tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 29883264
Thơ
28.12.2008
Hoàng Trần Cương
Trầm tích (1)


Hoàng Trần Cương từng là một người lính sau khi học đại học. Anh làm quản lý một tờ báo. Tôi mới chỉ biết vậy. Tại Đại hội 7 Hội nhà văn Việt Nam, anh bật dậy phát biểu sau khi bầu cử. Có lẽ vì bản tánh quá cương trực, lại đang bức xúc nên anh nói hơi bị quá thô. Văn nhân nói với nhau không nên nói như rứa!


Thế nhưng, khi đọc trường ca Trầm tích, tôi nhận ra một Hoàng Trần Cương khác, khác lắm!


Nghệ An là một miền đất quá nghèo. Nghèo đến mức: Câu ví dặm gầy nhom thì thào như người mới ốm…  Câu ví dặm nằm nghiêng/ Trên nắng và dưới cát/ Đến câu hát cũng hai lần sàng lại/ Sao lọt tai rồi vẫn day dứt quanh năm…


Viết như thế thì quả là không phải tay vừa!



Tháng 10-2008, trong một bữa nhậu, tình cờ tôi gặp anh Nguyễn Thụy Kha đang hát Trầm tích. Anh Kha cho tôi số phone của HTC. Anh Cương vui vẻ đồng ý để tôi post Trầm tích lên www.trieuxuan.info để bạn đọc cùng thưởng lãm. 



 



 



Lời Nhà xuất bản


Hiếm có một tập sách nào mà sức sống của nó lại bền lâu như trường ca Trầm tích của nhà thơ Hoàng Trần Cương.


Ra mắt từ năm 1989, ba chương của Trầm tích cùng chùm thơ ngắn đã thuyết phục được cả những độc giả lẫn các nhà thơ khó tính nhất, đoạt ngay vòng nguyệt quế văn chương: giải nhất cuộc thi thơ của Tuần báo Văn nghệ - Hội nhà văn Việt Nam (1989 - 1990). Từ đó cho đến năm 2002, trường ca này liên tục được trao thêm nhiều giải nữa, trong đó, đáng kể là giải thưởng văn học của Hội nhà văn Việt Nam năm 2000.


Nhưng giải thưởng vẫn không phải là điều quan trọng nhất. Liên tục suốt hơn 10 năm, Trầm tích đã được dư luận quan tâm và đánh giá cao. Những bài viết về tập trường ca nói riêng và tác giả Hoàng Trần Cương nói chung in trên các báo, tạp chí Trung ương và địa phương nối nhau không dứt. Tính cho đến thời điểm này, đã có hơn 50 bài viết của các tác giả là nhà thơ, nhà văn, nhà phê bình, nhà nghiên cứu...viết về Trầm tích.


Phải có một giá trị như thế nào, một sức sống, sức hút như thế nào, tác phẩm mới được chú ý đến như vậy. Chúng tôi đã tập hợp, chọn lọc các bàI viết về Trầm tích và nguyên vẹn cả trường ca, bổ sung những chương mới cùng những bàI thơ lẻ tiêu biểu theo đề nghị của tác giả, trân trọng giới thiệu đến bạn đọc.


Hy vọng, đây sẽ là một lời tri ân xứng đáng của nhà thơ Hoàng Trần Cương trước dư luận và những đánh giá nồng nhiệt dành cho anh. Và hơn thế nữa, là một trong những ấn phẩm của văn chương Việt Nam đáng để bạn đọc gần xa chia sẻ và đọc lại.


Nhà xuất bản Hội Nhà Văn



 



 



 



 


1. Nguồn cội

Mẹ tôi đẻ rơi tôi bên cối giã gạo


Tôi lấm láp đáp mình vào đất


Gió Lào mặc cho tôi chiếc áo màu nâu


Cha đi vắng


Những người đàn ông miền Trung thường đi vắng


Vài năm tạt qua nhà một lần


Để lại đứa con


Để lại mùi rạ thơm trên mái nhà vừa dọi


Để lại những nỗi buồn không biết nói


Rồi biệt tăm


 


Hàng xóm nhặt tôi vào đặt lên chiếc chõng tre


Chiếc chõng tre đen bóng mồ hôi vẫn nép ở đầu hồi


Bà nội thường đem ra ngồi trông cháu


Buổi mẹ còn lóp ngóp ngoài sông


Đêm đêm


Dưới gốc nhãn già nua theo lời bà kể


Bông lúa hiện ra


Ngày xưa lúa tự bò về nhà


Hạt to như bắp chuối


Khi chưa bị người ta xua đuổi


Nắng vàng mơ từ mờ sớm đến chiều hôm


 


