tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 18491781
17.01.2013
Tư liệu
Đường Huyền Tông (Đường Minh Hoàng)

(chữ Hán: 唐玄宗) (8 tháng 9 năm 685 - 3 tháng 5 năm 762), thụy hiệu Đường Minh Hoàng, tên húy là Lý Long Cơ (李隆基), là vị hoàng đế thứ 6 của nhà Đường ở Trung Quốc, trị vì Trung Quốc từ năm 712 đến 756. Thời gian trị vì của ông dài nhất trong các vị hoàng đế nhà Đường, và ông được xem là mang đến cho nhà Đường đỉnh điểm về văn hóa và quyền lực. Thời kỳ trị vì cuối của ông đã bị ảnh hưởng của Dương Quý Phi, một trong những thiếp của ông, và cuối cùng đã bị chấm dứt bằng một binh biến lớn và khốc liệt.


Lý Long Cơ chào đời vào tháng 9 năm 685, là con của Đường Duệ Tông Lý Đán. Lúc này tuy đất nước vẫn phồn thịnh và giàu mạnh nhưng tình hình trong hậu cung lại vô cùng căng thẳng. Hoàng hậu Võ Tắc Thiên liên tục nắm giữ triều chính, đồng thời bà ta còn lập 2 đứa con trai của mình làm vua bù nhìn là Đường Trung Tông Lý Hiển và Đường Duệ Tông Lý Đán. Trước sau gì thì hai ông vua này thế nào cũng bị phế truất nhanh chóng. Triều đình dần dần lục đục để tranh giành ngôi báu. Năm 690, Võ Tắc Thiên ép Đường Duệ Tông nhường ngôi cho mình và dựng triều Võ Chu (690 - 705).


Lý Long Cơ được giáo dục tốt trong bối cảnh bi thảm nói trên là điều không hề dễ dàng. Năm 692, khi nhà Võ Chu đã được thiết lập thì triều đình đã tổ chức nghi thức cúng tế và Lý Long Cơ được đi theo. Có một tên Kim Ngô tướng quân là Võ Ý Tông thấy hoàng tộc họ Lý đến dự thì lăng mạ và sỉ nhục họ. Ai cũng căm giận nhưng không dám phản kháng, riêng Lý Long Cơ đã nói lại:Triều đình nhà ta, việc gì đến ngươi? Võ Tắc Thiên bắt đầu chú ý đến vị hoàng tử mới 7 tuổi này. Năm 693, Lý Long Cơ được phong làm Lâm Tri Vương.


Năm 705, Võ Tắc Thiên qua đời, theo di chiếu thì lập lại Đường Trung Tông Lý Hiển lên kế vị. Nhưng Vi hoàng hậu lại muốn trở thành nữ hoàng thứ hai như Võ Tắc Thiên trong lịch sử Trung Quốc nên bắt đầu thao túng triều đình. Năm 710, Lý Hiển bị Vi hậu hạ độc. Bà ta lập Lý Trọng Mậu lên thay. Lý Long Cơ bất bình nên câu kết với công chúa Thái Bình để trừ khử Vi hậu. Ngày 21 tháng 6 năm 710, Lý Long Cơ phát động binh biến tấn công Trường An, bắt được Vi hậu và xử tử bà ta, tiêu diệt tập đoàn họ Vi, giáng Lý Trọng Mậu xuống làm Ôn vương.


Lý Long Cơ cho đón cha mình là Lý Đán về khôi phục ngôi vị. Lý Đán phong Lý Long Cơ làm Thái tử. Năm 712, Lý Đán nhường ngôi cho Lý Long Cơ và làm Thái thượng hoàng. Công chúa Thái Bình không chịu, phát động chiến tranh làm phản. Lý Long Cơ đành tạm đổi niên niên hiệu là Tiên Thiên và đem quân trừ khử công chúa Thái Bình. Năm 713 thì Lý Long Cơ dẹp được cuộc nổi loạn này và chính thức đổi niên hiệu là Khai Nguyên để thể hiện tinh thần quyết tâm để hoàn thành việc xây dựng đất nước và giữ vững sự nghiệp vĩ đại của nhà Đường.


