tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH

Công ty TNHH TM DV Green Leaf Việt Nam

Green Leaf VN - với hơn 400 xe du lịch từ 4 chỗ đến 50 chỗ, đời mới - là Công ty Dịch vụ vận chuyển hành khách hàng đầu Việt Nam! Luôn phục vụ khách hàng với phong thái và ý chí của người tài xế chuyên nghiệp. Chỉ tuyển dụng đầu vào tài xế có khả năng giao tiếp tiếng Anh đàm thoại. Tác phong, đồng phục chỉnh chu trong suốt thời gian phục vụ khách hàng. Các tài xế phải vượt qua chương trình đào tạo nghiêm ngặt về cách thức phục vụ khách hàng

 *Nhân viên chăm sóc khách hàng người Nhật luôn tạo sự yên tâm và tin tưởng cho khách hàng...

Khách thăm: 27711634
Tiểu thuyết
17.08.2013
John Ernest Steinbeck
Của chuột và người

 


Các tia nắng lúc này chiếu rất cao trên tường và trong nhà trại ánh sáng dịu lại. Vợ Curley nằm ngửa sóng soài, một nửa người vùi dưới cỏ.


 


Trong chuồng ngựa, vạn vật im lìm. Sự im lặng của buổi chiều bao trùm cả trại. Cả đến tiếng ném móng sắt, cả đến tiếng những người chơi cũng như lắng dịu. Bóng mát xâm chiếm chuồng ngựa sớm hơn trời bên ngoài. Một con chim bồ câu bay vào lối cửa mở rộng để xe cỏ vào. Nó quay một vòng rồi bay ra. Một con chó bẹc giê cái hiện ra ở góc ô cuối cùng. Con vật ốm và dài vú nặng thõng xuống. Đi chưa tới cái thùng đựng hàng làm ổ cho nó, thì con vật đánh hơi thấy xác chết vợ Curley. Lông nó dựng ngược trên lưng. Nó rên rỉ, trở lại cái thùng nhảy xổ vào kiếm lũ con.


 


Vợ Curley nằm gục nửa kín nửa hở dưới đống cỏ vàng. Vẻ độc ác tính xảo quyệt, nỗi buồn chán cô quạnh không còn thấy ở trên mặt ả nữa. Nàng chỉ còn rất xinh đẹp và rất đơn giản, khuôn mặt hiền dịu và trẻ trung. Đôi má thoa phấn, đôi môi bôi son làm cho ả có vẻ như còn sống động, và, hình như đang thảnh thơi nằm ngủ. Tóc xoắn lại từng chùm nhỏ li ti trải ra trên cỏ ở dưới đầu, đôi môi nàng he hé mở.


 


Như một đôi khi vẫn xảy ra, thời giờ như đi chậm lại, kéo dài hơn mọi ngày. Và, mọi tiếng động đều ngưng lại, và mọi cử động đều dừng lại trong vài phút, vài phút nhưng lâu hơn cả hàng mấy mươi phút.


 


Rồi dần dần thời gian bừng giấc và tiếp tục trôi một cách uể oải. Đàn ngựa dậm chân phía bên kia máng cỏ. Tiếng dây cương kêu loảng xoảng. Bên ngoài, tiếng người nghe lớn hơn rõ hơn.


 


Giọng lão Candy vẳng lại từ phía góc ô cuối cùng. Lão kêu: :


 


- Lennie à Lennie? Có trong ấy không? Tôi đã tính kỹ lại rồi. Nói cho nghe qua bên đó mình làm gì này.


 


Lão già Candy hiện ra ở góc ô ngựa cuối cùng. Lão tiếp tục gọi:


 


- Lennie à!


 


Rồi dừng lại và cứng người. Lão đưa cái cổ tay cụt nhẵn cọ lên chỗ má cạo dối còn râu lởm chởm. Lão nói với cô vợ Curley:


 


- Tôi đâu dè cô ở đây chớ... Không thấy trả lời, lão tiến lại gần. Lão nói với giọng trách mắng:


 


- Sao cô lại xuống đây mà ngủ.


 


Một lát sau, lão ở sát cạnh ả và... "Trời!". Lão cuống cuồng vừa nhìn chung quanh, vừa gãi râu. Rồi lão nhảy phắt lên và lao ra khỏi trại ngựa.


 


Bây giờ thì cả trại đã bừng giấc. Đàn ngựa dậm chân và thở phì phì, chúng gặm ổ rơm, làm bộ dây cương kêu loảng xoảng. Candy trở lại ngay cùng George.


 


George nói:


 


- Cụ kiếm tôi làm gì vậy?


 


Candy đưa tay chỉ vợ Curley. George nhìn hỏi:


 


- Ẳ ta làm sao vậy?


