nửa tháng một lần. Mỗi lần nó xuất hiện thì ngoài bầy chó hộ tống còn có


một con gà trống màu đen đi trước, giống như lính thổi kèn trong đội kị binh, con gà này


bao giờ cũng gáy ʺÒ ó o…ʺ thật to trước khi Napoleon hắng giọng bắt đầu bài diễn văn.


Có tin nói rằng ngay trong ngôi nhà chính Napoleon cũng có một phòng riêng, tách biệt


hẳn với những con lợn khác. Nó ăn riêng, khi ăn bao giờ cũng có hai con chó đứng hầu,


bát đĩa đều bằng sứ, trước đây, hồi còn ông Jones những thứ này vốn để trong tủ phòng


khách và chỉ đem ra dùng trong những ngày lễ trọng. Có thêm một quyết định mới là từ 


nay sẽ bắn súng chào mừng ba lần, một lần vào ngày sinh của Napoleon và hai lần khác


vào những ngày lễ lớn của trại.


Bây giờ chúng không xưng hô với Napoleon đơn giản như trước nữa. Tên nó luôn đi kèm


với những từ như ʺLãnh tụ của chúng ta, Đồng chí Napoleonʺ, lũ lợn còn cố gắng phát minh


ra các tên mới như: Cha của các loài vật, Nỗi khiếp sợ của giống người, Người bảo vệ của


loài cừu, Bạn của loài vịt v.v... Mỗi khi nói về trí tuệ, lòng nhân từ, tình yêu thương sâu


như trời biển của Napoleon dành cho súc vật, đặc biệt là những con còn phải sống trong


vòng nô lệ tối tăm của các trang trại khác là nước mắt Napoleon lại chảy ướt đẫm hai gò


má. Mọi thành tích đều được qui về cho Napoleon. Có thể nghe thấy hai con gà mái tâm


sự:  ʺDưới sự  dẫn dắt của Đồng chí Napoleon, Lãnh tụ  của chúng ta, tôi  đã  đẻ  được năm quả 


trứng trong sáu ngày vừa rồiʺ; hay hai con bò vừa uống nước vừa nói: ʺNhờ sự lãnh đạo sáng


suốt của  đồng chí Napoleon mà nước dạo này mới ngọt làm sao!ʺ. Tâm trạng chung của trại


được thể hiện trong bài thơ mang tên: ʺĐồng chí Napoleonʺ do Kế Tục sáng tác:


Đồng chí Napoleon!


Người là cha của những đứa trẻ mồ côi,


Là suối nguồn hạnh phúc muôn đời,


Là vầng thái dương chiếu sáng bầu trời.


Ánh mắt người ấm mãi lòng tôi.


Đồng chí Napoleon!


Người cho tôi bữa ăn lúc đói lòng.


Người cho tôi nệm rơm ấm mùa đông.


Người ngồi canh,


Cho bầy con giấc ngủ yên lành.


Con ơi!


Hạnh phúc muôn đời,


Là nhờ Đồng chí Napoleon.


Tên cha tên mẹ tên chồng,


Con có thể quên.


Nhưng tên người,


Vầng thái dương chiếu sáng đời đời


Con phải nhớ mãi không thôi:


Napoleon, Napoleon, người ơi! [1]


Napoleon chấp nhận bài thơ và bảo viết lên bức tường nhà kho lớn, bên cạnh Bảy Điều


Răn. Bên trên bài thơ là hình Napoleon nhìn nghiêng do Chỉ Điểm vẽ bằng sơn trắng.


Trong khi đó, Napoleon, qua trung gian là Whymper, đang tiến hành những cuộc đàm


phán rắc rối với Frederick và Pilkington. Vẫn chưa bán được đống gỗ. Frederick muốn


mua lắm, nhưng lại trả giá quá thấp. Đồng thời lại có tin đồn rằng Frederick và lũ gia


nhân đang âm mưu tấn công Trại Súc Vật để phá cối xay gió vì lão ghét cay ghét đắng


ngôi nhà này. Nghe nói Tuyết Tròn vẫn đang trốn trong Trại Keo. Đến giữa mùa hè thì lũ 


súc vật lại được một phen hoảng loạn khi nghe đồn có ba con gà tự thú đã bị Tuyết Tròn


xúi giục mưu sát Napoleon. Chúng bị hành quyết ngay lập tức và các biện pháp an ninh


nghiêm ngặt hơn cho Napoleon đã được thực hiện. Từ nay trở đi, ban đêm sẽ có bốn con


chó, mỗi con canh một góc giường, đồng thời để tránh bị đầu  độc, một con chó tên là


Pinkeye được phân công nếm tất cả thức ăn trước khi Napoleon dùng.


Cũng khoảng thời gian đó có tin Napoleon đã quyết định bán gỗ cho Pilkington; hơn thế,


nó còn dự định sẽ thiết lập việc trao đổi sản phẩm thường xuyên giữa Trại Súc Vật và


Trại Cáo nữa. Quan hệ  giữa Napoleon và Pilkington, dù chỉ  mới qua trung gian là


Whymper, đã trở nên khá thân tình. Pilkington, cũng như mọi người nói chung, chẳng


bao giờ được lũ súc vật tin, nhưng dù sao thì chúng cũng thích hơn Frederick là người


chúng vừa ghét vừa sợ. Càng đến cuối mùa hè, khi mà cối xay gió đã sắp xong, thì tin


đồn về cuộc tấn công phản trắc càng tăng. Có người nói rằng Frederick dự định dùng đội


quân gồm hai mươi người đầy đủ súng ống để tấn công và đã mua chuộc chính quyền


cũng như cảnh sát để được tự do hành sự. Ngoài ra tin tức về những việc làm thất đức


của hắn đối với các con vật trong Trại Keo cũng được tiết lộ. Hắn đánh đến chết một con


ngựa già, hắn bỏ đói bầy bò, hắn ném một con chó vào bếp lò, chiều nào hắn cũng kích


động cho bọn gà trống đá nhau, mà không đá nhau suông, hắn còn buộc dao cạo râu vào


cựa gà để tìm cảm giác mạnh nữa. Khi nghe nói các đồng chí của mình bị đối xử một cách


man rợ như vậy thì máu con nào cũng sôi lên vì giận, đôi khi chúng thét lên đòi kéo nhau


đi tấn công Trại Keo, đuổi cổ giống người đi, giành lại tự do cho lũ súc vật ở đó. Nhưng


Chỉ Điểm khuyên chúng tránh hành động một cách nóng vội và hãy tin tưởng vào đường


lối chiến lược của Đồng chí Napoleon.


Lòng căm thù  đối với Frederick tăng lên từng ngày. Một hôm, vào ngày chủ  nhật,


Napoleon xuất hiện trong nhà kho để giải thích cho lũ súc vật là nó chưa bao giờ nghĩ sẽ 


bán gỗ  cho Frederick, nó bảo những loại như  vậy không xứng  đáng  để  nó giao tiếp.


Những con bồ câu vẫn được phái đi kêu gọi súc vật trong các trại khác đứng lên khởi


nghĩa bị cấm không được lai vãng đến gần Trại Cáo, khẩu hiệu: ʺĐả đảo loài người!ʺ được


thay bằng: ʺĐả đảo Frederick!ʺ. Đến cuối mùa hè thì một tội ác nữa của Tuyết Tròn được


phát hiện. Lần này là cánh đồng lúa mì mọc đầy cỏ dại  sau khi điều tra mới phát hiện ra


rằng ban đêm Tuyết Tròn đã lẻn vào trại rồi trộn hạt cỏ vào thóc giống. Một con ngỗng


đực đồng phạm trong vụ này đã thú nhận tội lỗi với Chỉ Điểm và sau đó nuốt ngay một


quả cà độc dược tự sát. Lũ súc vật còn được thông báo rằng, không phải như nhiều con


vẫn tin, Tuyết Tròn chưa bao giờ được phong danh hiệu Súc vật Anh hùng bậc I. Chuyện


ấy là do chính Tuyết Tròn bịa ra ngay sau chiến dịch Chuồng bò. Nó không những không


được khen thưởng mà con bị phê phán nặng nề vì đã tỏ ra hèn nhát khi lâm trận. Cũng


như mọi khi, tin này làm một số  con bối rối, nhưng Chỉ Điểm  đã nhanh chóng thuyết


phục được chúng rằng thực ra là do chúng mau quên mà thôi.


Cối xay gió được xây dựng xong vào mùa thu, đúng vào lúc thu hoạch vụ mùa, chúng đã


phải làm việc đến kiệt sức. Dù còn phải lắp thiết bị nữa, Whymper đang đàm phán để 


mua, nhưng cái chính là đã xây xong nhà xưởng rồi. Biết bao nhiêu khó khăn, chưa có kĩ 


thuật và kinh nghiệm, lại còn bị Tuyết Tròn phá hoại, thế mà chúng vẫn hoàn thành công


tác xây dựng đúng ngày giờ đã định! Dù rất mệt mỏi, lũ súc vật vẫn cố đi nhiều vòng


quanh cối xay gió, lòng đầy tự hào, lúc này trông nó còn đẹp hơn lần xây đầu tiên. Đấy là


chưa nói tường lần này dày gấp đôi lần trước. Bây giờ muốn phá mà không có thuốc nổ 


không xong! Và khi chúng nghĩ đến khối lượng công việc đã làm, những khó khăn đã


vượt qua, những đổi thay sẽ tới khi cách quạt cối xay gió bắt đầu quay, khi máy phát


điện bắt đầu chạy; khi chúng nghĩ đến những chuyện đó thì bao nhiêu mệt mỏi đều tan


biến, chúng cùng nhau chạy vòng quanh cối xay gió, vừa chạy vừa reo hò  ầm ĩ. Chính


Napoleon, được mấy con chó và con gà trống hộ tống, cũng tới xem, nó chúc mừng cả lũ 


nhân dịp hoàn thành công trình và tuyên bố sẽ đặt tên công trình là Nhà máy Napoleon.


Hai ngày sau, lũ súc vật được mời tới dự một phiên họp đặc biệt trong nhà kho. Chúng


không thể nào tin được khi nghe Napoleon nói đã bán gỗ cho Frederick. Ngày mai xe của


Frederick sẽ  tới chở. Hoá ra thời gian qua Napoleon giả  vờ  thân thiện với Pilkington


nhưng lại bí mật đàm phán với Frederick.


