tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 30509905
Tiểu thuyết
05.12.2019
Liep Nicôlaievich Tônxtoi
Chiến tranh và Hòa bình


XII


Cũng như trong mọi gia đình thực sự là gia đình, ở Lưxy Gôrư có nhiều thế giới hoàn toàn khác nhau cùng chung sống, thế giới nào cũng giữ những đặc điểm riêng của nó, nhưng đồng thời lại nhân nhượng cho nhau, do đó mà hợp lại thành một toàn thể hài hòa. Mỗi biến cố xảy ra trong gia đình, đối với tất cả những thế giới này đều quan trọng như nhau, đều vui vẻ hay buồn rầu như nhau. Nhưng mỗi thế giới đều có những lý do của nó, hoàn toàn độc lập đối với những thế giới khác, để vui mừng hay phiền muộn về một biến cố nào đấy.


Việc Pie trở về là một biến cố quan trọng đáng mừng và mọi người đều cảm thấy như vậy.


Các gia nhân là những người xét đoán đúng đắn nhất về chủ họ, bởi vì họ không căn cứ vào những lời nói và những tình cảm chủ họ bộc lộ, mà căn cứ vào những hành động và lối sống của chủ, đều sung sướng khi thấy Pie về, vì họ biết rằng bá tước Nicôlai Ilích sẽ không đi kiểm soát điền trang ngày một nữa, ông ta sẽ vui vẻ hơn và hiền lành hơn, cũng vì nhân ngày lễ mọi người sẽ nhận được một món quà hậu hĩ.


Bọn trẻ con và các chị giữ trẻ vui mừng khi thấy Bêdukhốp trở về vì chẳng ai khéo biết cách đưa họ vào sinh hoạt chung của gia đình bằng Pie. Chỉ có chàng mới biết chơi trên đàn dương cầm cái điệu Tô-cách-lan (bài nhạc duy nhất của chàng) có thể đệm theo tất cả các điệu nhảy trên đời, như chàng thường nói và chắc chắn thế nào chàng cũng đem quà về cho mọi người.


Cậu Nicôlenca, năm nay mười lăm tuổi, một cậu bé thông minh mà gầy yếu, có bộ tóc quăn màu hung và đôi mắt rất đẹp, vui mừng bởi vì cậu Pie, như cậu thường gọi, là người được cậu say mê và tôn thờ. Không ai cố tìm cách làm cho Nicôlenca yêu mến Pie một cách đặc biệt và chỉ thỉnh thoảng cậu mới gặp Pie. Bá tước phu nhân Maria, người giáo dục cậu, tìm đủ mọi cách để làm cho cậu yêu chồng mình như mình và Nicôlenca cũng yêu chú cậu, nhưng tình yêu của cậu đối với Nicôlai thoáng có pha lẫn ý khinh thường kín đáo. Trái lại cậu tôn thờ Pie. Cậu không muốn trở thành một sĩ quan phiêu kỵ, cũng không muốn được thưởng huân chương Ghêoócghi như chú Nicôlai, cậu muốn trở thành một người học rộng thông minh và tốt bụng như cậu Pie. Trước mặt Pie, gương mặt cậu bao giờ cũng sáng ngời vì vui sướng, cậu đỏ mặt và nghẹn thở mỗi khi Pie nói với cậu. Cậu không hề bỏ qua một lời nào Pie nói ra và sau đó hoặc cùng với Đêxan hoặc một mình, cậu hồi tưởng lại từng lời nói một và tìm cách hiểu ý nghĩa những lời ấy. Quãng đời mà Pie đã trải qua, những nỗi khổ của chàng trước năm 1812 (căn cứ vào những điều nghe được, cậu đã tạo nên một hình ảnh mơ hồ và thi vị về những nỗi khổ này) những hành động mạo hiểm của chàng ở Mátxcơva, thời gian bị cầm tù, Platôn Carataiép (cậu có nghe Pie kể lại), tình yêu của chàng đối với Natasa (cậu bé cũng yêu nàng với một tình yêu đặc biệt) và nhất là tình bạn giữa chàng và công tước Anđrây, người cha mà Nicôlenca không nhớ được. Tất cả những điều đó làm cho Pie trở thành một vị anh hùng và một bậc thần thánh đối với cậu bé.


Căn cứ vào những mẩu chuyện rời rạc về cha cậu và Natasa, nỗi xúc động của Pie khi nói đến người đã khuất, vẻ trìu mến, trân trọng, sùng kính của Natasa khi nói đến cha mình, cậu bé hồi ấy mới bắt đầu hình dung được tình yêu một cách mơ hồ đã tưởng tượng ra rằng cha cậu trước kia yêu Natasa và khi lâm chung đã phó thác nàng cho bạn. Còn người cha kia mà cậu bé không nhớ rõ, đối với cậu là một vị thần mà người ta không thể nào hình dung ra được. Hễ nghĩ đến cha, Nicôlenca bao giờ cũng thấy lòng se lại và mắt cậu rơm rớm những giọt lệ buồn rầu và ngưỡng mộ, cho nên cậu bé cũng vui mừng khi thấy Pie về.


Các tân khách cũng vui mừng khi Pie về, bởi vì hễ có mặt Pie là bất cứ nhóm người nào cũng vui vẻ thân thiết với nhau hơn. Những người lớn trong nhà, không kể đến vợ chàng, đều vui mừng được gặp lại người bạn có khả năng làm cho cuộc sống của họ trở nên nhẹ nhàng và êm thấm hơn.


Các bà già hài lòng về những món quà mà chàng mang về và nhất là Natasa lại phấn chấn như cũ.


