tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 30515794
Tiểu thuyết
14.04.2016
A. Dumas
Hai mươi năm sau



Người thợ đào hầm tiếp tục công việc này một lát nữa và người ta cảm thấy nó không ngừng nhích gần lại. Chợt một tiếng động bất ngờ vang lên trong hành lang. Aramix vờ lấy que cời than và yêu cầu ngừng việc.


Tiếng động ấy đến gần và nghe rõ là tiếng những bước chân đều đặn. Bốn người đứng im lặng và chằm chằm nhìn ra cửa. Cánh cửa mở ra từ từ và trang trọng.


Lính thị vệ dàn thành hàng rào trong gian phòng ở phía trước phòng vua. Một ủy viên của Nghị viện vận y phục đen và đầy vẻ trịnh trọng báo điềm gở bước vào, chào vua và mở một tờ chiếu ra đọc cho ông nghe bản phán quyết như người ta thường làm đối với tội phạm sắp bước lên đoạn đầu đài.


-  Thế này là thế nào? – Aramix hỏi Juxơn.


Juxơn ra hiệu như nói rằng ông cũng hoàn toàn mù tịt như anh.


Với vẻ xúc động chỉ riêng Juxơn và Aramix cảm nhận thấy, vua hỏi:


-  Việc ấy thi hành hôm nay à?


-  Ngài không được báo trước là làm sáng nay ư? – Người mặc áo đen hỏi lại.


Vua nói:  


-  Thế ta phải chết như một kẻ thường phạm do tay đao phủ Luân Đôn hay sao?


-  Thưa ngài, -  vị ủy viên Nghị viện đáp, -  đao phủ Luân Đôn biến mất, nhưng một người khác xin thay thế. Như vậy là việc hành quyết chỉ bị chậm lại trong khoảng thời gian ngài yêu cầu để sắp xếp những công việc vật chất và tinh thần mà thôi.


Một chút mồ hôi lấm tấm ở chân tóc là dấu hiệu xúc động duy nhất của Saclơ khi nghe tin ấy.


Còn Aramix thì tái nhợt hẳn. Tim anh ngừng đập. Anh nhắm mắt lại và vịn tay lên bàn. Nhìn thấy nỗi đau đớn sâu sắc ấy, Saclơ như quên bẵng nỗi đau của mình. Ông đến cạnh Aramix, nắm lấy tay anh. Với một nụ cười dịu dàng và buồn bã, ông nói:


-  Bạn ơi! hãy can đảm lên nào!


Rồi quay về phía ủy viên ông nói:


-  Tôi đã sẵn sàng ông ạ. Ông thấy đấy, tôi chỉ mong muốn hai điều và nó cũng chẳng làm các ông chậm trễ bao nhiêu đâu: một là nhận lễ ban thánh thể; hai là ôm hôn các con tôi và nói với chúng nó lời vĩnh biệt cuối cùng. Chẳng hay có được phép không?


-  Thưa ngài, được ạ, -  vị ủy viên Nghị viện đáp.


Và ông đi ra.


Aramix hồi tỉnh lại, bấm móng tay vào thịt mình, một tiếng rên rền rĩ thoát ra từ lồng ngực anh. Anh nắm lấy tay Juxơn và kêu lên:


-  Ôi! Thưa đức ông, Chúa ở đâu? Chúa ở đâu?


-  Con ơi, -  giám mục đĩnh đạc nói, -  con không trông thấy Chúa đâu, bởi vì những dục vọng của cõi trần che khuất Chúa.


-  Con ơi, -  vua bảo Aramix, -  con đừng buồn phiền làm chi. Con hỏi Chúa làm gì ư? Chúa minh giám lòng tận tụy của con và việc tuẫn tử của ta; hãy tin rằng cả hai điều ấy đều sẽ được ân thưởng. Vậy thì hãy cáo buộc những con người chứ không phải Chúa về những việc đã xảy ra. Chính là những con người làm cho con phải khóc.


-  Vâng, thưa Hoàng thượng, ngài nói đúng, -  Aramix đáp. – Chính là những con người mà tôi phải khủng bố.


Vua quỳ xuống và bảo Juxơn:


-  Juxơn, hãy ngồi xuống. Bây giờ chỉ còn có việc ông nghe tôi và tôi xưng tội với ông.


Thấy Aramix hoàn toàn rút lui, ông nói:


-  Ông cứ ở lại. Pary cứ ở lại. Trong việc bí mật của việc sám hối, ta cũng chẳng có gì mà không thể nói trước mặt mọi người, các bạn cứ ở lại; và ta chỉ tiếc có một điều là tất cả thiên hạ không được nghe ta nói như các bạn và cùng với các bạn.


Juxơn ngồi xuống, và vua quỳ trước mặt ông ta như kẻ kính cẩn nhất trong các tín đồ, bắt đầu việc xưng tội.


 


                                         70. HÃY NHỚ LẤY


 


Xưng tội xong, Saclơ nhận lễ ban thánh thể rồi xin được gặp con cái. Chuông điểm mười giờ; theo vua nói, như vậy chẳng phải là chậm trễ gì lắm.


Trong khi ấy, dân chúng đã sẵn sàng. Họ biết rằng việc hành quyết ấn định vào lúc mười giờ nên ùn ùn kéo đến những phố giáp hoàng cung và nhà vua bắt đầu phân biệt được cái tiếng ồn xa xăm kia của sóng biển và đám đông, một đằng do bão tố, một đằng do ham mê khuấy động.


Con cái của vua tới; trước tiên là công chúa Saclôt, rồi công tước đờ Glôxextơ, nghĩa là một thiếu nữ tóc hoe vàng, mắt đẫm lệ, rồi một cậu bé độ tám chín tuổi mắt ráo hoảnh, môi dưới bĩu ra một cách khinh khi biểu hiện niềm kiêu hãnh chớm nở. Cậu bé đã khóc suốt đêm qua, nhưng trước mặt đám người này cậu không khóc.


Saclơ cảm thấy trái tim mình tan ra khi trông thấy hai đứa con mà ông không gặp từ hai năm rồi và chỉ được gặp lại vào lúc chết. Một giọt lệ rưng rưng trên khóe mắt, ông vội quay đi để chùi, vì ông muốn tỏ ra mạnh mẽ trước những kẻ mà ông để lại cho một di sản thật nặng nề tai họa và đau thương.


