tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 25355516
Lý luận phê bình văn học
25.12.2018
Nguyễn Trường Văn
Nhà thơ Nguyễn Mỹ: Không chỉ có "cuộc chia ly màu đỏ"


Nhấp chuột vô đây đọc tiểu sử và tác phẩm của nhà thơ - liệt sĩ Nguyễn Mỹ


Nhắc tới nhà thơ - liệt sĩ Nguyễn Mỹ, người đọc thường nhớ ngay tới bài thơ "Cuộc chia ly màu đỏ" trứ danh của ông. Điều này cũng dễ hiểu thôi: Trong những năm chống Mỹ, bài thơ từng được đưa vào tuyển thơ "Sức mới" 1 do đích thân nhà thơ nổi tiếng "khó tính" Chế Lan Viên tuyển chọn. Sau này, bài thơ đã được đưa vào giảng dạy trong nhà trường.


Các tuyển thơ về đề tài kháng chiến lẫn đề tài tình yêu - nếu có chọn thơ Nguyễn Mỹ thì các soạn giả gần như không quên bài thơ này. Lâu dần, như một thói quen, bạn đọc khi nghĩ đến Nguyễn Mỹ là nghĩ tới "Cuộc chia ly màu đỏ", đến độ, trong làng thơ Việt Nam, ông được xem như hiện tượng "tác giả một bài", trong khi thực tế, tập thơ riêng đầu tiên của ông (xuất bản nâm 1993, do Sở Văn hóa Thông tin Phú Yên phối hợp với Hội Văn nghệ Hà Nội ấn hành) có tới 34 bài.


Công bằng mà nói, trong sự nghiệp thi ca của Nguyễn Mỹ (vốn không lấy gì làm đầy đặn bởi ông hy sinh khi mới 35 tuổi), đến nay, "Cuộc chia ly màu đỏ" vẫn là một bài thơ có sức sống kỳ lạ. Như cây đa lực lưỡng đứng đó, vươn tỏa khí thế của cả một thời kỳ, mặc cho rễ cành đây đó còn nhiều thô tháp. Tuy nhiên, thơ hay của Nguyễn Mỹ không chỉ có thế. Bên cạnh "Cuộc chia ly màu đỏ", một số tuyển thơ cũng thường đưa thêm vào bài thơ "Con đường ấy" của ông. Nhà thơ Vũ Quần Phương, trong lời giới thiệu tập "Thơ Nguyễn Mỹ" nhắc tới ở trên đã từng nhận xét: "Ở "Cuộc chia ly màu đỏ", "Con đường ấy", Nguyễn Mỹ đã lập được đường bay của mình, riêng biệt, độc đáo, rất có ý nghĩa với sự cách tân của cả thi đàn...". Vậy, bài thơ "Con đường ấy" như thế nào mà được đương kim Chủ tịch Hội đồng Thơ - Hội Nhà văn Việt Nam đánh giá cao đến vậy?


Quả thực, với bài thơ này, ngay từ những năm sáu mươi của thế kỷ trước, Nguyễn Mỹ đã làm mới thể thơ lục bát truyền thống bằng những cải tiến khá điệu nghệ. Câu thơ 6 chữ quen thuộc được cắt thành hai dòng, và thêm chữ (câu mở đầu khổ 1 thêm 1 chữ, tới câu mở đầu khổ 2 và câu mở đầu khổ 3 thêm 2 chữ), tạo độ rung cho nhạc thơ thêm ngân vang, thánh thót:


Con đường nhỏ


Đi giữa hai hàng cây


Cái con đường ấy mình đầy bóng râm


Con hươu sao đã ruỗi nằm


Để nghe những tiếng thì thầm ở trên


Đôi bên là nắng


Thu đã đượm vàng


Nắng bay từng giọt nắng ngân vang


Ở trong nắng có một ngàn cái chuông 


Trước đây, viết về nắng, nhà thơ Huy Cận đã có những "cảm nghe" hết sức linh diệu: "Ôi! Nắng vàng sao mà nhớ nhung/ Có ai đàn lẻ để tơ chùng/ Có ai tiễn biệt nơi xa ấy/ Xui bước chân đây cũng ngại ngùng". Chỉ từ màu nắng "nhớ nhung" ấy mà nhà thơ mường tượng ra bao cảnh biệt ly, mênh mang hoài niệm. Đến lượt Nguyễn Mỹ, giữa ánh thu vàng, ông cảm thấy như không gian đang ngân lên tiếng reo vui của nắng, thấy "Nắng bay từng giọt nắng ngân vang" và "ở trong nắng có một ngàn cái chuông". Sự liên tưởng của nhà thơ thật độc đáo, thi vị. Và phối hợp với hình ảnh đẹp là giai điệu đẹp. Chính cách cắt câu, nối chữ (trên nền thơ lục bát) đầy sáng tạo của Nguyễn Mỹ đã tạo sức bay, sức rung cho cả khổ thơ.


