tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 24964015
27.11.2009
Tư liệu
Tiếng Việt, chính tả - cứu cấp! (9)

Cần có đạo luật bảo vệ ngôn ngữ dân tộc


Bên cạnh những kiến nghị của các nhà giáo, nhà khoa học, cử tri gửi thư đến Quốc hội đề nghị ban hành những quy định bảo vệ tiếng Việt, tại kỳ họp Quốc hội vừa qua ông cũng đã kiến nghị phải ban hành pháp lệnh bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt.


Vì sao không được, thưa ông?


Chủ nhiệm uỷ ban pháp luật, cơ quan tham mưu cho Quốc hội ban hành chương trình xây dựng luật và pháp lệnh năm 2010 có giải thích riêng với tôi là đề nghị của tôi chưa được chấp nhận vì chưa có tờ trình nêu rõ mục đích, nội dung của pháp lệnh. Khi nào tôi hoặc cơ quan nào đó có tờ trình thì Quốc hội có thể xem xét bổ sung sau.


Từ năm 1980, bộ Giáo dục và đào tạo đã ban hành “Một số quy định về chính tả trong sách giáo khoa cải cách giáo dục”, sách giáo khoa từ đó đến nay cũng đã thực hiện theo quy định này. Vậy có cần thiết ban hành thêm một pháp lệnh riêng hay sửa lại quy định hiện hành?


Quy định của bộ Giáo dục chỉ liên quan đến chính tả và chỉ được thực hiện trong sách giáo khoa, không điều chỉnh được các lĩnh vực khác và đối tượng khác. Muốn điều chỉnh được hành vi của toàn xã hội nhằm bảo vệ ngôn ngữ dân tộc thì cần có một đạo luật hoặc pháp lệnh. Mặc dù chúng ta có cả một cơ quan cấp bộ phụ trách lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, trong đó có viện Ngôn ngữ học tồn tại đã non nửa thế kỷ, nhưng nhà nước vẫn chưa xây dựng được những quy định thống nhất.


Có ý kiến cho rằng tiếng Việt cũng cần “ăn theo thuở, ở theo thời”, Việt Nam đang hội nhập thì không thể quá đề cao tiếng Việt vì nó thật sự không hữu dụng khi hội nhập. Ông nghĩ sao?


Tôi không tán thành ý kiến này. Dĩ nhiên là không có ngôn ngữ nào đầy đủ đến mức không phải vay mượn những từ ngữ mình không có. Nhưng việc vay mượn tràn lan, thiếu nguyên tắc là biểu hiện của thói lười biếng, tự ti và sẽ biến tiếng Việt thành một thứ ngôn ngữ “hổ lốn”, nghèo nàn. Luật Giáo dục đã có quy định về giảng dạy bằng ngoại ngữ. Các trường ngoại ngữ đương nhiên phải dạy bằng ngoại ngữ, nhưng đối với các môn khoa học kỹ thuật, có nên sử dụng toàn tiếng Anh cho nó nhanh như ý kiến của một số người? Nói như vậy thì làm sao tiếng Việt phát triển được? Nếu ngày xưa cha ông mình cũng nghĩ như thế thì không thể có tiếng Việt phát triển như ngày hôm nay.


Nhiều người trẻ cho rằng thế hệ của họ cần có một ngôn ngữ phù hợp. Tiếng Việt hiện nay đã quá cũ, không gây hứng thú khi sử dụng. Cứ khăng khăng buộc họ phải học, phải hành tiếng Việt như thế có là bảo thủ, thưa ông?


Ngôn ngữ luôn luôn phát triển. Bao giờ những người đương thời cũng phải sáng tạo thêm từ ngữ mới, tạo thêm những cách diễn đạt mới thể hiện được tư tưởng, tình cảm của thế hệ mình, thời đại mình. Nhưng tất cả những sự sáng tạo ấy phải dựa trên quy tắc chung của ngôn ngữ, phải dễ hiểu, tiện dụng cho tất cả mọi người. Bởi ngôn ngữ không chỉ là ngôn ngữ của một vài nhóm người hay của riêng giới trẻ mà là ngôn ngữ chung của cả cộng đồng dân tộc, thậm chí của mọi thế hệ trong suốt chiều dài lịch sử. Bác Hồ đã từng căn dặn: “Tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâu đời và vô cùng quý báu của dân tộc. Chúng ta phải giữ gìn nó, quý trọng nó, làm cho nó phổ biến ngày càng rộng khắp”.