Thoạt tiên ông nói với con gái. Kéo con vào lòng ông nhắc nhủ con về lòng sùng đạo, sự nhẫn nhục và tình yêu thương cha mẹ. Rồi ông bế cậu công tước nhỏ đờ Glôxextơ đặt lên đùi mình để có thể ôm ghì vào lòng và hôn lên mặt nó. Ông nói:


-  Con trai của ta ơi, khi đi tới đây con gặp rất nhiều người ở ngoài phố và trong các hành lang; những người ấy sắp chặt đầu cha con, con chớ bao giờ quên điều đó. Có thể một ngày kia, thấy con ở gần và có con ở trong tay, họ muốn đưa con lên làm vua mà khước từ hoàng tử đờ Galơ hoặc quận công đ’Ioóc là những anh lớn của con, một người đang ở Pháp, một người không rõ ở đâu. Nhưng con không là vua đâu con trai ạ, và con chỉ có thể làm vua bằng cái chết của các anh con. Con hãy thề với ta rằng con chớ để người ta đặt vương miện lên đầu con mà không có quyền hợp pháp thừa kế. Vì rằng, con hãy nghe cho kỹ nhé, nếu con làm như vậy, thì một ngày kia người ta sẽ chặt bỏ cả đầu lẫn vương miện, và lúc ấy con sẽ chẳng thể chết một cách bình thản và không ân hận như ta chết hôm nay. Con trai ta hãy thề đi.


Cậu bé giơ bàn tay nhỏ xíu trong lòng bàn tay cha và nói:


-  Thưa Hoàng thượng, con thề với ngài rằng...


Saclơ ngắt lời:


-  Hăngri, hãy gọi ta là cha con.


-  Thưa cha, -  cậu bé nói lại, -  con xin thề với cha rằng người ta sẽ giết chết con trước khi con lên làm vua.


-  Tốt lắm, con ạ, -  Saclơ nói:  -  Bây giờ con hãy ôm hôn cha, cả Saclôt nữa, và đừng quên cha nhé.


-  Ồ! Không, không bao giờ! – Hai đứa trẻ kêu lên và quàng những cánh tay trần quanh cổ cha.


-  Vĩnh biệt, -  Saclơ nói, -  vĩnh biệt các con. Juxơn hãy dẫn chúng nó đi, nước mắt của chúng nó sẽ tước mất của ta lòng can đảm đi đến cái chết.


Juxơn gỡ hai đứa trẻ khỏi tay cha chúng và giao chúng cho những người đã đưa chúng đến.


Cánh cửa mở ra sau lưng họ và mọi người có thể vào.


Thấy mình lẻ loi giữa đám lính gác đông đảo và những kẻ tò mò bắt đầu ùa vào trong phòng, vua chợt nhớ rằng bá tước đờ La Pherơ ở rất gần đây, ngay dưới sàn nhà, không trông thấy ông và lúc nào cũng mong gặp ông.


Ông sợ rằng một tiếng động nhỏ nhất cũng sẽ được coi như một ám hiệu cho Atôx, và nếu lại tiếp tục làm việc anh sẽ tự làm lộ mình. Cho nên ông giả vờ yên lặng và do đó giữ được mọi người trong trạng thái nghỉ ngơi.


Vua đoán không sai. Atôx đang ở dưới sàn nhà; anh nghe ngóng và thất vọng vì không nghe thấy ám hiệu. Đôi lần sốt ruột quá anh cuốc vào đá, nhưng sợ bị nghe thấy anh lại thôi ngay.


Tình trạng im lặng khủng khiếp ấy kéo dài hai tiếng đồng hồ. Một sự im lặng chết chóc ngự trị ngay trong căn phòng vua.


Atôx quyết định đi tìm nguyên nhân của sự yên tĩnh câm lặng và ảm đạm ấy, nó chỉ bị khuấy động bởi tiếng ồn ào không dứt của đám đông. Anh vạch tấm rèm che khuất lỗ thủng ở tường và đi xuống tầng một của đoạn đầu đài. Trên đầu anh cách không đầy một gang tay là tấm sàn gỗ dựng đoạn đầu đài.


Tiếng động cho đến lúc đó nghe chỉ ầm ĩ bây giờ ồn ào huyên náo hẳn lên và có vẻ hăm dọa khiến anh giật nảy người lên vì kinh hãi. Anh đi đến sát mép đoạn đầu đài, hé mở tấm nỉ đen ở ngang tầm mắt và trông thấy những kỵ binh dồn đến chỗ bộ máy khủng khiếp. Bên ngoài đám kỵ binh là một hàng kích thủ, ngoài hàng kích thủ là ngự lâm quân và ngoài ngự lâm quân là những hàng đầu tiên của đám dân chúng họ giống như một đại dương ảm đạm đang sôi sục và gầm gào.


Còn run rẩy hơn cả tấm vải anh đang vò trong tay, Atôx tự nhủ thầm:


-  Chuyện gì xảy ra thế? Dân chúng chen chúc xô đẩy nhau, lính tráng lăm lăm vũ khí, và giữa đám khán giả đang dán mắt về phía cửa sổ, ta nom thấy đ’Actanhăng! Hắn đợi gì. Hắn nhìn gì! Lạy Chúa! Có lẽ họ để xổng tên đao phủ rồi ư?


Bỗng nhiên trên quảng trường vang lên tiếng trống lục bục và buồn thảm. Những bước chân nặng nề và kéo dài vang trên đầu anh. Có một cái gì tựa như một đám rước lớn đang dẫm đạp lên các sàn của tòa Đại sảnh trắng, rồi chợt anh nghe thấy chính những tấm ván của đoạn đầu đài kêu cót két. Anh đưa mắt lần cuối nhìn quảng trường và vẻ mặt của các người xem nói cho anh biết rõ cái điều mà một niềm hi vọng cuối cùng còn rớt lại trong lòng anh đã ngăn không đoán ra.


Tiếng ồn ào ở quảng trường đã tắt hẳn. Tất cả mọi con mắt đều dán chặt về phía cửa sổ tòa Đại sảnh trắng; những cái miệng hé mở và hơi thở ngưng lại chỉ rõ sự chờ đợi một cảnh tượng hãi hùng.