 


Hắn tiến lại gần rồi thốt kêu như Candy "Trời!". Hắn quỳ xuống bên ả. Hắn áp tay lên ngực. Và khi hắn cả quyết đứng lên, chậm chạp, nặng nhọc. mặt hắn cau lại, cứng như gỗ và mắt cũng nghiêm nghị.


 


Candy hỏi:


 


- Thằng nào vậy?


 


George nhìn lão lạnh lùng hỏi:


 


- Cụ không nghi cho ai à?


 


Và Candy nín thinh. George nói, bối rối:


 


- Đáng lẽ tôi phải đề phòng chuyện này rồi. Nhưng mà từ trước tôi chỉ sợ trong lòng vậy thôi.


 


Candy hỏi:


 


- Bây giờ phải làm sao George à? Làm gì bây giờ?


 


George im lặng một hồi lâu không trả lời.


 


- Tôi tính... mình phải... báo cho mọi người biết. Tôi tính mình phải đi kiếm ngay nó để nhốt lại. Không thể để nó trốn được. Khốn khổ, nó sẽ chết đói ở trên đó!


 


Rơi hắn cố trấn tĩnh:


 


- Nếu mình nhốt nó được, có lẽ là phúc cho nó.


 


Candy hăng máu nói:


 


- Đừng để nó trốn thoát. Bác không biết thằng Curley đấy. Chứ Curley muốn nuốt sống thằng này cho xem. Thằng Curley là nó giết liền.


 


George nhìn cặp môi Candy. Sau cùng nó nói:


 


- Ờ cụ nói phải đấy, Curley nó tìm cách giết liền. Tụi kia cũng vậy.


 


Rồi hắn lại nhìn vợ Curley. Rồi, Candy nói ra sự lo ngại lớn nhất của lão :


 


- Còn lại tụi mình, vẫn mua được mẫu đất ấy chứ, phải không anh George à? Mình vẫn có thể tới đó sống đàng hoàng chứ, phải không anh George? Phải không?


 


Không đợi George trả lời, Candy cúi đâu xuống và nhìn đống rạ. Lão đã hiểu.


 


George nói nhẹ nhàng:


 


- Thật ra từ lúc đầu tôi đã không tin là được vậy. Suốt đời suốt kiếp khi nào mà có được. Nhưng nó ưa nghe nói chuyện đó làm tôi nói mãi cũng đâm ra tin là mình có được.


 


Candy hỏi với vẻ giận dỗi:


 


- Vậy thì thế là tiêu tan cả à?


 


George không để ý tới câu hỏi. Hắn kể lể:


 


- Làm hết tháng hè, tôi lãnh năm chục đồng là đi chơi điểm suất đêm, hay là nhậu cho đã tới khi tụi xung quanh ngã nhào hết. Rồi trở về kéo cày một tháng, lãnh năm chục nữa.


 


Candy nói:


 


- Thằng này nó khá quá chớ, tôi đâu ngờ nó lại làm chuyện như vầy.


 


George vẫn nhìn vợ Curley, nó nói:


 


- Lennie nó không có ác tâm đâu. Nó suốt đời gây ra chuyện ngu xuẩn, nhưng không bao giờ có ác tâm cả.


 


Hắn đứng dậy và quay về phía Candy:


 


- Giờ, cụ nghe nhé. Phải đi báo cho mọi người hay mới được Tôi nghĩ rằng phải lôi nó về đây. Mình không thể tránh được chuyện đó. Chắc họ cũng không nỡ làm dữ nó đâu.


 


Hắn nói, giọng cả quyết:


 


- Tôi không để họ thịt thằng Lennie đâu. Giờ, nghe nhé. Tụi nó có thể nghĩ rằng tôi, chính tôi cũng dính vào vụ này ít nhiều. Vậy tôi trở về buồng. Còn cụ một lát nữa, cụ ra báo cho họ hay, rồi tôi, tôi cũng tới và làm bộ như chưa hay biết gì cả. Nhờ cụ làm vậy nhá. Như thế bọn họ thấy ngay là tôi không có dính dáng gì vào đấy cả.


 


Candy nói:


 


- Đúng vậy bác George à. Như vậy phải lắm.


 


Được. Chờ tôi hai phút đi. Rồi bác chạy ra và nói với họ là bác vừa thấy ả xong. Tôi chuồn đây.


 


George quay mình và đi nhanh ra khỏi trại.


 


Lão già Candy nhìn George đi. Bối rối, lão đưa mắt nhìn cô vợ Curley và dần dần, nỗi phiền não và cơn giận dữ nổi lên, bật ra thành lời. Lão nói hung tợn:


 


- Đồ điểm thút, mày muốn sao thì được vậy mà? Tao cuộc là mày hả dạ rồi nhé ! Mọi người đều biết là thế nào mày cũng gây ra chuyện khốn khổ. Sống mày cũng chả đáng gì. Chết thì chôn cho đỡ thối tha.


