tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 24009251
Những bài báo
13.01.2018
Đặng Tiến
Viết thêm đôi lời về truyện Bắt đầu và kết thúc



Sáng nay, (10-01-2018) TS Nguyễn Xuân Diện mách cho biết trên tờ Văn nghệ có đăng một truyện ngắn lịch sử về An Tư, Trần Ích Tắc, Thoát Hoan....Trước tiên xin được cảm ơn Nguyễn quân có chỉ dẫn vì báo chí bây giờ có nhiều quá, đọc không hết! Hơn thế, từ lâu với mình tờ Văn Nghệ đã trở thành thứ báo không cần/đáng/nên quan tâm, đơn giản vì nó không xứng!


Được TS Diện chỉ dẫn, chắc truyện phải có điều gì đó đáng đọc, đáng luận bàn. Nhất là khi anh đã cố gắng chép về tường nhà nguyên vẹn văn bản.


Mình thì nghĩ thế này:


- Đây là truyện ngắn đạt đến hạng ... xoàng! Với mình cái mới, cái lạ, cái phi lí đều có thể chấp nhận nhưng cái loàng xoàng thì nói không ngay lập tức;


- Tuy nhiên truyện này ý đồ thanh minh thanh nga cho hành vi bán nước của Trần Ích Tắc là khá rõ, khá lộ liễu. Ai cũng biết đời Trần oanh liệt là thế nhưng vẫn nảy nòi ra những Trần Kiệm, Trần Ích Tắc, Trần Di Ái những kẻ thuộc tôn thất nhà Trần nhưng đã đi ngược lại quyền lợi chung của dân tộc. Cho nên từ lâu, rất lâu rồi những nhân vật ấy luôn được coi là những nhân vật phản diện những kẻ bán nước. Nói đến bán nước hại dân là nghĩ ngay đến Ích Tắc! Suốt mấy trăm năm nay là thế, và tương lai mình tin là vẫn thế!


- Người Việt Nam mình luôn sẵn lòng không đánh kẻ chạy lại nhưng hình như với những kẻ đào tẩu theo giặc, nhất là giặc phương Bắc thì thôi rồi! Bia miệng nhân gian sẽ đời đời rủa nguyền.


Cho nên Trần Quỳnh Nga đã làm một việc có thể nói là vô cùng dại dột! Dại dột ở chỗ cả gan đi ngược lại truyền thống ấy! Theo mình truyền thống ấy không có gì đáng phải đi ngược cả!


Chính sử chép lại rất rõ Trần Ích Tắc vì thèm khát ngai vàng mà cam tâm bán nước chứ chẳng vì hèn nhát hay bị ép buộc gì hết hay bị hoàn cảnh xô đẩy chi cả. Chuyện của Lê Chiêu Thống sau này tuy có vẻ gần nhưng còn có chỗ "cảm thông" được vì khi chạy sang Tàu cầu viện không xong bị đối xử tệ bạc họ Lê còn có những hành động ăn năn, sám hối và có những việc làm khả dĩ đáng trọng!


Quyền sáng tạo là rất thiêng liêng nhưng không có quyền thay đen đổi trắng!


Viết thêm đôi lời


Cái truyện ngắn của Trần Quỳnh Nga in trên tờ Văn Nghệ cũng đã tạo được sự chú ý của khá đông bạn đọc! Không phải vì nó độc đáo xuất sắc gì! Mà vì tác giả hình như rảnh rỗi quá sinh ra nông nổi! Mình thì chỉ thấy cô ta dại dột kiểu trẻ trâu!


Bỗng nhớ hai tác phẩm của Nguyễn Huy Tưởng “An Tư công chúa” và “Lá cờ thêu sáu chữ vàng” được đọc từ hồi bé thơ, cách nay chừng gần nửa thế kỉ!


Ông Nguyễn Huy Tưởng thì đúng là một nhà trí thức nên tác phẩm của ông thật tuyệt vời.


Cuốn “An Tư công chúa” trầm lắng, xa xót. Cuốn “Lá cờ thêu sáu chữ vàng” hào sảng, phới phới, trẻ trung. Thời gian qua đi lối viết của ông có thể không còn phù hợp với bạn đọc ngày nay, không sao, sẽ có lối viết khác. Văn chương là sáng tạo, sáng tạo không ngừng mà!


Tác phẩm văn học lấy lịch sử làm chất liệu quả là một thách đố với nhà văn! Chất liệu ấy lại là đời Trần nữa thì n lần thách đố. Khỏi phải dài dòng giải thích! Ai là người Việt đều quá hiểu điều này!