Sau khi lên ngôi, Đường Huyền Tông dốc lòng trị nước. Ông đã chủ trương trọng dụng người có tài, những tể tướng mà được Huyền Tông trọng dụng đều là những nhà chính trị nổi tiếng. Tể tướng đầu tiên được ông đề bạt là Diêu Sùng, một nhà chính trị có tài. Huyền Tông còn cho ngăn chặn những nạn tham ô, quan lại chuyên quyền, không được quá sủng ái phi tần để tránh họ lộng quyền. Những người có tài thời Huyền Tông là Hàn Hưu, Trương Cửu Linh, Trương Hạ Trinh,... đều hết lòng giúp vua trị nước, không bao giờ làm phản nên được Huyền Tông tin tưởng hết lòng.


Huyền Tông còn chỉnh đốn bộ máy quan lại trong triều, ông cắt bớt những quan lại thừa, đuổi đi hết những quan lại vô dụng, nghiêm khắc trừng trị những quan lại chuyên quyền thời Võ Tắc Thiên. Ông còn cho đề bạt tất cả các quan lại có chức vị thấp nhưng luôn đi kiểm tra họ làm việc thế nào, ra sao và có thật sự xứng đáng hay không. Do thế quan lại vô dụng trong triều dưới thời Khai Nguyên thịnh thế đã bị loại ra hết, và triều đình của Đường Huyền Tông là một triều đình thân thiện, có nề nếp.


Đường Huyền Tông rất chú trọng về việc phát triển kinh tế xã hội. Để nông dân có đất để ăn ở, Huyền Tông đã thẳng tay trừng trị những bọn địa chủ, quý tộc tham lam dám chiếm đoạt ruộng đất của dân. Đồng thời từ năm 712 đến năm 715, ông đã triển khai phong trào Kiểm điền quát hộ trong phạm vi cả nước. Huyền Tông bổ nhiệm Vũ Văn Dung làm quan khuyến nông khác và quan phụ tá phân công nhau đi đến khắp nơi trong nước để kiểm tra ruộng đất ở đó. Nếu bọn địa chủ có thừa đất thì phải ép chúng cắt một miếng đất cho dân nghèo. Còn những người tá túc trong nhà bọn cường hào thì phải đăng ký hộ tịch. Kết quả là phong trào nói trên đem lại nhiều lợi ích đáng kể, làm cho nhà nước tăng thêm 88 vạn hộ, còn nếu tính thêm tiền của những người tá túc thì nhiều không kể xiết. Để phát triển ngành sản xuất nông nghiệp, Huyền Tông cho xây dựng những công trình thủy lợi trong cả nước. Tổng số công trình thủy lợi mà Huyền Tông cho xây dựng đã vượt hơn cả hai thời Đường Cao tông Lý Trị và thời Võ Tắc Thiên, chiếm gần một nửa với cả công trình thủy lợi của nhà Đường.


Về quân đội, Huyền Tông tiến hành cải cách phủ binh chế. Năm 723, ông thiết lập chế độ mướn quân. Chế độ này một mặt vừa có thể giải trừ được nổi khổ đi lính ở dân chúng ở các nơi, mặt khác lại có thể thu hút đội ngũ thất nghiệp, làm dịu mâu thuẫn xã hội. Huyền Tông còn giải quyết về vấn đế lương thực cho quân đội. Năm 717, quân Đường đã thu hồi 13 châu đã rơi vào tay giặc suốt 17 năm. Huyền tông còn muốn mở rộng đất đai nên đã đem quân sang xâm chiếm bán đảo Triều Tiên, củng cố nền thống trị ở An Nam. Danh tiếng của nhà Đường ngày càng lừng lẫy, những nước Ả rập và La Mã cử ngay người sang để đi sứ, giao hảo và học hỏi Đại Đường. Đất nước ngày càng cường thịnh.