Mọi quan hệ với Trại Cáo  đều bị  cắt, một công hàm chứa  đầy các từ ngữ  có tính xúc


phạm được gửi cho Pilkington. Đám bồ câu được lệnh tránh Trại Keo và thay khẩu hiệu


ʺĐả  đảo Frederickʺ thành  ʺĐả  đảo Pilkingtonʺ. Đồng thời Napoleon cũng cam đoan với lũ 


súc vật rằng lời đồn về vụ tấn công Trại Súc Vật là hoàn toàn vô căn cứ, cũng như việc


Frederick đối xử tàn tệ với gia súc đã bị thổi phồng quá đáng. Chắc là Tuyết Tròn và tay


sai đã tung ra các tin này. Hoá ra là Tuyết Tròn không những không trốn trong Trại Keo


mà còn chưa bao giờ đến đấy nữa, thực ra là nó đang sống, theo người ta nói, thì khá


sung túc trong Trại Cáo: nó đã bán mình cho Pilkington từ lâu.


Lũ lợn được dịp đưa Napoleon lên chín tầng mây. Giả vờ thân thiện với Pilkington, nó


đã buộc Frederick phải trả thêm hai mươi bảng. Chỉ Điểm còn nói rằng Napoleon là một


con heo siêu quần vì nó không bao giờ tin ai, không tin bất cứ  con nào, không tin cả 


Frederick. Frederick muốn thanh toán bằng sec, nghĩa là bằng một tờ giấy có ghi rõ số 


tiền có thể nhận khi cần. Nhưng Napoleon tỏ ra khôn hơn hắn ta nhiều. Nó đòi thanh


toán bằng tiền mặt, loại năm bảng [2] , mà phải trả  đủ tiền thì mới  được mang gỗ  đi.


Frederick đã thanh toán hết rồi, số tiền này đủ mua toàn bộ thiết bị cho cối xay gió.


Gỗ được chuyển đi khá nhanh. Khi số gỗ trong sân đã được đưa đi hết thì lũ súc vật lại


được mời tham gia một cuộc họp  đặc biệt  để  cùng kiểm tra số tiền do Frederick giao.


Napoleon, ngực đeo hai tấm huy chương, miệng cười rất tươi, nằm ngả người trên nệm


rơm, bên cạnh là cái  đĩa sứ  chất  đầy những tập tiền mới cứng. Lũ  súc vật lần lượt  đi


ngang qua, tha hồ ngắm nghía. Chiến Sĩ còn đưa mũi hít, những tờ giấy mới khẽ rung lên


và phát ra tiếng kêu loạt xoạt.


Ba ngày sau thì xảy ra một vụ náo loạn. Hôm đó, Whymper, mặt trắng bệch như người


sắp chết, phóng xe đạp như điên vào sân trại, vừa tới nơi đã quẳng xe xuống đất rồi vội


vàng lao vào toà nhà chính. Gần như ngay lập tức người ta nghe thấy tiếng thét kinh


hoàng phát ra từ phòng Napoleon. Tin tức truyền khắp trại nhanh như lửa chớp. Tiền do


Frederick thanh toán là giả hết! Hắn đã ăn không số gỗ rồi!


Napoleon lập tức hạ lệnh tập trung và tuyên bố kết án tử hình Frederick. Thằng ấy đáng


bị thiêu sống  nó bảo như vậy. Đồng thời nó cũng nói phải chuẩn bị tinh thần để đối phó


với những tình huống xấu nhất. Frederick và gia nhân của hắn có thể tấn công bất cứ lúc


nào. Phải cử lính canh trên mọi ngả đường dẫn vào trại. Ngoài ra nó còn cử bốn con bồ 


câu mang theo thông điệp hữu hảo sang Trại Cáo để mong bình thường hóa quan hệ.


Ngay sáng hôm sau Frederick đã tổ chức tấn công. Lũ súc vật đang chuẩn bị ăn sáng thì


con canh gác chạy vào báo rằng Frederick cùng gia nhân đã vượt qua cổng chính của trại.


Không lưỡng lự, lũ súc vật lập tức xông lên, nhưng lần này chúng phải chiến đấu vất vả 


hơn chiến dịch Chuồng bò nhiều. Cả thảy có mười lăm người với khoảng nửa tá súng,


ngay từ xa hơn một trăm mét họ đã nổ súng rồi. Tiếng súng vang lên đinh tai nhức óc,


đạn ghém vãi như trấu, lũ súc vật không ngờ cuộc chiến lại dữ dội đến như thế nên mặc


dù Napoleon và Chiến Sĩ ra sức động viện, chúng vẫn lùi dần. Một số con đã bị thương.


Chúng chạy vào nấp trong các toà nhà rồi ghé mắt nhìn qua các lỗ thủng trên tường.


Toàn bộ bãi chăn thả lớn, kể cả cối xay gió đã lọt vào tay địch quân. Ngay cả Napoleon


cũng tỏ ra bối rối. Nó yên lặng đi đi lại lại, cái đuôi xoắn cứ đập hết bên này sang bên kia.


Thỉnh thoảng nó lại nhìn về hướng Trại Cáo. Nếu Filkington mang quân tiếp viện tới thì


may ra mới có thể đánh đuổi được địch quân. Nhưng đúng lúc đó thì bốn con bồ  câu


được phái đi trước đó một ngày đã quay về. Một con ngậm miếng giấy trên ghi hai chữ 


ʺĐáng kiếpʺ.


Trong khi đó Frederick và gia nhân đã tiến gần đến cối xay gió. Lũ súc vật chăm chú theo


dõi, tiếng thì thầm lo lắng bắt đầu nổi lên. Có hai người mang búa và xà beng tới. Chắc là


họ định phá cối xay gió.


ʺKhông xong đâu!ʺ, Napoleon gào lên, ʺTường cối xay gió dày lắm, chúng không làm gì được


đâu. Phải mất cả tuần là ít. Cứ bình tĩnh đi, các đồng chí!ʺ 


Nhưng Benjamin vẫn không rời mắt khỏi mọi động tĩnh. Hai người đang dùng búa và xà


beng  đào một cái hố ngay dưới chân tường cối xay gió. Benjamin gật gù cái mõm dài


ngoằng, có vẻ như nó còn cảm thấy thú vị nữa.


ʺTôi vẫn nghĩ như thế, nó bảo, các vị có biết chúng đang làm gì không? Chúng sẽ cho thuốc nổ vào


hố đấy.ʺ 


Lũ súc vật sợ hãi chờ đợi. Không con nào dám liều mạng xông ra. Rồi chúng thấy bọn


người chạy tản ra tứ phía. Một tiếng nổ đinh tai nhức óc vang lên. Lũ bồ câu bay vọt lên,


còn các con khác, trừ Napoleon thì vội nằm bẹp xuống, mặt dúi xuống đất. Khi ngẩng


đầu lên thì chúng thấy một đám khói đen còn trùm lên khu vực cối xay gió. Khói tan dần.


Cối xay gió đã bị đánh sập hoàn toàn!


Cảnh tượng làm lũ súc vật lập tức tỉnh ngộ. Hành động tàn bạo, bất lương đó làm cho


chúng vô cùng tức giận. Không cần mệnh lệnh, chúng đồng loạt lao lên, xông thẳng vào


địch quân, miệng gầm lên những tiếng thét căm hận đòi trả thù. Đạn ghém vãi như mưa


trên lưng cũng không làm chúng nao núng. Chúng sẵn sàng hi sinh tất cả. Frederick và


gia nhân bắn liên hồi kì trận và khi lũ súc vật đến gần thì dùng gậy đánh, chân đá. Một


con bò, ba con cừu, hai con ngỗng bị giết, hầu như con nào cũng bị thương. Napoleon,


đứng đằng sau chỉ huy cũng bị đạn bắn vào đuôi. Nhưng một số gia nhân của Frederick


cũng bị sứt đầu mẻ trán. Ba người bị Chiến Sĩ đạp vỡ đầu, một người bị bò húc thủng


bụng, một người nữa bị  chó cắn rách quần. Khi chín con chó thuộc  đội cận vệ  của


Napoleon được lệnh bọc sườn và vừa sủa vừa lao vào tấn công thì lũ người hoảng loạn.


Họ hiểu rằng sắp bị bao vây. Frederick hạ lệnh rút lui, thế là  địch quân hốt hoảng bỏ 


chạy. Lũ súc vật đuổi theo đến tận sát biên giới và tiếp tục húc vào mông người khi họ 


chui qua lỗ hàng rào ngăn cách hai trại.


Chúng đã thắng, nhưng chúng cũng đã kiệt sức vì mệt và bị thương. Chúng từ từ quay


trở về trang trại. Cảnh hi sinh của  đồng  đội làm chúng cảm  động  đến trào nước mắt.


Chúng  đứng lặng bên cạnh  đống xà bần của cối xay gió. Cối xay gió không còn, bao


nhiêu công sức đã bị xoá sạch! Ngay cả móng cũng bị phá hỏng gần hết. Lần trước, khi


xây lại, chúng còn có thể sử dụng những viên đá cũ. Bây giờ thì đá cũng không còn. Vụ 


nổ đã làm đá bắn vung vãi khắp nơi, xa đến cả trăm mét.


Khi chúng về gần đến trang trại thì Chỉ Điểm, không con nào nhìn thấy nó khi lâm trận,


bỗng  ở đâu tiến lại, đuôi vẫy nhặng lên có vẻ rất hài lòng. Lũ  súc vật nghe thấy tiếng


súng.


ʺSao lại bắn súng thế nhỉ?ʺ, Chiến Sĩ hỏi


ʺĐể chào mừng chiến thắngʺ, Chỉ Điểm gào lên.


ʺChiến thắng nào?ʺ, Chiến Sĩ lại nói. Các đầu gối của nó đều bị rách, móng sắt thì bị tuột,


bàn chân cũng bị thương, hai chân sau còn dính hàng chục mảnh đạn.


