tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 29883934
Thơ
15.05.2013
Nguyễn Trãi
Đại cáo bình Ngô

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,


 


 [48a] Quân điếu phạt1541 trước lo trừ bạo.


 


Xét như nước Đại Việt ta,


 


Thực là một một nước văn hiến.


 


Cõi bờ sông núi đã riêng,


 


Phong tục Bắc Nam cũng khác.


 


Trải Triệu, Đinh, Lý, Trần nối đời dựng nước,


 


Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên đều chủ một phương,


 


Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau.


 


Song hào kiệt không bao giờ thiếu.


 


Cho nên:


 


Lưu cung1542 tham công mà đại bại.


 


Triệu Tiết1543 thích lớn phải tan tành.


 


Cửa Hàm Tử giết tươi Toa Đô,


 


Sông Bạch Đằng bắt sống Ô Mã1544


 


Việc xưa xem xét,


 


Chứng cứ rành rành.


 


Vừa rồi:


 


Vì họ Hồ chính sự phiền hà,


 


Để đến nổi lòng người oán hận.


 


Quân cuồng Minh đã thừa cơ gây họa,


 


Bọn gian tà lại bán nước cầu vinh.


 


Nướng dân đen1545  [48b] trên lửa hung tàn,


 


Vùi con đỏ xuống hầm tai vạ.


 


Dối trời lừa người, kế quỹ quyệt đủ muôn ngàn khoé.


 


Gây binh kết oán, tội chồng chất ngót hai mươi năm.


 


Tan nghĩa nát nhân, trời đất tưởng chừng muốn sập.


 


Sưu cao thuế nặng, núi chầm hết thảy sạch không.


 


Kẻ tìm vàng phá núi đãi bùn, lặn lội nơi lam chướng,


 


Người mò ngọc giòng gây quăng biển, làm mồi lũ giao long.


 


Nhiễu dân, đặt cạm bẫy hưư đen,


 


Hại vật, chăng lưới bắt chim trả.


 


Đến cỏ cây sâu bọ cũng chẳng được trọn đời,


 


Người goá bụa khốn cùng không một ai yên ổn.


 


Hút máu mủ sinh dân, quân gian ác miệng răng nhờn béo,


 


Dựng công trình thổ mộc, nhà công tư dinh thự nguy nga.


 


Chốn châu huyện, bao tầm sưu dịch.


 


Nơi xóm làng, lặng lẽ cửi canh.


 


Tát cạn nước Đông Hải không đủ rửa tanh nhơ,


 


Chặt hết trúc Nam Sơn  [49a] không đủ ghi tội ác.


 


Thần người đều căm giận,


 


Trời đất chẳng dung tha.


 


Ta:


 


Phát tích chốn Lam Sơn,


 


Nương mình nơi hoang dã.


 


Ngẫn thế thù há đội trời chung.


 


Thề nghịch tặc khó cùng tồn tại.


 


Đau lòng nhức óc đã trãi mười năm,


 


Nếm mật nằm gai phải đâu một buổi.


 


Quên ăn vì giận sách lược thao suy xét đã tinh,


 


Lấy xưa nghiệm nay, lẽ hưng phế đắn đo càng kỹ.


 


Chí phục thù đã quyết.


 


Dẫu thức ngũ không quên.


 


Vừa khi cờ khởi nghĩa mới dấy lên,


 


Chính lúc thế giặc đương rất mạnh.


 


Thế mà:


 


Nhân tài như lá mùa thu,


 


Tuấn kiệt tựa sao buổi sớm.


 


Bôn tẩu trước sau đã ít kẻ đỡ đần,


 


Vạch mưu dưới trướng lại ít người bàn bạc.


 


Chỉ vì: Chí muốn cứu dân, những đăm đăm muốn tiến về đông1546,


 


Nên: cỗ xe đãi hiền, vẫn canh cánh để dành phía tả1547.


 


Nhưng: Được người đâu dễ, mù mịt  [49b] xa vời,


 


Mong tự đáy lòng, giáp hơn cứu đuối.


 


Phần giận quân thù chưa bị diệt.