Trong thời gian Đường Huyền Tông chấp chính, nhà Đường đã bước vào thời thịnh trị kéo dài 40 năm từ thời Khai Nguyên đến Thiên Bảo. Nhưng thời kì sau do ông sống phóng túng và tính tình ngạo mạn, lại sủng ái Dương Quý Phi, dẫn đến loạn An Sử vào cuối năm Thiên Bảo, trở thành bước ngoặt đánh dấu thời kỳ chuyển từ thịnh sang suy của nhà Đường.


Sắc lập Dương Quý Phi


Liên tục phải đau đầu về chính sự khiến Đường Huyền Tông rất khó để không sa vào hưởng lạc. Vào cuối năm 736, Võ Huệ Phi được Huyền Tông sủng ái đã qua đời, ông vô cùng đau buồn. Rất nhiều mỹ nữ rất xinh đẹp nhưng không ai lọt vào mắt ông. Có người nói rằng, con trai của Huyền tông là Thọ vương Lý Mạo có một ái phi họ Dương là Dương Thái Chân là người đẹp tuyệt trần, da trắng như tuyết, lại thông minh và giỏi ca hát. Huyền Tông thử qua phủ của con trai Lý Mạo thì thấy được Dương Thái Chân, ông say đắm với bà ta. Huyền Tông ép Lý Mạo phải đưa lại Thái Chân cho mình. Khi đã chiếm đoạt con dâu, Huyền Tông gả cho Lý Mạo một con gái họ Vi để an ủi con.


Năm 741, Huyền Tông đổi niên hiệu là Thiên Bảo. Từ khi có Dương Thái Chân, Đường Huyền Tông đã sủng ái bà ta rất nhiều nên không còn chú ý đến chính sự đất nước nữa. Năm 745, Dương Thái Chân được phong làm quý phi, nhưng hiện không có hoàng hậu nên thật chất bà ta chính là hoàng hậu Đại Đường. Một người có chức cao trong triều đình thì cả họ được nhờ. Khi Dương Quý phi được sủng ái, anh trai bà là Dương Quốc Trung làm Tể tướng, vốn là kẻ bất tài nhưng được kiêm giữ hơn 40 chức. Dương Quý phi lợi dụng sự sủng ái của Huyền Tông đã làm nên thanh thế cho họ Dương.


Từ khi Huyền Tông bỏ bê chính sự khiến chính trị đen tối, dân chúng lầm than, xã hội ngày càng gay gắt. Thậm chí Huyền Tông còn đề bạt quan lại mà không kiểm tra lại nên dẫn đến hậu quả bi thảm về sau. Trước đây Huyền Tông đề bạt An Lộc Sơn kiểm soát quân đội. Khi quân đội mình đang thống lĩnh đã rất đông và mạnh, An Lộc Sơn đã sớm có mưu đồ làm phản nên chuẩn bị chiếm đoạt thiên hạ.


Năm 755, An Lộc Sơn nổi dậy, đánh chiếm Trường An, đặt quốc hiệu là Yên. Đường Huyền Tông vô cùng sợ hãi, vội đem ái phi bỏ chạy. Khi chạy đến Mã Ngôi (756), tướng sĩ hộ tống vua không chịu đi, hô hoán đòi tiêu diệt dòng họ Dương. Ban đầu, Đường Huyền Tông kiên quyết từ chối. Tướng sĩ yêu cầu hoàng đế cho giết hết dòng họ Dương thì họ mới phò vua giúp nước. Họ còn cho rằng Dương Quý phi có thể sẽ là Võ hậu thứ hai gây họa của nhà Đường. Huyền Tông không biết làm gì đành phải chấp nhận. Đầu tiên quân sĩ giết Dương Quốc Trung, sau ép Dương Quý phi phải thắt cổ chết. Đường Huyền Tông không muốn nhìn cảnh ái phi của mình bị giết nên che mặt lại để khỏi phải nhìn thấy.


