tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21084515
Những bài báo
28.02.2013
Tư liệu
Giải cứu bia tiến sĩ ở Văn Miếu

82 bia tiến sĩ ở Văn Miếu -Quốc Tử Giám hiện có rất nhiều tổn thương. Nguyên do là thời gian, khí hậu và mới nhất là trào lưu sờ đầu rùa trước kỳ thi.


Những dải lụa đỏ được chăng ngay trước bia Văn Miếu - rực rỡ, nhưng lại không để tôn vinh. Trái lại, đó là hàng rào được dựng lên, dù ước lệ để ngăn không cho khách tham quan sờ vào đầu rùa, vào thân bia. Những khách tham quan sờ đầu rùa này phần lớn đều là học sinh, sinh viên. “Đến Văn Miếu trước các kỳ thi hoặc dịp tết, xoa đầu rùa cầu may đã trở thành một hiện tượng văn hóa”, TS Đặng Kim Ngọc, nguyên Giám đốc Trung tâm hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nói.


Hai giải pháp trước mắt


Cũng theo ông Ngọc, qua nhiều thử nghiệm, hiện Trung tâm hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám đề xuất hai giải pháp để giải cứu bia Văn Miếu khỏi tình yêu “thái quá” này. Trong khi chờ quyết định phê duyệt của cấp trên, Trung tâm vẫn phải huy động lực lượng bảo vệ trật tự, thường xuyên túc trực giám sát ở khu vực hết sức nhạy cảm này.


Giải pháp thứ nhất, sử dụng kính chịu lực đặc biệt (loại dùng trong công nghiệp xây dựng) làm vách ngăn toàn bộ hai dãy nhà bia. Như vậy khách tham quan chỉ được đứng bên ngoài vách kính, chỉ nhìn ngắm, chiêm ngưỡng bia rùa mà không sờ, xoa được vào di sản tư liệu. Giải pháp này hết sức an toàn và triệt để. Nhưng có hạn chế là vách kính không hòa nhập với không gian cổ kính của di tích và di sản.


 


Nhưng có lẽ khó khăn lớn nhất của giải pháp này là việc nó có thể tạo ra những hiện tượng vi khí hậu khó kiểm soát, gây ảnh hưởng đến các bia tiến sĩ.


 


Phải nghiên cứu khảo sát lập hồ sơ cụ thể của từng tấm bia, nêu rõ đặc điểm, tình trạng, các tác nhân gây hại. Qua đó, lập phương án phù hợp và hữu hiệu với đặc điểm, tình trạng của từng tấm bia đá, từ gia cố, tu bổ thể rắn đến bảo quản, chống xuống cấp lâu dài bề mặt


           


Giải pháp thứ hai là làm lan can bằng gỗ cao khoảng 1 m vây quanh nhà bia. Giải pháp này đẹp hơn, hài hòa với cảnh quan di tích, phù hợp với di sản tư liệu. Thế nhưng, thực tế ngay khi dải phân cách như hiện nay đã được dựng lên, kèm theo bảo vệ nhắc nhở, việc cố tình lao vào sờ bia vẫn không giảm. Nhiều học sinh còn được bố mẹ “hộ công” bằng cách canh chừng bảo vệ quay đi để tiện bề “tấn công” bia đá. Ý thức đám đông như vậy khiến vẫn có ý kiến hoài nghi về tính hiệu quả, triệt để an toàn của phương án này.


 


Số hóa để bảo vệ bia


Tuy nhiên, về lâu dài, việc ngăn cản hành động thiếu ý thức của khách tham quan chỉ là một trong những giải pháp cần thực hiện để bảo vệ bia tiến sĩ. Bởi thực tế cho thấy, tổn thương thực thể của bia không chỉ là các vết đen bóng do dấu tay sĩ tử.


 


Nghiên cứu sơ bộ của KTS Lê Thành Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu di tích, cho thấy: “Các bia tiến sĩ có niên đại từ năm 1442 đến 1779 do đó có rất nhiều dạng khác nhau, từ nhiều loại đá khác nhau, kích thước, kiểu thức cũng khác nhau. Ngoài ra, do đã để ở ngoài trời nhiều năm, cho tới 1994 mới có nhà che bia, nên hiện nay tuy có mái che nhưng vẫn bị ảnh hưởng bởi môi trường tự nhiên”.


 


“Các tấm bia có hầu hết các dạng hư hỏng với các vật liệu đá. Có những tấm bia bị sứt mẻ, nứt, vỡ. Một số tấm bia khác có vấn đề sai lệch, mất thẩm mỹ do những lần tu sửa trước đây”, KTS Lê Thành Vinh nói. Thậm chí trong một tấm hình do ông Vinh cung cấp, người xem có thể thấy rõ một tấm bia đã được “vá” từ 5 miếng khác nhau. Đường vá rất to có màu khác hẳn với màu đá của bia, do đó trông vô cùng phản cảm. Một hình ảnh khác lại cho thấy bia đã chịu ngoại lực đến mức lẹm một miếng đáng kể ở chân.


 


Do vậy, theo ông Vinh, cần tư liệu hóa toàn diện hơn bằng ảnh, hồ sơ viết, bản dập, bản vẽ, tiến hành số hóa và lưu trữ khoa học về những bia đá này. Quan trọng hơn, cần thực hiện tu bổ một cách đầy đủ. “Phải nghiên cứu khảo sát lập hồ sơ cụ thể của từng tấm bia, nêu rõ đặc điểm, tình trạng, các tác nhân gây hại. Qua đó, lập phương án phù hợp và hữu hiệu với đặc điểm, tình trạng của từng tấm bia đá, từ gia cố, tu bổ thể rắn đến bảo quản, chống xuống cấp lâu dài bề mặt”, ông Vinh nói.