Pie cảm biết tất cả những cách nhìn khác nhau của những thế giới khác nhau kia đối với mình và sốt sắng đem lại cho mỗi người những điều họ mong đợi.


Pie, con người lơ đãng nhất, hay quên nhất đời, bây giờ đã mua tất cả những thứ ghi trong bản danh sách mà vợ chàng trao cho, không quên những điều mẹ chàng và anh vợ chàng dặn dò, kể cả việc mua áo làm quà cho bà Bêlôva và đồ chơi cho các cháu.


Trong thời gian đầu khi mới lấy vợ, chàng lấy làm lạ không hiểu tại sao vợ chàng cứ một mực dặn chàng không được quên tất cả những thứ cần phải mua và kinh ngạc thấy nàng khổ sở thật sự chỉ vì trong chuyến đi xa đầu tiên chàng đã quên hết. Nhưng về sau chàng đã quen với điều đó. Biết rằng Natasa không dặn chàng mua gì cho nàng mà chỉ dặn mua cho những người khác nếu chàng tình nguyện làm, bây giờ chàng cảm thấy một niềm thích thú không ngờ của trẻ con trong việc mua quà cho cả nhà và không bao giờ chàng quên gì hết. Chàng có bị Natasa trách chăng thì cũng chỉ vì chàng mua quá nhiều và quá đắt. Thêm vào những khuyết điểm của nàng (theo ý mọi người) hay những đức tính của nàng (theo ý chàng) là tính cẩu thả và buông lơi, Natasa bay giờ lại đâm ra hà tiện nữa.


Từ khi Pie bắt đầu sống với một gia đình đòi hỏi phải chi tiêu nhiều, chàng phải ngạc nhiên mà nhận thấy rằng mình tiêu chỉ bằng một nửa hồi trước và những công việc của mình vừa đây đang gặp khó khăn (đặc biệt là do những món nợ của người vợ trước) nay đã bắt đầu ổn dần.


Chàng tiêu ít hơn trước vì cuộc sống của chàng bây giờ đã ổn định: lối sống xa hoa tốn kém nhất, tức là lối sống có thể thay đổi từng phút một, bây giờ đã không còn, vả chăng chàng cũng không muốn sống như thế nữa. Chàng cảm thấy lối sống của mình lần này đã được quy định vĩnh viễn cho đến khi chết, chàng không tài nào thay đổi nó, cho nên lối sống của chàng bây giờ rất ít tốn kém.


Pie gương mặt tươi cười vui vẻ đang sắp xếp những vật đã mua được


- Xem này, có đẹp không! - Chàng vừa nói vừa giăng một tấm vải ra như một anh bán hàng. Natasa ngồi trước mặt chàng, tay giữ đứa con gái đầu lòng ngôi trên gối, đôi mắt sáng ngời hết nhìn chồng lại nhìn vật chàng đang phô ra cho nàng xem.


- Đây là quà cho bà Bêlôva có phải không? Tuyệt! - Nàng đưa tay mân mê tấm vải.


- Cái này chắc phải đến một rúp một thước.


Pie nói giá vải.


- Mua đắt đấy, - Natasa nói. - Thôi được, bọn trẻ con chắc bằng lòng lắm và cả mẹ nữa, kể ra anh không nên mua cho em cái này mới phải - nàng nói, nhưng không sao nén nổi một nụ cười khi ngắm một chiếc lược vàng dát ngọc trai hồi bấy giờ mới bắt đầu thành một vật thời thượng.


- Đó là vì cô Ađen cứ nài ép anh, cô ta bảo cứ mua đi, mua đi.


- Nhưng em sẽ cài lúc nào? - Natasa cài chiếc lược vào bím tóc. - Thôi để đến khi nào em dẫn Masenca vào môi trường giao tế, lúc bấy giờ có lẽ người ta sẽ cài kiểu lược này. Thôi, ta đi nào.


Thế rồi họ mang các quà biếu trước hết vào phòng trẻ con rồi vào phòng lão bá tước phu nhân.


Phu nhân đang ngồi chơi bài với Bêlôva như mọi ngày thì Pie và Natasa, tay cắp mấy gói quà, bước vào phòng khách.


Lão bá tước phu nhân đã ngoài sáu mươi tuổi, tóc đã bạc phơ, phu nhân đội một chiếc mũ chụp kết hình tổ ong trùm kín hai bên mặt. Mặt phu nhân nhăn nheo, môi trên thụt vào và cặp mắt lờ đờ.


Từ khi con trai bà và chồng nối nhau qua đời trong một khoảng thời ngắn như vậy, bá tước phu nhân cảm thấy mình bỗng dưng bị rơi lại trên thế gian này, sống không chút mục đích, không chút ý nghĩa. Phu nhân cũng vẫn ăn, uống, ngủ, thức, nhưng không phải là sống. Cuộc sống không còn đem lại cho phu nhân một ấn tượng gì nữa. Phu nhân không đòi hỏi gì ở cuộc sống ngoài sự yên tĩnh, mà sự yên tĩnh này thì chỉ có thể tìm thấy trong cõi chết. Nhưng chừng nào cái chết chưa đến, thì phu nhân vẫn còn phải sống, tức còn phải sử dụng những sức sống của mình. Ở phu nhân có thể thấy biểu hiện ở mức cao nhất cái hiện tượng mà người ta thường nhận thấy ở những đứa trẻ rất bé và những người rất già. Trong cuộc sống của phu nhân không thấy có một mục đích nào bên ngoài, mà chỉ thấy một điều rõ rệt là nhu cầu vận dụng những xu hướng và những năng lực tự nhiên của mình. Phu nhân cần ăn, ngủ, nghĩ, khóc, nói, làm việc, giận dỗi v.v... chỉ vì phu nhân có dạ dày, bộ óc, bắp thịt, dây thần kinh và gan. Phu nhân làm tất cả những điều đó mà không cần một cái gì ở ngoại giới kích thích, không phải như những người đang thời cường tráng, tức là những người không thấy ở phía sau cái mục đích họ đang đeo đuổi còn có mục đích khác mà họ không để ý, là thỏa mãn cái nhu cầu tiêu dùng những sinh lực của họ. Phu nhân nói chỉ vì về mặt sinh lý, phu nhân phải để cho phổi và lưỡi của mình hoạt động. Phu nhân khóc như một đứa trẻ chỉ vì phu nhân cần xì mũi v.v... đối với những người cường tráng là mục đích thì đối với phu nhân rõ ràng là một duyên cớ.


