tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 24053437
Những bài báo
06.04.2018
Nhiều tác giả
Tảo mộ cuối tháng Chạp & Tết Thanh minh


Tục tảo mộ trong tâm thức người Việt


Hàng năm, cứ vào khoảng ngày 24, 25 tháng Chạp là nhiều gia đình người Việt đi tảo mộ. Người ta đi thăm viếng, vun lại những nấm mồ, phát cỏ dại, chặt cây cối quanh mộ, sửa sang, tu bổ mộ phần những người quá cố trong gia đình, và cả những phần mộ của các vị tổ tiên nhiều đời trước đó.


Hàng năm, cứ vào khoảng ngày 24, 25 tháng Chạp là nhiều gia đình người Việt đi tảo mộ. Người ta đi thăm viếng, vun lại những nấm mồ, phát cỏ dại, chặt cây cối quanh mộ, sửa sang, tu bổ mộ phần những người quá cố trong gia đình, và cả những phần mộ của các vị tổ tiên nhiều đời trước đó.


Để tưởng nhớ người đã khuất, những người còn sống mỗi năm đều cúng giỗ. Và vào mỗi dịp năm cũ sắp qua, năm mới sắp đến, người ta còn lo sửa sang, thăm viếng mồ mả, làm sạch đẹp nơi an nghỉ của ông bà tổ tiên, người thân của mình.


Truyền thống tâm linh người Việt tin rằng, khi năm mới đến tất cả mọi thứ đều phải được chuẩn bị, sửa sang cho mới mẻ, kể cả nơi an nghỉ của ông bà, người thân.


Tục ngữ Việt Nam có câu “cao nấm ấm mồ”. Vì vậy, sửa sang nấm mồ cũng là một trong những việc hiếu đạo của con cái, thể hiện lòng kính trọng đối với đấng sinh thành, và các bậc tổ tiên đã khuất.


Tục tảo mộ cuối năm, ngoài là một phong tục phổ biến của người dân Việt khắp mọi miền đất nước, còn là một hoạt động mang tính dòng tộc rõ nét. Đặc biệt, những dòng tộc lớn thường có những ngày tảo mộ được quy định rất cụ thể, thường ghi trong gia phả như một truyền thống của dòng tộc để con cháu ở các thế hệ sau tiếp tục thực hiện, cũng để thắt chặt tình yêu thương, đoàn kết đồng thời cũng mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.


Về quê tảo mộ mỗi dịp xuân về đã trở thành một truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta. Đó cũng là thể hiện của tình cảm hướng về với nguồn cội. Người ta ví: “Cây có gốc mới nở cành xanh ngọn, nước có nguồn mới bể rộng sông sâu” là vậy.


Đối với cư dân thành thị, những người đã khuất được mai táng trong các nghĩa trang ở thành phố, do vậy thường khó duy trì việc những người trong gia đình, dòng họ khi khuất núi được chôn cất gần gũi, đầm ấm với nhau như ở thôn quê. Nhưng cứ mỗi dịp cuối năm, khi sắp đến Tết Nguyên đán, người thành thị cũng luôn sắp xếp thời gian để đi thăm viếng, chăm sóc phần mộ ông bà, cha mẹ, người thân của mình để tỏ lòng hiếu thuận.


Thăm viếng phần mộ tổ tiên cũng là nét đặc trưng của văn hóa cổ truyền, một tục lệ trong “đạo thờ ông bà” của dân tộc ta vốn từ lâu đã trở thành truyền thống. Dù tất bật thế nào đi chăng nữa trong cuộc mưu sinh, dù cả năm bôn ba làm ăn ở nơi xa, nhưng chốn quay về vẫn là gia đình. Nhiều gia đình cho rằng mỗi dịp tảo mộ cũng là một dịp giãi bày với ông bà, tổ tiên những chuyện đã xảy đến trong năm với cả gia đình, dòng họ; cũng là để thành tâm mời ông bà tổ tiên chuẩn bị cùng về ăn Tết với gia đình.


Do đó, theo sau phong tục này ta có tục rước ông bà vào trưa ngày 30 âm lịch, và đưa ông bà, thường là vào trưa mùng 3 hoặc mùng 4, tùy theo tập quán ở mỗi địa phương, và nếp sống của mỗi gia đình. Thường thì ngày tiễn đưa ông bà cũng là ngày cuối cùng của những ngày nghỉ ngơi vui Tết, mọi người trong gia đình lại quay trở về với cuộc sống thường nhật, với những công việc phải làm, cùng với lòng tin là sẽ được tổ tiên phù hộ cho những ngày tiếp sau đó.