 


Bản thân quy trình trên cũng đã được Viện Bảo tồn di tích thực hiện tại một số công trình đá khác như bia đá chùa Keo - Thái Bình, bia đá đền Quán Thánh - Hà Nội và Tháp Bút ở đền Ngọc Sơn - Hà Nội. Mới đây nhất, kết quả theo dõi định kỳ bia Quán Thánh (đã qua 11 năm kể từ khi thực hiện bảo quản) cho thấy bề mặt bia ở trình trạng tốt, không bị rêu mốc và các hiện tượng tổn thương khác.


 


Về các thương tổn hiện thời của bia Văn Miếu, ông Vinh cho rằng các giải pháp trên cần được thực hiện ngay vì các tấm bia vô giá hằng ngày vẫn đang phải đối mặt với nguy cơ xuống cấp, hư hỏng.


 


Trinh Nguyễn


thanhnien.com.vn


 


Hình ảnh không đẹp tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám


Ngày mùng 3 tết (25.1), hàng chục nghìn lượt du khách đã tới Văn Miếu - Quốc Tử Giám du xuân, đi cùng là những hình ảnh rất phản cảm.


 


Lượng du khách quá đông khiến chỗ để xe trong khuôn viên Văn Miếu - Quốc Tử Giám bị quá tải. Nhiều bãi trông xe tạm trên vỉa hè đã được dựng lên. Vé xe ghi rõ ràng “Nơi để xe du lịch Văn Miếu” nhưng lấy giá không hề đúng quy định (20.000 đồng/xe máy). Lượng khách đông nhưng chỉ có hai nơi bán vé khiến du khách phải xếp hàng dài. Dịch vụ “phe” vé nhanh chóng xuất hiện công khai, chào mời du khách mua vé để không phải xếp hàng, với giá được tăng thêm từ 25.000 -30.000 đồng/vé.


 


Tại khu vực dựng bia tiến sĩ, mặc dù ban quản lý đã chăng dây, treo biển đề nghị không bước vào khu vực đặt bia, nhưng rất đông du khách bế con trẻ vượt qua dây chắn để vào sờ đầu rùa. Sờ một lần vẫn không đủ mà phải sờ nhiều lần, sờ nhiều đầu rùa. Nhiều người hy vọng sờ đầu rùa sẽ giúp con cái học hành giỏi giang, nhưng thiết nghĩ các bậc phụ huynh trước tiên cần phải giáo dục cho con trẻ có ý thức văn minh, biết tôn trọng quy định tại những chốn tôn nghiêm. Một điều đáng nói là, nếu ngày thường người ta không nhìn thấy chiếc đĩa để tiền, thì vào những ngày này, tại khu vực bia tiến sĩ lại xuất hiện những chiếc đĩa... vô duyên, tiền vương vãi khắp nơi, ngay cả trên lưng rùa...


 Tại khu vực thờ cúng, tiền giọt dầu, công đức cũng để bừa bãi. Các hòm công đức để đó, nhưng không mấy du khách có ý thức bỏ tiền vào hòm mà để khắp nơi, dưới chân tượng thờ, trên, dưới bát hương, lư hương. Nhiều người để tiền ngay cả những trên mặt chiếc tủ thủy tinh đặt bên trong con rùa gốm dát vàng nơi mà họ cho rằng sẽ có lộc. Tiền cũng được rải cả xuống... hồ Văn. Ngay trong khuôn viên Đại thành môn, nhiều hàng ăn được mở ra phục vụ du khách. Rác rưởi xả đầy trên mặt sân.


 


Đáng nói là, với số lượng du khách đông như vậy nhưng thật khó tìm thấy nhân viên phục vụ, dọn dẹp vệ sinh tại đây. Một số người có trách nhiệm thu tiền giọt dầu, nhưng lại không hề nhắc nhở du khách để đúng nơi quy định. Thiết nghĩ, ban quản lý cần tăng số lượng nhân viên an ninh, phục vụ để nhắc nhở, dọn dẹp để việc tham quan của du khách văn minh hơn, cảnh quan sạch sẽ hơn. 


 


Ngọc An


thanhnien.com.vn

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Thầy trò đời nay với thầy trò xưa - Phan Khôi 19.11.2017
Nhân Ngày Nhà Giáo VN 20/11/2017: Những điều ít biết về Thầy tôi – Nhà thơ Thúc Hà - Nguyễn Văn Thanh 18.11.2017
Thuyết trình khoa học với chủ đề: Tính hiện đại của tiểu thuyết M. Proust - Tư liệu 13.11.2017
Tàu sân bay Mỹ sẽ đến thăm cảng Việt Nam - Tư liệu 12.11.2017
Hoàng Như Mai văn tập - Đoàn Lê Giang 12.11.2017
hai bài của GS Trần Hữu Tá viết về GS, NGND Hoàng Như Mai - Trần Hữu Tá 12.11.2017
DONALD TRUMP phát biểu tại APEC, Đà Nẵng, ngày 10-11-2017 - DONALD John Trump 11.11.2017
Kiểm dịch "Luận chiến văn chương" (quyển 4) của Chu Giang, Nguyễn Văn Lưu - Kiều Mai Sơn 07.11.2017
Cụ Triệu Thái - cùng thời Nguyễn Trãi - Danh nhân đất Việt - Vũ Truyết 06.11.2017
Cát Bà & huyện Cát Hải, Hải Phòng - Nhiều tác giả 05.11.2017
xem thêm »