 


Phần lo vận nước còn lao đao.


 


Khi Linh Sơn lương hết mấy tuần,


 


Lúc Khôi huyện quân không một lữ.


 


Bởi trời muốn thử thách ta, để trao mệnh lớn,


 


Nên ta càng mài ý chí, quyết vượt gian nguy.


 


Dựng gậy làm cờ1548, tụ hội bốn phương manh lệ1549,


 


Hòa rượu mời lính1550, dưới trên một dạ cha con.


 


Lấy yếu chống mạnh, thường đánh bất ngờ,


 


Rốt cuộc: Lấy đại nghĩa thắng hung tàn,


 


Lấy chí nhân thay cường bạo.


 


Trận Bồ Đằng sấm vang chớp giật.


 


Miền Trà Lân trúc chẻ tro bay.


 


Sĩ khí do đó càng tăng,


 


Quân thanh từ đây càng dậy.


 


Bọn Trần Trí, Sơn Thọ, nghe hơi mà mất vía,


 


Lũ Lý An, Phương Chính, nín thở mong thoát thân.


 


Thừa thắng ruổi dài, Tây Kinh quân ta  [50a] chiếm lại,


 


Tuyển binh tiến đánh, Đông Đô đất cũ thu về.


 


Ninh Kiều máu chảy thành sông, trôi tanh muôn dặm,


 


Tốt Động thây phơi đầy nội, để thối ngàn năm.


 


Tâm phúc giặc, Trần Hiệp đã phải bêu đầu,


 


Mọt gian giặc, Lý Lượng cũng đành bỏ bỏ mạng.


 


Vương Thông gỡ rối, đám cháy lại càng bùng,


 


Mã Anh cứu nguy, lửa thù càng thêm bốc.


 


Nó trí cùng lực kiệt, chờ chết bó tay,


 


Ta mưu phạt tâm công1551, không chiến cũng thắng.


 


Tưởng chúng phải đổi nết thay lòng,


 


Ngờ đâu cũng làm càn chuốc tội.


 


Khăng khăng cố chấp, gieo vạ cho bao người.


 


Thiển cạn tham công, mưu cười khắp thiên hạ.


 


Thế rồi thằng nhãi ranh Tuyên Đức1552 hiếu chiến hung hăng1553.


 


Lại sai lũ hèn nhát Thạnh, Thăng1554 đem dầu chữa chạy.


 


Tháng 9 năm Đinh Mùi, Liễu Thăng bèn đem quân từ Khâu Ôn  [50b] tiến sang,


 


Tháng 10 cùng năm ấy, Môc Thạnh cũng chia đường từ Vân Nam kéo đến.


 


Ta trước đã chọn quân chẹn hiểm, bẻ mũi tiên phong,


 


Rồi sau lại điều binh chặn đường cắt nguồn lương giặc.


 


Ngày 18 tháng ấy, Liễu Thăng bị quân ta tiến công, rừng Chi Lăng mưu đồ đổ sụp.


 


Ngày 20, Liễu Thăng bị quân ta đánh bại, núi Mã Yên tử trận phơi thây,


 


Ngày 25, Bảo Định bá Lương Minh trận hãm phải bỏ mình,


 


Ngày 28, Thượng thư Lý Khánh kế cùng phải thắt cổ.


 


Ta thuận đà, đưa dao tung phá,


 


Giặc bí nước, quay giáo đánh nhau.


 


Kế đó, lại tăng quân vây bức bốn bên,


 


Hẹn đến giữa tháng 10 nhất tề diệt giặc.


 


Kén quân tỳ hổ, chọn tướng vuốt nanh,


 


Voi uống cạn sông, gươm mài vẹt núi.


 


Đánh một trận, sạch sanh kình ngạc,


 


Đánh hai trận  [51a] tan tác chim muông


 


Nó như kiến tan đàn dưới bờ đê vỡ.


 


Ta tựa cơn gió mạnh quét sạch lá khô.


 


Đô đốc Thôi Tụ lê gối xin đầu hàng,


 


Thượng thư Hoàng Phúc trói mình đành chịu bắt.