 


Lão hít mạnh và giọng run run:


 


- Không vì mày, tao đã có nơi nương tựa cho đến chết.


 


Lão ngừng lại rồi bắt đau lẩm nhẩm. Và lão nhắc lại những lời cũ:


 


- "Ví thử là có một gánh xiếc hay một trận đấu cầu này...thì mình sẽ kéo đi xem..., chỉ bảo là: việc đâu để đấy đã, đi chơi đi. Chả việc đếch gì mà xin phép ai cả. Lại có cả con heo. lại có cả đàn gà... về mùa đông... lại có cả lò sưởi tốt...cho trời có mưa có bão... mình vẫn êm ấm trong nhà".


 


Mắt lão đầy lệ và quay lại, lão từ từ bước ra khỏi phòng... lấy mẫu tay cụt gãi lên má lởm chởm những lông.


 


Phía ngoài tiếng cuộc chơi đã ngừng. Tiếng tranh luận nổi lên. Rồi tiếng chân đạp thình thình, đám đông tràn vào trong trại. Slim, Carlson, và chàng Whit và Curley. Crooks đứng phía sau để không ai chú ý tới. Candy đi theo họ và, George tới sau cùng. George mới bận chiếc áo vải sọc xanh cài cả hàng khuy. Nó chụp cái mũ đen thấp xuống mắt.


 


Mọi người chạy ùa tới ô ngựa cuối cùng. Mắt họ nhận ra ngay vợ Curley trong bóng mờ. Họ dừng lại và yên lặng đứng nhìn.


 


Rồi Slim im lặng lại gần ả và bắt mạch. Gã lấy ngón tay thon nhỏ, sờ lên má, luồn cả bàn tay sờ xuống cái cổ hơi vẹo Khi gã đứng dậy, mọi người xúm quanh gã, không khí im lặng bỗng tan đi.


 


Curley chợt như sống lại. Hắn kêu lên:


 


- Tôi biết thằng nào rồi. Đúng là cái thằng chó đẻ lớn xác đây mà. Tôi biết là đúng nó tôi, không còn nghi ngờ gì nữa, ai cũng đều bận chơi ngoài kia cả mà.


 


Hắn bốc giận mãnh liệt:


 


- Tôi phải thanh toán vụ này với nó. Tôi đi lấy súng đây. Chính tay tôi sẽ giết nó, đồ chó đẻ. Tôi lấy cho nó một phát đạn. Đi mau, mấy người à.


 


Nó giận dữ, chạy ra khỏi trại. Carlson nói:


 


- Tôi đi lấy khẩu Luger.


 


Và gã cũng chạy luôn ra.


 


Slim nhẹ nhàng quay sang George:


 


- Chắc vậy, tôi chắc là đúng Lennie làm cú này. Cô ta bị gãy cổ. Chỉ có Lennie mới có sức làm như vậy thôi.


 


George không đáp nhưng hắn gật đầu đồng ý một cách chậm chạp. Cái mũ chụp hẳn xuống trán làm người ta không nhìn thấy mắt hắn.


 


Slim tiếp :


 


- Có lẽ cũng giống như chuyện ở Weed mà anh kể cho tôi nghe.


 


George lại biểu đồng tình. Slim thở dài:


 


- Hừ, tôi tính mình phải đi bắt nó mới được. Anh có nghĩ ra nó đi trốn chỗ nào không?


 


Trong một hồi lâu, George như không thể nói ra lời.


 


- Nó... chắc nó đi về hướng Nam. Tụi này từ miền Bắc tới vậy thì nó đi về phía Nam.


 


Slim nhắc lại:


 


- Tôi tính là mình phải đi bắt nó mới được.


 


George lại gần:


 


- Mình không thể lôi nó về đây và nhốt lại sao? Nó khùng mà, anh Slim à. Không phải vì ác ý mà nó làm vậy đâu.


 


Slim đồng ý:


 


- Có thể làm vậy chứ. Mình có thể làm vậy nếu ngăn đừng cho thằng Curley đi theo. Nhưng thằng Curley đang muốn giết nó. Curley nó đang khùng vì cái bàn tay. Giả thử mình giam nó lại và tống cổ nó vào một cái cũi. Như thế còn tội hơn nữa, George ạ.


 


George nói:


 


- Đúng vậy, đúng vậy.


 


Carlson chạy vào. Nó la lên:


 


- Thằng chó chết nó lấy cắp khẩu Luger của tôi rồi, không thấy ở trong sắc nữa.


 


Curley đi theo sau, tay lành còn cầm một khẩu súng.


 


Curley đã bình tĩnh lại. Hắn hỏi:


 


- Xong chưa, mấy người? Thằng đen có một khẩu súng.


 


Carlson cầm lấy đi. Thấy nó, đừng để nó trốn thoát. Cho nó một viên vào bụng. Cho nó quẹo người làm đôi.


