tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20774155
Những bài báo
13.07.2012
Tư liệu
Cửu đỉnh và cửu vị thần công sẽ là bảo vật quốc gia

Cố đô Huế lưu giữ khá nhiều tác phẩm nghệ thuật bằng đồng. Trong số đó có Cửu đỉnh và Cửu vị Thần công vừa đã được Hội đồng Di sản Quốc gia và Bộ VHTTDL đề nghị Chính phủ ra quyết định công nhận “bảo vật quốc gia”.


 


Cửu vị Thần công


Cửu vị Thần công là tên gọi của chín khẩu đại bác bằng đồng lớn nhất và đẹp nhất của Việt Nam, đúc vào đầu triều Nguyễn.


Chín khẩu thần công này được đúc trong một năm, từ tháng 2-1803 đến tháng 1-1804. Một nhóm bốn khẩu được đặt tên theo bốn mùa (tứ thời) là Xuân, Hạ, Thu, Đông.


 


Một khóm năm khẩu đặt tên theo ngũ hành là: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Tên mỗi khẩu được khắc nổi bằng chữ Hán ở núm từng đuôi súng. Năm 1816, chín khẩu thần công này được triều đình tặng thêm tên mới là “Thần oai vô địch thượng tướng công cửu vị”. Từ đó người Huế gọi tắt là Cửu vị Thần công.


 


Chiều dài mỗi khẩu 5,10m, đường kính nòng 0,225m, trọng lượng trung bình 11.000kg. Mỗi khẩu súng kê trên cái giá bằng gỗ, chạm trổ rất đẹp. Khẩu nặng nhất 18.400 cân (ta), khẩu nhẹ nhất 17.200 cân.


 


Công trình nghệ thuật này là một bộ tác phẩm mỹ thuật chất lượng cao, đánh dấu thời hoàng kim của kỹ thuật đúc đồng với nghệ thuật trang trí và chạm khắc rất điêu luyện.


 


Trên thân mỗi khẩu súng đều có các hoa văn bằng hoa, lá; có gắn hai quai lớn hình con lân; có khắc nổi một bài văn ngắn nêu lý do đúc súng, cách chế thuốc đạn để bắn; khắc tên những người phụ trách đúc súng.


 


Chín khẩu thần công không dùng để bắn, mà dùng để làm kỷ niệm chiến thắng, và trang trí cho hoàng thành Huế thêm uy nghi. Từ thời Khải Định, Cửu vị Thần công được bố trí ở phía sau cửa Thể Nhơn (nhóm tứ thời) và cửa Quảng Đức (nhóm ngũ hành) như hiện trạng.


 


Cửu đỉnh


Cửu đỉnh được dựng trước sân Thế miếu, nơi thờ các vua nhà Nguyễn. Đỉnh cao nhất 2,50m, nặng nhất 2061kg. Các đỉnh được chế tác theo một hình dáng và bố cục trang trí thống nhất


Mặt trước mỗi hông đỉnh hướng về Thế miếu được đúc nổi hai chữ Hán: Cao đỉnh, Nhân đỉnh, Chương đỉnh, Anh đỉnh, Nghị đỉnh, Thuần đỉnh, Tuyên đỉnh, Dũ đỉnh, Huyền đỉnh.


 


Chín đỉnh đồng sắp thành một hàng ngang (trừ Cao đỉnh đặt ở vị trí trung tâm và nhích về phía trước khoảng 3 mét), đối diện và song song với các án thờ bên trong Thế miếu. Đó là biểu tượng cho quyền uy và thế vững mạnh, là nguyện vọng tha thiết của các nhà cầm quyền ở bất cứ thời đại nào.


 


Ở mỗi đỉnh đều có 17 hình ảnh thắng cảnh, sản vật của đất nước. Các hình ảnh được đúc nổi và sắp xếp thành ba vòng trên mỗi đỉnh. Vòng trên là muông thú, mặt đất, núi sông, vòng giữa là vũ khí, vòng dưới là tàu thuyền, cá mú, mỗi hình ảnh đều được khắc ghi tên gọi đầy đủ.


 


Cửu đỉnh đúc năm Minh Mạng thứ 16, hoàn thành năm Minh Mạng 17 (1836). Vua Minh Mạng đúc Cửu đỉnh dựa theo theo ý tưởng của vua Vũ nhà Hạ.


 


Bởi vậy, các hình chạm nổi trên Cửu đỉnh không đơn thuần chỉ là sự trang trí mỹ thuật, mà nó còn là biểu tượng về sự giàu đẹp của đất nước Việt Nam.


 


Quan sát kỹ sẽ thấy một ngọn núi miền Bắc nằm cạnh một con sông miền Nam, một cửa biển ở miền Trung. Ở Tuyên đỉnh có sông Hồng thì Huyền đỉnh có sông Cửu Long và Nhân đỉnh có sông Hương núi Ngự. Bên cạnh cọp rừng lại có cá voi của biển Đông.


Bên cạnh rồng, công, voi, ngựa là các loại gia cầm; rồi gỗ lim, sa nhân quý hiếm của rừng xanh cứ đan xen với các loại thảo mộc thông thường, những biểu tượng về sự phồn vinh của đất nước.


 


Có người ví Cửu đỉnh như là “một cuộc triển lãm bao gồm những tác phẩm mĩ thuật rất tinh tế với nhiều kĩ xảo, tinh thần khoa học, xây dựng trên đời sống trí tuệ và tâm linh của cả một dân tộc”.


Cửu đỉnh và Cửu vị Thần công là hai bộ tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, thể hiện nét tài hoa của những người thợ thủ công, của nghệ nhân, và là thành tựu xuất sắc của nghệ thuật đúc đồng Việt Nam thế kỉ 19.


 


Thanh Tùng


tienphong.vn


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Chuyện Đông chuyện Tây và chuyện An Chi chưa kể hết - Tư liệu 17.10.2017
Con chim trong tay ta đây còn sống hay đã chết? - Nguyễn Quang Thiều 16.10.2017
Về hệ thống Trường học sinh Miền Nam ở Miền Bắc - Nhiều tác giả 16.10.2017
Xót thương Đinh Hữu Dư – nhà báo trẻ đầy tâm huyết vừa đi xa - Tư liệu 16.10.2017
Tác phẩm: Nhà nước Xích Quỷ từ huyền thoại tới hiện thực - Trương Sỹ Hùng 13.10.2017
Tác phẩm mới cần đọc ngay: Họ Triệu - Mấy vấn đề lịch sử - Nguyễn Khắc Mai 12.10.2017
Kỷ nhà Triệu & Triệu Vũ Đế trong dòng chảy lịch sử - Vũ Truyết 12.10.2017
Cái “tôi” của người Việt - Từ Thức 12.10.2017
Không thể được! Thưa Tổng thống Pháp! - Nguyễn Huy Toàn 12.10.2017
Hãy tha cho hai chữ “nhân dân”! - Ngô Minh 11.10.2017
xem thêm »