Tiếng bước chân mà khi ngồi ở dưới gian phòng vua Atôx đã nghe thấy bây giờ lại vang trên đầu anh và sàn đoạn đầu đài võng xuống dưới sức nặng đến nỗi những tấm ván gần chạm đầu người quý tộc khốn khổ. Đúng là có hai hàng lính đến chiếm chỗ.


Cùng lúc ấy một giọng nói rất quen thuộc với Atôx, một giọng nói cao quý thốt ra ở trên đầu anh:  


-  Thưa ông đại tá, tôi muốn nói với dân chúng.


Atôx rợn cả người, đúng là vua đang nói trên đoạn đầu đài.


Quả thật sau khi uống vài ngụm rượu vang và nhả một mẩu bánh, Saclơ mệt mỏi vì đợi chờ cái chết, đột nhiên quyết định đi tới đón nó và ra hiệu tiến bước.


Người ta bèn mở toang hai cánh cửa sổ trông ra quảng trường và dân chúng có thể nhìn thấy từ cuối phòng thoạt tiên một người trùm kín mặt lặng lẽ tiến ra, tay cầm một cây rìu khiến người ta nhận ra ngay là đao phủ. Người ấy đến gần cái thớt và đặt rìu lên đó.


Đó là tiếng động đầu tiên mà Atôx nghe thấy.


Rồi tiếp sau người ấy, Saclơ Xtiuôt chắc là tái nhợt nhưng bình thản và chững chạc bước đi giữa hai linh mục, theo sau có mấy sĩ quan cao cấp đến chủ tọa cuộc hành hình và hai hàng lính kích thủ đi hộ tống xếp hàng ở hai bên đoạn đầu đài.


Sự xuất hiện của người bịt mặt gây nên tiếng xì xào bàn tán kéo dài. Ai nấy đều tò mò muốn biết gã đao phủ lạ kia là ai mà có mặt đến là kịp thời để cho cái cảnh tượng khủng khiếp đã hứa hẹn với dân chúng được diễn ra trong khi mọi người đã tưởng rằng nó sẽ bị hoãn đến ngày mai. Cho nên ai nấy đều hau háu nhìn hắn, nhưng chỉ có thể thấy đó là một người tầm thước vận toàn đồ đen và có vẻ đã đứng tuổi vì chòm râu hoa râm thò ra một chút dưới tấm vải che mặt.


Nhưng khi nhìn thấy vua thật là bình tĩnh, thật là cao quý, thật là đường hoàng, dân chúng lập tức im lặng nên ai nấy đều nghe rõ nguyện vọng mà vua mới nêu ra là được nói với dân chúng.


Chắc là yêu cầu ấy đã được đáp lại bởi một dấu hiệu đồng ý, cho nên bằng một giọng đĩnh đạc và âm vang nó rung động cho đến tận đáy lòng Atôx, vua bắt đầu nói.


Ông giải thích cách cư xử của mình với dân chúng và đưa ra cho họ những lời khuyên răn vì lợi ích của nước Anh.


-  Chao ôi, -  Atôx tự nhủ thầm, -  có thể nào mà ta lại nghe thấy và trông thấy những điều ta đang nghe và trông kia ư? Có thể nào mà Chúa lại bỏ rơi kẻ đại diện của mình ở trên mặt đất này đến nỗi để nó chết một cách thê thảm, ê chề như vậy?... Còn ta thì không được trông thấy vua! và không được nói với vua lời vĩnh biệt.


Một tiếng động tựa như cái công cụ chết người động đậy trên tấm thớt vang lên.


Vua ngừng lời rồi bảo:


-  Đừng đụng đến cái rìu.


Rồi ông tiếp tục bài diễn văn.


Bài diễn văn kết thúc, một sự im lặng băng giá trùm lên đầu Atôx. Anh đặt tay lên trán và thấy mồ hôi chảy ròng ròng mặc dù trời lạnh.


Sự im lặng đó chỉ rõ những việc sửa soạn cuối cùng.


Kết thúc bài diễn văn, vua lướt trên đám dân chúng một cái nhìn đầy lòng khoan dung. Và tháo tấm huân chương đang đeo, vẫn là tấm kim cương mà hoàng hậu gửi đến, Saclơ trao cho vị linh mục đi theo Juxơn. Rồi rút trong ngực cây thánh giá cũng bằng kim cương và cũng do Hăngriét gửi đến, ông nói với linh mục:


-  Này ông, tôi sẽ giữ cây thánh giá này trong tay cho đến phút cuối cùng; ông hãy cầm lấy nó sau khi tôi chết.


-  Vâng, thưa Hoàng thượng.


Tiếng nói ấy Atôx nhận ra là của Aramix.


Cho đến lúc ấy Saclơ vẫn đội mũ. Ông bỏ mũ ra và ném sang bên cạnh. Rồi ông lần lượt cởi từng chiếc cúc áo chẽn, cởi áo ra và ném xuống cạnh chiếc mũ. Cảm thấy rét, ông bảo người ta đưa mình chiếc áo ngủ.


Tất cả sự sửa soạn ấy được tiến hành với một vẻ bình thản kinh người.


Người ta tưởng như nhà vua sắp sửa đi nằm ở trên giường ngủ chứ không phải ở trong chiếc quan tài.


Sau hết lấy tay vén tóc lên, ông bảo đao phủ:


-  Liệu tóc này có làm vướng ông không? Nếu vướng thì có thể lấy dây buộc nó lên.


Kèm theo lời nói là một cái nhìn muốn xuyên qua tấm vải che của kẻ lạ mặt. Cái nhìn đến là cao thượng, đến là bình tĩnh, đến là quả quyết buộc người kia phải quay mặt đi. Nhưng tránh cái nhìn sâu xa của vua hắn lại gặp cái nhìn nảy lửa của Aramix.


Thấy hắn không trả lời, vua nhắc lại câu hỏi. Hắn đáp:


-  Chỉ cần ông vén tóc lên khỏi cổ.


Dùng hai bàn tay rẽ mái tóc và nhìn chiếc thớt, vua nói:


-  Cái thớt này thấp quá, không có cái nào cao hơn à?


-  Đó là cái thớt thường dùng, -  gã che mặt đáp.


-  Ông có chắc chắn chặt đầu tôi bằng một nhát không? – Vua hỏi.


