tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 28205471
Những bài báo
28.10.2014
Trương Công Thành
Đỗ Quang Tiến và ký ức tuổi thơ


Do nghề làm báo, mà tôi có dịp làm quen với ba người con của nhà văn Đỗ Quang Tiến: Giáo sư - Tiến sĩ Đỗ Quang Hưng, người học trước chúng tôi ở trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, nhà báo Đỗ Quang Hoàn (báo Nhân Dân) và nhà báo Đỗ Quang Hạnh (báo Lao động). Có trong tay Tuyển tập Đỗ Quang Tiến, đọc kỹ tiểu sử của ông, mới thấy cả ba người con của ông đều giống ông ở điểm: rất dễ gần.


Nhà văn Đỗ Quang Tiến (tên khai sinh và bút danh) sinh ngày 17/4/1919 tại Hà Nội, hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam (1957). Ông lớn lên ở Hà Nội, tham gia kháng chiến từ ngày đầu, làm nhiều công tác ở Hội Nhà văn. Ông viết nhiều về đề tài nông thôn và miền núi hơn là thành phố quê hương.


Đỗ Quang Tiến là một trong không nhiều nhà văn Việt Nam gắn với ký ức tuổi thơ của tôi. Gia đình tôi sống ở Hà Nội, ông thân sinh từ thuở trẻ trai đến khi về hưu làm ở khoa Hóa trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Lứa chúng tôi được hưởng trọn vẹn 10 năm miền Bắc sống trong hòa bình (1954 - 1964). Không hiểu từ bao giờ, gia đình chúng tôi có truyền thống đọc sách. Buổi tối, sau bữa cơm, bố tôi, các anh chị và tôi, người thì học, người thì đọc quanh một cái bàn dài, dưới một ngọn đèn 40w.


Khoảng đầu những năm 1960, Việt Nam nở rộ tiểu thuyết. Vỡ bờ của Nguyễn Đình Thi, Phá vây của Phù Thăng, Trên mảnh đất này của Hoàng Văn Bổn, Vào đời của Hà Minh Tuân, và Làng tề của Đỗ Quang Tiến… Cứ có cuốn sách nào mới, là bố tôi mượn về (thậm chí có những cuốn chưa kịp vào sổ). Tôi vừa đọc sách của Thư viện Đại học Tổng hợp, vừa đọc sách thiếu nhi (phần thưởng cho các điểm khá giỏi ở trường). Cho nên tôi đọc Làng tề, rồi đọc luôn cả Đàn trâu cũng của Đỗ Quang Tiến (in năm 1962, NXB Kim Đồng).


Sau này lớn lên, vào khoa Văn Đại học Tổng hợp, có đọc lại Làng tề và đến năm 1974, mua được cuốn Quê cũ quê mới của ông. Làng tề tôi nhớ rất sâu. Nhưng Đàn trâu thì thú thật là quên mất tên tác giả. Nhưng tôi vẫn nhớ đoạn văn đầy ấn tượng mở đầu truyện: “… Bỗng có tiếng vó ngựa văng vẳng phía núi Ta-luông. Khộp lộp… khộp lộp… khộp lộp…! Hình như con ngựa đang phi nước đại. Tiếng vó ngựa bổ xuống con đường mòn nghe dồn dập, xối xả.


… Voòng Xám - người cưỡi ngựa trạc ngoài năm mươi… chân kẹp bụng ngựa, khẩu pạc - hoọc đập lách cách vào đùi. Hông bên kia, thanh mã tấu to bản, lưỡi mỏng và sắc ngọt lấp loáng dưới ánh trăng”.


Đến khi cầm trong tay Tuyển tập Đỗ Quang Tuyến mới “ngã ngửa” ra rằng Đàn trâu cũng do ông viết. Cũng với lối quan sát tinh tế, những trang viết về một làng tề đồng bằng Bắc bộ, về rừng rậm Cao Bằng - Lạng Sơn… sao mà sống động. Tôi nhớ văn Đỗ Quang Tiến chính là ở chỗ qua những trang văn của ông, rất có không khí lịch sử, tái hiện lại được lịch sử như nó vốn có.


Sau này, đọc Quê cũ quê mới cũng vậy. Tôi đọc vào năm 1974, mãi tới năm 1984, trong một chuyến công tác rong ruổi trên hồ Thác Bà, mang chuyện làm nhà máy thủy điện Thác Bà mà Đỗ Quang Tiến kể ra hỏi, mới được biết người tiếp chúng tôi hôm ấy, Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Liên Sơn Đỗ Khắc Cương, chính là người làm công tác di dân lòng hồ thủy điện Thác Bà mà Đỗ Quang Tiến tả trong truyện.


Chủ tịch Đỗ Khắc Cương công nhận Quê cũ quê mới tả rất đúng, rất thật cuộc sống lúc đó. Cuốn sách do Ty văn hóa Yên Bái chịu trách nhiệm xuất bản. Những người con của cố nhà văn Đỗ Quang Tiến đã dày công gìn giữ và in vào tuyển tập Đỗ Quang Tiến bìa của hàng loạt cuốn sách, mà khi nhìn xem, tôi giật mình thấy những trang bìa và tên sách rất quen: Vùng cao (hai lần NXB Phụ nữ in); Vòm trời (NXB Việt Bắc); Lưỡi dao tiện (NXB Phổ thông); Đàn trâu, Trong rừng (NXB Kim Đồng)… Mới thấy là thời ấy, nhà xuất bản nào cũng được nhà văn coi trọng. Và ngược lại, nhà xuất bản nào cũng trân trọng các tác phẩm của Đỗ Quang Tiến.