 


Whit rất bồn chồn, nói:


 


- Tôi không có súng à.


 


Curley nói:


 


- Mày à, mày đi Soledad báo cảnh sát. Kẻo ông cò phó Al Wilte về đây. Thôi, ta đi nào.


 


Hắn nghi ngờ quay về phía George:


 


- Đi với tụi này chứ bồ?


 


- Vâng, đi chứ. Cậu Hai à, thằng khốn kiếp nó khùng. Không nên giết nó. Nó không hiểu nó làm gì đâu.


 


Curley kêu:


 


- Đừng giết nó à? Nó ăn cắp khẩu Luger của Carlson đấy. Mẹ, không giết nó à?


 


- Biết đâu Carlson chả đánh mất khẩu Luger rồi cũng nên. Carlson nói:


 


- Sáng nay tôi còn thấy mà. Không, không, đúng là nó ăn cắp của tôi rồi.


 


Slim nhìn vợ Curley. Gã nói:


 


- Cậu Hai à... cậu nên ở lại với mợ thì hơn.


 


Mặt Curley đỏ tía lên.


 


- Tôi muốn đi kia. Tôi muốn tự tay tôi bắn lòi ruột thằng chó đẻ ấy, dù tôi chỉ có một tay thôi. Tôi phải giết nó mới được.


 


Slim quay về Candy:


 


- Vậy thì cụ Candy à, cụ ở lại với mợ ấy vậy. Tụi mình thì nên đi ngay thôi.


 


Tất cả lên đường. George ngừng lại một lát cạnh Candy.


 


Cả hai cùng nhìn xác người thiếu phụ. Nhưng Curley gọi:


 


- George à, đi theo tụi này cho có bằng cớ là chuyện này mày không dính vào.


 


George chậm chạp theo họ và hắn lê chân nặng nề. Và khi đám người đã đi cả rồi, Candy ngôi xổm xuống đống rơm và ngắm mặt vợ Curley. Lão nói nhỏ nhẹ:


 


- Tội nghiệp thằng nhỏ?


 


Tiếng người tắt ngấm. Trại ngựa tối dần và trong các ô, đàn ngựa cọ chân làm kêu loảng xoảng bộ dây cương. Lão Candy nằm xuống đống rạ và lấy cánh tay che mắt.


 


VI


 


Trời về, chiều, dòng nước Salinas ngủ lặng lờ, sâu thẳm và xanh. Ánh mặt trời đã rời khỏi thung lũng và leo lên sườn dãy núi Gabilan,và đỉnh núi đỏ hồng ánh nắng.


 


Nhưng, gần mặt nước chìm đọng, khoảng giữa những cây sung nổi vân, mọi vật chìm đắm trong bóng râm êm mát.


 


Một con rắn nước trườn ngược dòng sông một cách mềm mại. Đầu nó, như một kính viễn vọng nhỏ, quay sang phải rồi sang trái và nó nhoài qua suốt dọc hồ nước đọng rồi chúi vào giữa chân một con diệc đang đứng rình, im lặng, ngay khoảng chỗ nước nông. Cái đầu và cái mỏ nhoài ra không tiếng động quắp con rắn, và đầu con rắn bị nhét vào mỏ chim, trong khi cái đuôi cọ quậy loạn xạ. Một tràng súng dội lại từ xa và cơn gió lay động các chòm cây như một đợt sóng. Đám lá sung phô ra mặt ánh bạc. Dưới đất, đám lá vàng bị thổi bay vài thước. Và từng cơn một. những luồng gió nhẹ khẽ làm gợn làn nước xanh.


 


Gió tắt cũng vội như khi nổi dậy và cánh rừng thưa lại trở nên tĩnh mịch. Không nhúc nhích, con diệc vẫn chờ đợi.


 


Một con rắn nhỏ khác trườn ngược dòng sông, quay sang phải rồi sang trái cái đầu giống như một tấm kính viễn vọng nhỏ.


 


Bỗng, Lennie từ đám bụi rậm hiện ra. Nó tiến lên, lén lút như một con gấu đang bò. Con diệc vỗ cánh, rồi lắc mình, nó tuôn lên khỏi nước và bay đi, là trên mặt sông. Con rắn nhỏ biến mất trong đám lau sậy bên bờ.


Lennie im lặng bước lại gần bờ nước. Nó quỳ xuống và uống nước, khẽ chạm môi vào mặt nước. Đột nhiên đằng sau lưng có tiếng xào xạc vì một con chim nhỏ đi qua, nó ngẩng phắt đầu lên, mắt chăm chú nhìn và tai lắng nghe cho tới khi nó nhận ra con chim. Tức thì nó lại cúi đầu xuống nước và tiếp tục uống.


Uống rồi, nó ngồi xuống bờ, ngồi chéo để có thể coi chừng con đường nhỏ đi vào. Nó co đầu gối vào trong hai tay và tì cằm lên đầu gối.


