tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20040700
Những bài báo
06.06.2012
Tư liệu
Nhà văn Vũ Bằng tài hoa, lận đận

Nhà văn Triệu Xuân: Hai tuần trước khi đi châu Âu, tôi có nhận được lời mời đến dự và phát biểu tại cuộc tọa đàm về nhà văn Vũ Bằng tài hoa, cô đơn, lận đận… Rất tiếc là khi tọa đàm diễn ra, tôi đang ở châu Âu. Xin post lại bài báo nhỏ này từ vanvn.net.


 


Sáng chủ nhật 3/6/2012 tại thư viện tư nhân Phạm Thế Cường (130/1B đường số 8 P.11, Q. Gò Vấp, TP. HCM) đã diễn ra buổi tọa đàm nhân 99 năm sinh nhà văn Vũ Bằng. Có hơn 30 khách đến dự  gồm  các nhà giáo, nhà văn, nhà báo, sinh viên đại học và các thành viên câu lạc Người yêu sách Nguyễn Huy Tưởng. Mỗi vị khách được trao tặng bản tin số 5 của CLB này, một ấn phẩm tinh tuyển các bài viết về Vũ Bằng với tiêu đề Vũ Bằng – Niềm yêu tuyệt vọng; được xem một tủ trưng bày tác phẩm Vũ Bằng, cả những tác phẩm đã thành sách cổ ấn hành từ giữa thế kỉ trước, cả tác phẩm mới nhất - Văn hóa “gỡ”  gồm “những tác phẩm mới phát hiện của nhà văn Vũ Bằng” mà NXB Phụ Nữ phát hành trong tháng 6/2012 này. Công phát hiện tác phẩm lần này của nhà văn tài danh Vũ Bằng thuộc về hai giảng viên đại học TS. Hà Minh Châu (ĐH Sài Gòn) và TS. Võ Văn Nhơn (ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP. HCM). Họ có mặt trong buổi tọa đàm này và gửi phóng viên VanVN.Net bài giới thiệu dưới đây, sau lời giải thích về tên gọi hơi khó hiểu của cuốn sách, bằng một trích dẫn từ  chính cuốn sách "...Gái thì gỡ của trai. Vợ thì gỡ của chồng. Quan thì gỡ của dân. Và đến dân... thì hết, không còn ai để gỡ nữa thành ra dân khổ..."


 


TS. Võ Văn Nhơn (ĐH KHXH&NV TP. HCM) giới thiếu sách VĂN HÓA "GỠ" trong buổi tọa đàm


 


VĂN HÓA “GỠ” bao gồm một số tác phẩm của Vũ Bằng chúng tôi sưu tầm được trên tuần báo Tiểu thuyết thứ bảy, Hà Nội (từ 1941 đến 1950) và trên báo Mới, Sài Gòn (từ 1953 đến 1954). Tiểu thuyết thứ bảy do Vũ Đình Long làm chủ nhiệm. Vũ Đình Long được xem là kịch tác gia đầu tiên và là nhà hoạt động xuất bản, nhà văn hóa lớn của Việt Nam đầu thế kỉ XX. Ra đời năm 1934, Tiểu thuyết thứ bảy chuyên đăng tiểu thuyết, truyện ngắn, có vai trò và ảnh hưởng quan trọng trong đời sống văn học Việt Nam trước 1945. Sau Ngọc Giao, Vũ Bằng đã nhiều năm đảm đương nhiệm vụ thư ký tòa soạn của báo này. Báo Mới do Phạm Văn Tươi - một nhà hoạt động xuất bản có tiếng - làm giám đốc. Tên ông cũng là tên một nhà xuất bản lớn ở miền Nam trước năm 1954. Ngoài sáng tác của Vũ Bằng, báo Mới còn đăng nhiều tác phẩm của các nhà văn miền Bắc khác như Lê Văn Trương, Ngọc Giao, Vũ Hoàng Chương, Đinh Hùng, Thụy An, Nguyễn Thị Vinh,…


 


Những tác phẩm của Vũ Bằng trên Tiểu thuyết thứ bảy rất đa dạng, có tản văn, phóng sự, truyện, ghi chép về các phong tục tập quán của dân tộc, tiểu luận văn chương (Con thuyền thần tiên) và cả truyện cổ tích (Cô gái chữa bệnh sừng). Kỷ niệm về người mẹ và những bức tranh dán tường thời thơ bé, những câu chuyện tình yêu hạnh phúc và đau khổ, những suy nghĩ, ghi chép về mùa xuân, ngày Tết, chuyện Stefan Zweig tự tử,... Trong những câu chuyện đó, bao giờ Vũ Bằng cũng lồng vào những suy nghĩ riêng khá độc đáo của mình, vẫn tràn đầy một niềm tin vào dân tộc, con người, vào sự tiến bộ. Đặc biệt ông còn viết truyện thời sự (Chương trình hai ngày, Thông cáo về việc gạo). Trong hai truyện mang tính chất trào phúng này, ta thấy lại cái nhốn nháo của một Hà Nội trong thời kỳ bị thực dân Pháp tạm chiếm với bọn đầu cơ chính trị, bọn công chức bất tài vô dụng.