Chẳng hạn, mỗi buổi sáng phu nhân cảm thấy phải nổi giận, đặc biệt nếu tối qua phu nhân ăn một món ăn béo, thì phu nhân chọn ngay một duyên cớ dễ tìm nhất, đó là bệnh điếc của bà Bêlôva.


Phu nhân đang ngồi mãi ở cuối phòng bắt đầu nói khẽ với bà ta một điều gì.


- Hôm nay hình như trời ẩm hơn mọi hôm, bà à - phu nhân nói thì thầm. Thế rồi khi bà Bêlôva đáp: "Phải, họ đã đến" thì phu nhân càu nhàu, giọng cáu kỉnh.


- Điếc ơi là điếc, ngốc ơi là ngốc!


Một duyên cớ khác là thuốc lá bột để hít. Phu nhân thấy nó khi thì quá khô, khi thì quá ẩm, khi thì nghiền không nhỏ. Sau những cơn giận dữ này, mặt phu nhân ngả sang màu vàng. Những cô gái hầu phòng của phu nhân căn cứ vào những dấu hiệu chắc chắn có thể biết rõ khi nào bà Bêlôva sẽ lại điếc, thuốc lá sẽ lại ẩm và khi nào mặt phu nhân lại sẽ vàng. Cũng như phu nhân cần phải tiết bớt mật, đôi khi phu nhân cần phải vận động những năng lực tư duy còn lại của mình vì muốn thi thố trò chơi xếp bài là một duyên cớ. Khi phu nhân cần khóc thì duyên cớ lại là kỷ niệm của cố bá tước. Khi phu nhân cần lo lắng thì duyên cớ là Nicôlai và sức khỏe của chàng. Khi phu nhân cần nói những điều cay độc thì duyên cớ là bá tước phu nhân Maria, khi thì phu nhân cần vận dụng các khí quan phát âm - điều đó thường xảy ra nhất vào lúc bảy giờ sau khi nghỉ ngơi cho tiêu cơm trong gian phòng tối mờ mờ - thì duyên cớ là kể lại mãi những chuyện đã cũ rích với những thính giả không thay đổi.


Mọi người trong nhà đều hiểu tình trạng này của lão bá tước phu nhân, tuy không bao giờ họ nói ra và ai nấy đều tìm đủ mọi cách làm phu nhân thỏa mãn. Chỉ đôi khi những nụ cười cửa miệng buồn bã và những cái nhìn mà Nicôlai, Pie, Natasa và bá tước phu nhân Maria trao đổi với nhau cho thấy họ đã cùng hiểu tình trạng của phu nhân.


Nhưng những cái nhìn ấy còn nói lên một điều khác nữa: Nó nói rằng phu nhân đã làm xong nhiệm vụ của mình ở trên đời, rằng phu nhân trước kia không phải bao giờ cũng như người ra thấy phu nhân hiện nay, rằng tất cả chúng ta sẽ như phu nhân và chúng ta phải vui vẻ tự kiềm chế mình, tự thắng mình để làm vừa lòng con người mà xưa kia mình yêu, xưa kia cũng đầy sức sống như mình bây giờ, nhưng nay chỉ còn là một sinh vật thảm hại. Memento mori [1] - những cái nhìn ấy như muốn nói thế.


Ở trong nhà chỉ có những kẻ hoàn toàn độc ác, ngu xuẩn và lũ trẻ con, mới không hiểu điều đó và xa lánh phu nhân.


XIII


Khi hai vợ chồng Pie bước vào phòng khách thì bá tước phu nhân đang ở trong tình trạng thường ngày mỗi khi phu nhân đang cần phải vận dụng trí óc bằng cách xếp bài, cho nên thấy Pie đến, phu nhân bực mình vì phải xao nhãng mất sức chú ý đang tập trung vào mấy con bài. Tuy vậy, theo thói quen, phu nhân vẫn nói những lời thường nói mỗi khi Pie hay con trai trở về: "Có thế chứ, mẹ mong con mãi. Thôi cũng đội ơn Chúa" và trong khi nhận các quà tặng, phu nhân vẫn nói những câu quen thuộc khác: "Cái quí không phải là quà cáp đâu con ạ, cái quí là con đã nghĩ đến một bà già như mẹ...". Phu nhân xếp bài xong mới chú ý đến các món quà. Quà biếu gồm một cái bao đựng bài rất đẹp, một cái chén uống trà bằng sứ Xevrơ, màu xanh xám có nắp đậy, có vẽ hình cô chăn cừu và một chiếc hộp đựng thuốc lá bằng vàng có chân dung của bá tước mà Pie đã đặt một người làm chân dung thu nhỏ ở Pêtécbua làm - đã từ lâu bá tước phu nhân muốn có một chiếc hộp đựng thuốc lá như thế. Bấy giờ phu nhân chưa muốn khóc, vì vậy phu nhân nhìn bức chân dung một cách lãnh đạm và đặc biệt chú ý đến cái túi đựng bài.


