tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 30466267
Tiểu thuyết
04.01.2009
Liep Nicôlaievich Tônxtoi
Chiến tranh và Hòa bình

V


Đavu là Arắctsâyép của hoàng đế Napôlêông - một Arắctsâyép không hèn nhát, nhưng cũng mẫn cán, tàn nhẫn như thế, và cũng không biết biểu lộ lòng tận tụy của mình bằng cách nào khác hơn là sự tàn nhẫn.


Trong bộ máy của quốc gia, những con người như thế rất cần, cũng như loài lang sói cần cho bộ máy của thiên nhiên vậy. Và bao giờ những con người như thế cũng tồn tại, cũng xuất hiện, cũng được duy trì, mặc dầu hình như chúng ta khó lòng quan niệm nổi làm sao họ lại có mặt và được gần gũi vị thủ lĩnh Nhà nước như vậy. Chỉ có sự cần thiết ấy mới cắt nghĩa được tại sao một người dốt nát, thô lỗ như Arắctsâyép, một người tàn nhẫn đã từng tự tay mình vặt ria mép của các binh sĩ thủ pháo, và không thể xông pha nguy hiểm vì thần kinh bạc nhược, lại có thể giữ được một cương vị có quyền lực như vậy bên cạnh một nhân cách cao quý, hào hiệp nhân từ như vua Alếchxanđrơ.


Balasốp gặp nguyên soái Đavu trong một căn nhà kho của nông dân, đang ngồi trên một cái thùng rượu viết hý hoáy (nguyên soái đang tính sổ). Viên sĩ quan phụ tá đứng bên cạnh ông ta. Kể ra thì cũng có thể tìm được một chỗ tốt hơn, nhưng nguyên soái Đavu thuộc hạng người cố ý đặt mình vào những hoàn cảnh sinh hoạt khổ sở nhất để cho mình có quyền được cau có như vậy. Cũng với mục đích ấy, họ bao giờ cũng bận bịu và vội vã. "Làm sao tôi có thể nghĩ đến khía cạnh vui sướng của đời người, một khi - các ông cũng thấy đấy - tôi ngồi trên một chiếc thùng rượu, trong một căn nhà kho bẩn thỉu như thế này, để làm việc", - vẻ mặt của Đavu như muốn nói thế. Hứng thú và nhu cầu chủ yếu của loại người này là hễ gặp ai đang say sưa với cuộc sống thì ném thẳng vào mặt họ sức hoạt động buồn tẻ và kiên gan của mình. Đavu tự cho mình hưởng cái thú vị ấy khi Balasốp được đưa ra gặp ông ta. Ông ta đang mải mê làm việc khi viên tướng Nga bước vào. Ông ta nhìn qua đôi mục kỉnh, và khi trông thấy gương mặt phấn chấn của Balasốp bấy giờ đang chịu ảnh hưởng của buổi sáng tươi đẹp và sau cuộc nói chuyện với Muyara, ông ta không đứng dậy, thậm chí cũng không nhúc nhích, mà lại còn cau mày thêm, miệng mỉm một nụ cười hiểm độc.


Nhận thấy trên mặt Balasốp cái ấn tượng khó chịu do cách tiếp đón này gây nên, Đavu ngẩng đầu lên và hỏi ông ta đến có việc gì, vẻ mặt lãnh đạm.


Cho rằng sở dĩ Đavu tiếp đón mình như vậy chẳng qua vì ông ta không biết rằng mình là tướng hành dinh của hoàng đế Alếchxanđrơ và hơn nữa là người đại diện của hoàng đế trước mặt Napôlêông, Balasốp vội vàng nói rõ chức tước và sứ mệnh của mình.. Trái với điều ông ta mong đợi, Đavu nghe xong lại càng có vẻ cau có và thô lỗ hơn.


- Thế thư đâu? - Đavu nói. - Ông đưa đây cho tôi, tôi sẽ gửi lên hoàng đế[1].


Balasốp nói rằng mình được lệnh trao bức thư tận tay hoàng đế.


- Lệnh của hoàng đế bên các ông thì có hiệu lực trong quân đội của các ông, còn ở đây, - Đavu nói - người ta bảo gì thì ông cứ thế mà làm.