 


TS. Hà Minh Châu (người đứng)


 


Trong những tác phẩm của Vũ Bằng đăng ở Tiểu thuyết thứ bảy, đáng chú ý nhất là phóng sự dài Khúc ngâm trong đất Hà được viết trong năm 1949. Bắt chước Bạch Cư Dị ngày xưa viết mười bài Tần Trung Ngâm tả những điều tai nghe mắt thấy ở đất Tần, tức là Trường An, kinh đô nhà Đường, Vũ Bằng cũng định viết một phóng sự dài 12 tháng gồm mười hai bài “mắt thấy tai nghe” ở đất Hà, tức là Hà Nội. Nhưng rất tiếc sau đó Tiểu thuyết thứ bảy có sự thay đổi nhân sự điều hành nên Khúc ngâm trong đất Hà đã phải dừng lại ở phóng sự tháng tám. Ở phóng sự này, có những cảnh đời, những nghịch cảnh trong chiến tranh, có tiếng hát và tiếng khóc, giàu có và nghèo hèn, kẻ béo tốt và người chết đói, giá gạo thóc, thực phẩm thời khó khăn, nghề buôn chính trị, giải pháp Bảo Đại, óc đảng phái, trí thức trùm chăn, “lực lượng thứ ba”,…


 


Có thể mượn lời Lại Nguyên Ân khi sưu tầm tác phẩm của Vũ Bằng trên Trung Bắc tân văn để nói về Khúc ngâm trong đất Hà,về các truyện thời sự, ghi chép,… nói trên:  “Đây không chỉ là các tác phẩm mà còn là những tư liệu, thậm chí là loại tư liệu hiếm, quý, về những phương diện khác nhau”[1].


 


Còn trên báo Mới, tác phẩm của Vũ Bằng gồm có ba phóng sự và ba truyện, ngoài ra còn có một ghi chép mang tên Sự quan trọng của lễ động thổ đầu năm trong xã hội Việt Nam ngày trước và bây giờ in trên số Xuân Quý Tỵ 1953 với bút danh Tiêu Liêu. Ba phóng sự là Hà Nội trong cơn lốc, Lo thầy chạy thuốc, Người văn nghệ, anh đi đâu? Các phóng sự này đã được chúng tôi giới thiệu trong cuốn Hà Nội trong cơn lốc (Nxb Phụ nữ, Hà Nội, 2010).


 


Ba truyện của Vũ Bằng trên báo Mới gồm có Rước thủy tiên (1953), Tình đặc biệt, Ăn Tết chữ (1954). Rước thủy tiên sau này được Vũ Bằng sửa tên lại là Ăn Tết thủy tiên đăng trên Nguyệt san Tân Văn (số 6 – 1970, Sài Gòn) và đã được in lại trong Tuyển tập Vũ Bằng (2000) và Toàn tập Vũ Bằng (2006) nên chúng tôi không giới thiệu ở đây. Riêng Ăn Tết chữ Vũ Bằng cũng cho in lại trên Nguyệt san Tân Văn với tên là Mê chữ, nhưng chỉ có phần đầu. Tuyển tập Vũ Bằng (2000) và Toàn tập Vũ Bằng (2006) cũng dùng bản không đầy đủ này. Vì vậy chúng tôi xin giới thiệu lại toàn văn truyện này. Ăn Tết chữ cho ta gặp lại một Vũ Bằng tinh tế, tài hoa, uyên bác khi viết về một thú ăn chơi tao nhã. Tình đặc biệt lại là một câu chuyện tâm lý pha lẫn trinh thám với nhiều tình tiết ly kỳ hấp dẫn khiến người đọc không thể dừng lại nữa chừng.


 


Cùng với Hà Nội trong cơn lốc mà chúng tôi đã giới thiệu trước đây, những tác phẩm mới tìm thấy này giúp cho chúng ta hiểu thêm về một Hà Nội trước và sau Cách mạng tháng Tám, một Vũ Bằng tài hoa nhưng lận đận. Rất mong nhận được những nhận xét, góp ý của bạn đọc và giới nghiên cứu.


 


Võ Văn Nhơn – Hà Minh Châu


Nguồn: vanvn.net


_____


[1] Lại Nguyên Ân, Vũ Bằng –  Các tác phẩm mới tìm thấy, Nxb Văn Hóa Sài Gòn, 2010, tr. 9.

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Một số bài hát, đoạn văn, vần thơ xúc động về Người Chiến Sỹ - Tư liệu 27.07.2017
Sự vô cảm đến tàn nhẫn - Tư liệu 27.07.2017
Ấn Độ đối phó với chiến lược gặm nhấm biên giới của Trung Quốc - Brahma Chellaney 26.07.2017
Nhất tướng công thành vạn cốt khô - Cao Tự Thanh 25.07.2017
Người vợ tài danh của vua Tự Đức - Tư liệu 24.07.2017
Về việc Cục Xuất bản yêu cầu các Nhà xuất bản “xử lý kịp thời” câu văn của Vũ Bằng! - Triệu Xuân 23.07.2017
Một tư liệu “mật” về Thi hào Joseph Brodsky - Tư liệu sưu tầm 20.07.2017
Joseph Brodsky - Nobel Văn học 1987 - trò chuyện với bạn đọc: Chuyện của kẻ “lêu lổng” nhất Liên bang Xô Viết - Joseph Brodsky 20.07.2017
Chuyện "nghèo" của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý... - Lưu Trọng Văn 16.07.2017
Sứ sống Việt trên biên giới Trung Hoa - Phạm Vân Anh 14.07.2017
xem thêm »