Ánh sáng lên dần, dưới đáy thung lũng đã bắt đầu tối, và cùng một lúc trên ngọn các đỉnh núi sáng hồng.


Lennie nói nhỏ nhẹ:


- Mẹ kiếp, mình cũng bảnh lắm chớ, đâu có quên. Trốn vào bụi rậm và chờ anh George tới.


Nó kẻo chụp mũ xuống mặt:


- Anh George rồi ảnh chửi cho coi. Rồi ảnh cằn nhằn là sao không ở một mình, sao lại có mình quấy rầy ảnh hoài.


Nó quay đầu và nhìn đỉnh núi sáng chói. Nó nói:


- Mình có thể lên trên kiếm một cái hang mà ở chớ. Rồi nói tiếp, buồn thảm:


- Đừng có nói chuyện ăn xốt cà chua nữa nhé... Nhưng, đây cóc cần. Nếu anh George ảnh chán mình rồi... mình sẽ đi... mình sẽ đi mà.


Và, ở đầu óc Lennie hiện ra một bà già mập mạp. Bà ta đeo đôi kính dày, mặc một chiếc áo choàng len có túi, dáng sạch sẽ và phốp pháp. Bà ta đứng trước Lennie, chống tay lên hông và nhíu lông mày nhìn nó có vẻ trách móc.


Và, qua giọng Lennie, bà ta cất lời:


- Tao đã nói đi nói lại với mày hoài mà. Tao đã bảo mày là "mày phải nghe lời George, bởi vì nó rất tử tế và nó lúc nào cũng yêu thương mày". Nhưng mày đâu có thèm nghe. Mày chỉ làm bậy làm bạ.


Và Lennie đáp:


- Dì ơi, cháu cố hết sức mà. Cháu đã cố hoài. Mà rồi cũng không chừa được.


Bà ta tiếp qua giọng Lennie:


- Mày không bao giờ chịu nghe lời George cả. Còn nó thì suốt đời lo lắng cho mày. Có một mẩu bánh nó cũng chia cho mày một nửa, lại còn nhường phần lớn cho mày nữa. Ăn mà có thức ngon nó cũng nhịn hết được cho mày.


Lennie nói một cách thiểu não:


- Cháu biết mà. Cháu đã cố mà, Dì Clara à. Cháu đã cố hoài, mà dì.


Bà ta ngắt lời:


- Lẽ ra nó sung sướng biết mấy, nếu không vướng mày. Nó có thể làm được đồng nào giữ lấy đi nhà điếm chơi bời hoặc xuống quán bi da ngồi tán gái. Nhưng lúc nào nó cũng phải chăm theo mày.


Lennie rên rỉ buồn tủi:


- Cháu biết mà, dì Clara à. Rồi cháu đi lên núi và kiếm một cái hang mà sống, như vậy cháu hết làm phiền anh George nữa.


Bà ta nói giọng xẵng:


- Đấy là mày chỉ nói thôi. Mày nói hoài mà mày dư biết không khi nào mày dám làm cả. Rồi mày vẫn ở đấy mà báo đời nó.


Lennie nói:


- Chi bằng đi khuất mà hay đấy. Anh George không để cho mình nuôi thỏ nữa đâu.


Rồi bà dì Clara biến đi và từ trong đầu óc Lennie, hiện ra một con thỏ khổng lồ. Con vật ngồi trước mặt nó, rung tai và nhăn mũi. Và nó cũng nói qua giọng của Lennie một cách khinh miệt:


- Nuôi thỏ à? Mày đần thấy mẹ. Mày liếm chân cho chúng cũng không xứng nữa là. Rồi mày quên, mày để cho chúng chết đói. Đấy, nuôi với nấng. Rồi bác George, bác biểu cho mày?


Lennie cao giọng:


- Không, nhất định không quên.


Thỏ nói:


- Quên hay không thì đi đến đâu. Có giết mày đi cũng không bõ công. Có Trời biết là bác George đã cực nhọc hết sức để gỡ mày ra khỏi mương nước mà rồi có ích gì đâu. Mày tưởng là bây giờ mà bác George còn để cho mày nuôi thỏ nữa thì thật là mày khùng hơn một bậc nữa. Bác mà gặp mày, bác còn nện cho mày một chầu cây nữa là!


Lần này thì Lennie cãi lại:


- Cái đó nhất định là không rồi. Chả bao giờ anh George đánh tôi cả. Tôi quen với anh George từ... tôi không nhớ rõ bao lâu... mà chưa lúc nào anh George dọa đánh tôi cả. Ảnh thương tôi lắm. Không vì vậy mà ảnh lại đánh tôi đâu.


Thỏ trả lời:


- Ừ nhưng mà bác ngán mày tới tận cổ rồi. Bác mần mày một trận, rồi bác ấy đi, bỏ mặc mày cho coi.