- Cảm ơn con, con đã làm mẹ vui lòng - phu nhân nói, nhắc lại những câu thường ngày. - Nhưng điều đáng mừng hơn cả là con đã về đây. Nếu không thì chẳng còn ra làm sao nữa, con phải mắng vợ con mới được. Rõ thật buồn cười! Vắng con nó như điên dại. Nó không thấy gì cả, không nhớ gì cả. Này bà Anna Timôphâyepna - phu nhân nói thêm. - Bà xem cái túi bài con tôi nó mua cho tôi đẹp không này.


Bà Bêlôva khen ngợi món quà và xuýt xoa trước tấm vải Pie mua cho bà.


Pie, Natasa, Nicôlai, bá tước phu nhân Maria và Đênixốp thường cần nói với nhau những điều không thể nói trước mặt phu nhân, không phải vì họ giấu giếm gì phu nhân, nhưng vì phu nhân quá lạc hậu đối với tình hình, cho nên mỗi khi bắt đầu một câu chuyện trước mặt phu nhân họ cứ phải trả lời những câu không đâu của phu nhân và phải nhắc lại một lần nữa những điều họ đã nói với phu nhân nhiều lần: nào là người này đã chết, người kia đã lấy vợ, những điều mà phu nhân không tài nào nhớ được. Nhưng theo thường lệ, lúc uống trà họ vẫn ngồi trước ấm lò ở phòng khách và Pie trả lời những câu hỏi của phu nhân, những câu hỏi chẳng cần thiết gì đối với phu nhân mà cũng chẳng thú vị gì đối với những người khác, cho phu nhân biết rằng công tước Vaxili đã già đi, bá tước phu nhân Maria Alếchxanđrơ gửi lời thăm phu nhân và xin phu nhân đừng quên bà ta v.v...


Cái lối trò chuyện chẳng thú vị gì cho ai nhưng cần thiết ấy vẫn kéo dài suốt cả buổi dùng trà. Xung quanh cái bàn tròn đặt ấm lò, có Xônhia ngồi cạnh để rót nước, tất cả những người lớn trong gia đình đều quây quần lại. Lũ trẻ con, các gia sư và các chị giữ trẻ đã uống trà xong và có thể nghe tiếng họ nói chuyện trong gian phòng đi văng ở bên cạnh. Mỗi người đều ngồi ở chỗ thường ngày của mình. Nicôlai ngồi cạnh lò sưởi trước cái bàn nhỏ trên đấy người ta dọn trà cho chàng. Min-ca, con chó săn già, con của con Min-ca trước kia, đang nằm trên một chiếc ghế bành đặt cạnh chàng; đầu nó trắng như bông, càng làm nổi bật cặp mắt đen nhánh. Đênixốp, mái tóc quăn cũng như bộ ria mép và bộ râu má đều đã điểm bạc, mình mặc chiếc áo đuôi én của cấp tướng hở cổ đang ngồi cạnh bá tước phu nhân Maria. Pie ngồi giữa vợ và lão bá tước phu nhân. Chàng kể lại những điều mà chàng biết là phu nhân có thể thích và hiểu được. Chàng nói đến những việc ở bên ngoài, trong giới xã giao và nói dến những người cùng lứa tuổi với phu nhân, ngày xưa vốn làm thành một nhóm riêng biệt thực sự hoạt động, nhưng bấy giờ đều phân tán ở khắp nơi và cũng như phu nhân, đang sống nốt những ngày còn lại bằng cách hái những bông lúa cuối cùng mà họ đã gieo trong đời họ. Tuy vậy đối với phu nhân chính những người này, những người cùng thời với phu nhân, lại là cái thế giới duy nhất chân chính và đứng đắn. Thấy Pie phấn chấn, Natasa biết rằng cuộc hành trình của chàng rất thú vị, rằng chàng có nhiều điều muốn kể, nhưng không dám nói trước mặt phu nhân.


Đênixốp không phải là người nhà cho nên không hiểu tại sao Pie lại dè dặt và vốn là một người bất mãn với thời cuộc, chàng rất quan tâm đến những việc xảy ra ở Pêtécbua, nên cứ luôn luôn giục Pie nói đến chuyện vừa xảy ra trong trung đoàn Xêmênốpski, hoặc nói về Arắctsâyép, về hội Thánh kinh[2]. Đôi khi Pie cũng bị lôi cuốn theo và bắt đầu nói, nhưng Nicôlai và Natasa mỗi lần như thế lại kéo chàng về với sức khỏe của bá tước Ivan hay của bá tước phu nhân Maria Antônốpva.


- Này anh xem tất cả cái trò điên rồ kia, tất cả bọn Gosne[3] và Taratunôva[4] - Đênixốp hỏi - Lẽ nào cứ tiếp tục được mãi như thế?


- Tiếp tục chứ - Pie nói - còn tiếp tục mạnh hơn là khác: hội Thánh kinh bây giờ là tất cả chính phủ đấy!


- Con nói gì thế con? [5]- bá tước phu nhân hỏi khi đã uống trà xong và rõ ràng là đang muốn tìm một duyên cớ để nổi giận sau bữa ăn chiều. - Con nói gì chính phủ đấy, mẹ chẳng hiểu gì cả.