Sau hơn chục ngày bị bao vây ở Trường An, thái tử Lý Hanh xưng đế, tức Đường Túc Tông. Lý Hanh tập trung quân đội giao chiến và đánh bại được An Lộc Sơn. Năm 762, sau khi giành lại Trường An, Lý Hanh đã đón Huyền Tông về kinh đô và phong làm Thái thượng hoàng.


 


Năm 762, Huyền Tông vì quá nhớ Dương Quý phi nên cơ thể suy nhược, lâm bệnh. Vào tháng 5, ông qua đời trong cảnh cô đơn lạnh lẽo ở cung Trường An.


Niên hiệu


    Tiên Thiên (先天, Xiāntiān), 712-713


    Khai Nguyên (開元, Kāiyuán), 713-741


    Thiên Bảo (天寶, Tiānbǎo), 742-756


Hậu phi


    Vương Hoàng Hậu, bị phế ngôi và qua đời năm 724.


    Triệu Lệ Phi.


    Võ Huệ Phi, qua đời năm 737.


    Mai Phi, tên thật Giang Thái Tần (? - 755). Từng được Huyền Tông sủng ái nhưng sau vua say mê Dương Quý Phi thì liền bị thất sủng, sau bị giết trong cơn binh lửa khởi loạn bởi An Lộc Sơn.


    Dương Quý Phi, tên thật Dương Ngọc Hoàn (719 – 756 sau công nguyên), phi tần được sủng ái nhất cuối đời ông. Bà là một trong tứ đại mỹ nhân của Trung Quốc, được biết đến với vẻ đẹp "tu hoa" (làm hoa hổ thẹn).


____


    ^ a b c Lên ngôi sau khi vua cha Đường Duệ Tông) nhận tước Thái thượng hoàng (太上皇). Trên thực tế, Duệ Tông chỉ trị vì cho đến cuộc chính biến ngày 29 tháng 7 năm 713, và Huyền Tông đã nhận đầy đủ quyền lực từ vua cha ngày 30 tháng 7.


    ^ a b c Sau loạn An Sử, con trai của Huyền Tông đã được quân đội tuyến bố là hoàng đế (Đường Túc Tông) vào ngày 12 tháng 8 năm 756, nhưng Huyền Tông và đoàn tùy tùng chạy đến Tứ Xuyên, chỉ nghe được tin này vào ngày 10 tháng 9 năm 756, ngày này đánh dấu sự chấm dứt của thời kỳ trị vì Huyền Tông trên thực tế


    ^ Đây là tên mà Đường Huyền Tông được gọi phổ biến nhất ở trong Trung Quốc


    ^ Lưu ý: Tất cả các ngày dương lịch trong bài này là ngày theo lịch Julius, không phải ngày theo lịch Gregory.


Dương Quý Phi


(chữ Hán:楊貴妃, 719 – 756 sau công nguyên), tên hiệu Thái Chân (太真)[1] là một cung phi của Đường Minh Hoàng. Bà được xếp vào một trong Tứ đại mỹ nhân của lịch sử Trung Quốc, có sắc đẹp khiến hoa thu mình lại vì hổ thẹn (tu hoa).


Câu chuyện về tình duyên giữa bà và Đường Minh Hoàng thường được nhắc đến với khung cảnh ước lệ, xa hoa tột đỉnh của giai đoạn nhà Đường đang thịnh thế, và sự yêu chiều một cách thái quá đối với bà của Đường Minh Hoàng là nguyên nhân khiến người ta cho rằng nhà Đường đều do bà mà suy vong.


Sắc đẹp của bà thường được so sánh một cách đối lập với Triệu Phi Yến nhà Hán.