Và như để cho viên tướng Nga thấy rõ hơn nữa rằng, ông ta đang lệ thuộc vào vũ lực thô bạo, Đavu cho sĩ quan phụ tá đi gọi trực nhật.


Balasốp rút phong thư của hoàng thượng ra, và đặt lên bàn (bàn đây là một cánh cửa hãy còn cả bản lề đặt lên trên hai cái thùng rượu). Đavu cầm phong thư và đọc mấy dòng chữ đề ngoài bì.


- Ngài muốn tỏ kính nể tôi hay không, điều đó hoàn toàn thuộc quyền ngài, - Balasốp nói. - Nhưng xin ngài lưu ý cho rằng tôi có vinh dự làm phó tướng hành dinh của hoàng đế...


Đavu im lặng nhìn Balasốp, và hình như lấy làm khoái chí khi thấy vẻ mặt của ông này hơi xúc động và bối rối.


- Ông sẽ được đối xử một cách xứng đáng với cương vị của ông. - Nói đoạn Đavu đút phong thư vào túi và ra khỏi gian nhà kho.


Một phút sau, viên sĩ quan hành dinh của Đavu là Đờ Castrê bước vào và dẫn Balasốp vào căn buồng dành riêng cho ông ta.


Hôm ấy, Balasốp xuống ăn bữa trưa với nguyên soái Đavu trên cánh cửa đặt trên hai cái thùng rượu vừa rồi dùng làm bàn viết.


Ngày hôm sau, Đavu ra đi rất sớm, sau khi mời Balasốp đến và lên giọng hách dịch yêu cầu Balasốp ở lại đây, khi có lệnh đi đâu thì cũng đi với hành lý của nguyên soái, và chỉ nói chuyện với một mình Đờ Castrê mà thôi.


Sau bốn ngày sống hiu quạnh trong cảnh buồn chán với ý thức rằng, mình bị lệ thuộc vào quyền lực của kẻ khác và chẳng được ai coi ra gì - một ý thức càng rõ rệt hơn nữa là vì vừa mới đây ông ta đang sống giữa một môi trường quyền quý - sau mấy chuyến cùng di chuyển với mớ hành lý của nguyên soái Đavu và với quân đội Pháp cũng đi qua cái trạm ngăn đường mà bốn ngày trước đây ông đã ra đi.


Ngày hôm sau, quan thị tùng của hoàng đế là bá tước đờ Tuyren[2] đến gặp Balasốp và cho ông ta biết rằng hoàng đế Napôlêông đã chuẩn y cho ông đến bệ kiến.


Trước tòa nhà mà người ta dẫn Balasốp đến, trước đây bốn ngày có những người lính canh của trung đoàn Prêôbragienski đứng gác, thì bây giờ lại có hai người lính thủ pháo Pháp mặc quân phục xanh xẻ ngực và đội mũ lông, một đoàn hộ tống phiêu kỵ và kỵ binh Ulan, và một đoàn tùy tùng lộng lẫy gồm những tướng tá, những sĩ quan phụ tá, những chú thị đồng, đang đứng trước thềm xung quanh con ngựa cưỡi và người giám mã mamluc[3] Rustan của Napôlêông để chờ hoàng đế ra. Napônêông tiếp Balasốp ngay trong tòa nhà ở Vinna, nơi mà Balasốp đã gặp Alếchxanđrơ trước khi ra đi.


VI


Tuy Balasốp rất quen thuộc với cảnh sang trọng ở cung đình, song ông ta cũng phải kinh ngạc trước cảnh xa hoa và tráng lệ trong triều đình của Nappôlêông.


Bá tước đờ Tuyren dẫn ông ta vào một gian phòng tiếp tân lớn. Trong phòng có nhiều tân khách đang ngồi đợi: những vị tướng, những viên thị thần và những vị vương công Ba Lan, trong đó có nhiều người Balasốp đã từng gặp ở triều đình hoàng đế Nga. Đuyarốc cho biết rằng hoàng đế Napôlêông sẽ tiếp viên tướng Nga trước khi đi dạo.


Đợi được mấy phút thấy viên thị thần trực nhật bước ra phòng khách, kính cẩn cúi chào Balasốp và mời ông đi theo mình.