- Thế này, mẹ ạ[6] - Nicôlai nói xen vào, chàng vốn biết cách diễn đạt bất cứ ý gì bằng thứ ngôn ngữ của mẹ chàng - công tước Alếchxanđrơ Nicôlaiêvích Gôlítxưn có lập một hội. Vì vậy, người ta nói công tước rất có thế lực.


- Arắctsâyép và Gôlítxưn - Pie buột miệng nói - hiện nay là tất cả chính phủ. Chính phủ gì lại như thế! Ở đâu họ cũng thấy toàn là âm mưu, cái gì họ cũng sợ.


- Nhưng công tước Alếchxanđrơ Nicôlaiêvích thì có tội tình gì kia chứ? - Phu nhân nói. - Ông ta là một người đáng kính. Ngày trước, mẹ thường gặp ông ta ở nhà bà Maria Antônôpna - phu nhân nói giọng cáu kỉnh và càng phát cáu khi thấy mọi người im lặng, phu nhân nói tiếp - Một hội phúc âm thì có gì là tai hại kia chứ? - Phu nhân đứng dậy (mọi người cùng đứng dậy theo) và vẻ mặt nghiêm khắc, lững thững bước vào phòng đi văng ngồi bên bàn mình.


Giữa cái không khí im lặng buồn tẻ này, từ phòng bên vẳng ra những tiếng cười nói của trẻ con. Rõ ràng là có một điều gì vui xảy ra giữa bọn chúng.


- Xong rồi! Xong rồi! - Tiếng cô bé Natasa reo lên vui vẻ át hết những tiếng khác. Pie đưa mắt nhìn bá tước phu nhân, Maria và Nicôlai (chàng vẫn trông thấy Natasa) và nở một nụ cười sung sướng.


- Điệu nhạc ấy mới tuyệt trần! - Chàng nói.


- Đó là chị Anna Macarốpna đã đan xong đôi bít tất - bá tước phu nhân Maria nói.


- Ồ! Tôi phải sang xem mới được - Pie nói đoạn đứng phắt dậy. - Em có biết - chàng nói thêm và dừng lại ở cửa lớn - tại sao anh yêu thích đặc biệt điệu nhạc này không? Nó là những dấu hiệu đầu tiên báo cho anh biết rằng mọi việc đều tốt đẹp. Hôm nay trên đường về, càng về đến gần nhà anh càng sợ. Khi vào phòng ngoài anh nghe thằng Anđrusa cười vang, anh biết như thế có nghĩa là mọi việc đều yên lành.


- Tôi cũng biết cái cảm xúc ấy - Nicôlai xác nhận. Nhưng tôi không thể đến xem được vì đôi bít tất ấy là một món quà bất ngờ họ dành cho tôi đấy.


Pie bước vào phòng các con và những tiếng cười reo càng to - Nào chị Anna Macarốpna lại đây - người ta nghe tiếng Pie nói - đứng ở giữa phòng và nghe tôi hô: một, hai... và khi nào tôi nói: ba... Con thì đứng đấy, còn chú này thì ba bế nào. Đồng ý chứ. Một, hai... - Pie nói. Một phút yên lặng... ba! - và những tiếng reo vui hân hoan của lũ trẻ vang dội cả gian phòng.


- Hai chiếc, hai chiếc! - Bọn trẻ reo lên.


Đó là hai chiếc tất mà Anna Macarốpna đã đan cùng một lúc theo một bí quyết mà chỉ một mình cô ta biết được và bao giờ cô ta cũng rút chiếc này từ chiếc kia ra trước mặt bọn trẻ một cách trang trọng khi đã đan xong.


XIV


Lát sau lũ trẻ vào chào để đi ngủ. Sau khi chúng hôn tất cả mọi người, các gia sư và các chị giữ trẻ cúi chào rồi dẫn chúng đi. Riêng Đêxan và cậu học trò của ông ta ở lại. Người gia sư thì thầm bảo cậu học trò đi xuống nhà.


- Không, ông Đêxan ạ,tôi sẽ xin phép cô tôi cho tôi ở lại [7] - Nicôlai Bôncônski cũng thì thầm đáp.


- Cô ơi[8], cô cho cháu ở lại - Nicôlenca đến gần cô nói. Khuôn mặt của cậu lộ vẻ cầu khẩn, xúc động và hân hoan. Bá tước phu nhân Maria nhìn cậu và quay về phía Pie.


- Mỗi khi có cậu ở đây là nó không tài nào dứt ra được... - nàng nói với chàng.


- Chốc nữa tôi sẽ đưa cháu lại cho ông. Ông Đêxan ạ, chào ông[9] - Pier nói, bắt tay người gia sư Thụy Sĩ và mỉm cười nói với Nicôlenca - Chúng ta đã lâu chưa được gặp nhau nhỉ... Này chị Maria, độ này cháu nó bắt đầu giống anh ấy quá - chàng nói thêm với bá tước phu nhân Maria.


- Giống ba cháu à? - Cậu bé hỏi, mặt bỗng đỏ bừng và ngước đôi mắt sùng mộ sáng long lanh lên nhìn Pie. Pie gật đầu đáp lại, đoạn tiếp tục câu chuyện bị lũ trẻ làm gián đoạn. Bá tước phu nhân Maria đang ngồi thêu trên khung. Natasa nhìn chồng không rời mắt. Nicôlai và Đênixốp sai lấy tẩu thuốc, vừa hỏi chuyện Pie vừa hút thuốc và đón lấy những chén trà ở tay Xônhia mệt mỏi nhưng kiên nhẫn ngồi cạnh ấm lò. Cậu bé ốm yếu, tóc quăn, mắt sáng, ngồi trong một góc phòng không ai để ý đến, mái tóc quăn trên cái cổ mảnh khảnh nhô ra ngoài chiếc áo cổ bẻ quay về phía Pie. Chốc chốc cậu lại nhổm lên nói lẩm bẩm điều gì một mình, hẳn là đang có một cảm xúc mới mẻ và mãnh liệt.