Quay trở lại với Làng tề. Bìa sách màu xám, chữ “Làng tề” màu trắng, bên dưới là mấy sợi dây thép gai. Tôi cũng không nhớ ai vẽ bìa cho cuốn sách. Nhưng có thế hệ học sinh Việt Nam nào không nhớ câu thơ “Dây thép gai đâm nát trời chiều”?


 


Đọc suốt nhiều tác phẩm của anh Đỗ Quang Tiến, một giọng văn đằm thắm, tinh tế, sâu sắc, không giật gân, không cuồn cuộn như một dòng sông, một dòng có quanh có khúc, nhưng êm đềm và trôi xa vào lòng người. (Nhà văn Nguyễn Quang Sáng)


Đặc điểm ngòi bút Đỗ Quang Tiến là ở chỗ không cường điệu, lên gân cũng chẳng cần đến một sự cao giọng ngợi ca hoặc những hình thái tu từ, những lời lẽ văn chương trang trọng để “đánh bóng” sự việc, mà là một sự miêu tả điềm đạm, cặn kẽ về một hành động anh hùng vốn không hề tự biết anh hùng. Cứ như một tình cảm tự nhiên, bột phát. Tấm lòng người dân, đặc biệt người dân thôn dã, đối với cách mạng, đối với sự tồn vong đất nước. Ngày nay đọc lại, có thể tìm thấy trong đó một lời chứng khiêm nhường và trung thực, không tỏ vẻ màu mè, về một gương mặt đẹp nông thôn trong giai đoạn hào hùng của lịch sử vẫn còn xiết bao gần gũi. (Nhà văn Bùi Hiển)


Mấy chục năm đã trôi qua kể từ ngày tôi đọc Làng tề. Ấn tượng sâu đậm nhất phải kể đến là việc nhà văn cho mụ Luyến đêm khuya đánh cắp cái đầu của lão Mấu đem về chôn. Lão Mấu, một nhân vật dạng Chí Phèo, nổi máu vịt đâm chết tên lý trưởng gian ác. Cái khác với Chí Phèo là lão Mấu sau khi bị bắt, đã chọn cái chết để không mắc cái tội đổ oan cho người khác. Tôi xin mượn một cách nói bóng bẩy của một nhà văn lớn khi nói về chị Dậu của Ngô Tất Tố, rằng trong lương tri của lão Mấu, vẫn ánh lên được những ngày cách mạng tháng 8/1945 và thời gian sống dưới chính quyền cách mạng, trước khi quê lão trở thành vùng tề.


Những trang viết về một làng quê trong vùng tề, với những người dân một lòng hướng về Cụ Hồ, hướng về kháng chiến, Đỗ Quang Tiến tả sao mà thật thế. Như một cuốn phim quay chậm vậy. Tôi ước ao những nhà văn thời nay viết được như vậy. Với tôi, Làng tề và những tác phẩm của Đỗ Quang Tiến đáng được các nhà văn học sử, các giáo viên dạy văn - sử xếp vào tủ sách của mình.


Kể về Đỗ Quang Tiến thì các con của ông đã viết rồi. Với tôi, một kẻ hậu sinh may mắn được đọc sách của ông thời trai trẻ, nay lại may mắn có được một tuyển tập tác phẩm của ông, viết những dòng này xin thắp một nén hương tưởng nhớ tới ông - Đỗ Quang Tiến - một nhà văn theo lối tả chân hấp dẫn.


TCT.


Nguồn: vov.vn/ Báo Tiếng nói Việt Nam.


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Công bố nghiên cứu quy mô về bộ gen của người Việt - Tư liệu 16.07.2019
Thổn thức theo dõi những đứa con tinh thần - Hạ Bá Đoàn 16.07.2019
Bãi Tư Chính & Từ ngày 03-7-2019, Trung Quốc hung hăng gây hấn ở Tây Nam Biển Đông - Nhiều tác giả 14.07.2019
Vài kỷ niệm với anh Phạm Toàn - Nguyễn Hải Hoành 12.07.2019
Văn chương lại gõ cửa Huỳnh Như Phương - Nguyễn Thị Tịnh Thy 12.07.2019
Thi sĩ Thổ Nhĩ Kỳ Nazim Hikmet: Vị khách không nhà - Lưu Thanh Minh 10.07.2019
Những bài viết về Giáo sư Nguyễn Lương Ngọc - Nhiều tác giả 10.07.2019
Nhà thơ Vũ Quần Phương: “Biển như cuộc đời” - Nhiều tác giả 09.07.2019
Vợ bộ đội - Nguyễn Đình Hòe 09.07.2019
Đọc “Kiến, chuột và ruồi” - Tư liệu 06.07.2019
xem thêm »