Dương Quý Phi tên thật là Dương Ngọc Hoàn (楊玉環), sinh ngày 1-6-719, chết năm 756, tại Thục Quận (nay là Thành Đô – tỉnh Tứ Xuyên), nguyên quán Bồ Châu (nay là ngoại ô thành phố Tây An- tỉnh Thiểm Tây). Bà là con út trong số bốn người con gái của một vị quan tư hộ đất Thục Chân. Gia đình này nguyên gốc ở một quận nhỏ thuộc Trung Đông[2], là Hòa Âm đến đây lập nghiệp.


Cha là Dương Huyền Diễn thuộc dòng khá giả vì tổ phụ từng làm thứ sử tại quận Kim. Xuất thân trong gia đình quan lại, cùng gia quyến sống ở Tứ Xuyên, từ nhỏ học hát, múa… đến năm 10 tuổi, cha mẹ mất, mới đến Lạc Dương (xưa là Đông Đô của nhà Đường, nay thuộc tỉnh Hà Nam), sống với nhà bác ruột.


Thọ vương phi


Năm 17 tuổi, Võ Huệ Phi (phi tần của Đường Minh Hoàng) chọn Ngọc Hoàn làm vợ của hoàng tử thứ 18 của Đường Minh Hoàng là Thọ Vương Lý Mạo, Dương Ngọc Hoàn trở thành Thọ Vương phi. Thọ vương Lý Mạo tính nhút nhát, thích ngắm mĩ nhân. Dương Ngọc Hoàn làm Thọ Vương phi được ba năm, nhưng chuyện chăn gối chưa bao giờ có vì Lý Mạo còn nhỏ. Khi ấy, Ngọc Hoàn lại trong tuổi đương xuân.


Quý phi


Lấy cha chồng


Đời nhà Đường, Đường Minh Hoàng tức Huyền Tông là một ông vua trị vì lâu hơn cả. Các cung phi được nhà vua sủng ái sinh cả thảy 59 người con, trong số đó có 30 trai và 29 gái. Cung phi được nhà vua sủng ái nhất là Võ Huệ Phi. Bà này sinh được 7 con, nhưng bỏ mất 3 khi còn nhỏ. Huệ Phi mất, Huyền Tông buồn rầu, ngày nhớ đêm thương, lập đài Tập Linh để cầu siêu cúng vái cho vong hồn Huệ Phi được sớm siêu thăng. Nội giám thấy nhà vua vậy bèn tìm đủ mọi cách làm cho nhà vua nguôi buồn. Nhưng bao nhiêu cung tần mĩ nữ cũng không làm Huyền Tông khuây khỏa.


Một hôm Cao Lực Sĩ đi qua phủ Thọ vương thấy Ngọc Hoàn là giai nhân tuyệt sắc, bèn nghĩ rằng có lẽ mỹ nhân này thay được Vũ Huệ Phi. Nhân buổi hầu vua, Cao Lực Sĩ mật tấu với Huyền Tông, truyền đưa Dương Ngọc Hoàn vào Tập Linh đài để trông coi đèn nhang sớm hôm cầu nguyện cho Vũ Huệ Phi. Do đó, Ngọc Hoàn phải vào cung Hoa Thanh đến đài Tập Linh làm sãi, lấy đạo hiệu là Thái Chân. Cao Lực Sĩ lại chọn con gái của Vị Chiêu để thay Ngọc Hoàn làm vợ Thọ vương. Xem như xuất gia là thay đổi đời người, không còn là vợ của vương tử Lý Mão nữa.


Được sủng ái


Trông thấy Ngọc Hoàn, Huyền Tông say mê mẩn ngay, từ đó dần quên đi Huệ Phi. Huyền Tông lập nàng làm quý phi, lại sắc phong Dương Huyền Diễn làm Binh bộ thượng thư. Ba chị của Ngọc Hoàn cũng được phong làm phu nhân là Hàn quốc phu nhân, Quốc quốc phu nhân và Tần quốc phu nhân. Hàng tháng, nhà vua cho xuất của kho 30 vạn quan tiền cho mỗi vị phu nhân, 10 vạn quan tiền mua sắm tư trang phấn sáp. Anh họ quý phi là Dương Xuyên được phong làm tể tướng và được đổi tên là Dương Quốc Trung.