-  Tôi hi vọng như vậy, -  đao phủ đáp.


Trong mấy tiếng Tôi hi vọng như vậy bật lên một giọng nói thật lạ lùng khiến mọi người đều rùng mình, trừ nhà vua.


-  Được lắm, -  vua nói. – Bây giờ đao phủ hãy nghe đây.


Kẻ bịt mắt tiến đến một bước về phía vua và tì tay lên chiếc rìu.


-  Ta không muốn mi chém bất ngờ, -  Saclơ nói. – Ta sẽ quỳ để cầu nguyện, khi ấy mi đừng chém vội.


-  Thế tôi chém vào lúc nào? – Đao phủ hỏi.


-  Khi nào ta kề cổ lên cái thớt và giơ tay lên mà nói:  Remember thì mi hãy chém mạnh tay vào.


Kẻ bịt mắt khẽ cúi mình.


Vua bắt đầu nói với những người xung quanh:  


-  Đây là lúc giã từ cõi đời. Hỡi các người, ta bỏ các người giữa cơn bão táp và đi trước các người trong một xứ sở không biết bão táp là gì. Vĩnh biệt.


Ông nhìn Aramix và hất đầu bằng một dấu hiệu đặc biệt. Rồi ông nói tiếp:


-  Bây giờ xin ông hãy đứng ra xa để tôi thầm cầu nguyện. Cả mi nữa cũng đứng ra xa – vua nói với đao phủ – chỉ một lát thôi, ta biết rằng ta thuộc về mi rồi, nhưng hãy nhớ là chỉ vung rìu khi ta ra hiệu.


Saclơ quỳ xuống, làm dấu thánh, ghé miệng xuống mấy tấm ván như muốn hôn lên mặt sàn. Rồi một tay tì xuống sàn, một tay vịn vào cái thớt, ông nói bằng tiếng Pháp:


-  Bá tước đờ La Pherơ ơi, ông có đấy không và tôi nói với ông được chăng?


Giọng nói ấy đập thẳng vào tim Atôx và xuyên qua như một lưỡi gươm lạnh giá. Anh run rẩy nói:


-  Được ạ, thưa Hoàng thượng.


-  Hỡi bạn trung thành, trái tim hào hiệp – vua nói – tôi đã không thể được cứu thoát, tôi không nên được cứu thoát. Giờ đây, dù có phạm điều bất kính, tôi cũng sẽ nói với ông rằng:  Phải, tôi đã nói với những con người, tôi đã nói với Chúa, bây giờ tôi nói với anh là người cuối cùng. Để bảo vệ một mục đích mà tôi cho là thiêng liêng, tôi đã mất ngôi báu của ông cha tôi và làm tan nát hương hỏa của các con tôi. Còn lại một triệu đồng tiền vàng tôi chôn giấu trong các hầm của lâu đài ở Niucaxtơn khi rời bỏ thành phố này. Số tiền ấy chỉ một mình anh biết; khi nào thời cơ đến anh hãy dùng nó cho lợi ích lớn nhất của đứa con trai cả của tôi. Và bây giờ, bá tước đờ La Pherơ, hãy nói với tôi lời vĩnh biệt.


Lạnh toát cả người và kinh hãi, Atôx lắp bắp:


-  Xin vĩnh biệt Hoàng thượng thần thánh và tuẫn tử.


Một lát im lặng, trong khi đó Atôx thấy hình như vua nhổm dậy và thay đổi tư thế.


Rồi bằng một giọng cả tiếng và âm vang để không những ở đoạn đầu đài mà cả trên quảng trường cũng nghe thấy, vua kêu lên:


-  Remember!


Tiếng ấy vừa mới thốt ra thì một nhát kinh khủng phập xuống làm rung cả sàn đoạn đầu đài. Bụi từ tấm ván văng ra mù cả mắt nhà quý tộc khốn khổ. Rồi bất giác Atôx ngước mắt và ngẩng đầu lên, một giọt nong nóng rơi xuống trán anh. Anh kinh hãi rợn người và lùi lại. Tức thì những giọt rơi chuyển thành một dòng suối đen đổ xuống dưới sàn.


Atôx ngã khuỵu xuống, người như điên dại và xỉu đi một lúc lâu. Nghe tiếng ồn ào giảm dần anh chắc là đám đông đã rời xa; anh ngồi yên một lát nữa, im lặng và bàng hoàng. Rồi anh quay lại. Lấy khăn tay nhúng vào vũng máu của ông vua tuẫn tử. Cuối cùng anh bước xuống, vạch tấm rèm, lách ra giữa hai con ngựa, chen lẫn vào đám dân chúng và trở về khách sạn trước tiên.


Lên phòng mình, anh soi gương thấy một vết đỏ lớn trên trán, anh lấy tay chùi, tay dính bê bết máu vua và anh ngất lịm.


 


                                          71. NGƯỜI CHE MẶT


 


Mới bốn giờ chiều mà trời đã tối mịt. Tuyết rơi  dày đặc và lạnh buốt. Aramix trở về và thấy Atôx nếu không phải là bất tỉnh thì cũng rã rời.


Nghe tiếng bạn mình, bá tước ra khỏi cơn mê.


Aramix nói:


-  Thế là chúng ta thất bại trước định mệnh.


-  Thất bại! – Atôx nói – Đức vua cao quý và khốn khổ thay!


-  Anh bị thương đấy à? – Aramix hỏi.


-  Không. Đó là máu vua.


-  Thế lúc ấy anh ở đâu?


-  Vẫn ở đấy, dưới gầm đoạn đầu đài.


-  Anh trông thấy hết cả chứ?


-  Không, nhưng nghe tiếng hết cả. Cầu Chúa hãy tránh cho tôi một khoảnh khắc như tôi vừa mới trải qua! Tóc tôi không bị bạc đi chứ?


-  Như vậy anh biết rằng tôi đã không rời vua.


-  Tôi nghe tiếng của anh cho đến phút chót.


-  Đây là tấm huân chương vua đưa cho tôi, đây là cây thánh giá tôi gỡ từ tay ngài; ngài mong muốn những vật ấy được trao lại cho hoàng hậu.


-  Và đây là một chiếc khăn tay để bọc lại. – Atôx nói.


Và anh rút từ túi áo ra chiếc khăn tay đã nhúng vào máu vua.


