tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 28933636
Những bài báo
09.03.2014
Khúc Hà Linh
Nhà Thạch Lam ở ga Cẩm Giàng

Ga Cẩm Giàng, một cái ga xép như bao ga khác, nhưng nó được nhắc tới trong văn học nước nhà qua tác phẩm Gió đầu mùa, Hai đứa trẻ, Nhà mẹ Lê của nhà văn Thạch Lam - một trong bát tú của Tự Lực văn đoàn những năm 30-40 thế kỷ trước.


            Đây là nơi chứa đựng tình yêu, kỷ niệm ấu thơ của nhà văn Thạch Lam; và Thạch Lam làm cho Ga Cẩm Giàng bước vào văn chương…


           


 Thạch Lam trong một lần đi thực tế. Ngồi cạnh là Mẹ ông, bà Nhu.


Ông Nguyễn Tường Nhu là con trai viên tri huyện Cẩm Giàng Nguyễn Tường Tiếp ( còn gọi là huyện Giám). Bà Lê Thị Sâm là con gái ông quan võ Lê Quang Thuật, người gốc Huế đã ba đời ra Bắc, làm quan quản huyện Cẩm giàng. Cùng là đồng sự, lại  môn đăng hộ đối, cụ huyện Giám và cụ quản Thuật đã gả con cho nhau nên tình thông gia.


Ông bà Nguyễn Tường Nhu sinh được bẩy người con, sáu trai một gái, trong đó Nguyễn Tường Tam, Nguyễn Tường Long, Nguyễn Tường Lân sau này trở thành trụ cột của nhóm văn chương Tự Lực văn đoàn, với những bút danh : Nhất Linh, Hoàng Đạo, Thạch Lam. .


Sau nhiều năm sống ở Ấp Thái Hà, Hàng Bạc, Hà nội, khoảng năm 1914-1915 ông bà Nhu tìm đường về quê cha đất mẹ ở huyện lỵ Cẩm Giàng.


Thời gian đầu,  gia đình tạm thời sống ở nhà cụ Quản Thuật, tức là  mẹ đẻ của bà Nhu. Cụ ông mất rồi chỉ còn cụ bà. Nhà cụ quản Thuật có 5 gian hiên lớn, đằng trước có vườn rộng trồng nhiều loại cây ăn quả. Ngoài hàng rào có chợ Cẩm Giàng, năm ngày hai phiên khá đông đúc. Ở nhờ mẹ đẻ  một thời gian ngắn, bà Nhu xin được khoảng đất ở giữa phố huyện Cẩm Giàng. Theo hồi ký của Nguyễn Thị Thế con gái thứ năm trong gia đình,  thì bà Nhu cho dựng năm gian nhà lá gồi, hai gian mở cửa ra phố bán thuốc lào. Nhà cao, cửa sổ rộng, chắn song bằng tre rừng bào đốt nhẵn bóng, bên ngoài có phên đan nứa, ban ngày mở lên ban đêm hạ xuống. Vách trát bùn trộn cát, quet vôi xanh.


 Phía sau nhà là đường xe lửa, và cánh đồng rộng. Làm xong,  bà Nhu đón các con từ mẹ đẻ về nhà mới. Năm ấy hai con lớn là Nguyễn Tường Thuỵ, Nguyễn Tường Cẩm đang học ở Hà Nội, hai con tiếp theo là Nguyễn Tường Tam và Nguyễn Tường Long còn học trường huyện. Trường huyện Cẩm Giàng ở chùa bên làng Giằng, phải qua cầu bắc qua sông Sen. Trên cầu có đường xe lửa, dưới cầu có thuyền buôn từ xa đến…