Lennie la kinh hoảng:


- Không. Không, ảnh không làm thế đâu. Tôi biết ảnh mà. Tôi với ảnh hai người kết bạn với nhau mà.


Nhưng con thỏ vẫn lập lại hoài, giọng nhỏ nhẹ:


- Bác ấy sẽ bỏ mặc mày, đồ chết bằm! Bác bỏ mày bơ vơ một mình. Bác ấy bỏ mặc mày, đồ chết tiệt!


Lennie lấy hai tay bịt tai:


- Không. Tao bảo nhất định là không.


Và nó thét lên:


- Trời ơi. Anh George ơi, anh George à! Anh George!


Từ trong lùm cây George bình thản đi ra, và con thỏ bỏ trốn vào trong óc Lennie.


Geoge hỏi bình thản:


- Chuyện gì mà mày rống lên vậy?


Lennie quỳ thẳng lên:


- Anh không bỏ mặc tôi chớ anh George? Tôi biết là anh không bỏ tôi bơ vơ.


George bước cứng nhắc lại gần và ngồi xuống cạnh nó.


- Không.


- Biết mà - Lennie reo lên - Anh đâu phải hạng người làm vậy.


George ngồi im lặng. Lennie nói:


- Anh George à?


- Cái gì?


- Tôi lại làm chuyện bê bối nữa rồi.


- Không sao! - George trả lời - Sự im lặng lại trở về.


Chỉ trên tít đỉnh ngọn núi còn có ánh mặt trời. Dưới thung lũng, bóng tối mát dịu và xanh. Có tiếng người gọi nhau vẳng từ xa, George quay đầu, lắng nghe tiếng gọi.


Lennie nói:


- Anh George à! - Gì thế - Anh không chửi tôi chứ?


- Chửi mày?


- Ờ chửi như mấy lần trước. Như là: "Tao không vướng mày, mỗi tháng tao kiếm được năm chục đồng".


- Mẹ kiếp mày Lennie. Mày làm chuyện động trời thì mày không nhớ, mày chỉ nhớ từng chữ tao nói thôi.


- Thế anh không nói cho nghe à?


George chuyển người và nói một cách miễn cưỡng:


- Nếu tao một thân một mình, đâu có đến nỗi vất vả thế này.


Nó nói với giọng nhợt nhạt, buồn tẻ:


- Tao có thể kiếm việc làm dễ dàng và không khi nào bị rắc rối.


Nó ngừng lại. Lennie nói:


- Tiếp đi... và cuối tháng thì...


- Cuối tháng, lãnh năm chục... đi bắt các em...


Nó lại dừng lại.


Lennie nhìn nó say mê:


- Nói nữa đi, anh George à. Anh không rầy tôi nữa sao?


- Không.


- Vậy, tôi đi vậy. Tôi lên mãi tít trên kia, trên chóp núi kiếm một cái hang nếu mà anh chán tôi rồi.


George lại chuyển người. Nó nói:


- Không. Tao thích mày ở đây với tao kia.


Lennie được thể:


- Vậy anh nói như mấy lần trước đi.


- Nói gì bây giờ?


- Mình với tụi kia khác nhau thế nào ấy?


George tiếp:


- Dân cày như mình, không gia đình, tứ-cố-vô-thân. Làm được ít tiền là ăn xài cho kỳ hết. Chẳng có đếch ai trên đời này để ý tới họ cả...


- Nhưng riêng hai ta thì không vậy - Lennie sung sướng kêu lên - hai ta thì sao, anh kể tiếp đi!


George im lặng trong chốc lát rồi nói:


- Riêng hai ta thì không vậy.


- Bởi vì...


- Bởi vì tao còn có mày và...


- Và mày có tao. Mình luôn luôn ở bên nhau để lo lắng cho nhau, đấy đúng không - Lennie kêu lên đắc thắng.


Gió chiều thổi nhẹ trên khu rừng thưa gợn lướt trên mặt nước xanh thẳm. Vẳng có tiếng người kêu, lần này thì gần hơn.


George cất mũ ra. Nó nói thoáng run run trong giọng:


- Lennie à, cất mũ ra. Trời mát rồi.


Ngoan ngoãn, Lennie bỏ mũ ra và đặt xuống đất trước chỗ ngồi. Trong thung lũng bóng chiều trở nên xẫm hơn, và màn đêm xuống nhanh. Gió đem lại tiếng chân xéo trong lùm cây.


Lennie nói:


- Anh kể tiếp nữa rồi ra sao coi.


George đã nhận ra tiếng động từ xa. Trong một lúc nó nói như bàn tính chuyện làm ăn:


- Lennie à, mày hãy nhìn phía trên mặt sông. Để tao kể thật hay cho mày hình dung thấy được như thật nhé.


Lennie quay đầu và nhìn qua mặt sông, trên sườn tối thẳm dãy núi Gabilan.