Balasốp bước vào một gian phòng khách nhỏ; từ đấy có một cánh cửa dẫn vào phòng giấy, chính căn phòng giấy trong đó hoàng đế Nga đã trao sứ mệnh cho ông ta. Balasốp đứng đợi và ba phút. Sau cánh cửa có tiếng bước vội vàng. Hai cánh cửa cùng mở ra rất mạnh, tất cả đều im lặng, và từ phòng giấy vọng ra những tiếng bước khác, những bước chân rắn rỏi, quả quyết: đó là Napôlêông. Ông ta vừa sắm sửa ăn mặc xong và đã sẵn sàng lên ngựa đi dạo. Ông mặc quân phục màu xanh, áo ngoài để lộ khoảng gilê trắng phủ lên trên cái bụng tròn; một chiếc quần dạ trắng bó sát lấy hai bắp vế béo núc ních trên đôi chân ngắn đi ủng cưỡi ngựa ống cao quá gối. Có thể thấy rõ rằng món tóc ngắn của ông ta vừa được chải chuốt xong, nhưng có một cái bườm mỏng rủ xuống ở chính giữa vầng trán rộng. Cái cổ trắng và béo múp míp nổi lên trên cái cổ áo màu đen của bộ quân phục, khắp người thơm mùi ô-đờ-Côlônhơ[4]. Trên khuôn mặt đầy đặn và trông vẫn trẻ của ông ta lộ rõ vẻ niềm nở đôn hậu và uy nghi của một bậc đế vương. Napôlêông bước ra rất nhanh, cứ mỗi bước lại giật nảy lên một cái, mái đầu hất ra phía nhau. Tất cả cái hình dáng đẫy đà và ngắn thấp của ông ta, với đôi vai béo và rộng, với cái bụng và cái ngực bất giác ưỡn ra phía trước, đều có cái vẻ bệ vệ và phong lưu của những người tứ tuần sống trong cảnh sung túc. Ngoài ra còn có thể thấy rõ rằng ngày hôm ấy ông ta đang ở trong tâm trạng cực kỳ phấn chấn vui vẻ.


Ông gật đầu đáp lại cái chào rất thấp và kính cẩn của Balasốp, rồi lại gần viên tướng Nga và bắt đầu nói ngay, như một người biết quý thời gian của mình từng phút một và không thèm chuẩn bị lời nói của mình làm gì, vì tin chắc mình bao giờ cũng nói hay và nói đúng những điều cần nói.


- Xin chào tướng quân! - Ông ta nói - Tôi đã nhận được bức thư của hoàng đế Alếchxanđrơ mà ngài đưa lại, và tôi rất lấy làm mừng được gặp ngài. - Ông ta đưa đôi mắt to nhìn vào mặt Balasốp rồi lập tức nhìn sang một bên.


Hiển nhiên là ông ta không hề mảy may chú ý đến cá nhân Balasốp. Có thể thấy đối với ông ta, tất cả những gì ở bên ngoài đều không có ý nghĩa gì, bởi vì theo ý ông ta thì mọi việc trong thiên hạ đều chỉ lệ thuộc vào ý muốn của ông.


- Tôi không muốn chiến tranh, trước kia hay ngay bây giờ cũng vậy, - Napôlêông nói. - Ngay lúc này đây (ông ta nhấn mạnh vào chữ này) tôi cũng vẫn sẵn sàng chấp nhận tất cả những lời bày giải của ngài.


Và ông ta bắt đầu trình bày một cách ngắn gọn và phân minh những nguyên nhân khiến ông ta bất bình đối với chính phủ Nga.


Nghe giọng nói bình tĩnh và ôn tồn của hoàng đế Pháp, Balasốp tin chắc rằng ông ta muốn hòa bình và có ý định mở cuộc điều đình.