Câu chuyện xoay quanh những tin kháo vặt truyền đi từ những giới cao cấp trong chính phủ mà phần đông thường coi như những vấn đề quan trọng về nội chính. Đênixốp vốn bất mãn với chính phủ vì lận đận trên bước đường công danh, khoái trá lắng nghe tất cả những chuyện ngu xuẩn mà chàng cho là hiện nay người ta đang làm ở Pêtécbua và bình luận những câu chuyện của Pie với những lời nhận xét táo bạo và gay gắt.


- Ngày trước thì phải là người Đức mới được, còn bây giờ thì phải khiêu vũ với bà Tatarinôva và bà Cruýtnét[10] phải đọc Ecácstơhaoden[11] và đồng bọn. Quả thật tôi muốn thả anh chàng hảo hán Bônapac của chúng ta ra một lần nữa, hắn sẽ biết cách trừ khử hết những trò ngu xuẩn kia. Tôi muốn hỏi, giao trung đoàn Xêmênốpski cho cái tên lính Svác[12] chỉ huy thì còn ra cái thể thống gì nữa - chàng quát lên,


Nicôlai tuy không muốn cho rằng mọi việc đều xấu xa như Đênixốp nghĩ, nhưng vẫn cho rằng việc phê bình chính phủ là một việc rất hệ trọng và đáng làm. Chàng cho rằng việc A được bổ nhiệm làm tổng trưởng bộ nào đó, còn B được bổ làm tổng đốc tỉnh nào đó, việc nhà vua nói thế này, còn ông tổng trưởng nói thế kia là những việc rất quan trọng. Chàng cho rằng mình cần phải để ý đến những việc ấy bèn hỏi Pie. Câu chuyện nở ra quanh những câu hỏi của hai người không vượt ra ngoài phạm vi tính chất thông thường của những câu chuyện kháo vặt của giới cao cấp trong chính phủ.


Nhưng Natasa vốn biết tất cả những thái độ và những ý nghĩ của chồng, thấy rằng Pie đã từ lâu muốn kéo câu chuyện sang một hướng khác và nói rõ cái ý nghĩ thầm kín mà chàng đã đi Pêtécbua để bàn bạc với người bạn mới là công tước Phêôđô[13] nhưng chàng vẫn chưa thực hiện được ý muốn đó, nên nàng bèn viện trợ chàng bằng cách hỏi xem câu chuyện của chàng với công tước Phêôđo đã đến đâu rồi.


- Việc gì thế? - Nicôlai hỏi.


- Thì chung quy cũng vẫn một việc ấy - Pie nói, mắt nhìn quanh - Mọi người đều thấy rằng tình thế đã hỏng bét, đến nỗi không thể nào để yên như thế này được nữa và nhiệm vụ của tất cả những người chính trực là phải ra sức chống lại.


- Những người chính trực có thể làm gì nào? - Nicôlai nói, mày hơi cau lại. - Người ta có thể làm những gì nào?


- Đây này...


- Chúng ta vào thư phòng đi - Nicôlai nói.


Natasa, từ lâu đã đoán biết rằng người ta sắp đến tìm nàng vào cho con bú, nghe tiếng gọi của u già liền đi về phòng các con. Bá tước phu nhân Maria cũng đi theo. Nhóm đàn ông vào thư phòng, Nicôlenca Bôncônski cũng lẻn vào theo mà Pie không biết và ngồi trong bóng tối, cạnh cửa sổ bên bàn làm việc.


- Thế cậu tính làm gì? – Đênixốp hỏi.


- Lúc nào cũng toàn những ảo tưởng - Nicôlai nói.


- Đây này - Pie bắt đầu nói, không ngồi xuống ghế, mà khi thì đi đi lại lại trong phòng, khi thì đứng lại, nói lúng búng và giơ tay khua lia lịa - Đây, tình hình ở Petecbua là như sau: hoàng đế không thiết gì đến chính sự. Ngài hoàn toàn chìm đắm vào cái chủ nghĩa thần bí kia (ngày nay Pie không thể dung thứ cho người nào theo chủ nghĩa thần bí). Ngài chỉ lo tìm sự yên tĩnh và chỉ có những bọn không có đức tin mà cũng không có pháp luật [14] mới đưa lại cho ngài được sự yên tĩnh ấy, bọn này chặn đứng và bóp chết tất cả: bọn Macnítski, Arắctsâyép và cả lũ chúng nó [15] - chàng quay sang nói với Nicôlai: - Anh cũng phải đồng ý rằng nếu anh không tự lấy công việc điền trang mà chỉ muốn được yên thân, thì tên quản lý của anh càng tàn nhẫn bao nhiêu thì anh sẽ càng mau đạt mục đích bấy nhiêu.


- Nhưng cậu nói thế để đi đến đâu mới được chứ? - Nicôlai hỏi.


- Ấy, thế rồi tất cả sẽ sụp đổ. Ở các tòa án thì trộm cắp, trong quân đội thì chỉ có roi vọt, nào luyện tập ắc ê, nào di trú quân sự - người ta làm khổ dân, người ta bóp nghẹt giáo dục. Tất cả những cái gì trẻ trung, chính trực đều bị tiêu diệt! Mọi người đều thấy rằng không thể cứ để yên thế này được. Sợi dây đã quá căng và thế nào cũng đứt - Pie nói (như xưa nay người ta vẫn nói khi nhìn vào hành động của bất kỳ chính phủ nào, từ khi có chính phủ cho đến nay) - Ở Pêtécbua, tôi chỉ nói với họ một điều.