-  Giờ đây, -  anh hỏi, -  người ta làm gì với cái thi thể tội nghiệp ấy?


-  Theo lệnh của Cromoen, -  Aramix đáp, -  các nghi lễ đối với vua chúa được phép tiến hành. Chúng tôi đã đặt thi thể vào trong một cỗ quan tài bằng chì; các thầy thuốc lo việc ướp hương cho di hài và sau đó vua được đặt trong một phòng tang luôn thắp sáng.


-  Trò hề! – Atôx rầu rĩ lẩm bẩm, -  nghi lễ nhà vua cho người bị chúng ám hại.


Aramix nói:


-  Điều đó chứng minh rằng vua chết, nhưng vương quyền không chết.


-  Than ôi! – Atôx nói, -  có lẽ đó là ông vua hiệp sĩ cuối cùng ở trên đời này.


-  Thôi đừng buồn phiền nữa bá tước ơi, -  một giọng nói ồm ồm cất lên ở cầu thang cùng với những bước chân sải rộng của Portôx, -  tất cả chúng ta đều phải chết, các bạn khốn khổ của tôi ạ.


-  Cậu về muộn thế, Portôx thân mến, -  bá tước đờ La Pherơ nói.


-  Phải, Portôx nói, -  dọc đường có nhiều người khiến tôi bị trễ. Họ nhảy nhót, bọn khốn khiếp! Tôi đã tóm lấy cổ một thằng và chắc đã bóp nghẹt một chút. Đúng lúc ấy một đội tuần tra đi tới. May thay cái thằng cha mà tôi gây sự đứng mấy phút mà chẳng nói được. Tôi thừa cơ lao vào một phố nhỏ. Phố ấy dẫn đến một phố nhỏ hơn. Thế là tôi bị lạc. Tôi chưa thuộc Luân Đôn, lại không biết tiếng Anh, đã tưởng không tìm ra đường đi nữa; cuối cùng về được đây.


-  Nhưng còn đ’Actanhăng, -  Aramix hỏi, -  cậu có trông thấy hắn không và liệu có chuyện gì xảy ra với hắn ta không?


-  Chúng tôi lạc nhau vì đám đông, -  Portôx đáp, -  và mặc dầu cố sức tôi vẫn không đuổi kịp cậu ấy.


-  Ồ, tôi đã trông thấy cậu ấy, -  Atôx chua chát nói. – Cậu ấy đứng ở hàng đầu đám dân chúng, chiếm chỗ thật tuyệt để không bỏ sót một chút gì, và xem chừng cảnh tượng thật ly kỳ nên cậu ấy muốn xem đến cùng.


-  Ồ, bá tước đờ La Pherơ ơi, -  một giọng nói cất lên bình tĩnh mặc dù hơi nghẹn lại vì cuốc đi vội vã, -  phải chăng anh vu oan người vắng mặt?


Lời trách móc ấy chạm vào tim Atôx. Tuy nhiên vì sự có mặt của đ’Actanhăng ở hàng đầu của đám dân chúng ngu dại và hung dữ ấy đã gây ấn tượng sâu sắc với anh. Atôx đành chỉ đáp lại:


-  Bạn ơi, tôi không vu khống cho cậu đâu. Anh em đang lo ngại cho cậu, nên tôi nói là đã trông thấy cậu ở đâu thôi. Cậu không quen vua Saclơ, đấy chỉ là một người xa lạ đối với cậu, và không ai buộc cậu phải yêu mến ông ấy.


Atôx vừa nói vừa chìa tay ra với bạn. Nhưng đ’Actanhăng giả vờ không trông thấy cử chỉ ấy và vẫn để tay trong áo choàng.


Atôx từ từ buông thõng tay xuống.


-  Úi cha! Tôi mệt lắm, -  đ’Actanhăng nói và ngồi xuống.


Aramix lấy một chai rượu ở trên bàn rót đầy một cốc và bảo:


-  Uống một cốc Portô đi cho tỉnh người.


Biết chàng Gaxcông đang bực mình, Atôx muốn chạm cốc với bạn và nói:


-  Phải đấy, ta uống nào và rời bỏ cái đất nước ghê tởm này. Các cậu biết đấy, thuyền đang đợi chúng ta. Ta phải khởi hành tối nay vì chẳng còn việc gì phải làm ở đây nữa.


-  Ông bá tước vội lắm nhỉ? – Đ’Actanhăng nói.


-  Mảnh đất đẫm máu này thiếu đốt chân tôi, -  Atôx nói.


Chàng Gaxcông thản nhiên nói:


-  Băng tuyết không gây tác dụng như thế với tôi.


-  Nhưng bây giờ nhà vua chết rồi, -  Atôx nói, -  cậu muốn chúng ta phải làm gì cơ chứ?


-  Ông bá tước ơi, -  đ’Actanhăng nói với giọng thờ ơ, -  như vậy là ông không thấy rằng ông còn phải làm một việc gì đó ở nước Anh sao?


-  Chẳng có gì hết, -  Atôx nói, -  chẳng có gì hết, ngoài việc hoài nghi lòng nhân đức của Thượng đế và khinh rẻ những khả năng của bản thân tôi.


-  Thế thì, -  đ’Actanhăng nói, -  tôi, một thằng yếu hèn, một thằng ngông nghênh khát máu, đứng gần đoạn đầu đài ba chục bước để xem cho rõ chém rơi đầu một ông vua mà tôi không quen biết và dường như tôi dửng dưng, tôi nghĩ khác với ông bá tước...tôi ở lại.


Atôx tái nhợt cả người; mỗi lời trách móc của bạn như chích từng nhát dao vào tim gan anh.


-  Ồ, cậu ở lại Luân Đôn à? – Portôx hỏi.


-  Phải, -  đ’Actanhăng đáp. – Thế còn cậu?


-  Tôi ấy à! – Portôx nói, anh cảm thấy lúng túng với Atôx và Aramix, -  ồ ờ..., vì rằng tôi đến đây cùng với cậu, nên cậu đi tôi mới đi, tôi không để cậu ở lại một mình trong cái xứ sở ghê tởm này đâu.


-  Cảm ơn người bạn tuyệt vời của tôi. Vậy thì tôi có một công việc muốn đề nghị với cậu và chúng ta sẽ bắt tay vào thực hiện sau khi ông bá tước ra đi. Việc ấy tôi mới nghĩ tới khi xem cái cảnh tượng mà cậu đã biết đấy.