Riêng mình thì mỗi khi nhớ lại cảnh tượng quân Nguyên – Mông vì không bắt sống được vua tôi nhà Trần nên đã cho khai mồ quật mả, phá nát lăng miếu Trần gia là lại thấy uất ngẹn trong lòng! Ngay lập tức mình lại liên tưởng đến biên giới phía Bắc mùa xuân năm 1979.


Vì đất nước hai vua Trần đã phải dằn lòng dùng An Tư thực hành mĩ nhân kế mà kìm chân giặc. Vì đất nước nhà Trần cũng đành bỏ mặc lăng miếu tổ tiên! Lịch sử chép rằng ngày 17 tháng 3 năm Mậu Tí (18-4-1288), sau chiến thắng Bạch Đằng, triều đình đem các tướng giặc bị bắt làm lễ dâng thắng trận ở Chiêu Lăng (lăng vua Trần Thái Tông). Tại đây, vua Trần Nhân Tông trông thấy chân mấy con ngựa đá đều lấm bùn (vì trước đó giặc Nguyên đã phá Chiêu Lăng và định đập bỏ ngựa đi mà chưa kịp), tức cảnh ngâm hai câu thơ Xã tắc lưỡng hồi lao thạch mã; Sơn hà thiên cổ điện kim âu.


Lịch sử triều Trần là thế! Hào hùng và bi tráng! Cho nên cái truyện ngắn kia đúng là “ma dẫn lối quỷ đưa đường”, lối quang không đi lại đâm quàng bụi rậm! Mấy quý ông ở báo Văn nghệ hình như cũng rảnh rỗi quá định bày trò chăng?


Đọc trên mạng xã hội thấy có người khen cô Nga là cao thủ văn chương! Vâng, thì tùy, nhưng trên đời này văn chương đâu phải là tất cả! Chiêu Quốc Vương Trần Ích Tắc tài văn chương đâu có kém nhưng cả một hòm biểu xin hàng chắc cũng nhờ tài chữ nghĩa nên viết được nhiều như thế!


Đây là một trang về Trần Ích Tắc để khỏi lăn tăn gì về tội bán nước cầu vinh của ông ta: Trần Ích Tắc là con thứ 5, hoặc thứ 8 của Trần Thái Tông, là anh em cùng mẹ với Chiêu Đạo vương Trần Quang Xưởng (光昶) và Chiêu Văn vương Trần Nhật Duật. Không rõ mẹ của ba người là ai, chắc chắn không phải là Hiển Từ Thuận Thiên hoàng hậu Lý thị vì bà đã qua đời năm 1248, cách khi Ích Tắc và Nhật Duật sinh ra khoảng hơn 6 năm.


Theo Đại Việt sử ký toàn thư, Trần Ích Tắc thông minh hiếu học, thông hiểu lịch sử, lục nghệ, văn chương nhất đời, là Hoàng tử được Trần Thái Tông yêu mến nhất. Dù nghề vặt như đá cầu, đánh cờ, không nghề gì không thông thạo; từng mở học đường ở bên hữu phủ đệ, tập hợp văn sĩ bốn phương cho học tập, cấp cho ăn mặc, đào tạo thành tài như bọn Mạc Đĩnh Chi ở Bàng Hà, Bùi Phóng ở Hồng Châu v.v... gồm 20 người, đều được dùng cho đời...Đến 15 tuổi, thông minh hơn người, làu thông kinh sử và các thuật, vẫn còn có ý tranh đoạt ngôi trưởng đích. Ích Tắc đã từng gửi thư riêng cho khách buôn ở Vân Đồn xin quân Nguyên xuống phía Nam.


Năm 1267, tháng 5, vào lúc 14 tuổi ông được anh là Thánh Tông phong làm Chiêu Quốc vương [昭國王].


Khi quân Nguyên Mông sang xâm lược Việt Nam lần thứ hai (1285), ngày 15 tháng 3, Ích Tắc đem cả gia đình đi hàng giặc, được đưa về Trung Quốc và được Hốt Tất Liệt phong làm An Nam quốc vương và chờ ngày đưa trở về nước. Sau khi quân Nguyên Mông đại bại, Trần Ích Tắc ở lại Ngạc Châu (鄂州; nay thuộc tỉnh Hồ Bắc)[1], giữ chức quan Hồ Quảng bình chương chính sự, gia phong tới Ngân Thanh vinh lộc đại phu rồi Kim tử quang lộc đại phu, Nghi đồng tam tư và mất ở Trung Quốc vào mùa hè năm Thiên Lịch thứ 2 (1329) đời Nguyên Văn Tông, hưởng thọ 76 tuổi.