- Tâu bệ hạ, Chúa thượng của tôi[5], - Balasốp mở đầu đoạn diễn từ đã sắp sẵn từ lâu, khi Napôlêông đã nói xong và đưa mắt nhìn viên sứ thần Nga có ý dò hỏi; nhưng cái nhìn chằm chặp của vị hoàng đế làm cho Balasốp bối rối. " Ông đang bối rối- Ông hãy định thần lại" - Napôlêông có vẻ như muốn nói thế trong khi đưa mắt ngắm nghía bộ quân phục và thanh kiếm của Balasốp, môi chỉ hơi nhếch lên nở một nụ cười kín đáo. Balasốp định thần lại và bắt đầu nói. Ông ta nói rằng, hoàng đế Alếchxanđrơ cho việc Curakư xin hộ chiếu về nước không phải là một lý do đầy đủ về khai chiến, rằng Curakư đã tự tiện làm việc đó không có sự chuẩn y của hoàng đế, rằng hoàng đế Alêkxanđare không muốn chiến tranh, và chính phủ Nga không hề có mối liên hệ gì với nước Anh cả.


- Chưa có, - Napôlêông chêm vào, và dường như sợ bị tình cảm của mình chi phối, ông ta cau mày và khẽ gật đầu, ý muốn cho Balasốp hiểu rằng có thể cứ nói tiếp.


Sau khi nói hết những điều mà vua Alếchxanđrơ căn dặn, Balasốp nói thêm rằng, hoàng đế Alếchxanđrơ muốn hòa bình, nhưng chỉ điều đình với điều kiện nhất thiết là... - đến đây Balasốp phân vân: Ông ta nhớ lại những lời mà hoàng đế Alếchxanđrơ không viết trong thư nhưng có dặn là thế nào cũng phải ghi vào bản chỉ dụ gửi Xantưcốp và riêng Balasốp thì phải truyền đạt lại cho Napôlêông nghe, Balasốp nhớ rõ từng câu ấy: "Hễ còn một tên địch vũ trang trên đất Nga", nhưng một cảm giác gì phức tạp ngăn ông ta lại. Ông không sao nói được câu ấy, tuy cũng đã định nói ra. Ông do dự một lúc rồi nói: với điều kiện là quân đội Pháp rút sang bên kia sông Nêman.


Napôlêông nhận thấy Balasốp do dự trong khi nói mấy câu cuối cùng này; mặt ông ta hơi rung rung, bắp chân phải máy lên từng đợt. Vẫn đứng yên ở chỗ cũ, ông bắt đầu nói, cao giọng và hấp tấp hơn trước. Trong khi Napôlêông nói, chốc chốc Balasốp bất giác lại đưa mắt nhìn xuống cái bắp chân của ông ta đang máy lên từng đợt: Napôlêông càng rất cao giọng thì bắp chân lại càng máy mạnh hơn.


- Tôi mong muốn hòa bình chẳng kém gì hoàng đế Alếchxanđrơ, - Napôlêông mở đầu. - Chẳng phải chính tôi trong suốt mười tám tháng trời đã làm đủ mọi cách để đạt đến hòa bình đó sao? Suốt mười tám tháng, tôi đã nhận những lời giải thích. Nhưng muốn mở cuộc đàm phán thì người ta đòi hỏi tôi những gì? - Ông ta cau mày nói và vung mạnh bàn tay trắng trẻo, béo múp míp lên làm một cử chỉ có ý gặng hỏi.


- Tâu hoàng thượng, rút quân sang bên kia sông Nêman, - Balasốp nói.


- Sang bên kia sông Nêman à? - Napôlêông nhắc lại - Thế ra bây giờ các ông muốn tôi rút về bên kia sông Nêman, chỉ bên kia sông Nêman thôi ư?


Napôlêông nói, mắt nhìn thẳng vào Balasốp.


Balasốp kính cẩn cúi đầu.


Bốn tháng trước đây người ta đòi Napôlêông rút ra khỏi xứ Pômêrania, thì bây giờ người ta chỉ yêu cầu ông rút về bên kia sông Nêman nữa mà thôi.


Napôlêông quay ngoắt đi và bắt đầu đi đi lại lại trong phòng.


- Ngài nói rằng người ta đỏi tôi phải rút quân về bên kia sông Nêman rồi mới chịu mở cuộc đàm phán, nhưng cách đây hai tháng người ta cũng đòi tôi rút về bên kia sông Ôđơ và sông Visla đúng như thế, nhưng mặc dù tôi không rút, các ông cũng vẫn ưng thuận mở cuộc đàm phán như thường.