-  Việc gì cơ? – Portôx hỏi.


-  Việc tìm hiểu xem cái người che mặt đã sốt sắng nhận chém đầu vua là ai vậy?


-  Người che mặt! – Atôx kêu lên, thế ra cậu không để xổng tên đao phủ à?


-  Tên đao phủ ư? – đ’Actanhăng nói, -  hắn vẫn ở trong hầm rượu và tôi đoán thế nào hắn chẳng nhỏ to vài lời với những chai rượu của chủ quán. À, mà anh làm tôi nghĩ đến...


Anh ra cửa và gọi:


-  Muxcơtông.


-  Ông gọi tôi? – Một giọng nói như từ âm phủ vọng lên.


-  Hãy thả tù nhân của cậu ra, -  đ’Actanhăng nói, -  mọi việc xong cả rồi.


-  Thế kẻ khốn kiếp nào đã hạ sát vua? – Atôx hỏi.


-  Một tên đao phủ nghiệp dư, -  Aramix nói, -  vậy mà hắn múa rìu cũng khá thành thạo, vì rằng đúng như hắn hi vọng, hắn chỉ chém có một nhát.


-  Cậu có nom thấy mặt nó không? – Atôx hỏi.


-  Nó mang vải che mặt, -  đ’Actanhăng nói.


-  Nhưng Aramix, cậu đứng gần hắn cơ mà?


-  Tôi chỉ thấy một chòm râu hoa râm thò ra dưới tấm mặt nạ.


-  Vậy là một người đứng tuổi ư? – Atôx hỏi.


-  Ồ, -  đ’Actanhăng đáp, -  điều ấy có nghĩa lý gì. Khi người ta đeo một chiếc mặt nạ, người ta có thể đeo một chòm râu lắm chứ.


-  Bực thật, tôi đã không theo dõi, -  Portôx nói.


-  Này, Portôx thân mến, -  đ’Actanhăng nói, -  đúng là cái ý nghĩ đã đến với tôi.


Atôx đã hiểu ra. Anh đứng dậy và nói:


-  Đ’Actanhăng, hãy tha lỗi cho tôi. Tôi đã nghi ngờ Chúa, tôi rất có thể nghi ngờ cả cậu. Bạn ơi, tha lỗi cho tôi nhé!


Đ’Actanhăng nhếch mép gượng cười và nói:


-  Lát nữa ta sẽ bàn.


-  Thế nào? – Aramix hỏi.


-  Chẳng là, -  đ’Actanhăng nói tiếp, -  trong lúc hành hình, tôi không xem vua như bá tước nghĩ, bởi vì tôi biết một người sắp chết như thế nào rồi, và dù rằng đã quen với những chuyện như thế, nó vẫn làm tôi khó chịu. Cho nên tôi đã nhìn kỹ tên đao phủ che mặt, như đã nói với các bạn, tôi nảy ra ý nghĩ xem hắn là ai. Do chúng ta có thói quen bổ sung lẫn cho nhau và gọi nhau giúp đỡ, như người ta vẫn thường dùng tay nọ hỗ trợ tay kia, tôi bất giác nhìn xem Portôx có đấy không; bởi vì tôi biết là Aramix lúc ấy ở bên vua, còn bá tước đang ở dưới gầm sàn đoạn đầu đài. Vì thế mà tôi thứ lỗi cho anh – đ’Actanhăng chia tay ra cho Atôx và nói – chắc là anh đau khổ lắm. Tôi nhìn quanh và trông thấy ở bên cạnh tôi một cái đầu vỡ toác vá qua quít bằng vải đen. “ Ô hay! tôi tự nhủ – hình như một miếng vá theo kiểu vá của mình, và chính ta đã khâu cái sọ ấy ở đâu thì phải”. Quả thật đó là gã Êcôtxe tội nghiệp, em của Pary mà các bạn biết đấy; người đã bị Groxlâu đùa thử sức mình, và chỉ còn có nửa đầu khi chúng ta gặp.


-  Hoàn toàn đúng, -  Portôx nói, -  người có gà mái đen.


-  Đúng thế, Portôx ạ, người có gà mái đen.


-  Đúng thế, chính hắn. Hắn ra hiệu với một người khác đứng ở phía bên trái tôi, tôi quay lại và nhận ra bác Grimô thật thà cũng như tôi, đang hau háu nhìn tên đao phủ che mặt.


-  Ô! tôi bảo bác ta. Đó là tiếng nói tắt bá tước thường dùng để nói với bác. Grimô hiểu ngay là người ta gọi mình và quay phắt lại như một chiếc lò xo; bác nhận ra tôi và giơ tay chỉ người che mặt, bác nói:


“-  Hèm! – Thế có nghĩa là:  Ông có trông thấy không?


“-  Mẹ kiếp! – tôi đáp.


“Chúng tôi hoàn toàn hiểu nhau.


“Tôi quay về phía người Êcôtxe; anh ta cũng có những cái nhìn biết nói.


“Tóm lại các anh biết đấy, mọi sự kết thúc thật là bi thảm. Dân chúng ra về; chiều xuống dần; tôi rút lui vào một góc quảng trường cùng với Grimô và người Êcôtxe và ra hiệu cho anh ta ở lại với chúng tôi. Từ chỗ ấy tôi trông thấy tên đao phủ vào phòng vua thay quần áo vì chắc hẳn quần áo hắn nhuốm đầy máu. Sau đó, hắn đội mũ, khoác tấm áo choàng và biến mất. Tôi đoán là hắn sắp đi ra, bèn chạy đến phía trước cổng. Quả nhiên năm phút sau chúng tôi trông thấy hắn xuống thang.


-  Cậu đi theo hắn chứ? – Atôx hỏi.


-  Tất nhiên! đ’Actanhăng đáp, -  nhưng chẳng phải dễ dàng đâu. Chốc chốc hắn quay lại, chúng tôi buộc phải ẩn nấp hoặc giả bộ như người bình thường. Tôi rất có thể xông tới hoặc giết chết tươi hắn rồi; nhưng tôi không ích kỷ và coi đó là một cuộc liên hoan dành cho các anh, cho Aramix và cho anh, Atôx ạ, để an ủi anh đôi chút. Cuối cùng sau nửa giờ đi qua các phố xá ngoằn ngoèo nhất của khu Xitê, hắn tới một ngôi nhà nhỏ hẻo lánh không có một tiếng động, một tia sáng nào báo hiệu có người ở.