Không dừng ở đây, Nguyễn Mỹ còn tiếp tục cải biên cặp câu lục bát bằng cách thêm chữ (ở câu lục) và "bồi" thêm một câu lục nữa:


Họ không sưởi nắng


Họ đến ngồi đây


Họ ngồi cách một gang tay


Để nghe những tiếng lá cây thì thầm


Và đến hai khổ thơ cuối thì ông cấu tạo bằng nhiều kiểu thơ pha trộn vào nhau, tạo một cái kết văng vẳng dư âm, như tiếng đàn luyến láy mãi trong một không gian đầy luyến nhớ:


Sẽ đến mùa đông


Lá cây sẽ rụng


Xuống chỗ họ ngồi


Bên nhau đằm thắm


Nào có hề chi


Con hươu sao ấy sẽ đi


Cũng vì tiếng họ thầm thì hát ca


Đọc thơ Nguyễn Mỹ, ta thấy nhiều bài giọng điệu khá cương rắn. Nhưng khi thuần túy viết về tình yêu, giọng thơ ông lại có phần trầm lắng, dịu dàng. Ngoài các bài "Cuộc chia ly màu đỏ", "Con đường ấy"... thì "Hoa cúc tím" cũng hay được các nhà thơ cùng thời với Nguyễn Mỹ nhắc tới. Đây là bài thơ kết hợp được cái uyển chuyển của các làn điệu dân ca: "Từ vườn xoan anh băng sang vườn khế/ Lên đồi sim rồi lại xuống ruộng cà/ Đâu cũng tím một trời thương nhớ/ Biết mấy màu tím ở trong hoa/ Sao anh gọi em là hoa cúc tím/ Mà em vẫn lặng thầm sâu kín/ Ôi nỗi ưu tư của đất lành/ Anh đã đến rồi. Em hãy trả lời anh/ Em mang chi tiếng đàn bầu trong mắt/ Cho đến nỗi đêm thu anh dìu dặt/ Em mang chi màu nắng dưới làn da/ Để tình anh như trái chín say ngà?". Tôi có thể trích đến hết bài những câu thơ cứ đồng đều thế này. Phải nói, đây là một bài thơ khá hoàn chỉnh, âm điệu, chữ nghĩa nhuần nhuyễn hơn so với "Cuộc chia ly màu đỏ" (ở "Cuộc chia ly màu đỏ", ta có thể bắt gặp những câu thật thà đến... vụng về như "Chồng của cô sắp sửa đi xa/ Cùng đi với nhiều đồng chí nữa"). 


Nhà thơ Vũ Quần Phương từng cho rằng, bài "Con đường ấy" là một "bước tiến" của thơ Nguyễn Mỹ, và ông lấy làm tiếc "Nguyễn Mỹ đã lập được đường bay của mình, riêng biệt, độc đáo, rất có ý nghĩa đối với sự cách tân của cả thi đàn, thì một viên đạn của quân xâm lược: anh sã cánh khi vừa chạm đường bay. Một hướng tìm tòi của thơ hiện đại Việt Nam dừng lại ở đó". Vâng, rất tiếc, khi mà mọi sự với Nguyễn Mỹ dường như mới chỉ là bước khởi đầu, song dẫu sao, với thi đàn Việt Nam, dù ít dù nhiều, ông cũng đã để lại được dấu ấn của mình. Và với riêng tôi,  Nguyễn Mỹ không chỉ có mỗi một "Cuộc chia ly màu đỏ"...


Nguyễn Trường Văn


vnca.cand.com.vn  ngày 10-8-2010


 


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Cấu trúc thơ: XIII. Thơ tự do Thanh Tâm Tuyền - Thụy Khuê 08.01.2019
Cấu Trúc Thơ (1) - Thụy Khuê 08.01.2019
Mùa biển động của Nguyễn Mộng Giác - Đặng Tiến 02.01.2019
Nhà văn Vũ Hạnh - Đi qua thời "Bút máu" - Trần Mạnh Hảo 28.12.2018
Những mâu thuẫn trong quyển Lược khảo văn học của Nguyễn Văn Trung (1) - Vũ Hạnh 28.12.2018
Người viễn khách thứ mười - Vũ Hạnh 28.12.2018
Ý niệm trinh nguyên và mặc cảm nam tính trong thơ Nguyễn Bính - Đặng Thị Thái Hà 28.12.2018
Hai phương diện đặc sắc trong chân dung nhà Nho- Kẻ sĩ, và vị hưu quan Nguyễn công Trứ - Phong Lê 28.12.2018
Nhà thơ Nguyễn Mỹ: Không chỉ có "cuộc chia ly màu đỏ" - Nguyễn Trường Văn 25.12.2018
Nghiên cứu thể loại như là phương pháp nghiên cứu tiến trình văn học - Nguyễn Thế Hùng 22.12.2018
xem thêm »