- Nói với ai? - Đênixốp hỏi.


- Anh biết là nói với ai rồi - Pie, mắt nhìn gườm gườm một cách đầy ý nghĩa - nói với công tước Phêôđô và tất cả những người khác. - Khuyến khích việc truyền bá giáo dục và các tổ chức từ thiện, dĩ nhiên là rất tốt. Đó là một mục đích rất hay. Nhưng trong tình hình hiện nay cần làm những việc khác nữa.


Ngay lúc đó, Nicôlai nhận thấy thằng cháu trai của chàng có mặt trong phòng. Gương mặt chàng sa sầm lại, chàng đến cạnh nó nói:


- Mày ngồi làm gì ở đây?


- Sao thế? Cứ để mặc nó.- Pie nắm lấy tay cánh tay Nicôlai nói tiếp. - Tôi bảo họ: làm như thế còn quá ít, bây giờ cần làm những việc khác nữa. Trong khi người ta đứng chờ cho sợi dây quá căng thẳng ấy đứt, trong khi mọi người cứ đợi cuộc chính biến tất yếu ấy xảy ra, chúng ta cần phải nắm tay nhau thật chặt, càng đông càng tốt, để chống lại mối tai họa chung. Tất cả những cái gì trẻ trung và khỏe mạnh đều bị lôi cuốn vào đấy và bị hủ hóa. Người thì bị đàn bà làm hư hỏng, người thì bị vinh hoa hay tiền bạc cám dỗ và chuyển sang phe bên kia. Những con người độc lập, tự do như tôi và anh bây giờ chẳng còn ai. Tôi nói: hãy mở rộng phạm vi của hội, khẩu hiệu[16] của anh sẽ không phải là chỉ đạo đức mà còn là ý chí độc lập và hành động.


Nicôlai rời đứa cháu trai, giận dữ đẩy chiếc ghế bành lại, ngồi vào ghế và trong khi nghe Pie nói chàng bất giác ho húng hắng, mặt mỗi lúc một sa sầm xuống.


- Được, nhưng hành động nhằm mục đích gì kia chứ? - Chàng quát lên. - Còn thái độ của anh đối với chính phủ như thế nào?


- Thì đây! Thái độ hợp tác. Hội này có thể không phải là hội kín nếu như chính phủ cho phép. Không những nó không chống đối chính phủ, mà còn là hội của những người bảo thủ chân chính. Đó là hội của những người chính nhân quân tử theo ý nghĩa toàn vẹn của danh từ này. Chúng tôi chỉ muốn làm sao cho Pugátsốp[17] đừng đến giết con tôi và con anh và Arắctsâyép đừng đưa tôi đến một nơi di trú quân sự. Vì vậy mà chúng tôi nắm tay nhau với mục đích duy nhất là hạnh phúc và an ninh chung.


- Được, nhưng đó là một hội kín, tức là một đoàn thể thù địch và tai hại, chỉ có thể gây những cái ác.


- Tại sao lại thế? Hội Tughenbun[18], cái hội đã cứu châu Âu (lúc bấy giờ người ta vẫn nghĩ rằng chính nước Nga đã cứu châu Âu) có gây nên điều gì có hại đâu? Hội Tughenbun là một hội đạo đức: nó chủ trương bác ái, tương trợ, đó là những điều Chúa Cơ Đốc đã từng thuyết giáo trên cây thánh giá...


Giữa câu chuyện, Natasa bước vào phòng, ngắm chồng vui sướng. Nàng vui sướng không phải vì những điều chàng đang nói. Thậm chí nàng cũng không quan tâm đến nữa vì nàng cho rằng tất cả những điều đó đều hết sức đơn giản và nàng đã biết từ lâu (nàng có cảm giác như vậy vì nàng đã biết rõ hết cái cội nguồn của nó, tức là tâm hồn Pie), nhưng nàng vui sướng khi thấy vẻ phấn chấn, say sưa của chàng.


Cậu bé có cái cổ mảnh khảnh lộ ra ngoài chiếc cổ bẻ bị mọi người quên khuấy đi, còn nhìn Pie một cách hân hoan sung sướng hơn nữa. Mỗi lời nói của Pie đều làm cậu bừng cháy, và trong khi xúc động, ngón tay của cậu bất giác bẻ vụn những thỏi xi và những cây bút lông ngỗng đặt trên bàn làm việc của chú Nicôlai vừa đúng tầm tay cậu.


- Hoàn toàn không phải như cậu tưởng đâu, còn cái Tughenbun của Đức ngày trước và ý kiến của tôi thì như thế này...


- Thôi đi anh - Đênixốp nói oang oang, giọng dứt khoát - cái Tughenbun chỉ tốt cho bọn ngốn xúc xích[19] mà thôi. Tôi chẳng hiểu gì cái trò ấy hết, thậm chí tôi không phát âm được cái chữ đó nữa. - Mọi việc đều hỏng bét, mọi việc đều tệ lậu. Cái đó thì tôi đồng ý, nhưng cái Tughenbun thì tôi không hiểu được và nếu không bằng lòng thì bun[20] một trận, thế mới xong! Được như thế tôi sẵn sàng theo cậu[21] - Pie mỉm cười, Natasa cũng cười theo, nhưng Nicôlai thì lại càng cau mày và bắt đầu chứng minh cho Pie thấy rằng sẽ không có chính biến gì hết và tất cả các nguy cơ mà chàng nói đều chỉ có ở trong tưởng tượng của chàng mà thôi. Pie chứng minh ngược lại và vì chàng thông minh hơn và tế nhị hơn nên Nicôlai lại cảm thấy mình lâm vào thế bí. Điều đó càng làm cho chàng phát cáu vì trong thâm tâm không phải lý luận mà do một cái gì còn mạnh hơn lý luận, chàng biết rằng những ý kiến của mình nhất định là đúng.