Grimô rút từ đôi ủng to tướng của mình ra một khẩu súng ngắn.


-  Hử? hắn vừa nói vừa chỉ vào súng.


-  Đừng! tôi bảo và giữ tay hắn lại.


“Như tôi đã nói, tôi có ý định riêng.”


Kẻ che mặt dừng lại ở một cái cổng thấp và rút chìa khóa ra; nhưng trước khi tra khóa vào ổ hắn quay lại xem có bị theo dõi không. Tôi núp sau một cây to, Grimô sau một cái cột mốc; gã Êcôtxe chẳng có chỗ nấp nằm bẹp xuống mặt đường.


“Chắc hẳn kẻ bị theo dõi chỉ có một mình hắn, vì tôi nghe tiếng khóa vặn lách cách, cửa mở ra và hắn biến mất”.


-  Tên khốn khiếp! – Aramix nói, -  trong khi cậu trở về thì hắn đã trốn mất và chúng ta sẽ chẳng tìm ra đâu.


-  Thế nào, Aramix, -  đ’Actanhăng nói – cậu coi tôi như một kẻ khác sao?


-  Tuy nhiên, -  Atôx nói, -  lúc cậu vắng mặt.


-  Ơ hay, lúc tôi vắng mặt tôi đã chẳng bảo Grimô và tên Êcôtxe thay tôi là gì? Trước khi hắn có thì giờ đi mười bước ở trong nhà, tôi đã đi quanh nhà xem xét. Ở cái cửa mà hắn đi vào, tôi để gã Êcôtxe canh và ra hiệu bảo gã nếu tên che mặt đi ra thì phải đi theo hắn ngay, còn Grimô cũng theo dõi hắn và trở về báo cho chúng ta biết. Cuối cùng tôi nói Grimô canh cửa thứ hai và cũng căn dặn hắn như vậy, rồi tôi trở về đây. Con thú bị bao vây rồi, bây giờ ai muốn xem nó bị dồn đến đường cùng nào?


Đ’Actanhăng lau mồ hôi trán, còn Atôx nhảy xổ vào vòng tay anh mà nói:


-  Bạn ơi, kể ra cậu quá tốt nên mới tha thứ cho tôi; tôi đã sai lầm, trăm lần sai lầm. Lẽ ra tôi phải hiểu cậu lắm chứ, nhưng ở trong lòng chúng ta có cái gì đó độc ác nó cứ bắt tôi hoài nghi mãi.


-  Hừm! – Portôx nói, -  biết đâu tên đao phủ lại chẳng phải là Cromoen, ông ta muốn công việc thật chắc chắn nên tự mình làm lấy.


-  Không đâu! ông Cromoen người mập và thấp, còn kẻ kia thanh mảnh và dong dỏng cao cơ.


-  Có khi là một tên lính bị tội mà người ta bắt làm việc đó để được hưởng ân xá như người ta làm với ông Saclơ tội nghiệp – Atôx nói.


-  Không, không, -  đ’Actanhăng nói tiếp, -  đây không phải là bước đi đều đặn của một bộ binh; cũng không phải là bước đi dài rộng của một kỵ sĩ. Người này có bắp chân mảnh mai và dáng đi thanh nhã. Nếu tôi không nhầm thì chúng ta đang có chuyện với một người quý tộc.


-  Một người quý tộc! – Atôx kêu lên, -  không thể thế được! Đó sẽ là một điều sỉ nhục đối với tất cả giới công hầu.


-  Một cuộc đi săn lý thú! – Portôx cười rung cả cửa kính mà nói, -  một cuộc đi săn lý thú, mẹ kiếp!


-  Thế nào, Atôx, anh vẫn ra đi chứ? – đ’Actanhăng hỏi.


-  Không, tôi ở lại, -  Atôx đáp với một cử chỉ hăm dọa, nó chẳng hứa hẹn điều gì tốt lành cả.


-  Nào, mang gươm ra! Aramix mang gươm ra! và không trễ một phút nào.


Bốn người bạn vội vàng mặc lại y phục quý tộc, đeo gươm vào, gọi Muxcơtông và Bledoa lên, sai họ thanh toán tiền nong với chủ quán và sẵn sàng để lên đường vì rất có khả năng là họ rời Luân Đôn ngay đêm ấy.


Đêm càng tối đen, tuyết vẫn rơi và giống như một tấm vải liệm mênh mông phủ lên cái thành phố giết vua; mới gần bảy giờ tối mà họa hoằn mới thấy vài ba người đi ngoài phố, mọi người ở trong nhà và thì thầm bàn tán về những biến cố khủng khiếp trong ngày.


Bốn người bạn khoác áo choàng đi qua khắp các quảng trường và phố xá của khu Xitê, ban ngày đông đúc thế mà đêm nay vắng tanh. Đ’Actanhăng dẫn các bạn đi, chốc chốc lại thử tìm những dấu chữ thập mà anh đã dùng dao găm vạch vào tường, nhưng trời tối như bưng khiến các dấu vết chỉ đường rất khó nhận ra. Tuy nhiên đ’Atanhăng đã khắc sâu vào trong góc mỗi cột mốc, mỗi vòi nước, mỗi biển hàng, nên chỉ nửa giờ sau, anh cùng các bạn đã trông thấy ngôi nhà hẻo lánh.


Lúc đầu đ’Actanhăng ngỡ là người em của Pary biến đi rồi, nhưng anh lầm. Gã Êcôtxe lực lưỡng đã quen với băng tuyết của núi non quê mình đang nằm dài bên một cột mốc giống như một pho tượng đổ ra khỏi đế, trơ trơ trước thời tiết chướng, để mặc tuyết phủ đầy mình, khi thấy bốn người đến gần mới nhổm dậy.


-  Này, -  Atôx nói, -  đây lại thêm một tôi tớ hết lòng. Lạy Chúa, kể ra những người trung hậu không đến nỗi hiếm hoi như ta tưởng, điều ấy cổ vũ ta.