Câu ví dặm gầy nhom thì thào như người mới ốm


Từ trong cái đãy nâu sồng thắt ngang sau lưng bà tối tối lại bò ra


Lẫn vào bóng trăng


Nhấp nhỏm đứng sau nhà


Để suốt đêm tôi mơ màng thức ngủ


Mắt tròn đen


Lăn khắp vòm trời


Bà già thế


Sao tiếng cười vẫn trong như lọc


Xoà vào tuổi thơ tôi


Những quả táo còn ương


Lăn lóc tận đáy vườn


Người lớn đi qua thường không thấy được


 


Núi sông cài răng lược


Ngược xuôi trải thành đất nước


Đất nước


Tượng hình xương cá


Đêm úp


Ngày đơm


Nhảy vật lên bờ


Thân gầy đét


Cong mình chống nắng


Lưng rộp phồng


Thâm cả trời đông


Ròng rã tháng năm


Nhọc nhằn vây bủa


Cái chảo rang của đất đựng trời


Đông chưa tàn


Hạ đã rạn ban mai


Choãi mình trước biển


Chắt màu xanh


Dâng tặng mùa màng


Thăm thẳm tháng năm


ẩn vào trầm tích


ẩn vào mai sau


ẩn vào những đêm dài ngày ngắn


Những bản làng bạc nắng phai sương


 


Ôi! Quê hương


Cái đòn gánh trĩu hai đầu đất nước


Gió bão thù chi với mảnh đất này


Nối đuôi nhau xếp hàng ngang đen sì ngoài biển


Mưa giờ ngọ chưa qua gió giờ mùi đã đến


Cay đắng lắng vào trái ớt lúc còn xanh


Đất vắt kiệt mình nước mọng múi chanh


Ngẩng mặt đụng trời xanh nhức mắt


Dằng dặc dải làng quê thưa thắt


Những vạt lúa đỏ đuôi luội mình đổ rạp


Chỏng chơ nồi cơm ngày đói khát


Tảng cháy cạy đi rồi


Còn hằn vết móng tay


Cày lên


Sưng cả đáy nồi


 


 


2. Đất mật


 


 


Tháng mười trời chóng tối


Bờ ao tím rần túm lá lộc mưng


Lá lộc mưng trảy non chát ngòm cổ họng


Tôi bứt về nhà giúp mẹ thay cơm


Giúp đêm bớt dài


Giúp mai chậm đến


Giúp các em tôi khuây nỗi khát thèm


Giúp cành lộc mưng kịp lên da non


Và giúp tôi dụm dành niềm hy vọng


 


Chiều chiều mẹ ra sông mót cá


Tôi tha thẩn khắp vườn bòn mấy quả mận xanh


Thủ thỉ với con diều tre trận mưa đá đêm qua làm sã cánh


Thủ thỉ với bóng cò trong ca dao mới dạt vào tránh bão


Thủ thỉ với chiếc sào phơi bện rễ cây rừng


Thủ thỉ với cây mít còm nhựa ứa rưng rưng


Đâu biết có bà vẫn lần theo canh chừng gai góc


Lụi hụi dáng lưng còng lóng ngóng vịn cơn mưa


 


Tuổi ngoài tám mươi bà ngồi bện dây thừng


Bện cả màn sương vào mái tóc


Cái khăn nâu bà vấn trên đầu


Quấn chặt những đêm dài không ngủ


Chỉ còn câu hát ru


Tối tối mượt mà bay vào giấc mơ của cháu


Những lời ru nồng đượm sắc màu


Mùa thu ngấn xanh


Mùa đông phả ấm


Những lời ru ngọt như đường ngậm


Lọc từ năm tháng cay chua


Biết lấy chi cho lũ cháu nô đùa


Bà xâu mấy đồng xu rỉ xanh rỉ vàng chuột tha vào trong ngạch


Quàng lên buồng chuối sau nhà


Quàng lên buổi chiều buồn thời gian không đấu giá


Hy vọng nhoà vào chùm sao tua rua


 