- Tôi nói với cậu thế này nhé - chàng đứng dậy nói, tay bứt rứt cố đặt cái tẩu vào một góc nhưng không được, cuối cùng phải vứt nó đi. - Tôi không đủ sức chứng minh cho cậu thấy được. Cậu nói rằng ở nước ta mọi việc đều xấu xa và sẽ có chính biến, còn tôi thì tôi không thấy thế, nhưng cậu có nói lời thề là một trò ước định, tôi xin nói với cậu về việc đó: cậu là người bạn tốt nhất của tôi, cậu cũng biết đấy, nhưng nếu cậu lập một hội kín và bắt đầu chống lại chính phủ thì dù đó là chính phủ nào đi nữa, tôi biết rằng bổn phận của tôi cũng vẫn là phục tùng chính phủ. Và nếu bây giờ Arắctsâyép ra lệnh cho tôi mang một kỵ đội đến chém xả vào các cậu thì tôi sẽ đi ngay không đắn đo một phút nào. Cậu muốn cho tôi là người như thế nào, cái đó tùy cậu.


 (còn tiếp)


Nguồn: Chiến tranh và Hòa bình, tập 3. Tiểu thuyết sử thi của L. N. Tônxtôi. Bộ mi, NXB Văn hc, 1-2007. Triu Xuân biên tp. In theo ln xut bn đu tiên tại Vit Nam năm 1961 và 1962 ca Nhà xut bn Văn hóa, tin thân ca NXBn hc. Nhng người dch: Cao Xuân Ho, Nh Thành, Trường Xuyên (tc Cao Xuân Huy) và Hoàng Thiếu Sơn.


www.trieuxuan.info


 







[1] Hãy nhớ cái chết (tiếng Latinh).




[2] Một tổ chức phản động do A.N. Gôlítxưn cầm đầu và được Alếchxanđrơ đệ nhất bảo trợ, gồm có những quan chức cao cấp và giáo sĩ thành lập ở Pêtécbua năm 1803, chủ trương truyền bá kinh Thánh.




[3] Người Đức, năm 1820 được bầu làm giám đốc hội Thánh kinh.




[4] Người thành lập một giáo phái thần bí.




[5] Mon cher armi.




[6] Maman




[7] Non, monsieur Dessales, je demanderai à mà tante de rester.




[8] Ma tante.




[9] Je vous le ramènerai tout à l’heure, Dessales, bonsoir.




[10] Bà thầy bói đã có thời rất ảnh hưởng đối với Alếchxanđrơ đệ nhất.




[11] Nhà văn thần bí người Đức (1752 – 1803).




[12] Một người tay chân của Arắctsâyép đã đưa vào quân đội một chế độ kỷ luật roi vọt hà khắc, gây nên những phản ứng dữ dội trong trung đoàn Xêmênốpski.




[13] Một người cầm đầu phái quý tộc tiến bộ sau này sẽ làm chủ cuộc khởi nghĩa Tháng Chạp. Như ta đã biết (xem lới giới thiệu) ý định ban đầu của Tônxtôi là kể lại quá trình hình thành tư tưởng của một người Tháng Chạp - Pie Bêdukhốp.




[14] Sans foi ni loi.




[15] Tutti quanti.




[16] Mot d’ordre.




[17] Một lãnh tụ nông dân khởi nghĩa chống lại Sa hoàng và giai cấp quý tộc (1726 – 1775).




[18] Teghenbun (Đạo đức đồng minh). Hội của Đức thành lập vào năm 1808 bị Napôlêông giải tán năm 1810, đã được lập lại khi Napôlêông bị truất ngôi.




[19] Tức người Đức.




[20] Bund: tiếng Đức có nghĩa là đồng minh, còn bunt tiếng Nga là nổi loạn, khởi nghĩa (hai chữ đều phát âm là “bunt”).




[21] Je suis votre homme.




Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
37.
38.
39.
40.
41.
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.
51.
52.
53.
54.
55.
56.
57.
58.
59.
60.
61.Phần Thứ Mười một
62.
63.
64.
65.
66.
67.
68.
69.
70.
71.
72.
73.
74.
75.
76.
77.
78.
79.
80.
81.Phần Thứ tám
82.
83.
84.Phần Thứ sáu
85.Lời Người biên tập và Lời Giới thiệu của Cao Xuân Hạo
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Tiêu sơn tráng sĩ - Khái Hưng 10.12.2019
Hiểm họa sắc vàng - Vlastimil Podracký 10.12.2019
Sodoma & Gomora - Vlastimil Podracký 10.12.2019
Cơ may thứ hai - Constant Virgil Gheorghiu 07.12.2019
Nhân mạng cuối cùng và đồng loại - Vlastimil Podracký 07.12.2019
Trăm năm cô đơn - Gabriel Garcia Marquez 06.12.2019
Ông cố vấn - Hữu Mai 05.12.2019
Trên sa mạc và trong rừng thẳm - Henryk Sienkiewicz 05.12.2019
Chiến tranh và Hòa bình - Liep Nicôlaievich Tônxtoi 05.12.2019
Đường công danh của Nikodema Dyzmy - TADEUSZ DOLEGA - Mostowicz 02.12.2019
xem thêm »