-  Đừng vội khen gã Êcôtxe của chúng ta, -  đ’Actanhăng nói. – Tôi cho rằng hắn đến đây là vì lợi ích của bản thân mình. Tôi nghe nói rằng những người sinh ra ở bên kia sông Tuýt chúa là hay thù hằn. Ngài Groxlâu hãy coi chừng! rất có thể ngài sẽ trải qua một khắc thảm sầu nếu gặp hắn.


Nói xong, anh tách ra khỏi các bạn, đến gần gã Êcôtxe để hắn nhận ra anh rồi gọi các bạn đến.


-  Thế nào? – Atôx hỏi bằng tiếng Anh.


-  Chẳng có ai đi ra cả – người em của Pary đáp.


-  Được rồi. Portôx và cả Aramix nữa, hãy ở đây với người này. Còn đ’Actanhăng dẫn tôi đến Grimô.


Grimô không nhanh nhẹn bằng gã Êcôtxe, bác dán mình vào một cây liễu rỗng mà bác làm thành một chòi canh. Lúc đầu đ’Actanhăng cũng tưởng là kẻ che mặt đã đi ra và Grimô đã bám theo hắn.


Chợt một cái đầu ló ra và khẽ huýt sáo.


-  Ô! – Atôx nói.


-  Vâng, -  Grimô đáp.


Mấy người đến gần cây liễu.


-  Thế nào, -  đ’Actanhăng hỏi, -  có ai đi ra không?


-  Không, nhưng có một người nào đó đi vào, -  Grimô đáp.


-  Đàn ông hay đàn bà.


-  Đàn ông.


-  A a! Thế là họ có hai người.


-  Tôi muốn nói rằng họ có bốn người, -  Atôx nói, -  ít ra cuộc chiến cũng cân bằng.


-  Có khi họ có bốn người đấy. – đ’Actanhăng nói


-  Sao vậy?


-  Những người khác chẳng thể có sẵn từ trước ở trong nhà và chờ đợi họ hay sao?


Grimô chỉ một cửa sổ có ánh sáng lọt qua khe cửa chớp và nói:


-  Ta thử xem.


-  Đúng đấy, -  đ’Actanhăng đáp và gọi mấy người kia.


Họ đi vòng quanh ngôi nhà và ra hiệu cho Portôx và Aramix đến. Hai anh chạy tới và hỏi:


-  Các anh có nhìn thấy gì không?


-  Không, nhưng ta sẽ biết, -  đ’Actanhăng nói và chỉ vào Grimô đang bám vào những chỗ gồ ghề ở tường và leo lên được năm sáu bộ.


Cả bốn người tiến lại gần. Grimô vẫn leo tiếp nhẹ nhàng như con mèo và cuối cùng tay vớ được một cái móc cửa, chân tì được vào một gờ tường khá chắc chắn và ra hiệu rằng mình đã tới đích. Rồi bác ghé mắt vào một kẽ cửa.


-  Thế nào? – Đ’Actanhăng hỏi.


Grimô giơ hai ngón tay ra.


-  Nói xem nào, vì tối quá chẳng nom thấy gì cả, -  Atôx bảo. – Có bao nhiêu người?


Grimô gắng sức cất lời:


-  Hai người:  một trước mặt tôi, một quay lưng lại.


-  Được. Người quay mặt lại là ai?


-  Người tôi thấy đi vào lúc nãy.


-  Bác có biết hắn không?


-  Tôi ngỡ nhận ra và tôi không lầm:  người ấy mập và thấp.


-  Ai thế? – bốn người bạn thì thào hỏi.


-  Tướng Ôliviê Cromoen.


Bốn người bạn nhìn nhau.


-  Còn người kia! – Atôx hỏi.


-  Gầy và dong dỏng cao.


-  Chính là tên đao phủ, -  đ’Actanhăng và Aramix cùng nói.


-  Tôi chỉ nhìn sau lưng hắn, -  Grimô nói, -  nhưng khoan đã, hắn cử động, hắn quay lại, hắn đã bỏ cái trùm mặt, tôi có thể trông thấy...A!


Như bị bắn trúng tim, Grimô buông cái móc sắt ra và vừa thốt lên một tiếng rên rỉ, vừa ngã vật ra sau. Portôx đỡ bác trong tay.


-  Bác có trông thấy hắn không? – Bốn người bạn hỏi.


Tóc dựng đứng và mồ hôi vã ra trán, -  Grimô đáp:


-  Có.


-  Thế đó là ai? – Portôx hỏi.


-  Nó! nó! – Grimô lắp bắp, mặt tái nhợt như xác chết, và giơ bàn tay run rẩy nắm chặt lấy tay chủ.


-  Nó là ai? – Atôx hỏi.


-  Morđao! ... – Grimô đáp.


Đ’Actanhăng, Portôx và Aramix thốt lên một tiếng kêu mừng rỡ.


Atôx lùi lại một bước, rờ tay lên trán và lẩm bẩm:


-  Định mệnh!


(còn tiếp)


Nguồn: Hai mươi năm sau. Tiểu thuyết của A. Dumas. Anh Vũ dịch. NXB Văn học in lần thứ ba, 2009.


www.trieuxuan.info


                                                                 


Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
37.
38.
39.
40.
41.
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.
51.
52.
53.
54.
55.
56.
57.
58.
59.
60.
61.
62.
63.
64.
65.
66.
67.
68.
69.
70.
71.
72.
73.
74.
75.
76.
77.
78.
79.
80.
81.
82.
83.
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Tiêu sơn tráng sĩ - Khái Hưng 10.12.2019
Hiểm họa sắc vàng - Vlastimil Podracký 10.12.2019
Sodoma & Gomora - Vlastimil Podracký 10.12.2019
Cơ may thứ hai - Constant Virgil Gheorghiu 07.12.2019
Nhân mạng cuối cùng và đồng loại - Vlastimil Podracký 07.12.2019
Trăm năm cô đơn - Gabriel Garcia Marquez 06.12.2019
Ông cố vấn - Hữu Mai 05.12.2019
Trên sa mạc và trong rừng thẳm - Henryk Sienkiewicz 05.12.2019
Chiến tranh và Hòa bình - Liep Nicôlaievich Tônxtoi 05.12.2019
Đường công danh của Nikodema Dyzmy - TADEUSZ DOLEGA - Mostowicz 02.12.2019
xem thêm »