Những năm tháng ở đây, Thạch Lam đã chứng kiến nhiều cảnh sinh hoạt của chiếc ga xép với những số phận con người, mẫu nhân vật  mà sau này ra làm báo Phong Hoá, Ngày Nay rồi tham gia nhóm Tự Lực văn đoàn, ông đã sáng tác thành công nhiều tác phẩm,  có giá trị trên văn đàn nước nhà. Đó là cô hàng xén từ trẻ đến già, toàn khó nhọc và lo sợ, ngày nọ dệt ngày kia, như tấm vải thô. Rồi những đứa trẻ con nhà nghèo, khi mùa đông giá lạnh không có tấm áo che thân. Hoặc một người nông dân thất nghiệp thành túng bấn; cô gái bán thân; một ông Tú ngơ ngác, u hoài. Cũng có khi là bác kéo xe, con sen, vú già và những con người lầm than nơi quê nghèo quanh quẩn bên cái chợ lèo tèo và chiếc ga xép, lọt thỏm trong vùng quê mờ nhạt. Hình ảnh ga xép Cẩm Giàng và đời sống xã hội xung quanh đã in đậm trong truyện ngắn Thạch Lam. Chúng ta bắt gặp cảnh hai chị em Liên và An,  nghe lời mẹ dặn phải thức khuya chờ tàu Hà Nội về,  để bán ấm trà hay khúc mía kiếm tiền. Nhưng con tàu dửng dưng đi qua, để lại phía sau một phố nhỏ tẻ buồn, trống vắng. Nhưng chúng ta vẫn ấm lòng khi bắt gặp ngọn đèn chị Tý, dù chỉ chiếu sáng một vùng đất nhỏ, nhưng không bị tắt lụi, cứ lung linh đón đợi niềm tin. Y như con tàu đã đến, đã đi,  nhưng Liên và An cứ chờ đợi. Nhà văn gửi gắm ý tưởng của mình rằng con người hãy nuôi niềm tin. Ông không muốn con người đánh mất niềm tin, bởi mất nó, sẽ mất hết…


 Một lần chuyến tàu đêm vào ga, xỉ than bắn ra làm cháy nhà dãy phố.  Dân phố đòi nhà ga bồi thường, thế là sở hoả xa tức, đuổi các gia đình phải dời ra xa đường tàu 10 thước.


Bà mẹ Thạch Lam lại phải về nhờ trên đất nhà mẹ đẻ. .Cụ quản Thuật thương tình cho con gái làm nhà trên đất nhà mình.  Ngôi nhà mặt trước trông ra vườn, mặt sau  trông ra chợ Cẩm giàng để vừa ở, vừa có thể bán hàng. Chái nhà làm nơi đun bếp nấu ăn. Trước nhà có sân,  bên phải khu vườn là nhà người em gái.


Về  Cẩm giàng bà Nhu ngày thường chỉ bán thuốc lào và thứ lặt vặt, đến ngày mùa thì đi cân gạo quanh vùng.


Cuộc sống tần tảo như thế cũng đủ chi dùng và nuôi bốn con ăn học ở Hà Nội và Hải Dương. Nhưng ở Cẩm giàng buôn bán khó khăn nên gia đình Thạch Lam sang Thái Bình sinh sống, rồi quành lên Hà Nội, vẫn không ở được lại về Cẩm Giàng.  


Đây là lần thứ hai bà Nhu từ Hà Nội về quê.


 Còn đang bơ vơ,  thì người bạn cân gạo đã gán nợ cũ bằng hai mẫu đất cho bà Nhu. Bà mua thêm thành ba mẫu giữa cánh đồng cách xa phố huyện khoảng gần một nghìn mét. Bà Nhu quyết tâm làm nhà để hứng gió trời. Ngôi nhà gỗ, cột vuông, lợp rạ, bốn chung quanh hiên rộng. Nhà ba gian, gian đầu phòng khách, gian giữa thờ gia tiên, gian trong để ở. Trần nhà lát nứa dập thẳng. Mái lợp dày xén rất đẹp, quanh nhà có lan can gỗ. Kiểu nhà này dựa vào mẫu ở Tuy Hoà. Khi Nhất Linh đỗ bằng cử nhân khoa học  Pháp về nước,  một lần đã đưa mẹ cùng em gái  vào Sài Gòn.  Đến Tuy Hoà nhìn thấy bên đường có ngôi nhà kiểu như thế này cả hai mẹ con dừng lại ngắm nghía lấy làm tâm đắc, bây giờ có dịp xây dựng nhà gọi tên Nhà ánh sáng. Ngôi nhà ấy đi vào văn học sử, và  trang trại này được mệnh danh  là trại văn chương của Tự Lực văn đoàn.