ʺSao lại chiến thắng nào, thưa các đồng chí? Không phải là chúng ta vừa giải phóng đất đai, đất


đai thiêng liêng của Trại Súc Vật của chúng ta đấy ư?ʺ 


ʺNhưng chúng đã đánh sập cối xay gió, hai năm xây dựng chứ có ít đâu!ʺ 


ʺThế thì đã sao? Chúng ta sẽ xây cái khác. Nếu muốn chúng ta có thể xây sáu cái một lúc. Có thể 


đồng chí chưa đánh giá hết chiến công vĩ đại vừa rồi của chúng ta. Kẻ thù đã chiếm được chính


mảnh đất mà chúng ta đang đứng đây. Bây giờ, nhờ sự lãnh đạo của đồng chí Napoleon, chúng ta


đã giành lại được từng tấc đất của chúng ta.ʺ 


ʺChúng ta giành lại chính đất của mìnhʺ, Chiến Sĩ nói.


ʺĐấy chính là chiến thắng chứ còn gì nữaʺ, Chỉ Điểm bảo.


Cuối cùng chúng cũng lê được về đến sân trại. Các mảnh đạn còn nằm trong chân Chiến


Sĩ nhức nhối không thể chịu nổi. Nó đã mường tượng được những nỗi cực nhọc, vất vả 


của quá trình xây dựng lại từ đầu cối xay gió và trong thâm tâm đã sẵn sàng lao vào công


việc. Nhưng đây cũng là lần đầu tiên nó ý thức được rằng nó đã mười một tuổi rồi, sức


vóc không còn được như mọi năm nữa.


Nhưng khi nhìn thấy lá cờ xanh đang tung bay, nghe thấy loạt súng chào mừng, hôm đó


bắn những bảy loạt và nhất là sau khi nghe Napoleon cám ơn vì đã dũng cảm chiến đấu


thì chúng thực sự cảm thấy vừa giành được một chiến thắng vĩ đại. Những con hi sinh


được chôn cất chu đáo. Đoàn đưa tang do chính Napoleon dẫn đầu, phía sau là một chiếc


xe song mã được dùng làm xe tang do Chiến Sĩ và Bà Mập kéo. Chúng nghỉ việc hai ngày


liền để mừng chiến thắng. Chúng tổ chức hát, đọc diễn văn chào mừng và bắn súng; mỗi


con gia súc được phát một quả táo, mỗi con gia cầm được sáu mươi gram thóc, mỗi con


chó được ba cái bánh xốp. Sau đó có thông báo rằng trận đánh này được gọi là chiến dịch


Cối xay gió, Napoleon quyết  định thiết lập một danh hiệu mới gọi là  ʺHuân chương cờ 


xanhʺ và gắn cho chính mình. Trong niềm vui chung dạt dào đó, không con nào còn nghĩ 


đến vụ tiền giả vừa rồi nữa.


Sau đó mấy ngày thì lũ lợn phát hiện được một thùng whisky trong tầng hầm của ngôi


nhà chính. Chiều hôm đó những con khác bỗng nghe thấy tiếng hát vọng ra từ ngôi nhà


chính và điều làm chúng ngạc nhiên hơn nữa là có cả những đoạn của bài ʺSúc Sinh Anh


Quốcʺ. Rồi vào khoảng chín giờ rưỡi, lúc đó trời vẫn còn sáng, chúng thấy Napoleon chui


ra khỏi cửa sau, đầu đội chiếc mũ phớt cũ của ông Jones, nó chạy nước kiệu quanh sân


một vòng rồi đi vào. Sáng hôm sau một không khí im lặng bao trùm cả toà nhà chính.


Không thấy một con lợn nào hay bất cứ  động tĩnh gì xung quanh toà nhà. Mãi  đến


khoảng chín giờ Chỉ Điểm mới xuất hiện, mắt cu cậu trông đờ dẫn, đuôi buông thõng,


chân bước uể oải, rõ là đang mệt nặng. Nó gọi tất cả lại và nói có một tin quan trọng cần


phải thông báo. Đồng chí Napoleon đang hấp hối!


Tiếng gào khóc dậy lên. Chúng vội mang rơm đến trải xuống trước cửa ngôi nhà chính,


không con nào dám bước mạnh. Nước mắt lưng tròng, chúng thì thầm hỏi nhau sẽ làm gì


nếu như  chẳng may lãnh tụ  có mệnh hệ  nào. Có tin  đồn Tuyết Tròn  đã  đầu  độc


Napoleon. Mười một giờ Chỉ Điểm lại xuất hiện. Chỉ Điểm bảo rằng trước khi từ gĩa cõi


đời, đồng chi Napoleon đã kí một nghị định, từ nay con nào uống rượu thì sẽ bị kết án tử 


hình.


Đến chiều có tin Napoleon đã đỡ và sáng hôm sau thì Chỉ Điểm thông báo rằng lãnh tụ 


đang bình phục. Chiều hôm đó Napoleon đã ngồi dậy làm việc và sáng hôm sau thì có


tin là nó đã hạ lệnh cho Whymper mua ở Willingdon mấy cuốn sách dạy cất rượu bia.


Một tuần sau Napoleon ra lệnh cày đám đất trước đây định dành làm bãi cỏ cho những


con về hưu. Lũ súc vật được nghe giải thích rằng miếng đất ấy cằn cỗi quá, phải trồng


cấy một thời gian để lấy màu, nhưng sau này mới rõ là Napoleon định trồng lúa mạch ở 


đó.


Cũng khoảng thời gian này đã xảy ra một sự kiện mà hầu như không con nào hiểu. Hôm


ấy, đã gần nửa đêm, bỗng có tiếng động lớn vang lên ở ngoài sân, tất cả đều lao ra khỏi


chuồng. Trăng hôm đó rất tỏ, cả bọn nhìn thấy gần đầu hồi nhà kho lớn, nơi có chép ʺBảy


Điều Rănʺ, một cái thang gãy làm đôi. Gần đấy là Chỉ Điểm, lúc đó đã bất tỉnh nhân sự,


cái đèn bão cùng một hộp sơn màu trắng lăn lóc bên cạnh. Mấy con chó lập tức đứng


thành vòng tròn xung quanh Chỉ Điểm và dìu nó về nhà chính khi nó vừa gượng dậy


được. Có vẻ như ngoài Benjamin ra thì không con nào hiểu đã xảy ra chuyện gì, nhưng


nó chỉ lắc đầu, không nói câu nào.


Mấy ngày sau, Muriel, trong khi đọc lại Bảy Điều Răn đã phát hiện ra chúng còn nhớ sai


một điều nữa. Chúng tưởng rằng Điều răn thứ năm là ʺKhông con vật nào được uống rượuʺ,


nhưng chúng đã quên mất ba từ. Thực ra Điều Răn đó như sau: ʺKhông con vật nào được


uống rượu đến say xỉnʺ 


‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐ 


[1]Nguyên văn hai bài thơ "Đồng chí Napoleon"


Comrade Napoleon


Friend of the fatherless!


Fountain of happiness!


Lord of the swill-bucket! Oh, how my soul is on


Fire when I gaze at thy


Calm and commanding eye,


Like the sun in the sky,


Comrade Napoleon!


Thou art the giver of


All that thy creatures love,


Full belly twice a day, clean straw to roll upon;


Every beast great or small


Sleeps at peace in his stall,


Thou watchest over all,


Comrade Napoleon!


Had I a sucking-pig,


Ere he had grown as big


Even as a pint bottle or as a rolling-pin,


He should have learned to be


Faithful and true to thee,


Yes, his first squeak should be


'Comrade Napoleon!'


lời Việt hai bài thơ trong bản dịch này chỉ là phóng tác. Rất mong nhận được sự chỉ giáo của các


bậc cao minh.


[2]Đơn vị tiền tệ của nước Anh


‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐ 


Cái móng bị thương của Chiến Sĩ chữa mãi vẫn không khỏi. Trong khi đó lũ súc vật tiến


hành khôi phục cối xay gió ngay sau lễ mừng chiến thắng. Chiến Sĩ không nghỉ ngày nào,


nó rất tự hào là đã không để cho những con khác thấy nó đang bị đau. Chỉ đến tối nó mới


bảo với Bà Mập là bị vết thương hành hạ. Bà Mập phải nhai lá cây và đắp vào vết thương


cho Chiến Sĩ. Nó cùng với Benjamin thuyết phục Chiến Sĩ hãy tự bảo trọng.


ʺPhổi loài ngựa không được khoẻ đâuʺ, Nó nói.


Nhưng Chiến Sĩ không nghe. Nó bảo chỉ có một ước nguyện duy nhất là được trông thấy


cối xay gió hoàn thành trước khi nghỉ hưu mà thôi.


Ngay từ khi mới thiết lập luật lệ của Trại Súc Vật, đã có qui định tuổi nghỉ hưu của ngựa


và lợn là mười hai, của bò là mười bốn, của chó là chín, của cừu là bảy, còn của gà là


năm. Chúng cũng đã thống nhất là sẽ không để cho những con về hưu phải thiếu thốn


bất cứ thứ gì. Thực ra thì cho đến nay cũng chưa có con nào nghỉ hưu cả, nhưng thời gian


gần đây vấn đề này rất hay được đem ra bàn thảo. Bây giờ, khi miếng đất cạnh khu vườn


được đem đi trồng lúa mạch rồi thì lại có tin là một góc bãi cỏ dài sẽ được rào riêng ra


cho những con già cả. Cũng có tin nói rằng ngựa hưu sẽ được lĩnh hai cân ngũ cốc mỗi


ngày, đấy là mùa hè, còn mùa đông thì được bảy cân cỏ khô, ngày lễ thì còn được phát


thêm một củ cà rốt hay một quả táo nữa. Sang năm Chiến Sĩ sẽ tròn mười hai tuổi.


