tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20802703
Những bài báo
30.08.2012
Hà Thủy Nguyên
Thơ Đinh Hùng: Từ tình yêu tuyệt đối đến sự thăng hoa dục vọng

Có lẽ Hoài Thanh, Hoài Chân và nhiều nhà phê bình sau này không thể chịu được sự mãnh liệt trong những thang bậc tinh thần của Đinh Hùng. Trong khi các nhà thơ tình thời bấy giờ như Xuân Diệu, Nguyễn Bính, Hàn Mặc Tử say sưa với vẻ đẹp của người con gái trần thế thì Đinh Hùng đi tìm một người “kỳ nữ” không bao giờ có thật.


 


Ôi cám dỗ! Cả mình em băng tuyết


Rợn xuân tình lên bộ ngực thanh tân


Ta gần em, mê từ ngón bàn chân


Mắt nhắm lại, để lòng nguôi gió bão


 


Đinh Hùng là hồn thơ mang vẻ đẹp của những cảm xúc, khát vọng nam tính nhất trong số các nhà thơ Việt Nam hiện đại. Là một nhà thơ xuất hiện vào những năm 40 của thế kỷ 20 nhưng có một điều lạ lùng là không thấy tên tuổi của ông được nhắc đến trong “Thi nhân Việt Nam”. Có lẽ Hoài Thanh, Hoài Chân và nhiều nhà phê bình sau này không thể chịu được sự mãnh liệt trong những thang bậc tinh thần của Đinh Hùng. Trong khi các nhà thơ tình thời bấy giờ như Xuân Diệu, Nguyễn Bính, Hàn Mặc Tử say sưa với vẻ đẹp của người con gái trần thế thì Đinh Hùng đi tìm một người “kỳ nữ” không bao giờ có thật.


 


Vẫn là một dạng phức cảm Pigmalion giống Bích Khê, một cảm giác thiếu hụt vì không một người con gái nào ở cõi trần có thể sánh với nàng thơ – “kỳ nữ”, nhưng Đinh Hùng không đi tìm một hình bóng thần thánh, mà ông muốn quay trở về tìm lại trong quá khứ một “người con gái thiên nhiên”. Bởi vậy, mà người ta bắt gặp trong thơ ông rất nhiều những từ như “man rợ”, “man dại”… Loài người trải qua ba giai đoạn của diễn trình nhân loại:  hoang dã (sauvagerie – sự mông muội), man dã (barbarie – thời dã man, nhưng nhiều người hiểu nhầm từ này theo nghĩa tàn bạo) và văn minh (civilization). Cái thời mà Đinh Hùng mong muốn được quay trở về chính là thời man dã, khi con người vẫn vừa có vẻ đẹp của sự hồn nhiên tựa muôn loài, lại vừa có chiều sâu thần bí mà thời văn minh với sự phát triển của vật chất đã làm lu mờ.


 


Chúng tôi gặp nhau bên dòng suối ngọt


Làm đôi người cô độc thuở sơ khai


Nàng bâng khuâng đốt lửa những đêm dài


Ta từng buổi bơ vơ tìm bộ lạc


Nàng là Gái Muôn Đời không đổi khác


Bộ ngực tròn nuôi cuộc sống đương xuân


Ta đến đây làm chủ hội phong trần


Lấy hoa lá kết nên Tình Thái Cổ


 


Đinh Hùng là một người khao khát sự tuyệt đối. Người ta không gặp trong thơ ông những cảm xúc nhàn nhạt của những mối tình “thoa son phấn”. Có lẽ, trong cõi người văn minh không có nổi một người con gái nào có thể thỏa mãn được sự mãnh liệt của ông. Cũng có lần, ông quay “bỏ thiên nhiên huyền bí”, tìm đến nơi “đô thị”, thăm lại “người con gái ngày xưa”… để rồi thất vọng:


 


Ta cười mỉm, bỗng thấy nàng che mặt,


Ta giơ tay, nàng khiếp sợ lùi xa,


Ta điên rồ, đau đớn, xót xa.


Trong cô độc, thấy tình thương cũng mất.


 


Và trước khi “ghì chết” cái “xác thịt như hoa” của người con gái “kiều diễm nhất”, ông chán nản thốt lên: “Lạc thiên nhiên đến cả bọn đàn bà”. Sự tuyệt vọng với những người đàn bà đô thị có lần khiến ông gặp “ác mộng”,  đánh thức trong ông tàng thức của một kẻ bạo chúa.


 


Ta quên hết! Ta sẽ làm Bạo Chúa,


Sống nghìn năm ngự trị một lòng em.


Cuộc ân tình ghê rợn suốt muôn đêm


Nào ai tiếc thương gì thân mỹ nữ!


 


Hay đôi khi, ông thể hiện cơn cuồng vọng như một kẻ hành lạc bạo dâm:


 


Ta đã muốn trở nên người vô đạo.


Tất cả em đều bắt ta khổ não,


Và oán hờn căm giận tới đau thương.