Ông ta im lặng đi từ góc này sang góc kia và trở lại đứng trước mặt Balasốp. Gương mặt nghiêm khắc của ông dường như sắt lại và bắp chân trái lại máy nhanh hơn trước nữa. Napôlêông biết rõ tật máy chân này. Máy bắp chân là một triệu chứng quan trọng trong người tôi[6], - về sau ông ta có nói như vậy.


- Những việc như rút quân về bên kia sông Ôđơ và Visla thì chỉ có thể đề nghị với thân vương Bađen chứ không thể đem ra đề nghị với tôi được, - Napôlêông bỗng nói như quát lên, và chính ông ta cũng không ngờ rằng mình lại nói như vậy. - Các ông có cắt cho tôi Pêtécbua và Mátxcơva tôi cũng không nhận những điều kiện ấy. Ông bảo là tôi đã khởi chiến trước à? Thế thì ai trở về quân doanh trước? - Hoàng đế Alếchxanđrơ chứ không phải tôi. Các ông đề nghị tôi đàm phán trong khi tôi đã chi tiêu bạc triệu, trong khi các ông liên kết với nước Anh và khi tình thế của các ông bất lợi - các ông đề nghị đàm phán với tôi - thế thì các ông liên kết với nước Anh nhằm mục đích gì? Nước Anh đã cho các ông những gì? - Ông ta nói hấp tấp, bây giờ hẳn không còn có ý lái câu chuyện trở lại chỗ trình bày những lợi ích của việc ký kết hòa ước hay thảo luận xem có thể ký hòa ước được không, mà chỉ muốn tỏ rõ rằng mình phải, mình mạnh, và chứng minh rằng Alếchxanđrơ là trái, là sai.


Khi mở đầu cuộc nói chuyện, ông ta chỉ có ý muốn biểu dương ưu thế của mình và cho người ta thấy rằng, tuy thế mình vẫn nhận mở cuộc đàm phán. Nhưng Napôlêông đã bắt đầu nói rồi, và càng nói, ông càng mất tự chủ trong lời lẽ.


Bây giờ rõ ràng là ông chỉ nói để đề cao mình lên và lăng nhục Alếchxanđrơ, nghĩa là để làm chính cái việc mà lúc ban đầu ông chẳng muốn tí nào.


- Nghe nói các ông ký hòa ước với Thổ Nhĩ Kỳ rồi phải không?


Balasốp cúi đầu tỏ ý khẳng định.


- Hòa ước đã được ký kết... - ông ta mở đầu.


Nhưng Napôlêông không để cho ông ta nói. Có thể thấy rõ rằng bây giờ Napôlêông cần nói một mình, ông tiếp tục nói một cách hùng hồn và với một vẻ bực tức không hề kiềm chế, như những người quen được cuộc sống nuông chiều vẫn thường làm.


- Phải, tôi biết, các ông ký hòa ước với người Thổ tuy các ông chưa được thu lại hai tỉnh Mônđavi và Valakhi. Còn như tôi thì tôi sẵn sàng cho nhà vua các ông hai tỉnh này cũng như tôi từng cho các ông cái xứ Phần Lan. Phải, - Napôlêông nói tiếp - tôi đã hứa và tôi sẵn lòng cho hoàng đế Alếchxanđrơ hai tỉnh Mônđavi và Valakhi, nhưng bây giờ thì ông ta sẽ không có được hai tỉnh giàu đẹp ấy nữa rồi. Lẽ ra vua và các ông có thể sáp nhập hai tỉnh ấy vào đế quốc Nga, và chỉ trong một triều vua, ông ta đã có thể mở rộng bờ cõi nước Nga từ vịnh Bốtni đến cửa sông Đônao. Đến Êcatêrina, Đại nữ hoàng cũng không thể làm hơn được, - Napôlêông càng nói càng hăng, vừa nói vừa đi trong phòng, nhắc lại cho Balasốp nghe những lời gần đúng hệt như những lời ông đã nói với Alếchxanđrơ ở Tindít. Giá ông ta biết giữ tình bạn của tôi thì đã được tất cả những cái đó rồi. Ô! Một triều vua như vậy thì đẹp đẽ biết nhường nào, đẹp đẽ biết nhường nào![7] - Ông ta nhắc đi nhắc lại mấy lần như vậy, rồi đừng lại, thọc tay vào túi lấy hộp thuốc lá bằng vàng và đưa lên mũi hít một cách hăm hở.