Hy vọng đổi mùa


Cuối vườn tiếng lá chuối khô xô nhau như xáo ốc


Hoa bèo khô rốc còn sởn da gà run cả bờ ao


Tuổi thơ tôi đi qua


Trong nắng mưa lấn bấn


Trong bóng bà đã lấm bóng hoàng hôn


Những khi bà ốm


Giàn trầu không đầu hồi bỗng dưng trụi lá


Mùi hương bay váng vất cả chiều


Gió mang lá trầu vàng đặt vào manh chiếu


Ngoài sân


Một mình cây cau dầm trong sương muối


Âm thầm cúi đầu


Giấu bóng vào hiên


Đợi chừng nửa đêm khi bà tỉnh giấc


Mây buông mảnh trăng liềm


ánh trăng nâng bóng cau non đặt mớm vào mép võng


Bỏm bẻm miếng trầu


Rón rén thức mùi hương


 


Trầm tích của mạch nguồn luồng lạch


Bây giờ phẳng lặng đất nâu


 


 


3. Cật tre


 


 


Sợ con nít lằn lưng trên cái chõng đan bằng tre cật


Không biết ai đã luồn vào dưới lưng tôi một tấm mo nang


Cái mo cau mẹ lượm được ở cuối vườn từ năm ngoái


Đem vào giấu trong buồng và lấy đá dằn lên


Tôi mát lạnh trong hơi của đá


Nhắm mắt ngủ ngon lành


 


Bữa tôi chào đời trời rạch chớp xanh


Nước sông Lam đã trèo vào cổng


Treo vội con lên chạn


Mẹ xắn quần đi giằng lại cái sanh đồng sứt quai


Theo nước lũ nhoai ra ngoài ngõ


Rồi một tay chắn gió


Mẹ ngồi nhen lửa dưới mưa


Nuôi tôi giữa nước và trời


Nồi khoai xéo


Bát ngô dăm


Độn ánh trăng vàng


Lăn mình trên cát


Lăn mình qua những tháng ngày giáp hạt


Đến bến bờ mộng tưởng xa xăm


 


Nơi nguyện ước tổ tiên hiện về trên mỗi trang gia phả


Nơi những vật thiêng vùi mình trong đất đá


Nơi những câu ca không nhám bụi ngày


Giọt nước nào cũng háo hức biển khơi


Giọt nước nào cũng lao xao tiếng vọng


Tôi lớn lên giữa ngày trong tháng đục


Cùng dòng sông mắc nợ phù sa


 


Cùng dòng sông báo động mùa đại hạn


Trong chùm rễ tre nhấc bổng ruột gan mình


Chùm rễ tre thình lình bật gốc


Lá trút vàng hang hốc bậc thang


 


Ba tuổi đầu tôi cởi trần trùng trục


Vác gươm cọng chuối múa khắp làng


Tôi nhảy nhót


Người va vào vại nhút


Vại nhút va vào gốc cau và vỡ tan tành


Vỡ tan tành


Thức ăn cất trữ của cả nhà trong mùa lụt


Mẹ không mắng


Mà khom lưng nhặt nhạnh


Những mảnh sành kết muối trắng tinh


Vại nhút vỡ mất rồi


Biết lấy gì đắp lên bát cơm gạo lứt


Mẹ chan tiếng cười chạy vòng quanh mâm


Nhìn những mảnh sành vương vãi khắp sân


Tôi chợt hiểu


Vì sao tóc bà rồi tóc mẹ


Cứ trắng như phía trong của lớp mảnh sành nằm đáy vại


Khi tan cả hình hài


Ta mới kịp nhận ra...


 (còn tiếp)


HTC


Nguồn: Trầm tích, trường ca. NXB Hội Nhà văn, 1996


www.trieuxuan.info

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Chùm thơ Du Tử Lê - Du Tử Lê 12.10.2019
Thơ Nguyễn Việt Chiến - Nguyễn Việt Chiến 04.10.2019
Thơ Đỗ Hoàng - Đỗ Hoàng 01.10.2019
Chùm Thơ Đỗ Hoàng - Đỗ Hoàng 01.10.2019
Chân dung nhà thơ Việt đương đại (3) - Đỗ Hoàng 01.10.2019
Chân dung nhà thơ Việt đương đại (2) - Đỗ Hoàng 01.10.2019
Chân dung nhà thơ Việt đương đại (1) - Đỗ Hoàng 01.10.2019
Bên thành Luy Lâu - Đỗ Hoàng 01.10.2019
Nhớ ngày thủ đô kháng chiến - Hoài Anh 23.09.2019
Ngày về Hà Nội/ Lá thư chiến trường - Hoài Anh 23.09.2019
xem thêm »