Để “giải cứu” tiếng Việt, theo ông việc quan trọng nhất cần phải làm hiện nay là gì?


Mong muốn của tôi là xây dựng một đạo luật về ngôn ngữ dân tộc và văn tự nói chung chứ không phải chỉ riêng cho tiếng Việt. Trong đạo luật này, cùng với những quy định về tiếng Việt, chữ Việt, cần có những quy định về tiếng nói, chữ viết của các dân tộc thiểu số và về việc dạy ngoại ngữ, sử dụng ngoại ngữ. Trước mắt, khi mình chưa xây dựng được đạo luật về ngôn ngữ và văn tự thì cần xây dựng ngay một pháp lệnh về tiếng Việt để bảo vệ và phát triển tiếng Việt, đáp ứng yêu cầu hội nhập đồng thời mỗi một người phải đề cao ý thức trách nhiệm đối với ngôn ngữ dân tộc mình.


Chuẩn bị cho hội nhập, nhiều đạo luật đã được ban hành. Nhưng luật bảo vệ tài sản tinh thần vô giá là tiếng Việt thì chưa có, cộng thêm với nhận thức chưa đầy đủ của một số người mà ngôn ngữ dân tộc đang đứng trước nguy cơ bị lai tạp và tranh chấp địa vị như hiện nay.


Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này.


Trung Dũng thực hiện


 


GS.TS Nguyễn Minh Thuyết:


Tăng cường ngoại ngữ không có nghĩa đuổi tiếng Việt


“Nhân đề cập đến ngành giáo dục, tôi cũng xin nói là hiện có một vấn đề khiến những người quan tâm đến tiếng Việt hết sức lo lắng là chủ trương của ngành giảng dạy một số môn ở đại học và phổ thông bằng tiếng Anh thay cho tiếng Việt. Thậm chí, một số địa phương đang thí điểm dạy toán và các môn khoa học tự nhiên từ tiểu học bằng tiếng Anh, trái với quy định của luật Giáo dục. Nhiều trường tư thục còn tự viết sách giáo khoa các môn học này bằng tiếng Anh mà không dùng sách giáo khoa của bộ. Dĩ nhiên, việc tăng cường khả năng sử dụng ngoại ngữ, nhất là tiếng Anh, cho giới trẻ là hết sức cần thiết. Nhưng chúng ta cần giải quyết yêu cầu này bằng cách tăng giờ học ngoại ngữ và đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học ngoại ngữ, chứ không phải bằng cách đuổi dần tiếng Việt ra khỏi nhà trường. Cần nhớ là sau Cách mạng tháng Tám, chính nhờ quyết sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ sử dụng tiếng Việt trong nhà trường và trong toàn bộ các hoạt động xã hội mà tiếng Việt thay đổi thân phận và có bước phát triển vượt bậc như hiện nay. Nếu không tính toán cẩn thận, có nguy cơ thành quả bảo vệ và phát triển ngôn ngữ dân tộc của Cách mạng tháng Tám sẽ bị đẩy lùi”.


Nguồn: sgtt.com.vn


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Toàn văn điếu văn của cựu tổng thống Bush tại lễ tang cha - Tư liệu 09.12.2018
Tự bạch của cụ Thiều Chửu Nguyễn Hữu Kha & Thư Tuyệt mệnh gửi Hồ Chủ tịch - Thiều Chửu 08.12.2018
Thư tuyệt mệnh của Thiều Chửu Nguyễn Hữu Kha gửi Hồ Chủ tịch - Thiều Chửu 08.12.2018
Tỉnh Trà Vinh - Tư liệu 05.12.2018
Danh sách Tướng Công an bị vướng vòng kỷ luật và lao lý... - Nguyễn Thế Thanh 05.12.2018
Chuyện biệt thự ông Tố Hữu, bây giờ mới kể - Quốc Phong 03.12.2018
Thư Nguyễn Khắc Viện gửi Tố Hữu - Nguyễn Khắc Viện 02.12.2018
Bài học dạy con trứ danh của cố Thủ tướng Đài Loan - Tôn Vận Tuyền (Sun Yun-suan) 29.11.2018
Một thời ấu trĩ quá hóa sai lầm nghiêm trọng! - Đánh tư sản - Huy Đức 27.11.2018
Quyền tự chủ chính trị - Từ bị kịch dân tộc Ukraina, nghĩ về tình huống dân tộc ngày hôm nay - Tư liệu sưu tầm 26.11.2018
xem thêm »