 - Giá được như vậy thì triều đình Alếchxanđrơ sẽ đẹp đẽ biết nhường nào?[8]


Ông ta nhìn Balasốp có vẻ thương hại và Balasốp vừa hé miệng toan nói một câu gì thì ông ta đã hấp tấp ngắt lời ngay.


- Giá ông ta biết giữ tình bạn của tôi thì muốn gì mà chả được?... Napôlêông vừa nói vừa so vai tỏ vẻ băn khoăn - Nhưng không, ông ta lại thích dung nạp những kẻ thù của tôi hơn, mà đó là những con người thế nào kia chứ? Ông ta dung nạp những bọn như Stainơ, Ácmơphen, Benníchxen, Vintxingơrốt. Stainơ là một tên phản bội bị đuổi ra khỏi tổ quốc, Ácmơphen là một kẻ trụy lạc và giảo hoạt, Vintxingơrốt là một công dân Pháp đào ngũ, Benníchxen thì ít nhiều còn ra con nhà võ hơn bọn kia, nhưng vẫn là một tên bất tài, dạo 1807 chẳng biết làm ăn ra sao cả và lẽ ra phải gợi lại cho Alếchxanđrơ những kỷ niệm khủng khiếp lắm mới phải...Nếu quả bọn ấy có năng lực thì còn có thể dùng được, - Napôlêông nói tiếp, lời nói chật vật lắm mới theo kịp những luận chứng không ngừng nảy ra trong óc để cho Balasốp thấy rõ rằng ông ta phải hay ông ta mạnh (trong quan niệm của Napôlêông thì cái đó chỉ là một), - nhưng đằng này chúng nó có tài cán gì đâu: thời bình hay thời chiến chúng vẫn là đồ vô dụng! Nghe nói Bácclai có tài năng hơn cả bọn kia, nhưng cứ xem những cách hành quân của hắn dạo đầu thì tôi chả thấy thế. Và tất cả cái bọn triều thần ấy làm gì, chúng làm cái gì? Phun thì đề nghị, Ácmơphen thì bác bỏ, Benníchxen thì khảo sát, còn Bácclai, người có nhiệm vụ hành động thì chẳng biết nên quyết định làm gì, trong khi đó thì thời gian cứ trôi qua. Chỉ có một mình Bagrachiôn thật là có nhãn lực và quả quyết... Thế còn nhà vua trẻ của các ông thì đóng vai trò gì trong cái đám người không ra hồn ấy? Họ làm cho ông ta mất thanh danh và có việc gì xảy ra họ cũng đổ hết trách nhiệm cho ông ta cả. Một nhà vua chỉ nên ở quân doanh khi nào mình là một tướng lĩnh[9], - Napôlêông nói, hẳn là có ý ném thẳng câu này vào mặt Alếchxanđrơ như một lời thách thức. Ông ta thừa biết rằng Alếchxanđrơ rất muốn đóng vai trò thống soái.


- Chiến dịch đã bắt đầu được một tuần rồi mà các ông cũng không biết cách phòng thủ Vinna. Các ông đã bị cắt ra làm đôi và bị đuổi ra khỏi các tỉnh Ba Lan rồi. Quân đội các ông đang oán thán.


- Tâu hoàng thượng, trái lại... - Balasốp nói, bấy giờ ông ta chật vật lắm mới nhớ được những điều người ta nói với mình và theo kịp những lời tung ra tới tấp như pháo hoa này, -... trái lại quân đội chúng tôi nức lòng muốn...


- Tôi biết hết, - Napôlêông ngắt lời Balasốp, - tôi biết hết, tôi biết số tiểu đoàn của các ông một cách chính xác như số tiểu đoàn của tôi vậy. Quân số các ông không đầy hai mươi vạn, còn quân số của tôi thì đông gấp ba lần như thế; tôi xin lấy danh dự mà nói với ông như vậy, - Napôlêông quên khuấy đi rằng lời nói danh dự ấy không thể nào có nghĩa lý gì hết, - tôi xin lấy danh dự mà nói với ông rằng tôi hiện có năm mươi ba vạn quân ở phía bên này sông Visla[10]. Các ông không thể trông mong gì vào quân Thổ được: họ chẳng làm được trò trống gì đâu và họ đã chứng minh điều đó khi ký hòa ước với các ông. Người Thụy Điển thì có cái số bị những ông vua điên rồ cai trị. Vua của họ điên, họ phế truất ông ta đi và tôn Bécnađốt lên làm vua. Vừa làm vua một cái là Bécnađốt đã phát điên ngay, bởi vì đã là người Thụy Điển thì chỉ có điên mới đi liên kết với nước Nga. - Napôlêông mỉm cười hiểm độc và lại đưa thuốc lá lên mũi hít.