George bắt đầu:


- Mình sẽ có một cái trại nhỏ.


Nó thọc tay vào áo choàng rút ra khẩu súng Luger của gã Carlson. Nó nhấc cái hãm cò ra, rồi đặt tay và súng xuống đất, phía sau lưng Lennie. Nó nhìn vào gáy Lennie, đúng cho xương sống nối liền với sọ.


Về phía trên có tiếng người gọi và tiếng người khác đáp lại. Lennie nói:


- Anh kể đi chứ.


George nhấc khẩu súng lục lên, và tay run run, rồi nó lại để tay và súng xuống đất.


Lennie nói:


- Nào. Chuyện ra sao ấy nhỉ. Mình sẽ có một cái trại nhỏ.


- Mình sẽ nuôi một con bò sữa - George tiếp - và có lẽ mua được cả một con heo và một đàn gà... và trong vườn trồng một khu cỏ linh lăng.


- Cho thỏ ăn - Lennie thét lên.


- Cho thỏ ăn - George gặp lại.


- Mà chính tôi được lo cho thỏ.


- Ừ, chính mày được lo cho thỏ.


Lennie hít hà khoái trá.


- Và mình sống như chủ trại.


- Ừ.


Lennie quay đầu lại.


- Không. Lennie à. Mày nhìn ra kia kìa, trên mặt sông ấy đấy hình như mình thấy được cái trại thật rồi nhé!


Lennie tuân lời, George đưa tầm mắt xuống khẩu súng.


Bây giờ tiếng người bước trong bụi cây đã rõ. George quay lại và nhìn về phía có tiếng chân.


- Anh kể tiếp đi, anh George à. Chừng nào thì mình mua được à?


- Cũng sắp rồi.


- Hai anh em mình.


- Ờ hai anh em mình. Rồi mọi người đều tử tế với mày. Mình sẽ không còn bị rắc rối nữa. Mình rồi không làm phiền nhiễu ai cả, không trộm cắp gì ai cả.


Lennie nói:


- Anh George à, vậy mà tôi cứ tưởng anh giận tôi chớ.


- Không - Geolge trả lời - không giận, Lennie à. Tao không giận mày đâu. Tao cũng chưa bao giờ giận mày cả, bây giờ cũng vậy. Tao muốn mày hiểu rõ là vậy.


Tiếng người nghe rõ dần. George nhấc khẩu súng lên và lắng nghe tiếng gọi.


Lennie khẩn khoản:


- Ta đi liền đi. Ta mua liền cái trại ấy đi.


- Ừ, tức khắc. Tao làm liền. Anh em mình làm liền.


Và George, nhấc khẩu súng lên, giữ chặt và dí nòng súng ngay vào gáy Lennie. Tay nó run bần bật, nhưng tức thì mặt nó nghiêm lại và giữ vững lại. Nó bóp cò. Tiếng nổ vang dội cao lên đồi núi và vang xuống lại. Lennie giật bắn người, rồi gục xuống nhẹ nhàng, mặt úp trên bãi cát, nằm duỗi ra không run rẩy.


George rùng mình, nhìn khẩu súng, lôi nó quăng ra đằng sau thật xa trên bờ, gần đống tro cũ.


Khu rừng hình như vang dậy tiếng hò la và tiếng chân rảo chạy. Tiếng Slim hú lên:


- George à, bác đấy phải không George?


Nhưng George vẫn ngồi im thẳng cứng trên bờ sông, nó nhìn bàn tay phải vừa quăng khẩu súng ra xa. Tốp người tuôn ra từ khu rừng, dẫn đầu là Curley. Hắn nhìn thấy Lennie nằm trên bãi cát.


- Mày mần nó được rồi hả Trời!


Hắn tiến lại gần và nhìn Lennie, và quay người lại nó nhìn George. Hắn nói khẽ:


- Ngay giữa gáy à.


Slim đi thẳng đến trước mặt George và ngồi xuống bên cạnh. Hắn nói:


- Thôi, chớ buồn làm gì. Có nhiều chuyện, không muốn mà đôi lúc cũng phải làm vậy.


Nhưng Carlson đứng nhìn George. Gã hỏi:


- Anh mần nó cách sao vậy?


- Thì mần chứ sao - George giọng mệt mỏi.


- Nó có lấy khẩu súng của tôi chứ?


- Ừ, có lấy.


- Và anh tước súng, giữ lấy và bắn nó à?


- Ừ, đúng thế. Giọng của George chỉ còn là một tiếng thì thầm. Nó không rời mắt khỏi bàn tay phải đã nắm khẩu súng.


Slim cầm khuỷu tay George kéo dậy:


- Thôi về, George à. Hai ta đi nhậu một ly đi.


George vịn vào bạn để đứng dậy.


- Ừ, đi nhậu vậy.