Hiện nay đời sống của chúng phải nói là khá chật vật. Mùa đông năm nay lạnh không


khác gì năm trước mà thực phẩm thì khan hiếm hơn. Khẩu phần, trừ của chó và lợn, đều


bị cắt bớt. Tuyệt đối bình quân, Chỉ Điểm giải thích, là trái với nguyên tắc của Súc Sinh


Kinh. Nó dễ dàng chứng minh cho những con khác thấy rằng thực ra là chúng có  đủ 


lương thực, khan hiếm thực phẩm chỉ là giả tạo. Dĩ nhiên là lúc này cần phải có một sự 


điều chỉnh nhất định (Chỉ Điểm nói là ʺđiều chỉnhʺ chứ không phải ʺcắt bớtʺ) nhưng nếu


so với thời còn lão Jones thì sự cải thiện là rõ ràng. Bằng một giọng đọc nhanh và the thé


chói tai, nó đưa ra những con số rất cụ thể, chứng minh rằng chúng thu được nhiều yến


mạch, nhiều cỏ khô, nhiều củ  cải hơn thời còn lão Jones, công việc lại nhẹ nhàng hơn,


nước uống có chất lượng cao hơn, chúng sống lâu hơn, tỉ lệ trẻ sơ sinh sống sót cao hơn,


chúng có nhiều rơm làm nệm hơn, ít chấy rận hơn. Mọi con đều tin như thế. Thực ra mà


nói thì chúng cũng  đã quên gần hết những chuyện thời ông Jones rồi. Chúng chỉ  biết


rằng cuộc sống hiện nay rất khó khăn, vất vả, chúng thường bị đói, bị rét và hễ mở mắt ra


là chúng phải làm. Trước  đây chắc là còn khó khăn nữa. Chúng vui lòng tin như thế.


Ngoài ra, quan trọng hơn nữa là trước đây chúng là nô lệ, bây giờ chúng được tự do, Chỉ 


Điểm luôn nhấn mạnh như vậy.


Nhân khẩu ngày một tăng. Mùa thu vừa rồi có bốn chị lợn nằm ổ cùng một lúc, chúng


sinh được những ba mươi mốt con cả thảy. Tất cả đều là lợn khoang, cả trại chỉ có một


mình Napoleon là lợn giống nên có thể đoán ngay được chúng là con ai. Toàn trại được


thông báo rằng hiện đang tiến hành mua gạch và gỗ, khi nào mua được thì sẽ xây lớp


học. Còn hiện thời thì lũ lợn con sẽ được giao cho Napoleon dạy dỗ trong khu nhà bếp.


Lũ lợn con được đưa ra vườn chơi nhưng bị cấm tiếp xúc với bọn thú con khác loài. Một


điều luật mới cũng được đưa ra trong khoảng thời gian này, ấy là khi gặp nhau thì tất cả 


phải đứng sang bên, nhường đường cho lợn đi trước, đồng thời, giống lợn, không phân


biệt chức vụ được đeo băng xanh ở đuôi vào các ngày chủ nhật.


Năm nay là một năm khá thành công, nhưng tiền thì vẫn thiếu. Còn phải mua gạch, vôi


và cát để xây trường học; lại còn phải tiết kiệm để mua máy móc cho cối xay gió nữa. Rồi


phải mua dầu thắp, nến và đường cho riêng Napoleon (nó cấm các (những) con lợn khác


ăn đường vì sợ chúng sẽ bị tăng trọng) và bao nhiêu thứ khác như dụng cụ, đinh, dây


thừng, than, dây thép, tấm lợp và bánh bích qui cho chó nữa. Phải bán một phần cỏ khô


và khoai tây, hợp đồng bán trứng gà đã tăng lên đến sáu trăm quả mỗi tuần thành thử số 


gà gần như không tăng, nếu không nói là giảm vì số trứng chúng để lại ấp quá ít. Tháng


mười hai đã giảm khẩu phần một lần, tháng hai lại bị giảm một lần nữa và để tiết kiệm,


từ nay ban đêm không được thắp đèn trong các chuồng nữa. Nhưng lũ lợn có vẻ như vẫn


sống khoẻ, chí ít con nào cũng lên cân. Một lần, vào buổi chiều tháng hai, trong khu sân


trại bỗng có một mùi thơm nồng, lũ súc vật chưa từng ngửi thấy mùi này bao giờ. Hoá ra


mùi  ấy xuất phát từ  cái nhà nằm  ở  sau bếp, thời còn lão Jones vẫn dùng  để  nấu bia,


nhưng lâu nay bỏ không. Có con nào đó nói rằng đấy là mùi lúa mạch nấu. Lũ súc vật hít


hà mãi cái mùi thơm nồng, cay cay đó và cố đoán xem tối nay chúng có được ăn ʺhèmʺ 


không. Nhưng tối hôm đó không có ʺhèmʺ, đến chủ nhật chúng lại được thông báo rằng


từ nay lúa mạch sẽ để dành riêng cho lũ lợn. Miếng đất cạnh khu vườn đã được gieo lúa


mạch rồi. Sau đó lại có tin nói rằng từ nay mỗi con lợn sẽ được nửa lít bia một ngày, riêng


Napoleon thì được uống hai lít, mà phải uống bằng cốc pha lê.


Tuy còn nhiều khó khăn, nhưng cuộc đời vẫn đáng sống hơn xưa rất nhiều. Chưa bao giờ 


chúng được hát, được nghe nói chuyện, được đi mít tinh, biểu tình nhiều như bây giờ.


Napoleon ra lệnh mỗi tuần phải có một cuộc Diễu Hành mà nó gọi là Tự Phát, mục đích


là để ngợi ca cuộc đấu tranh và những thành quả của Trại Súc Vật. Đúng giờ qui định tất


cả sẽ rời bỏ ngay công việc, xếp thành đội ngũ, lần lượt là lũ lợn rồi đến ngựa, bò, cừu và


cuối cùng là gà, vịt và  đi  đều bước xung quanh trang trại. Con gà trống màu  đen của


Napoleon luôn luôn đi đầu, còn hai bên đoàn diễu hành là lũ chó. Chiến Sĩ và Bà Mập


mang lá cờ màu xanh giữa có hình sừng và móng và khẩu hiệu ʺĐồng chí Napoleon muôn


nămʺ. Các buổi mít tinh bao giờ cũng kết thúc với màn trình bày bài thơ ngợi ca Napoleon


và báo cáo của Chỉ Điểm về những thành tích trong việc tăng gia sản xuất thời gian vừa


qua; những dịp lễ lạt thường có bắn các loạt súng chào mừng nữa. Lũ cừu đặc biệt khoái


đi diễu hành, nếu có con nào phàn nàn (nhất là khi vắng bọn chó và lợn) là diễu hành chỉ 


tổ rét và mất thời gian thì chúng lập tức tụng bài cầu nguyện muôn thuở: ʺBốn chân tốt,


hai chân xấuʺ, mà chúng tụng to đến nỗi át được mọi (cả những) lời phàn nàn, hậm hực.


Nhưng nói chung là đa số thích những buổi lễ lạt kiểu ấy. Chúng thấy được an ủi phần


nào vì các buổi tụ tập như vậy nhắc nhở chúng rằng chúng thực sự là chủ nhân của trang


trại và mọi việc chúng làm  đều là vì chúng mà thôi. Những bài hát, những cuộc diễu


hành, số liệu của Chỉ Điểm, tiếng súng chào mừng, tiếng gáy của con gà trống và ngọn cờ 


tung bay trước gió đã giúp quên đi, dù chỉ trong phút chốc cái đói cồn cào đang hành hạ 


chúng.


Tháng tư, Trại Súc Vật tự tuyên bố là Nước Cộng Hòa, cần phải bầu Tổng Thống. Chỉ có


một ứng cử viên duy nhất. Napoleon trúng cử một trăm phần trăm. Ngay hôm đó lại có


tin đã tìm thấy những tài liệu mới chứng tỏ Tuyết Tròn đã cộng tác với lão Jones ngay từ 


đầu. Hoá ra là Tuyết Tròn không chỉ sử dụng chiến thuật khôn khéo nhằm làm thất bại


Chiến Dịch Chuồng Bò, như chúng đã thấy trước đây, mà còn đứng hẳn về phía lão Jones


nữa. Chính Tuyết Tròn  đã dẫn  đầu  đoàn người xâm nhập, miệng hô lớn:  ʺLoài người


muôn năm!ʺ. Còn những vết thương trên lưng nó, vẫn có mấy con còn sống trông thấy


những vết thương ấy và nhớ rõ rằng đấy chính là vết răng của Napoleon.


Sau nhiều năm vắng bóng, giữa mùa hè vừa rồi con Moses bỗng lại xuất hiện. Nó hầu


như không thay đổi, vẫn chẳng chịu làm gì và suốt ngày kể chuyện hão huyền về Núi


Xôi. Nó thường đậu trên cành cây, vẫy vẫy đôi cánh đen và nói hàng giờ liền, miễn là có


con nào đó chịu nghe.


ʺỞ trên kia, thưa các đồng chíʺ, Nó vừa nói vừa lấy mỏ chỉ lên trời, ʺphía trên những đám mây


màu đen kia là Núi Xôi, là nơi các loài vật khốn khổ chúng ta sẽ được yên nghỉ đời đời.ʺ 


Nó còn nói rằng nó đã từng bay tới đó một lần rồi, đã từng trông thấy những cánh đồng


cỏ ba lá xanh tốt quanh năm, trông thấy những khu vườn mọc đầy bánh nhân hạt lanh


cũng như đường cục. Thế mà có nhiều con tin. Chúng nghĩ rằng chúng đang bị đói, khổ,


vất vả; thế thì việc có một thế giới an lành hơn ở đâu đó cũng là lẽ công bằng mà thôi.


Nhưng điều chúng không thể hiểu được chính là thái độ của bọn lợn đối với Moses. Lũ 


lợn miệt thị rằng Núi Xôi chỉ là chuyện bịa, nhưng Moses không những không bị đuổi đi


mà còn được cấp một vại bia mỗi ngày.


Cuối cùng thì móng của Chiến Sĩ cũng khỏi, nó lao vào công việc hăng hơn lúc nào hết.


Những con khác cũng phải làm không khác gì tù khổ sai. Ngoài công việc thường kì của


trại và khôi phục cối xay gió thì còn việc xây trường cho lũ lợn con nữa. Trường học được


khởi công vào tháng ba. Đôi khi tưởng chừng như không thể nào chịu nổi thời gian và


cường độ lao động  ấy với một cái dạ dày lép kẹp, nhưng Chiến Sĩ không hề ngã lòng.