Napôlêông nói ra câu nào, Balasốp cũng muốn bác lại; chốc chốc ông ta lại nhấp nhỏm như đang muốn nói gì, nhưng Napôlêông cứ cướp lời ông ta. Khi nghe nói đến bệnh điên rồ của người Thụy Điển, ông ta muốn bác bỏ lại rằng nước Thụy Điển là một hòn đảo khi có nước Nga làm hậu thuẫn; nhưng Napôlêông điên tiết quát to lên để át giọng ông ta. Napôlêông đang ở trong cái trạng thái khích động thúc đẩy ông ta thấy cần nói, nói nữa, nói mãi để chứng minh cho mình thấy là mình đúng. Balasốp thấy khó xử quá: là một sứ giả, ông sợ mất thể diện nên không bác lại; nhưng là một con người, ông giữ vững tinh thần trước cơn phẫn nộ vô cớ bấy giờ đã làm cho Napôlêông mất hẳn tự chủ. Ông biết rằng, tất cả những lời Napôlêông nói ra trong lúc này đều không có ý nghĩa gì, rằng khi trấn tĩnh lại, ông ta sẽ lấy làm xấu hổ về những lời nói đó. Balasốp đứng yên, mắt nhìn xuống phía đôi chân béo đẫy của Napôlêông đang đi đi lại lại, và cố tránh nhìn vào mặt ông ta.


 - Nhưng tôi cần gì quan tâm đến các bạn đồng minh của các ông? - Napôlêông nói. - Tôi cũng có đồng minh: đó là người Ba Lan, họ có cả thảy tám vạn quân, họ chiến đấu như sư tử. Quân số của họ sẽ lên tới hai mươi vạn.


 Và hình như càng thêm tức giận vì trong khi nói như vậy ông ta đã nói dối một cách lộ liễu và vì thấy Balasốp vẫn đứng im lặng trước mặt ông với cái dáng điệu phục tùng số mệnh như cũ, Napôlêông quay mặt phắt lại, đến gần sát mặt Balasốp và hoa nhanh hai bàn tay trắng trẻo làm những cử chỉ mạnh mẽ và nói gần như quát lên.


 - Xin các ông biết cho rằng, nếu các ông xúi nước Phổ chống lại tôi thì tôi sẽ xóa nó khỏi bản đồ châu Âu, - Napôlêông nói, mặt tái nhợt và biến dạng đi vì tức giận, vừa nói vừa giơ một bàn tay nhỏ nhắn đánh mạnh vào lòng bàn tay kia. - Phải, tôi sẽ dồn các ông về bên kia sông Đvina, bên kia sông Đơniép, và để chống lại các ông, tôi sẽ lập lại bức rào mà châu Âu mù quáng đã để cho người ta phá hủy đi. Phải, số phận của các ông sẽ như thế đấy, - nói đoạn ông ta bước mấy bước trong gian phòng, hai vai béo đẫy rung rung. Ông ta bỏ chiếc hộp thuốc lá vào túi áo ghi-lê, rồi lại rút nó ra, đưa lên mũi mấy lần, rồi dừng lại trước mặt Balasốp. Ông ta im lặng một lát, đưa mắt ngạo nghễ nhìn thẳng vào mặt Balasốp và nói khe khẽ: - Thế mà lẽ ra ông chủ của ông có thể có được một triều vua tốt đẹp biết nhường nào![11]


 Balasốp cảm thấy phải bác lại và nói rằng, về phía nước Nga sự tình không đến nỗi bi đát như vậy. Napôlêông lặng thinh, tiếp tục nhìn Balasốp một cách ngạo nghễ và hẳn là chẳng nghe ông ta nói gì. Balasốp nói rằng ở Nga, người ta chờ đợi chiến tranh đưa lại những kết quả tốt đẹp. Napôlêông gật đầu ra dáng bao dung, như muốn nói: "Tôi biết rằng ông không có nhiệm vụ phải nói như vậy, nhưng chính bản thân ông cũng không tin điều đó; ông đã bị tôi thuyết phục rồi".