Huyền Tông say đắm Dương Quý Phi, chiều chuộng nàng hết mực. Như cuộc đi tắm suối của nàng mỗi lần tốn hàng vạn bạc của kho và làm chết hàng trăm mạng người, nhà vua cũng thẳng tay, không chút tiếc rẻ. Dương Quý Phi đã đẹp lại có tài gẩy tì bà, giỏi về âm nhạc. Nàng lại đặt được nhiều khúc hát và điệu múa làm cho Huyền Tông càng thích thú say sưa hơn. Nàng nổi tiếng với điệu múa Hồ hoàn vũ, là điệu múa xuất phát từ người Hồ.


Huyền Tông gặp Dương Quý Phi lúc tuổi đã ngoài 50, cơ thể suy nhuợc vì trải qua những thú vui sắc dục thái quá. Vua nhờ An Lộc Sơn dâng một thứ linh đan gọi là "Trợ tình hoa" giúp có nhiều sức khỏe để được hòa hợp vui say cùng Dương Quý Phi.


Tư thông với An Lộc Sơn


Huyền Tông say đắm Dương Quý Phi, suốt ngày đêm cùng nàng yến tiệc đàn ca, bỏ cả việc triều chính. Nhà vua lại tin dùng An Lộc Sơn là một võ tướng người Đột Quyết, cho giữ phần chỉ huy nửa lực lượng quân sự của triều đình.


Bấy giờ, anh Dương Ngọc Hoàn là Dương Quốc Trung nắm giữ toàn quyền binh lực. Sau khi lên đến bực thượng thư và hai con trai là Dốt và Huyên sánh duyên cùng hai quận chúa Vạn Xuân và Diên Hòa, Dương Quốc Trung lại càng kiêu hãnh, tự đắc, có ý định phản nghịch. Thấy An Lộc Sơn như cái gai trước mắt nên định mưu hại. An Lộc Sơn biết được nên bỏ trốn. Rồi vào ngày 16 tháng 12 năm 755, An Lộc Sơn cử binh từ quận Ngư Dương[3] đánh thẳng vào kinh đô Trường An, lấy lí do "trừ bỏ gian thần Dương Quốc Trung". Binh triều đại bại.


Vào mùa hạ năm 756, quân của An Lộc Sơn tiến về Trường An. Trước tình thế nguy cấp, thái tử Lý Hanh tự lên ngôi ở núi Linh Vũ, tức là Đường Túc Tông và vọng tôn Đường Minh Hoàng làm Thái thượng hoàng. Trong khi các cánh quân được vua con Túc Tông cử đi đánh Lộc Sơn là Lý Quang Bật, Quách Tử Nghi đang thắng liên tiếp, giành lại nhiều đất đai ở phía đông nằm sau lưng An Lộc Sơn thì Huyền Tông lại mắc sai lầm lớn ở mặt trận phía tây. Vua cha bắt tướng Kha Thư Hàn người trấn giữ ải Đồng Quan, cửa ngõ kinh thành Tràng An, phải xuất quân đánh Lộc Sơn. Trong khi đó các tướng muốn phòng thủ phải chờ quân của Tử Nghi và Quang Bật đánh về. Thư Hàn buộc phải ra quân, kết quả đại bại, 20 vạn quân bị giết, Thư Hàn bị Lộc Sơn bắt sống. Quân Phiên ào ạt tiến vào Tràng An.