Không có một dấu hiệu gì, kể cả trong lời nói cũng như việc làm chứng tỏ sức lực của nó


không còn  được như  xưa nữa. Tuy thế, tướng mạo của nó có thay  đổi chút ít, da nó


không còn được nhuận như trước, hông nó trông cũng nhỏ đi. Mọi con đều nói:  ʺCó cỏ 


non là Chiến Sĩ sẽ bình phục ngay ấy màʺ, nhưng mùa xuân đã về, cỏ non đã lên xanh mà


Chiến Sĩ chẳng hề mập thêm chút nào. Những khi trông nó gồng mình kéo đá lên khỏi bờ 


dốc, có cảm tưởng như sức nó đã kiệt, phải là một ý chí sắt đá lắm mới đứng vững được


như thế. Nhìn vào đôi môi, người tinh có thể thấy rằng nó đang định nói: ʺTôi sẽ cố gắng


hơn nữaʺ, nhưng không thể thốt lên lời. Bà Mập và Benjamin lại nhắc nó giữ gìn sức khoẻ,


nhưng nó vẫn bỏ ngoài tai. Ngày sinh nhật lần thứ mười hai đang đến gần. Nó chỉ quan


tâm đến một việc duy nhất sau đây: làm sao gom được thật nhiều đá trước khi nghỉ hưu,


còn sau đó muốn ra sao thì ra.


Một hôm, lúc ấy đã khá khuya, bỗng có tin Chiến Sĩ gặp nạn. Hoá ra là nó đi kéo xe đá


một mình. Không phải là tin đồn nữa, sự thật là thế, mấy phút sau có hai con bồ câu bay


về.


ʺChiến Sĩ bị ngã! Nó ngã nằm nghiêng, không dậy được nữa rồi!ʺ, hai con bồ câu thông báo.


Gần một nửa số súc vật trong trang trại lao về phía gò đất. Chiến Sỹ nằm đó, giữa hai


càng xe, cổ vươn ra, nhưng yếu quá, không thể nhấc đầu lên được. Lưng nó đẫm mồ hôi,


hai mắt trông dại hẳn đi. Một dòng máu nhỏ đang rỉ ra khỏi miệng. Bà Mập quì xuống


bên cạnh.


ʺChiến Sĩ!ʺ, nó hỏi, ʺAnh sao vậy?ʺ 


ʺKhông thở được nữa rồiʺ, Chiến Sỹ thều thào nói, ʺNhưng không sao. Tôi nghĩ các bạn sẽ dựng


lại được cối xay gió. Có nhiều đá lắm rồi. Dù sao cũng chỉ một tháng nữa là tôi sẽ nghỉ hưu thôi.


Nói thật, tôi mong được nghỉ hưu lắm. Benjamin cũng già rồi, nếu nó cũng được nghỉ hưu cùng


lúc với tôi để cho có bạn thì tốt biết bao.ʺ 


ʺĐi báo cho Chỉ Điểm ngayʺ, Bà Mập nói.


Tất cả lập tức chạy về khu nhà chính để tìm Chỉ Điểm. Chỉ có Bà Mập và Benjamin ở lại.


Benjamin yên lặng nằm xuống bên cạnh Chiến Sĩ và dùng đuôi đuổi ruồi cho nó. Khoảng


mười lăm phút sau thì Chỉ Điểm tới, mặt lộ đầy vẻ thương cảm và sốt sắng. Nó nói rằng


đồng chí Napoleon rất buồn khi biết tin tai nạn đã xảy ra với một trong những người lao


động trung thành nhất của trang trại và đang sắp xếp để đưa Chiến Sĩ đến chữa tại bệnh


viện ở Willingdon. Nhưng lũ súc vật lại cảm thấy có cái gì đó không yên tâm vì từ trước


tới nay ngoài Mollie và Tuyết Tròn ra thì chưa có con nào đi khỏi trang trại, vả lại chúng


cũng không thích giao một đồng chí bệnh hoạn vào tay con người. Nhưng Chỉ Điểm dễ 


dàng thuyết phục được chúng rằng các bác sĩ thú y ở Willingdon sẽ chữa cho Chiến Sĩ tốt


hơn là cứ để nó nằm ở trại. Khoảng nửa tiếng sau thì Chiến Sĩ đứng dậy được, nó lết dần


về chuồng. Bà Mập và Benjamin lấy rơm trải cho nó một cái ổ khá dày.


Chiến Sĩ nằm trong chuồng hai ngày liền. Lũ lợn tìm được một chai thuốc màu hồng khá


to ở trong tủ thuốc đặt tại phòng tắm và đem ra cho nó. Bà Mập bắt nó uống hai lần một


ngày, ngay sau bữa ăn. Buổi tối Bà Mập vào chuồng của Chiến Sĩ để tâm sự, trong khi


Benjamin thì đuổi ruồi cho nó. Chiến Sĩ nói rằng nó chẳng có gì phải phàn nàn. Nếu lần


này hồi phục  được thì nó có thể  sống thêm khoảng ba năm nữa, nó mong  được sống


những ngày thanh thản còn lại trong góc cái bãi cỏ rộng dành cho những con về hưu. Nó


sẽ dành trọn thời gian rảnh rỗi để học tập, nâng cao trình độ. Nó bảo nó sẽ dành toàn bộ 


quãng đời còn lại để học cho thuộc hai mươi hai chữ cái.


Benjamin và Bà Mập chỉ có thể chăm sóc Chiến Sĩ sau giờ tan tầm, thế mà cái xe đến bắt


nó lại xuất hiện vào lúc gần trưa. Mấy con lợn đang chỉ huy cả bọn gieo hạt cải ở ngoài


đồng thì bỗng thấy Benjamin phi nước đại từ trang trại tới, miệng gào đến lạc cả giọng.


Đây là lần đầu tiên chúng thấy Benjamin xúc động như vậy, cũng là lần đầu tiên chúng


thấy nó phi nước đại.


ʺMau lên! Mau lên!ʺ, Nó gào lên, ʺLại đây mau lên! Họ mang Chiến Sỹ đi rồi!ʺ 


Cả bọn lập tức bỏ việc và cùng chạy về phía khu nhà chính, không đợi lũ lợn có cho phép


hay không. Quả nhiên, trong sân có một cái xe song mã đóng kín cửa, bên sườn xe có ghi


hàng chữ khá to, anh chàng đánh xe đội một cái mũ phớt trông rất láu cá. Chiến Sĩ không


còn trong chuồng nữa.


Lũ súc vật tập trung quanh chiếc xe.


ʺĐi khoẻ nhá, Chiến Sĩ!ʺ, Chúng đồng thanh hô, ʺTạm biệt!ʺ 


ʺNgu, ngu thếʺ, Benjamin vừa gào thét, vừa chạy xung quanh, chân nện xuống đất ầm ầm,


ʺNgu, không nhìn thấy chữ gì à?ʺ 


Cả  bọn như  tỉnh ngộ, yên lặng nhìn nhau. Con lừa Muriel bắt  đầu  đánh vần, nhưng


Benjamin đã đẩy nó ra và đọc:


ʺLò mổ Alfred Simmond, Willingdon. Mua bán thịt, xương, da ngựa. Cung cấp cũi chó. Đã hiểu


chưa? Chúng mang Chiến Sỹ đi làm thịt đấy!ʺ 


Một tiếng thét kinh hoàng cùng phát ra từ mọi lồng ngực. Đúng lúc đó, anh chàng đánh


xe ra roi và hai con ngựa kéo bắt đầu chạy nước kiệu. Cái xe từ từ đi ra khỏi sân. Cả lũ 


cùng chạy theo sau, vừa chạy vừa khóc như mưa như gió. Bà Mập lao lên. Cái xe cũng


tăng tốc. Bà Mập cố phóng lên, nhưng sức nó không còn, làm sao theo nổi hai con kia.


ʺChiến Sĩ!ʺ, Nó gào lên, ʺChiến Sĩ! Chiến Sĩ! Chiến Sĩ!ʺ 


Không biết Chiến Sĩ có nghe thấy tiếng gọi từ bên ngoài hay không, nhưng cái mõm với


một vệt màu trắng chạy dọc sống mũi của nó có lấp ló phía trong cái cửa sổ nhỏ ở đằng


sau xe.


ʺChiến Sĩ!ʺ, Bà Mập gào  đến lạc giọng,  ʺChạy  đi! Chạy  đi! Chạy mau lên! Chúng giết mày


đấy!ʺ 


Tất cả đồng thanh thét lên:


ʺChạy đi, Chiến Sĩ , Chạy đi!ʺ 


Nhưng hai con ngựa đã tăng tốc, cái xe ngày một đi xa hơn. Không biết là Chiến Sĩ có


nghe rõ Bà Mập nói gì hay không, nhưng không còn trông thấy mõm nó bên trong cửa sổ 


nữa, đồng thời người ta nghe thấy tiếng chân nó nện vào thành xe đều và vang không


khác gì tiếng trống ngũ liên. Đấy là Chiến Sĩ đạp vào thành xe để tìm lối thoát. Trước đây


thì chỉ vài cái đạp như thế cũng đủ làm cho chiếc xe này biến thành củi rồi. Nhưng lạy


chúa tôi! Sức nó nay còn đâu và tiếng đạp cứ nhỏ dần, nhỏ dần rồi im hẳn. Không biết


làm thế nào, lũ  súc vật đành quay ra cầu cứu hai con ngựa kéo, xin chúng đừng chạy


nữa.


ʺCác đồng chí! Các đồng chí!ʺ, Chúng lại đồng thanh gào lên, ʺCác đồng chí có biết đang mang


người anh em của mình đi đâu không?ʺ 


Nhưng hai con vật ngu lâu, đầu óc tăm tối đó không hiểu, chúng chỉ khẽ vểnh tai lên và


càng chạy nhanh thêm. Không còn thấy Chiến Sĩ thấp thoáng bên trong cái cửa sổ nhỏ 


nữa. Có con nghĩ đến việc chạy ra để đóng cánh cổng lớn lại, nhưng quá trễ mất rồi, chiếc


xe đã ra đến đường lớn và đi xa dần. Từ đấy không ai còn trông thấy Chiến Sĩ nữa.