Khi Balasốp đã nói xong, Napôlêông lại rút hộp thuốc lá đưa lên mũi hít và giẫm chân xuống sàn hai lần để ra tín hiệu. Cánh cửa mở ra, một viên thị thần kính cẩn khom lưng đưa mũ và găng cho hoàng đế, một viên thị thần khác đưa cho ông ta một chiếc khăn tay. Không nhìn họ, Napôlêông cầm lấy mũ và quay về phía Balasốp, nói:


- Xin ông thưa lại để hoàng đế Alếchxanđrơ tin chắc rằng tôi vẫn tận tâm với hoàng đế như cũ; tôi biết hoàng đế rất rõ và đánh giá rất cao đức tính tốt đẹp của hoàng đế. Thôi xin chào tướng quân, tướng quân sẽ nhận được bức thư của tôi gửi hoàng đế[12]. - Và Napôlêông bước nhanh ra cửa. Mọi người đều rời phòng tiếp tân chạy ùa xuống thang gác.


(còn tiếp)


Nguồn: Chiến tranh và Hòa bình. L. Tônxtoi. Tập 2. Bộ mới ba tập. NXB Văn học, 6 - 2007. In theo lần xuất bản đầu tiên năm 1961.







[1] Donnez-le moi, Je l’enverrai à l’Empereur.




[2] Monsieur de Turenne.




[3] Lính đánh thuê của vua Ai Cập, vốn là người ngoại quốc bị bắt về nuôi từ bé. Người giám mã mamluc của Napôlêông là một vật kỷ niệm của chiến dịch Ai Cập.




[4] Một thứ cồn nhẹ có pha nước hoa, dùng để rửa (eau - de cologne nghĩa đen là “ nước thành Colônhơ” - tức Kưln, một thành phố Đức).




[5] Sire! L’Empereur mon maýtre.




[6] La vibration de mon mollet gauche est un grand signe chez moi.




[7] Tout cela it l’aurait d à mon amitié. Ah! Quel beau règne, quel beau règne!




[8] Quel beau règne aurait pu être celui de l’Empereur Alexandre.




[9] Un souverain ne doit être à l’armée que quand il est général.




[10]...ma parole d’honneur que j’ai cinq cent trente mille hommes de ce côté de la Vistule.




[11] Et cependant quel beau règne aurait pu avoir votre maýtre!




[12] Je ne vous retiens plus, général, vous recevrez ma lettre à l’Empereur.



Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
37.
38.
39.
40.
41.
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.
51.
52.
53.
54.
55.
56.
57.
58.
59.
60.
61.Phần Thứ Mười một
62.
63.
64.
65.
66.
67.
68.
69.
70.
71.
72.
73.
74.
75.
76.
77.
78.
79.
80.
81.Phần Thứ tám
82.
83.
84.Phần Thứ sáu
85.Lời Người biên tập và Lời Giới thiệu của Cao Xuân Hạo
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Cơ may thứ hai - Constant Virgil Gheorghiu 07.12.2019
Nhân mạng cuối cùng và đồng loại - Vlastimil Podracký 07.12.2019
Hiểm họa sắc vàng - Vlastimil Podracký 07.12.2019
Sodoma & Gomora - Vlastimil Podracký 07.12.2019
Trăm năm cô đơn - Gabriel Garcia Marquez 06.12.2019
Tiêu sơn tráng sĩ - Khái Hưng 06.12.2019
Ông cố vấn - Hữu Mai 05.12.2019
Trên sa mạc và trong rừng thẳm - Henryk Sienkiewicz 05.12.2019
Chiến tranh và Hòa bình - Liep Nicôlaievich Tônxtoi 05.12.2019
Đường công danh của Nikodema Dyzmy - TADEUSZ DOLEGA - Mostowicz 02.12.2019
xem thêm »