Slim nói:


- Thế nào cũng phải làm vậy, George à. Tôi cả quyết với anh thế nào cũng phải làm vậy. Ta đi thôi.


Gã kéo George tới chỗ đi vào con đường mòn và cả hai người trèo lên con đường lớn. Curley và Carlson nhìn theo họ. Carlson nói:


- Tụi chúng thắc mắc chuyện gì ấy nhỉ, cậu biết không?


 


J. E. Steinbeck


 


LỜI BẠT


VỀ CUỐN TRUYỆN "CỦA CHUỘT VÀ NGƯỜI"


 


Cùng với cuốn tiểu thuyết nổi tiếng Chùm nho phẫn nộ của nhà văn Mỹ John Steinbeck, nhà xuất bản Tác phẩm Mới đã ấn hành tiếp cuốn Của chuột và người (Of mice and men) của ông. Khi cho in tập sách, J. Steinbeck có nói với bạn bè của ông là "để giải trí". Nhưng hoàn toàn không phải thế, cùng với Chùm nho phẫn nộ, Của chuột và người nằm trong ý đồ của ông nhằm thông qua những tác phẩm văn học, qua số phận của những người nô lệ làm vườn của các trại chủ Mỹ, dựng lại những nét khốc liệt trong sự hình thành lịch sử nước Mỹ. Của chuột và người , viết vào khoảng năm 1933. John Steinbeck, muốn nêu lên cảnh trớ trêu của những số phận trong xã hội đương thời là:


Từ ước muốn đến hiện thực người ta đều vấp phải những hoàn cảnh, những trở ngại cay đắng của đời thường, không thể nào thực hiện được. Những nhân vật trong cuốn Của chuột và người  này đều là nhân chứng của câu thơ của Robert Burus mà John Steinbeck lấy làm chủ đề tư tưởng: "Những dự tính hoàn hảo của chuột và người thường không thực hiện được":


But Mousie, thou art no thy lane


In proving foresight may be vain:


The best laid Schemes o'mice an' men.


Gang aft a-gley


An' lea'e us nought but grief an' pain


For promised joy


Ai đã đọc Chùm nho phẫn nộ hẳn cần phải đọc thêm Của chuột và người để thấy được sự bi thống, thảm thiết của lớp người nông dân nô lệ, những con người đầy những đức tính, bản chất tốt đẹp bị đẩy vào những bước đường cùng. Làm sao họ có thể có được một trang trại nhỏ? Làm sao họ có thể chung sống êm ấm với nhau, với sự yêu thương thật sự trong khi họ là kiếp làm thuê? Kiếp người trôi nổi theo sự nghèo khó.


Có một giai thoại xảy ra xung quanh tác phẩm này. Sau lần xuất bản đầu tiên (1937), Của chuột và người đã có tiếng vang lớn. Sau đó tác phẩm được chuyển thể thành kịch và được diễn rất lâu đến mức kỷ lục trên sân khấu và được khán giả yêu thích đòi hỏi diễn lại trong nhiều năm, thì cũng là lúc bản thảo gốc của nó, bị con chó Roby vốn được Steinbeck rất chiều chuộng nhai nát nhừ.


Steinbeck đã đùa, nói hóm hỉnh tâm sự với một người bạn: "Con Toby của tôi quả là nhà phê bình sâu sắc nhất về tác phẩm này!". Nhưng các nhà nghiên cứu văn học Mỹ lại đánh giá Của chuột và người  là "Khuôn mẫu kỳ diệu nhất của tiểu thuyết Hoa kỳ trong thập niên 1930-1939".


John Steinbek nhận giải Nobel về Văn chương năm 1962. 


NHÀ XUẤT BẢN HỘI NHÀ VĂN


 


Nguồn: Của chuột và người (Of Mice And Men). Tiểu thuyết của John Ernest Steinbeck. Hoàng Ngọc Khôi và Nguyễn Phúc Bửu Tập dịch, tập san Văn, Sài Gòn, 1967. NXB Hội Nhà văn tái bản.


www.trieuxuan.info


 


 

Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Seo Mỉ - Đỗ Quang Tiến 20.06.2019
Kim Vân Kiều Truyện - Thanh Tâm Tài Nhân 19.06.2019
Ông cố vấn - Hữu Mai 19.06.2019
Thế giới những ngày qua - Stefan Zweig 19.06.2019
Báu vật của đời - Mạc Ngôn 01.06.2019
Cõi mê - Triệu Xuân 21.05.2019
Chiến tranh và Hòa bình - Liep Nicôlaievich Tônxtoi 21.05.2019
Đông Chu liệt quốc - Phùng Mộng Long 13.05.2019
Đường công danh của Nikodema Dyzmy - TADEUSZ DOLEGA - Mostowicz 09.05.2019
Làng tề - Đỗ Quang Tiến 08.05.2019
xem thêm »