Ngôi nhà có cửa quay bốn hướng đông tấy nam bắc, trong kính ngoài chớp. Chung quanh trồng cây xanh. Phía đông trước cửa là một chiếc ao hình vuông thả cá, trên bờ trồng cài nhiều loại hoa thơm. Từ một cái nhà giữa cánh đồng, được các con gíup thêm, với đức cần kiệm toan lo của bà Nhu, nơi này trở  thành một cái trại khá đẹp, nằm sát đường tàu, khách ngồi trên toa xe lửa Hà Nội- Hải Phòng qua đây cũng có thể nhìn rõ. Phía đông khuôn viên là một bức tường trồng toàn trúc, cạnh con đường đi vào trường Kiêm Bị duy nhất của huyện Cẩm giàng lúc bấy giờ. Cũng từ trại này thành nơi sinh  hoạt văn chương của TLVĐ và nhóm báo Phong Hoá,  Ngày Nay….


Bây giờ khách về ga Cẩm Giàng, hỏi nhà cũ Thạch Lam, trại văn chương TLVĐ sẽ được bà con nhiệt tình chỉ dẫn.   Một con đường nhỏ đi vào trang trại được mang tên Thạch Lam. Một gia đình nông dân hơn nửa thế kỷ vẫn trông nom, hương khói  mộ phần cụ Nguyễn Tường Nhu thân sinh ra các nhà văn với tấm lòng cao cả.


Trang trại cũ của gia đình Thạch Lam bây giờ có người sử dụng, vẫn còn chiếc ao trong vườn... Khách đi tuyến xe lửa Hà Nội- Hải Phòng qua đây, ngồi trong toa vẫn nhìn  thấy cả một khu vườn cây cối xanh tươi. Và khi mùa xuân về lại gợi nhớ ngày mồng Ba Tết Nhâm Ngọ ( 1942), Thạch Lam còn tiếp bạn văn chương Thế Lữ, Song Kim, Khái Hưng, Trần Tiêu, Huyền Kiêu, Đinh Hùng… từ Hà Nội về thăm nhà, cùng nhau uống rượu Đào lê mỹ tửu.


Đấy là lần cuối cùng ông về quê Cẩm Giàng.


 


KHL.


Tác giả gửi www.trieuxuan.info

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Pablo Neruda nói về Gabriela Mistral - Pablo Neruda 23.08.2019
Tôi làm thơ như thế nào - Gabriela Mistral 23.08.2019
Lý Sơn: Đảo mỗi ngày một mặn - Tư liệu 23.08.2019
Giảng đường trên mây - Mai Thanh Hải 23.08.2019
‘Nam Tiến’ và cái bẫy địa lý của người Việt - Vũ Đức Liêm 21.08.2019
Giáo sư sử học - nhà báo Trần Văn Giàu - Nguyễn Phan Quang 21.08.2019
Lá thư tình thời chiến tranh: Chuyện chưa nhiều người biết - Lê Ngọc Văn 20.08.2019
Văn hóa Ẩm thực: Bún bò Huế - Đỗ Duy Ngọc 19.08.2019
Những cuốn sách thay đổi đời tôi - Hoàng Hưng 17.08.2019
Liệu Tổng thống Philippines có bán mình cho Trung Quốc? - Nhiều tác giả 13.08.2019
xem thêm »