Thượng hoàng Huyền Tông và Dương Quý Phi cùng một số quần thần phải bỏ kinh thành chạy vào đất Thục. Ngày 14 tháng 7 năm 756, mọi người đến Mã Ngôi thì tướng sĩ không chịu đi nữa, vì lương thực đã hết, quân sĩ khổ nhọc mà Dương Quốc Trung và cả gia quyến đều no đủ sung sướng, nên họ nổi lên chống lại. Dương Quốc Trung ra lệnh đàn áp nhưng bị loạn quân giết chết. Lòng căm phẫn đối với họ Dương chưa tan, loạn quân bức vua đem thắt cổ Dương Quý Phi thì họ mới chịu phò vua. Vì họ cho rằng Quý Phi là mầm sinh đại loạn, thậm chí còn nghi ngờ Dương Quý Phi sẽ trở thành một Võ Hậu thứ hai gây họa cho nhà Đường.


Dưới sức ép của binh lính, buộc Đường Minh Hoàng xử tử Dương Quý Phi, cô bị xiết cổ chết, lúc chết Dương Quý Phi 38 tuổi. Sau khi chết, xác quý phi chỉ là chôn vội ven đường, sau đó binh lính hành quân tiếp. (có thuyết nói rằng Dương Quí Phi may mắn thoát chết và bỏ sang sống tại Nhật Bản cho đến khi mất ở tuổi 60) . Điều này hoàn toàn là không thể, vì vua sai hoạn quan Cao Lực Sĩ xiết chết Dương Quý Phi, còn phải đem thi thể cho quan lính kiểm tra, nên không thể có chuyện trốn thoát sang Nhật định cư được.


Có thuyết thì cho rằng cô nàng đã sang… Hàn Quốc (xưa gọi là Cao Ly), hay lưu lạc trong dân gian. Nhưng phim ảnh đã dựa vào thuyết trên để hư cấu thêm, như phim Dương Quý Phi bí sử cũng làm như vậy, khiến các nhà sử học Trung Quốc rất bất bình, cho rằng lịch sử bị bóp méo, giới trẻ sẽ không hiểu được sự thật lịch sử Trung Quốc nữa. Các nhà tâm lý học thì phân tích rằng những giả thuyết cho rằng Dương Quý Phi không chết cũng xuất phát từ tâm lý ngưỡng mộ chuyện tình lãng mạn của họ, được thơ văn ca tụng, tâng bốc, đồng thời cũng là ước mơ kết thúc có hậu của người dân.


Sau đó, An Lộc Sơn bị con của mình là Khánh Tự giết chết. Bộ tướng Sử Tư Minh lại giết Khánh Tự mà hàng nhà Đường. Túc Tông khôi phục sự nghiệp, rước vua cha Minh Hoàng trở về Trường An.


Năm 757, sau khi Dương Quý Phi chết 2 năm, Đường Túc Tông dẹp loạn xong, Thái Thượng Hoàng Đường Minh Hoàng cho người xây lại mộ cho quý phi. Hiện tại mộ của Dương Quý Phi ở tỉnh Thiểm Tây, cách thành phố Tây An 60 km (xưa là Trường An, kinh đô nhà Đường), trở thành điểm tham quan, du lịch, di sản văn hoá cấp tỉnh.


Các du khách thường nghe theo truyền thuyết kể rằng, đất xung quanh nấm mộ của Dương Quý Phi trắng đặc biệt, có tác dụng làm trắng da, nên du khách đến viếng mộ thường lấy ít đất xung quanh đem về thoa mặt. Nay để tránh phá hoại di tích, ban quản lý đã cho rào lại xung quanh khu mộ, và cấm du khách lấy đất về. Thực chất, đây chỉ là mộ gió, xác của Dương Quý Phi bị chôn vội trên đường đi lánh nạn, nên vài năm sau đã không tìm lại được tung tích. Do đó, chỉ xây mộ gió tại khu vực bị xử tử để tưởng niệm mà thôi.