Và yêu say, mê mệt tới hung cuồng,


Và khát vọng đến vô tình, vô giác.


 


Sự mãnh liệt trong cảm xúc của Đinh Hùng được đẩy cao lên khi đặt trong không gian của cái chết. Không những muốn giày vò, muốn giết chóc mà Đinh Hùng còn mong muốn sở hữu cả linh hồn của người con gái dưới mộ. Bài thơ “Gửi người dưới mộ” của ông khiến cho mọi độc giả thấy “rợn mình”. Cuộc đời của ông bị ám ảnh bởi cái chết của những bậc tài nữ như chị gái và người yêu. Không chắc rằng khi còn sống những người đàn bà đẹp ấy có thể thỏa mãn được thẩm mỹ tuyệt đối của ông, nhưng rõ ràng rằng khi chỉ là bóng ma, họ mới có thể quay trở về trạng thái của “Gái Muôn Đời”:


 


Ta gởi bài thơ anh linh,


Hỏi người trong mộ có rùng mình ?


Nắm xương khô lạnh còn ân ái ?


Bộ ngực bi thương vẫn rợn tình ?


 


Một ám ảnh nữa thường gặp trong thơ Đinh Hùng chính là ngày tận thế. Khi đối mặt với ngày cuối cùng, có lẽ con người sẽ mạnh dạn hơn bóc đi những lớp mặt nạ được tô trát suốt biết bao nhiêu kiếp. Có lẽ bởi vậy mà ông luôn mơ đến sự giao hòa của “Anh” và “Em” trong một ngày tận thế, cái ngày mà Trái Đất này tan biến vào hư không:


 


Anh sẽ tìm em chiều nào tận thế


Khi những sầu thương cất cánh xa bay


Khi những giận hờn, khi những mê say


Khi tất cả hiện nguyên hình ảo mộng


 


Sự giao hòa vào lúc này đã vượt qua sự giao hòa của thể xác mà đạt tới trạng thái đồng nguyên của linh hồn. Dường như Đinh Hùng không đi tìm đơn thuần một người con gái, mà ở ông là khát vọng được hòa nhập với vũ trụ, với thế lực tối thượng.


 


Anh sẽ tìm em như một hành tinh,


Mặc trái đất sắp tan vào mộng ảo.


 


Hay:


 


Phất tay áo, tìm bắt hương Hồ Điệp


ta thoát hồn về nhập xác em xưa


trong giấc mộng hai lần giai nhân đẹp


cùng một đêm biến ảo trăng xuân thu


đây bài hát đã đi qua tiền kiếp


giữa tơ đàn xao động cánh hư vô


 


Con người đi tìm một nửa của mình bởi luôn thấy một cảm giác thiếu hụt không thể lấp đầy, cho dù có đắm chìm trong thú vui xác thịt. Nhưng suy cho cùng, những thú vui ấy không thể nào thỏa mãn những người thật sự mạnh mẽ đi tìm một cái gì đó tuyệt đối. Những kẻ yếu đuối sẽ tự ru ngủ mình trong thú vui trần thế và thấy an lòng, nhưng với một hồn thơ rộng lớn như Đinh Hùng, ông không thể nào thỏa mãn được. Có lẽ bởi vậy mà “người con gái thiên nhiên” trong thơ ông không có một dáng hình cụ thể, không có những hành động cụ thể và không thể nào nắm bắt, vì người con gái ấy chỉ có trong thế giới huyền bí của tâm linh, là sự hình tượng hóa của một thế lực miên viễn có thể lấp đầy trạng thái thiếu thốn của mỗi con người. Cho dù Đinh Hùng có ý thức được hay không thì người ta cũng tìm thấy trong thơ ông sự thăng hoa của dục tính thành một nguồn năng lượng thiêng liêng cao cả.


 


Hà Thủy Nguyên


nghethuatyeu.net

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Võ Hồng Anh, một nhà khoa học chân chính - Tư liệu sưu tầm 21.10.2017
Tác phẩm mới cần đọc ngay: Nhà Triệu - Mấy vấn đề lịch sử - Nguyễn Khắc Mai 19.10.2017
Chuyện Đông chuyện Tây và chuyện An Chi chưa kể hết - Tư liệu 17.10.2017
Con chim trong tay ta đây còn sống hay đã chết? - Nguyễn Quang Thiều 16.10.2017
Về hệ thống Trường học sinh Miền Nam ở Miền Bắc - Nhiều tác giả 16.10.2017
Xót thương Đinh Hữu Dư – nhà báo trẻ đầy tâm huyết vừa đi xa - Tư liệu 16.10.2017
Tác phẩm: Nhà nước Xích Quỷ từ huyền thoại tới hiện thực - Trương Sỹ Hùng 13.10.2017
Kỷ nhà Triệu & Triệu Vũ Đế trong dòng chảy lịch sử - Vũ Truyết 12.10.2017
Cái “tôi” của người Việt - Từ Thức 12.10.2017
Không thể được! Thưa Tổng thống Pháp! - Nguyễn Huy Toàn 12.10.2017
xem thêm »