Ba ngày sau có thông báo rằng Chiến Sĩ đã mất tại bệnh viện ở Willingdon, mặc dù đã


được chăm sóc rất tận tình. Chính Chỉ Điểm thông báo như thế. Nó còn nói rằng nó đã ở 


cạnh Chiến Sĩ trong giờ phút lâm chung.


ʺThật vô cùng cảm  độngʺ, Chỉ Điểm vừa nói vừa lau nước mắt,  ʺTôi ngồi bên Chiến Sĩ khi


đồng chí ấy trút hơi thở cuối cùng. Trước khi chết đồng chí ấy đã yếu lắm, không nói được nữa,


nhưng đồng chí ấy vẫn cố thì thầm nói rằng đồng chí ấy chỉ tiếc không được tham dự lễ khánh


thành cối xay gió. ʺTiến lên, các đồng chí  đồng chí ấy nói  Vì sự nghiệp của cuộc Khởi


Nghĩa hãy tiến lên! Trại Súc Vật muôn năm! Đồng chí Napoleon muôn năm! Đồng chí


Napoleon bao giờ cũng đúng!ʺ  Đấy chính là những lời nói cuối cùng của đồng chí ấy.ʺ 


Lúc đó thái độ của Chỉ Điểm đột nhiên thay đổi. Nó ngồi im một lúc, sau đó nhìn quanh


khắp lượt rồi mới tiếp tục câu chuyện.


Nó bảo rằng từ khi đưa Chiến Sỹ đi thì ở trại đã lan truyền những tin đồn thất thiệt. Một


số con nhìn thấy chữ ʺLò mổʺ trên thành xe đã vội kết luận rằng Chiến Sĩ bị đưa đi làm


thịt. Chỉ Điểm nói rằng nó không thể tin là các con vật trong trại lại ngu ngốc đến thế.


Không thể tin, Chỉ Điểm vừa nói vừa vẫy đuôi và nhảy loạn xạ lên, là các con vật trong


trại lại có thể nghĩ về lãnh tụ kính yêu, nghĩ về đồng chí Napoleon theo chiều hướng đó!


Mọi việc  đơn giản hơn rất nhiều. Số  là ông bác sĩ thú y  đã mua lại cái xe của lò mổ,


nhưng ông ta chưa kịp xoá tên chủ cũ đi. Lí do chỉ có vậy thôi.


Nghe nói thế, cả bọn đều cảm thấy yên lòng. Còn khi Chỉ Điểm tả rõ cảnh chăm sóc, cũng


như những thuốc men  đắt tiền mà Napoleon hạ lệnh mua  để  chạy chữa cho Chiến Sĩ 


trong những ngày cuối cùng vừa qua thì những nghi ngờ lâu nay được giải toả hẳn và


nỗi buồn mất bạn vơi đi bội phần: dù sao thì Chiến Sĩ cũng được mồ yên mả đẹp rồi.


Chính Napoleon tham dự  cuộc họp vào sáng chủ nhật và đọc một bài diễn văn tưởng


niệm Chiến Sĩ. Chúng ta không có điều kiện, nó nói, đưa thi hài của người đồng chí quá


cố về trang trại, nhưng nó đã ra lệnh làm một vòng hoa thật lớn, hoa lấy ngay trong vườn


trại và đưa đến Willingdon để đặt lên mộ Chiến Sĩ. Lũ lợn sẽ tổ chức bốn chín ngày [1]


thật to cho Chiến Sĩ, nó hứa như vậy. Napoleon kết thúc bài diễn văn bằng cách nhắc lại


hai khẩu hiệu của Chiến Sĩ:  ʺTôi sẽ  cố gắng hơn nữaʺ và  ʺĐồng chí Napoleon lúc nào cũng


đúngʺ. Napoleon còn bảo rằng tất cả các con vật trong trang trại nên học tập Chiến Sĩ, lấy


khẩu hiệu của Chiến Sĩ làm khẩu hiệu hành động của chính mình.


Đúng hôm tổ chức bốn chín ngày cho Chiến Sỹ thì có một cái xe chở một thùng gỗ lớn


đến toà nhà chính. Tối hôm đó từ trong toà nhà vọng ra tiếng hát, tiếng tranh luận ồn ào


và vào lúc mười một giờ thì người ta nghe thấy tiếng cốc thủy tinh vỡ loảng xoảng, rồi tất


cả chìm vào màn đêm yên lặng. Toà nhà chính đóng cửa kín mít cho đến tận trưa hôm


sau, trong khi  đó lại có tin đồn rằng lũ lợn  đã kiếm  được tiền và mua hẳn một thùng


whisky.


Nhiều năm đã trôi qua. Xuân đi, đông lại, cuộc đời loài vật như bóng câu qua cửa sổ. Chỉ 


còn Benjamin, Bà Mập, con quạ Moses và một vài con lợn là còn nhớ được  ʺngày xưaʺ,


khi chưa Khởi Nghĩa.


Muriel đã chết. Bluebell, Jessie và Pincher cũng không còn. Ông Jones cũng chết rồi, chết


trong trại tế bần dành cho người nghiện. Không ai nhắc đến Tuyết Tròn nữa. Chỉ có vài


con vật còn nhớ Chiến Sĩ. Bà Mập đã thành một con ngựa già béo phị, chân chậm, mắt


mờ. Nó đã quá tuổi hưu hai năm, nhưng thực ra, đã có con nào được hưu trí đâu. Không


còn ai nhắc  đến chuyện ngăn một mảnh  đất cho những con già cả  nữa. Napoleon  đã


thành một con lợn đực to sụ, phải nặng tạ rưỡi là ít. Chỉ Điểm cũng béo lắm, mắt híp lại,


gần như không trông thấy gì. Chỉ có Benjamin là vẫn như xưa, tuy râu có trắng ra và sau


khi Chiến Sĩ mất thì càng tỏ ra lầm lì, ít nói hơn.


Trại Súc Vật có thêm nhiều thành viên mới, tất nhiên là không nhiều như chúng nghĩ lúc


đầu. Một số con được sinh ra ngay tại đây, đối với chúng, cuộc Khởi Nghĩa chỉ là một


truyền thống mù mờ,  được truyền khẩu cho nhau. Một số  được mua từ  nơi khác về,


những con này chưa từng nghe ai nói chuyện đó trước khi đến đây. Ngoài Bà Mập, trại


còn có thêm ba con ngựa nữa. Đấy là những con to, khỏe, chăm làm, tốt bụng nhưng ngu


lắm. Không con nào thuộc quá chữ B. Chúng tin tưởng tuyệt đối vào Súc Sinh Kinh và


những câu chuyện về cuộc Khởi Nghĩa, đặc biệt là những chuyện do Bà Mập, mà chúng


coi như mẹ, kể lại; nhưng có vẻ như chúng cũng chẳng hiểu mô tê gì.


Trang trại được tổ chức tốt và ngày một phồn vinh hơn; chúng còn mở rộng thêm bằng


cách mua của Pilkington hai khu đất nữa. Cối xay gió đã hoàn thành, chúng mua được cả 


máy đập lúa, máy nâng hạ và còn xây được thêm nhiều toà nhà. Whymper cũng mua


được cho mình một cỗ xe nhỏ. Chúng không lắp máy phát điện lên cối xay gió mà dùng


nó để xay xát, nhờ thế chúng kiếm được khối tiền. Chúng lại đang xây một cối xay gió


nữa, sẽ lắp máy phát điện ở đấy, chúng bảo thế. Nhưng những thứ xa xỉ như đèn điện,


nước nóng, tuần làm việc ba ngày mà chúng từng mơ  mộng thời còn Tuyết Tròn thì


không được nhắc đến nữa. Napoleon từng tuyên bố rằng những tư tưởng đại loại như 


vậy là trái hoàn toàn với tinh thần của Súc Sinh Kinh. Hạnh phúc chân chính, nó bảo, là


lao động hăng say và sống đạm bạc, tiết kiệm.


Trang trại giàu có thêm, nhưng ngoại trừ lũ lợn và chó ra, đời sống của các con khác thì


vẫn như xưa. Cũng có thể một phần là do có nhiều lợn và chó quá. Bọn này cũng làm


việc, dĩ nhiên là theo cách của mình. Chỉ Điểm giải thích không mệt mỏi rằng tổ chức và


kiểm tra công tác của trại là những việc phải làm thường xuyên, liên tục. Mà những


giống khác đâu có đảm đương được, việc này cần nhiều trí thông minh lắm. Thí dụ, Chỉ 


Điểm bảo rằng lũ lợn mất rất nhiều công sức vào việc soạn những cái gọi là ʺtài liệuʺ, ʺdữ 


liệuʺ, ʺbáo cáoʺ, ʺbiên bảnʺ, ʺghi nhớʺ. Đấy là những tờ giấy to, viết đầy chữ và sau khi


viết xong thì đem vào lò đốt. Nhờ thế mà trang trại mới được phồn vinh như ngày nay


đấy, Chỉ Điểm thường nói như vậy. Dù sao mặc lòng, những thứ ấy chẳng thể làm lũ chó,


lợn ấy no được, mà chúng phàm ăn lắm.


Cuộc sống của những con khác thì vẫn như xưa. Ngày chúng thường bị đói, đêm chúng


ngủ trên ổ rơm, nước thì uống ngay ở dưới ao, làm việc ngoài đồng trống, mùa đông thì


mất ngủ vì rét, mùa hè thì khổ vì ruồi. Thỉnh thoảng những con có tuổi cố nhớ lại xem


nay đời sống của chúng có khá hơn ngay sau Khởi Nghĩa, khi chúng vừa đuổi lão Jones


đi, hay không. Nhưng chúng không nhớ nổi. Không có gì cho chúng so sánh: trong đầu


chúng chỉ có mỗi những số liệu của Chỉ Điểm, những con số luôn luôn chứng tỏ rằng mọi


thứ đều được cải thiện, đều tốt thêm một bước mỗi ngày. Thôi thì đành vậy vả lại chúng


cũng chẳng có nhiều thời gian  để mà suy nghĩ lung tung. Chỉ  có Benjamin già nua là


khẳng định rằng nó nhớ hết, nhớ đến từng chi tiết mọi việc đã qua và biết rõ rằng chúng


chưa bao giờ khổ hơn cũng chẳng bao giờ được sướng hơn, vẫn là đói, là bán mặt cho đất


bán lưng cho trời, là bị loè bịp; qui luật cuộc đời vốn là như thế, nó thường bảo như vậy.