Vẻ đẹp trong thơ ca


Theo sử sách, vào đời Đường, phụ nữ được cho là đẹp, hấp dẫn thì phải tròn trịa, mập mạp. Trong tục ngữ, thành ngữ tiếng Hoa ngày nay vẫn còn câu: Yến ốm Hoàn mập (Yến là chỉ người đẹp thời Hán: Triệu Phi Yến, Hoàn là chỉ Dương Ngọc Hoàn thời Đường, ý câu thành ngữ là mỗi người một vẻ đẹp khác nhau). Thực sự tranh vẽ Dương Quý Phi đời trước chỉ phù hợp với thẩm mỹ thời Đường khác thời nay rất nhiều.


Ngọc Hoàn có sắc đẹp được ví là "tu hoa", nghĩa là khiến hoa phải xấu hổ.


    Sau khi vào cung, Ngọc Hoàn tư niệm cố hương. Ngày kia, nàng đến hoa viên thưởng hoa giải buồn, nhìn thấy hoa Mẫu Đơn, Nguyệt Quý nở rộ, nghĩ rằng mình bị nhốt trong cung, uổng phí thanh xuân, lòng không kềm được, buông lời than thở: "Hoa à, hoa à! Ngươi mỗi năm mỗi tuổi đều có lúc nở, còn ta đến khi nào mới có được ngày ấy?". Lời chưa dứt lệ đã tuôn rơi, nàng vừa sờ vào hoa, hoa chợt thu mình, lá xanh cuộn lại. Nào ngờ, nàng sờ phải là loại hoa trinh nữ (cây xấu hổ). Lúc này, có một cung nga nhìn thấy, người cung nga đó đi đâu cũng nói cho người khác nghe việc ấy. Từ đó, mọi người gọi Dương Ngọc Hoàn là "tu hoa".


 


Lý Bạch có ba bài Thanh bình điệu ca tụng sắc đẹp của Ngọc Hoàn. Bài đầu tiên:


    Thanh bình điệu


    Vân tưởng y thường, hoa tưởng dung,


    Xuân phong phật hạm, lộ hoa nùng.


    Nhược chi quần ngọc sơn đầu kiến,


    Hội hướng Đao đài nguyệt hạ phùng.


    Ngô Tất Tố dịch


        Thoáng bóng mây hoa, nhớ bóng hồng.


    Gió xuân dìu dặt giọt sương trong


    Ví chăng non ngọc không nhìn thấy,


    Dưới nguyệt đài Dao thử ngóng trông.


Thi sĩ Bạch Cư Dị có bài Trường hận ca nổi tiếng kể về chuyện tình giữa bà và Đường Huyền Tông.


____


    ^ 《旧唐 传第一 后妃上》


    ^ tức Thiểm Tây


    ^ Có sách chép là Phạm Dương


Wikipedia


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Nguyễn Phúc Khoát - Tư liệu 28.03.2017
Việt Nam qua ghi chép người phương Tây: Uy thế của Võ vương - Lê Nguyễn 28.03.2017
Việt Nam qua ghi chép người phương Tây: Phủ Võ vương qua mắt y sĩ phương Tây - Lê Nguyễn 27.03.2017
'Văn Thánh' đất Gia Định xưa giờ ở đâu? - Hồ Tường 27.03.2017
Sài Gòn cà phê chó mèo: 'một cún khác đã nghếch chân tè tiếp' - Tư liệu 26.03.2017
Không vỉa hè, những con đường bắt người Sài Gòn đi bộ 'phải phạm luật giao thông' - Nhiều tác giả 24.03.2017
Tôn Vũ (Tôn Tử) & Binh pháp Tôn Tử - Tư liệu 23.03.2017
Tôn Tẫn, Bàng Quyên - Tư liệu 23.03.2017
Danh nhân Đông Tây kim cổ (3) - Lương Văn Hồng 23.03.2017
Kho báu trong lăng Thoại Ngọc Hầu: Chiếc mão trang trí bằng 5 lượng vàng ròng - Lương Chánh Tòng 22.03.2017
xem thêm »