 


Lạng Giang, Lạng Sơn thây chất đầy đường,


 


Xương GIang, Bình Than máu trôi đỏ nước.


 


Ghê gớm thay, sắc phong vân phải đổi,


 


Ảm đạm thay, ánh nhật nguyệt phải mờ.


 


Binh Vân Nam bị quân ta chẹn ở Lê Hoa, nơm nớp hoảnh kinh trước đà vỡ mật,


 


Bọn Mộc Thạnh nghe quân Thăng bại ở Cần Trạm, xéo nhau tháo chạy, chỉ cốt thoát thân!


 


Suối Lãnh Câu, máu chảy trôi chày, nước sông rền rĩ,


 


Thành Đan Xá, thây chất thành núi, cỏ nội đỏ lòm.


 


Hai cánh viện binh đã gót chẳng kịp quay, thảy đều đại bại,


 


Mấy thành giặc khôn cũng nối nhau cởi giáp, lũ lượt ra hàng


 


Tướng giặc bị  [51b] tù, nó đã vẫy đuôi xin tha mạng sống,


 


Oai thần không giết, ta cũng thể lòng trời mở đức hiếu sinh.


 


Tham tướng Phương Chính, nội quan Mã Kỳ, được cấp trước năm trăm chiếc thuyền, đã vượt biển, vẫn hồn bay phách lạc,


 


Tổng binh Vương Thông, tham chính Mã Anh, lại được cho mấy ngàn cỗ ngựa, về nước rồi, còn tim thót chân run.


 


Nó đã tham sống sợ chết, thực bụng cầu hòa,


 


Ta coi toàn quân là hơn, để dân nghỉ sức.


 


Chẳng những mưu kế cực kỳ sâu xa,


 


Mà cũng xưa nay chưa từng nghe thấy.


 


Xã tắc do đó vững bền,


 


Non sông từ đây đổi mới.


 


Trời đất bĩ rồi lại thái1555.


 


Nhật nguyệt mờ rồi lại trong.


 


Để mở nền thái bình muôn thuở,


 


Để rửa mối sỉ nhục ngàn thu!


 


Âu cũng nhờ trời đất, tổ  [52a] tông linh thiêng ngầm giúp mới được như vậy.


 


Ôi!


 


Một gươm đại định, nên công oanh liệt vô song,


 


Bốn biển thanh bình, ban chiếu duy tân khắp chốn,


 


Bố cáo gần xa,


 


Mọi người đều biết.


 


 


Nguồn: Đại Việt sử ký toàn thư. Sử quán triều Hậu Lê gồm các sử quan tiêu biểu: Ngô Sĩ Liên, Vũ Quỳnh, Phạm Công Trứ, Lê Hy, Nguyễn Quý Đức. Dịch, chú giải và hiệu đính: Ngô Đức Thọ, Hoàng Văn Lâu, Ngô Thế Long, Hà Văn Tấn. Hội đồng khoa học Nguyễn Khánh Toàn, Phan Huy Lê và Nguyễn Đức Diệu. NXB. Khoa học Xã hội, 1993.


www.trieuxuan.info

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Chùm thơ Du Tử Lê - Du Tử Lê 12.10.2019
Thơ Nguyễn Việt Chiến - Nguyễn Việt Chiến 04.10.2019
Thơ Đỗ Hoàng - Đỗ Hoàng 01.10.2019
Chùm Thơ Đỗ Hoàng - Đỗ Hoàng 01.10.2019
Chân dung nhà thơ Việt đương đại (3) - Đỗ Hoàng 01.10.2019
Chân dung nhà thơ Việt đương đại (2) - Đỗ Hoàng 01.10.2019
Chân dung nhà thơ Việt đương đại (1) - Đỗ Hoàng 01.10.2019
Bên thành Luy Lâu - Đỗ Hoàng 01.10.2019
Nhớ ngày thủ đô kháng chiến - Hoài Anh 23.09.2019
Ngày về Hà Nội/ Lá thư chiến trường - Hoài Anh 23.09.2019
xem thêm »