Dù sao chúng vẫn cứ hi vọng. Hơn thế nữa, chúng còn luôn tự hào được là công dân của


Trại Súc Vật. Trong nước này, mà là nước Anh hẳn hoi đấy nhé, đây là trang trại duy


nhất của súc vật và do súc vật quản lí! Tất cả mọi con vật, từ những con nhỏ nhất cho đến


những con mới được mua từ cách xa cả chục cây số về, đều tự hào như thế. Nhất là khi


chúng nghe thấy tiếng súng nổ, khi trông thấy lá cờ xanh tung bay là tim chúng lại đập


rộn rã, khi  ấy, dù đang nói chuyện gì chúng cũng quay lại đề tài về những năm tháng


hào hùng, về việc lật đổ lão Jones, về việc thiết lập Bảy Điều Răn và về những trận chiến


đấu oanh liệt chống lũ người xâm lược. Chúng cũng không quên nhắc nhở nhau những


kì vọng thuở ban  đầu. Chúng tin rằng lời tiên tri của Thủ Lĩnh già về ngày thành lập


Nước Cộng Hòa Súc Vật trên toàn lãnh thổ Anh quốc, ngày con người bị tống khứ khỏi


sứ sở này nhất định sẽ tới. Ước mơ của chúng sẽ thành hiện thực, nhất định ngày đó sẽ 


tới, dù còn lâu, dù rằng tất cả những con đang sống hiện nay sẽ không được chứng kiến,


nhưng ngày đó nhất định sẽ tới. Chúng cũng không quên bài ʺSúc Sinh Anh quốcʺ, con


nào cũng biết hát bài này, nhưng chúng chỉ dám hát thầm với nhau mà thôi. Dù cuộc


sống còn nhiều khó khăn, dù không phải tất cả ước mơ của chúng đều được thực hiện,


nhưng trong thâm tâm chúng biết rằng chúng là những con vật đặc biệt. Dù chúng chưa


được no, nhưng chúng không phải làm để nuôi bọn người tàn độc; dù chúng còn phải lao


động vất vả, nhưng đấy là chúng làm cho chính mình. Không con nào đi hai chân, không


còn quan hệ chủ tớ. Tất cả đều bình đẳng.


Một hôm, đấy là đầu mùa hạ, Chỉ Điểm bỗng ra lệnh cho lũ cừu đi theo nó ra cánh đồng


bỏ hoang bên ngoài trại, nơi có cả một rừng bạch dương non. Lũ cừu ở đó cả ngày, tha hồ 


nhai lá, dĩ nhiên là dưới sự chỉ đạo của Chỉ Điểm. Tối hôm đó Chỉ Điểm quay lại trang


trại một mình, hôm  đó thời tiết tốt nên nó bảo lũ  cừu ngủ ngay ngoài  đồng cho mát.


Chúng ở lại đó suốt một tuần liền. Ngày nào Chỉ Điểm cũng ra với lũ cừu. Theo như nó


nói thì nó đang dạy lũ cừu một bài hát mới mà yên tĩnh thì học mới mau ʺvàoʺ.


Một chiều, hôm ấy lũ cừu đã học xong và trở về rồi, trong khi cả bọn đang quay về sau


một ngày lao động thì chúng bỗng nghe thấy tiếng ngựa kêu thất thanh từ phía trại vọng


lại. Quá hỏang sợ, tất cả lập tức đứng như trời trồng. Đấy là tiếng kêu của Bà Mập. Nó lại


kêu lên lần nữa, tất cả lập tức phóng thật nhanh vào sân trại để xem có chuyện gì. Và


chúng nhìn thấy chính cái điều đã làm Bà Mập hoảng loạn.


Đấy là một con lợn đang bước đi bằng hai chân sau.


Vâng, chính là Chỉ Điểm đang đi. Có vẻ vụng về, dĩ nhiên rồi, một phần vì chưa quen,


một phần vì quá nặng, nhưng nó vẫn giữ được thăng bằng và đi từ bên này sang tận bên


kia sân. Một lúc sau thì từ cửa chính ngôi nhà cả đàn lợn bước ra, tất cả, không trừ con


nào, đều đi bằng hai chân sau. Một số con bước đi một cách tự tin, một số con còn lảo


đảo, giá có cái ba toong thì vững hơn, nhưng tất cả đều đi một vòng quanh sân mà không


con nào bị ngã. Cuối cùng là tiếng chó sủa dữ dội, tiếng gà gáy vang rền và Napoleon


bước ra, lưng thẳng tắp, dáng oai vệ, nó nhìn khắp lượt, xung quanh tíu tít bày cừu.


Chân trước nó cầm một cái roi to.


Xung quanh lặng ngắt như tờ. Ngạc nhiên pha lẫn hoảng sợ, lũ súc vật tụ vào một góc để 


nhìn đàn lợn nối nhau đi quanh sân. Thế giới đảo điên hết rồi sao? Phút hoảng loạn ban


đầu rồi cũng qua và dù có sợ bầy chó, dù bao năm đã quen không dám phàn nàn, không


dám phản đối, lần này chắc chắn chúng sẽ lên tiếng phản đối. Nhưng đúng lúc đó, như 


có hiệu lệnh, bọn cừu đồng thanh gào lên:


ʺBốn chân tốt, hai chân tốt hơn! Bốn chân tốt, hai chân tốt hơn! Bốn chân tốt, hai chân tốt hơn!ʺ 


Chúng tụng như thế năm phút liền, không ngưng nghỉ. Khi lũ cừu im thì đàn lợn đã vào


hết trong nhà rồi, có phản đối cũng chẳng ai nghe.


Benjamin cảm thấy như có con nào đang lấy mũi cọ vào vai mình. Nó quay đầu lại. Hoá


ra là Bà Mập. Đôi mắt đã mờ của nó trông càng buồn hơn lúc nào hết. Nó khẽ ngoạm vào


bờm của Benjamin và kéo ra phía  đầu hồi của nhà kho lớn. Chúng  đứng  đó, yên lặng


ngắm những dòng chữ màu trắng trên bức tường sơn hắc ín.


ʺTôi chẳng còn trông thấy gì cả  Cuối cùng Bà Mập lên tiếng  Ngay khi còn trẻ tôi cũng có đọc


được chữ nào đâu. Nhưng tôi thấy hình như bức tường trông khác lắm. Bảy Điều Răn vẫn thế 


chứ, anh Benjamin?ʺ 


Đây là lần đầu tiên Benjamin từ bỏ thói quen cố hữu của nó và khẽ đọc cho Bà Mập nghe.


Trên bức tường chỉ còn ghi một Điều Răn duy nhất như sau:


MỌI CON VẬT SINH RA ĐỀU BÌNH ĐẲNG, NHƯNG CÓ MỘT SỐ CON BÌNH ĐẲNG


HƠN NHỮNG CON KHÁC.


Sau đó thì ngay cả việc những con lợn đốc công mang theo roi ra đồng cũng không làm


chúng ngạc nhiên nữa. Chúng cũng không ngạc nhiên khi thấy bọn lợn mua đài, rồi thảo


luận kí hợp đồng đặt máy điện thoại cũng như đặt mua các báo như John Bull [2] , Tits


Bit [3] và Daily Mirror [4] . Chúng cũng không ngạc nhiên khi trông thấy Napoleon mồm


ngậm tẩu thuốc đi dạo trong vườn, cũng như khi thấy lũ lợn lấy quần áo của ông Jones ra


diện nữa. Napoleon chọn cho mình chiếc áo khoác đen, quần ống túm, ủng da; trong khi


con lợn cái mà nó thích nhất được bộ lụa tơ tằm mà bà Jones thường mặc khi đi nhà thờ,


vào những ngày chủ nhật.


Một tuần sau, buổi chiều, có rất nhiều xe cộ đi vào trại. Đấy là đại biểu các trang trại lân


cận được mời đến thăm quan Trại Súc Vật. Quan khách rất ngạc nhiên khi được xem các


cánh đồng, các công cụ sản xuất của trại, đặc biệt là cối xay gió. Lúc đó các con vật đang


nhổ  cỏ  trên cánh  đồng trồng củ  cải. Chúng làm việc chăm chỉ, ít khi ngẩng  đầu lên.


Chúng cũng không biết trong hai loại đó, quan khách và lợn, bọn nào đáng sợ hơn.


Tối hôm đó có tiếng hát và tiếng cười rất to vẳng lại từ phía ngôi nhà chính. Lũ súc vật


bỗng cảm thấy tò mò, muốn biết trong nhà đó đang nói chuyện gì vì đây là lần đầu tiên


con người và con vật gặp nhau như những đối tác bình đẳng. Rồi không con nào bảo con


nào, chúng cùng nằm xuống và im lặng bò đến gần toà nhà chính.


Chúng hơi lưỡng lự khi bò đến cổng, nhưng Bà Mập đã tiến lên hàng đầu. Khi đến gần


toà nhà thì chúng nhón gót đứng lên, những con đủ chiều cao có thể nhìn được qua cửa


sổ. Bên trong, có sáu điền chủ và sáu con lợn xuất chúng nhất đang ngồi xung quanh một


cái bàn dài. Napoleon ngồi ngay đầu bàn, chỗ trang trọng nhất. Có vẻ như lũ lợn đã quen


với việc ngồi ghế từ lâu. Cả bọn vừa đánh bài, nhưng lúc ấy đã ngưng, chắc là để nâng


cốc chúc mừng nhau. Một chiếc bình khá to được chuyền tay nhau và tất cả các li đều


được rót đầy bia. Không ai để ý đến lũ súc vật đang tò mò nhìn qua cửa sổ.


Ông Pilkington, Trại Cáo, tay cầm li bia, đứng dậy. Ông nói rằng sau đây ông sẽ đề nghị 


nâng li chúc mừng. Nhưng ông xin được nói vài lời trước đã.