Năm Chí Thuận thứ nhất (1330), ông được nhà Nguyên truy tặng tước Trung Ý vương (忠意王)[1].


Vì sự phản bội này mà sau này nhà Trần đã loại Ích Tắc ra khỏi tông thất, cho đổi tên thành Ả Trần (). Việc này cũng được ghi lại trong ĐVSKTT: "Năm [1289], tháng 5, sau khi đánh thắng quân Nguyên lần thứ ba, bắt được cả một hòm biểu xin hàng. Thượng hoàng [Trần Thánh Tông] sai đốt hết đi để yên lòng những kẻ phản trắc. Chỉ có kẻ nào đầu hàng trước đây, thì dẫu bản thân ở triều đình giặc, cũng kết án vắng mặt, xử tội đi đày hoặc tử hình, tịch thu điền sản, sung công, tước bỏ quốc tính. Ích Tắc là chỗ tình thân cốt nhục, tuy trị tội cũng thế, nhưng không nỡ đổi họ xóa tên, chỉ gọi là Ả Trần, có ý chê hắn hèn nhát như đàn bà vậy. Vì thế, những ghi chép đương thời đều gọi là Ả Trần..."


Mình chép lại trên Từ điển mở chắc nhiều người đều biết, nhưng cứ chép lại biết đâu có người còn phân vân!


Mở lại sử cũ, thấy người xưa nghiêm khắc như thế nào! Ích Tắc là hoàng tử lại có tư chất chẳng tầm thường tẹo nào thế nhưng những người đứng đầu đất nước đương thời không vì tình cốt nhục mà bao che cho kẻ bán nước! Cả một hòm biểu xin hàng giặc Ích Tắc chưa kịp phi tang, dù Thượng Hoàng cho đốt để yên lòng những kẻ vì lí do nào đó mà hàng giặc nhưng sử cũ vẫn chép lại sự kiện này. Điều ấy cho ta thấy chuyện xưa không cho phép ai nhân danh sáng tạo mà đổi trắng thay đen. Còn An Tư công chúa không ai biết số phận của nàng ra sao! Còn vợ của Thoát Hoan mà sử nhà Nguyên nói đến thì phần nhiều có thể lại là con thứ của Trần Di Ái - một kẻ hàng giặc khác. Sử nhà Trần và sau đó chính sử hầu như không nhắc tới An Tư nữa! Không thấy giải thích chuyện này, nhưng ta có quyền suy luận: An Tư đã hoàn thành nhiệm vụ của mình. Tuyên dương công trạng của nàng ư? Liệu nên chăng? Cực chẳng đã mới phải làm như thế. Kẻ làm cha, người làm anh hẳn cũng đau lòng lắm, đâu có nhẹ dạ như Kim Trọng khi gặp lại Kiều hớn hở khen những lời có cánh khiến cho Thúy Kiều thấy tái tê tủi hổ!


Đặng Tiến/ Facebook ngày 10-01-2018


 


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Vũ Trọng Phụng (1912 – 13/10/1939) sống mãi trong sự nghiệp văn chương - Trần Thanh Phương 21.09.2018
Nguyễn Phúc Lộc Thành: Sự trở lại của một bản ngã - Huyền Trang 18.09.2018
Nguyễn Văn Vĩnh là ai? Câu hỏi thảng thốt đến đau lòng! - Vũ Viết Tuân 18.09.2018
Đọc "Tiểu luận và phê bình văn học" của Mai Quốc Liên - Nguyễn Văn Thức 18.09.2018
Người thông minh và người trí huệ khác nhau thư thế nào? - Tư liệu sưu tầm 17.09.2018
Cách mạng công nghiệp thứ tư - Tư liệu sưu tầm 16.09.2018
"Thi tướng" Huỳnh Văn Nghệ trong trong ký ức con trai - Tư liệu 14.09.2018
Đỗ Đức Dục – Nhà Chính trị “chọc trời khấy nước” - Kiều Mai Sơn 14.09.2018
Bức thư của một con cún - Nguyễn Quang Thiều 14.09.2018
Truy tìm xuất xứ mấy câu ca dao - Vũ Bình Lục 13.09.2018
xem thêm »