tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21052773
Những bài báo
30.07.2011
Tư liệu
Dịch giả Mai Sơn: “Đừng vì yêu tiếng Việt mà hẹp hòi”

Mai Sơn đã xuất bản khoảng mười đầu sách, hiện là trưởng ban tu thư (University Press) đại học Hoa Sen – hé lộ đôi chút về công việc viết văn và dịch thuật hiện tại.


Anh thuộc kiểu tác giả kín tiếng, chỉ biết làm việc miệt mài. Có thể cho biết hiện anh đang “thao tác” trên phương diện nào không? Tác phẩm đó như thế nào?


Tôi đang hoàn thành một tập sách gồm một truyện vừa và vài truyện ngắn; dịch một hai tập sách triết học nhập môn và tác phẩm The Rainbow (Cầu vồng) của tiểu thuyết gia Anh D.H. Lawrence. Cầu vồng là câu chuyện về sự tác động tinh thần từ tiến trình kỹ nghệ hoá và thành thị hoá lên ba thế hệ gia đình nông dân người Anh sống trong một vùng đầm lầy, từ 1840 đến đầu thế kỷ 20. Những mô tả tính dục trong Cầu vồng đã gây nên một cơn bão phẫn nộ và cuốn sách bị cấm ngay khi được xuất bản ở Anh.


Tôi nghĩ đỉnh cao của thưởng thức nghệ thuật là chiêm ngưỡng những kiệt tác, là đọc tác phẩm kinh điển (cười). Vì đó là dịp, để dùng cách nói của Roland Barthes, ta ghép cái mảnh gỗ “ngôn ngữ mới” của thời đại ta vào mảnh ghép văn chương của các tác giả kinh điển, tạo thành một thực hành văn chương. Còn các tác phẩm đương đại, nếu hay, ta cũng khó lòng tát cạn hết cái hay của nó, vì tâm thức sáng tạo của tác giả quá mới mẻ khiến ta bối rối; ta chưa có “đồ chơi” để “chơi” với chúng. Còn những tác phẩm viết bằng tâm thức của thời đại ta, thì hà cớ gì phải đọc, đọc các thứ phi hư cấu (non-fiction) có ích hơn.


 


Trong đời sống bộn bề vật chất và thực dụng như hiện nay, dịch thuật giúp ích được gì?


Tôi nghĩ rằng có vô khối giá trị trong các tác phẩm của nhân loại cần phải được chuyển dịch kịp thời cho người đọc trong nước. Đó là cách duy nhất để chúng ta không trở thành… ốc đảo đặc dị. Điều đó lại càng cần thiết giữa lúc có vẻ như chúng ta đang giàu lên về vật chất từng ngày. Vì càng nhiều vật chất chúng ta càng dễ bị đè bẹp, nếu không có một đời sống tinh thần đủ nhẹ nhõm để vượt lên.


 


Cũng có vài ý kiến cho rằng chính những bản dịch tư tưởng, triết học đã làm cho tiếng Việt quá lý tính, kém thuần Việt. Anh nghĩ sao về điều này?


Dịch thuật ngày càng phong phú, đã cho thấy rằng tiếng Việt không chỉ giàu sắc thái biểu cảm mà còn có thể “nói năng” trịnh trọng, khúc chiết, chuyển tải được những ý tưởng phức tạp, cao siêu. Có thể nói trong khi cọ xát với ngôn ngữ và văn hoá thế giới, khả tính của tiếng Việt được bộc lộ đa dạng. Điều quan trọng là người đọc phải làm quen với một thứ tiếng Việt đang tiếp biến, chứ đừng hễ thấy khó hiểu, trúc trắc, dài dòng, lạ tai là trách câu văn không thuần Việt. Những ai đã đọc và hiểu những tư tưởng ngoại lai của Plato, Hegel, Karl Marx, Lev Tolstoy, Albert Camus, Jean-Paul Sartre, Milan Kundera, Paul Auster, Saul Bellow… chắc là đã đọc qua những bản dịch vốn không thuần Việt chút nào. Cần nhớ rằng rất nhiều cách diễn đạt thông dụng hiện nay không hề có mặt trong xã hội ta cách đây nhiều chục năm; ngược lại, vô số diễn ngôn của thời quá khứ đã và đang bị đào thải. Đừng vì yêu tiếng Việt quá mà hẹp hòi phê phán những “cách nói hội nhập”.


 


Hiền Hoà thực hiện


sgtt.vn

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Nhân Ngày Nhà Giáo VN 20/11/2017: Những điều ít biết về Thầy tôi – Nhà thơ Thúc Hà - Nguyễn Văn Thanh 18.11.2017
Thuyết trình khoa học với chủ đề: Tính hiện đại của tiểu thuyết M. Proust - Tư liệu 13.11.2017
Tàu sân bay Mỹ sẽ đến thăm cảng Việt Nam - Tư liệu 12.11.2017
Hoàng Như Mai văn tập - Đoàn Lê Giang 12.11.2017
hai bài của GS Trần Hữu Tá viết về GS, NGND Hoàng Như Mai - Trần Hữu Tá 12.11.2017
DONALD TRUMP phát biểu tại APEC, Đà Nẵng, ngày 10-11-2017 - DONALD John Trump 11.11.2017
Kiểm dịch "Luận chiến văn chương" (quyển 4) của Chu Giang, Nguyễn Văn Lưu - Kiều Mai Sơn 07.11.2017
Cụ Triệu Thái - cùng thời Nguyễn Trãi - Danh nhân đất Việt - Vũ Truyết 06.11.2017
Cát Bà & huyện Cát Hải, Hải Phòng - Nhiều tác giả 05.11.2017
Tỷ phú cá vược Trương Văn Trị - Tư liệu sưu tầm 02.11.2017
xem thêm »