ʺThật là vô cùng phấn khởi  ông nói  đối với ông, cũng như đối với tất cả những người đang có


mặt ở đây hôm nay, vì giai đoạn nghi kị và hiểu lầm đã chấm dứtʺ. Đã có thời kì, dĩ nhiên là


ông cũng như những người có mặt ở đây hôm nay không hề muốn như thế, nhưng rõ


ràng là đã có những thời kì mà những người xung quanh nhìn các chủ nhân đáng kính


của Trại Súc Vật với một thái độ, không thể nói là thù địch, nhưng với một sự thiếu thiện


cảm. Đáng tiếc là đã xảy ra một vài va chạm, đã lưu truyền một vài quan niệm sai lầm.


Có ý kiến cho rằng một trang trại của lợn và do lợn quản lí là một điều bất bình thường


và không nghi ngờ gì rằng trại này sẽ tạo ra những  ảnh hưởng không hay cho những


trang trại xung quanh. Nhiều điền chủ, phải nói là khá nhiều, không hề điều nghiên, đã


vội kết luận rằng ở đây sẽ có nhiều hành vi quá trớn và thiếu kỉ cương. Họ lo lắng về ảnh


hưởng của trang trại này không chỉ đối với súc vật mà còn đối với cả những người làm


thuê cho họ nữa. Nhưng tất cả những mối ngờ vực đó đã chấm dứt. Hôm nay, ông và các


đồng nghiệp đã được mời thăm quan trang trại, họ đã xem xét rất kĩ, họ đã tìm thấy gì?


Không chỉ công nghệ hiện đại nhất mà cả kỉ cương, trật tự của trại đều xứng đáng cho


các trang trại khắp nơi học tập. Ông tin không nói sai khi bảo rằng những loài súc vật hạ 


đẳng  ở  đây làm việc nhiều hơn nhưng lại nhận  được khẩu phần ít hơn so với các trại


khác trong khu vực. Tóm lại, ông và các  đồng nghiệp  đã trông thấy  ở  đây nhiều  điều


đáng phải áp dụng ngay.


Ông nói xin chúc tình hữu nghị giữa Trại Súc Vật và các trại khác đã, đang và sẽ tồn tại


mãi mãi. Quyền lợi của loài lợn và của loài người không hề và không được mâu thuẫn


nhau. Cả hai đều có chung mục đích và có chung những khó khăn. Vấn đề sức lao động


thì ở đâu chả giống nhau, có phải thế không? Đến đây thì rõ ràng là Pilkington định nói


một câu khôi hài đã chuẩn bị sẵn từ lâu, nhưng buồn cười qua, không thể thốt thành lời.


Sau một lúc cố gắng đè nén tình cảm, Pilkington nói một câu như sau:


ʺNếu các bạn phải xử lí những loài vật hạ đẳng, thì chúng tôi, chúng tôi cũng phải xử lí các giai


cấp hạ đẳng.ʺ 


Đáp lại câu nói ý vị đó [5] là tiếng cười tưởng muốn vỡ nhà, Pilkington lại chúc mừng lũ 


lợn về việc ăn ít, làm nhiều và kỉ cương, nề nếp của trại.


Và bây giờ, Pilkington đề nghị mọi người cùng đứng dậy, đổ đầy bia vào li.


ʺThưa các ngài!ʺ, Pilkington kết thúc bài diễn văn như vậy, ʺThưa các ngài, xin các ngài cùng


nâng cốc chúc Trại Súc Vật ngày càng thịnh vượng.ʺ 


Tiếng vỗ tay, tiếng dậm chân ầm ầm. Napoleon khoái bài diễn văn đến nỗi đến chạm cốc


với Pilkington rồi mới uống. Khi tiếng vỗ tay  đã dịu xuống, thì Napoleon, lúc  đó vẫn


đứng, tuyên bố rằng nó cũng xin được phát biểu vài câu.


Napoleon bao giờ cũng nói ngắn và đi ngay vào thực chất vấn đề. Napoleon bảo rằng nó


cũng rất mừng là đã thanh toán hết mọi hiểu lầm. Trước đây từng có những tin đồn, chắc


chắn là do những thế lực thù địch tuyên truyền, rằng dường như nó và các cộng sự đang


theo đuổi những ý tưởng phá hoại, nếu không nói là có tính cách mạng. Người ta vu cho


chúng ý định kích động súc vật trong các trại khác đứng lên khởi nghĩa. Vu khống, bịa


đặt từ đầu tới cuối! Ước muốn duy nhất của chúng, hiện nay cũng như trong quá khứ, là


được sống trong hoà bình và có quan hệ  làm  ăn bình thường với những người láng


giềng. Trại mà nó được vinh dự lãnh đạo, Napoleon nói thêm, là một loại hợp tác xã. Tất


cả những thứ nằm dưới sự quản lí của nó là tài sản chung của cả loài lợn trong trại.


Napoleon nói, nó tin là mọi nghi ngờ đã được giải toả và những thay đổi gần đây càng


làm tăng thêm sự tin cậy lẫn nhau hơn nữa. Cho đến nay các con vật trong trang trại có


một thói quen không hay là gọi nhau bằng  ʺĐồng chíʺ. Thói quen này sẽ bị bãi bỏ. Còn


một thói quen nữa, không biết bắt đầu từ khi nào, ấy là việc sáng nào cũng đi thành hàng


ngũ trong sân, xung quanh một cái sọ heo cắm trên cọc. Thói quen này cũng bị bãi bỏ và


cái đầu heo đã được  đem chôn rồi. Các vị khách chắc đã có dịp trông thấy lá cờ xanh


tung bay. Nếu quả họ đã trông thấy thì chắc chắn là họ phải nhận ra rằng biểu tượng


sừng và móng màu trắng cũng đã bị xóa bỏ rồi. Từ nay trở đi lá cờ sẽ chỉ có một màu


xanh tinh khiết mà thôi.


Nó nói rằng nó xin phép được sửa lại chút xíu bài diễn văn vô cùng súc tích và đầy thiện


ý của ngài Pilkington. Trong suốt bài diễn văn ngài Pilkington đã gọi trại này là Trại Súc


Vật. Ngài Pilkington dĩ nhiên không thể biết, vì hôm nay, đây là lần đầu tiên Napoleon


tuyên bố hủy bỏ tên Trại Súc Vật. Từ nay trở đi trại sẽ lấy tên là Điền Trang, cần phải gọi


như thế vì từ nguyên uỷ trại này vốn vẫn mang tên như thế.


ʺThưa các ngài!ʺ, Napoleon kết luận, ʺTôi đề nghị các ngài nâng cốc chúc mừng, nhưng với một


chút xíu sửa đổi. Xin các ngài rót đầy cốc đi đã. Xin các ngài nâng cốc chúc Điền Trang ngày


càng thịnh vượng!ʺ 


Tiếng vỗ tay vang lên, mọi người cạn cốc. Nhưng những con vật đang đứng bên ngoài thì


thấy như đang xảy ra một chuyện kì lạ. Tại sao mặt những con heo lại thành như thế kia


nhỉ? Đôi mắt đục mờ của Bà Mập hết nhìn con này lại nhìn sang con khác. Con thì cằm có


đến năm ngấn, con lại có bốn, con thì có ba. Tại sao mọi thứ lại trở nên mờ ảo và thay đổi


nhanh thế nhỉ? Tiếng vỗ tay chấm dứt, bàn tiệc quay lại với ván bài bỏ dở, những con


đứng xem bên ngoài lục tục bò trở ra.


Nhưng chúng vừa bò cách khoảng hai mươi mét thì tất cả cùng dừng lại. Có tiếng hò hét


ầm ĩ vọng ra từ toà nhà. Chúng lập tức quay lại và tiếp tục nhìn qua cửa sổ. Cuộc tranh


cãi đang hồi quyết liệt. Có tiếng hét, tiếng đập bàn, tiếng tranh luận và những ánh mắt


nghi kị. Nguyên nhân cuộc tranh cãi có lẽ là do Napoleon và Pilkington đưa ra con đầm


pích cùng một lúc.


Mười hai cái miệng tức giận cùng lên tiếng, có trời mới phân biệt được ai với ai. Bọn súc


vật không còn  để  ý  đến mặt mấy con lợn bên trong nữa. Chúng nhìn lợn rồi lại nhìn


người, nhìn người rồi lại nhìn lợn, một lúc sau thì chúng chịu, không thể phân biệt được


đâu là người, đâu là lợn nữa.


Tháng 11 năm 1943  tháng 2 năm 1944.


Dịch lần  đầu ngày 28 tháng 12 năm 2003, góp phần kỉ  niệm 100 năm ngày sinh của


George Orwell.


Nguồn: Trại súc vật. Truyện của George Orwell. Phạm Minh Ngọc dịch và giới thiệu.


______


[1] Nguyên văn là memorial banquet - Tiệc tưởng niệm


[2] Một xuất bản phẩm định kì, xuất phát từ tên một nhân vật điền chủ John Bull trong một tác


phẩm mang tính châm biếm của nhà văn John Arbuthnot (1667-1735)


[3] Tạp chí ra hàng tháng, thường đăng các bài báo, truyện ngắn, tranh có tính cách giải trí. Xuất


bản từ năm 1895.


[4] Tờ báo ra hàng ngày, dành cho độc giả bình dân, ngả về Đảng Lao động, thường đăng nhiều


bài giật gân, quảng cáo do tập đòan Mirror Group Newspaper phát hành. In 3 triệu bản mỗi kì.


Xuất bản từ năm 1903.


[5] Nguyên văn: bon mot (tiếng Pháp)


Mục lục:
1.
2.
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Trả giá - Triệu Xuân 23.10.2018
Cõi mê - Triệu Xuân 18.10.2018
Bão - Ngũ Hà Miên 18.10.2018
Bụi đời - Triệu Xuân 13.10.2018
Trăm năm cô đơn - G. G. Marquez 09.10.2018
Nguyễn Trung Trực - Khúc ca bi tráng - Dương Linh 09.10.2018
Thầy lang - TADEUSZ DOLEGA - Mostowicz 05.10.2018
Sừng rượu thề - Nghiêm Đa Văn 05.10.2018
Hòn đất - Anh Đức 14.09.2018
Hồi ký điện ảnh - Đặng Nhật Minh 14.09.2018
xem thêm »