Thúy Huỳnh/ thanhnien.vn


Tết Thanh minh vào đầu năm do chịu ảnh hưởng từ Trung Quốc


Tết Thanh minh có lẽ là lễ lớn sau Tết Nguyên đán, dù không được xếp lịch nghỉ lễ nhưng đây vẫn được coi là dịp quan trọng để hội ngộ gia đình.


Hai nhà nghiên cứu là Huỳnh Ngọc Trảng và Trương Ngọc Tường cung cấp thêm thông tin về tết Thanh minh.


Chịu ảnh hưởng từ Trung Quốc


Nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng Người Việt mình có tập tục tảo mộ trong ngày tết Thanh minh, cái này chịu ảnh hưởng từ Trung Quốc.


Từ chỗ tảo mộ, người Việt mình còn tổ chức sửa sang mồ mả cho tiền nhân, một số gia đình nhân đó họp họ, gặp mặt cháu con.


Nhưng trong sách Gia Định Thành Thông Chí ông Trịnh Hoài Đức ghi nhận đến thế kỷ XIX ở Nam kỳ vẫn còn tảo mộ theo lệ ở Trung kỳ vào dịp tháng Chạp, về sau lần lượt đến giờ thì người Nam bộ cũng tảo mộ vào dịp Tết Thanh minh, cái này có lẽ do cộng cư với cộng đồng người Hoa ở đây.


Hồi xưa tiết Thanh minh được xem là dịp tế xuân, một số nhà quan cũng tổ chức cúng tổ tiên.


Bây giờ thì người Hoa ở Nam bộ cúng mộ, sửa mộ trong tiết thanh minh là phổ biến, các khu vực như Sóc Trăng, Bạc Liêu, Rạch Giá, Bình Dương, Đồng Nai... những khu vực có người Hoa thì họ đều tổ chức hoạt động trong dịp Thanh minh và người Việt cũng làm theo.


Chứ theo gốc người Việt thì tảo mộ vào cuối năm.


Như một dịp vui chơi


Nhà nghiên cứu Trương Ngọc Tường cũng cho rằng thường thường, người Việt chọn dịp Thanh minh để sửa sang mồ mả và cải táng.


Riêng năm nay, ngày hôm nay 5-4-2018 (20 tháng 2 năm Mậu Tuất) được coi là ngày xấu, nên một số gia đình muốn cải táng thì sẽ chọn ngày khác, miễn là trong dịp Thanh minh này.


Còn lễ Thanh minh như một dịp vui chơi của người dân là bắt nguồn từ Trung Quốc, dấu tích còn ghi lại ở bức tranh nổi tiếng là "Thanh minh thượng hà đồ" (của Trương Trạch Đoan đời Tống).


Ở Nam bộ, những gia đình gốc Hoa đã sang đây 4-5 đời họ tảo mộ theo người Việt vào dịp tháng Chạp, một số gia đình đến nay thì họ tảo mộ cả hai dịp: cuối năm âm lịch và tiết thanh minh.


Thanh minh thì vừa cúng mộ kết hợp đi chơi luôn. Ngày hôm nay các bạn xuống Hà Tiên chỗ lăng Mạc Cửu đi, thiên hạ đi chơi rần rần luôn kìa.


Đọc thêm: Dạo phố người Hoa mua đồ cúng Tết Thanh Minh


Bánh bò khổng lồ có giá 300.000 đồng/cái, giá bằng cả một con vịt quay. Nhiều người Sài Gòn chịu chơi chi tiền triệu cho Tết Thanh Minh.


Lam Điền ghi/ tuoitre.vn


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Thượng đỉnh liên Triều lần thứ ba: Tổng thống Hàn Quốc dũng cảm hay cả tin? - Tư liệu 25.09.2018
Một nền giáo dục quá đơn sơ - Vương Trí Nhàn 25.09.2018
Vũ Trọng Phụng (1912 – 13/10/1939) sống mãi trong sự nghiệp văn chương - Trần Thanh Phương 21.09.2018
Nguyễn Phúc Lộc Thành: Sự trở lại của một bản ngã - Huyền Trang 18.09.2018
Nguyễn Văn Vĩnh là ai? Câu hỏi thảng thốt đến đau lòng! - Vũ Viết Tuân 18.09.2018
Đọc "Tiểu luận và phê bình văn học" của Mai Quốc Liên - Nguyễn Văn Thức 18.09.2018
Người thông minh và người trí huệ khác nhau thư thế nào? - Tư liệu sưu tầm 17.09.2018
Cách mạng công nghiệp thứ tư - Tư liệu sưu tầm 16.09.2018
"Thi tướng" Huỳnh Văn Nghệ trong trong ký ức con trai - Tư liệu 14.09.2018
Đỗ Đức Dục – Nhà Chính trị “chọc trời khấy nước” - Kiều Mai Sơn 14.09.2018
xem thêm »