tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 18427957
Những bài báo
30.07.2011
Tư liệu
Dịch giả Mai Sơn: “Đừng vì yêu tiếng Việt mà hẹp hòi”

Mai Sơn đã xuất bản khoảng mười đầu sách, hiện là trưởng ban tu thư (University Press) đại học Hoa Sen – hé lộ đôi chút về công việc viết văn và dịch thuật hiện tại.


Anh thuộc kiểu tác giả kín tiếng, chỉ biết làm việc miệt mài. Có thể cho biết hiện anh đang “thao tác” trên phương diện nào không? Tác phẩm đó như thế nào?


Tôi đang hoàn thành một tập sách gồm một truyện vừa và vài truyện ngắn; dịch một hai tập sách triết học nhập môn và tác phẩm The Rainbow (Cầu vồng) của tiểu thuyết gia Anh D.H. Lawrence. Cầu vồng là câu chuyện về sự tác động tinh thần từ tiến trình kỹ nghệ hoá và thành thị hoá lên ba thế hệ gia đình nông dân người Anh sống trong một vùng đầm lầy, từ 1840 đến đầu thế kỷ 20. Những mô tả tính dục trong Cầu vồng đã gây nên một cơn bão phẫn nộ và cuốn sách bị cấm ngay khi được xuất bản ở Anh.


Tôi nghĩ đỉnh cao của thưởng thức nghệ thuật là chiêm ngưỡng những kiệt tác, là đọc tác phẩm kinh điển (cười). Vì đó là dịp, để dùng cách nói của Roland Barthes, ta ghép cái mảnh gỗ “ngôn ngữ mới” của thời đại ta vào mảnh ghép văn chương của các tác giả kinh điển, tạo thành một thực hành văn chương. Còn các tác phẩm đương đại, nếu hay, ta cũng khó lòng tát cạn hết cái hay của nó, vì tâm thức sáng tạo của tác giả quá mới mẻ khiến ta bối rối; ta chưa có “đồ chơi” để “chơi” với chúng. Còn những tác phẩm viết bằng tâm thức của thời đại ta, thì hà cớ gì phải đọc, đọc các thứ phi hư cấu (non-fiction) có ích hơn.


 


Trong đời sống bộn bề vật chất và thực dụng như hiện nay, dịch thuật giúp ích được gì?


Tôi nghĩ rằng có vô khối giá trị trong các tác phẩm của nhân loại cần phải được chuyển dịch kịp thời cho người đọc trong nước. Đó là cách duy nhất để chúng ta không trở thành… ốc đảo đặc dị. Điều đó lại càng cần thiết giữa lúc có vẻ như chúng ta đang giàu lên về vật chất từng ngày. Vì càng nhiều vật chất chúng ta càng dễ bị đè bẹp, nếu không có một đời sống tinh thần đủ nhẹ nhõm để vượt lên.


 


Cũng có vài ý kiến cho rằng chính những bản dịch tư tưởng, triết học đã làm cho tiếng Việt quá lý tính, kém thuần Việt. Anh nghĩ sao về điều này?


Dịch thuật ngày càng phong phú, đã cho thấy rằng tiếng Việt không chỉ giàu sắc thái biểu cảm mà còn có thể “nói năng” trịnh trọng, khúc chiết, chuyển tải được những ý tưởng phức tạp, cao siêu. Có thể nói trong khi cọ xát với ngôn ngữ và văn hoá thế giới, khả tính của tiếng Việt được bộc lộ đa dạng. Điều quan trọng là người đọc phải làm quen với một thứ tiếng Việt đang tiếp biến, chứ đừng hễ thấy khó hiểu, trúc trắc, dài dòng, lạ tai là trách câu văn không thuần Việt. Những ai đã đọc và hiểu những tư tưởng ngoại lai của Plato, Hegel, Karl Marx, Lev Tolstoy, Albert Camus, Jean-Paul Sartre, Milan Kundera, Paul Auster, Saul Bellow… chắc là đã đọc qua những bản dịch vốn không thuần Việt chút nào. Cần nhớ rằng rất nhiều cách diễn đạt thông dụng hiện nay không hề có mặt trong xã hội ta cách đây nhiều chục năm; ngược lại, vô số diễn ngôn của thời quá khứ đã và đang bị đào thải. Đừng vì yêu tiếng Việt quá mà hẹp hòi phê phán những “cách nói hội nhập”.


 


Hiền Hoà thực hiện


sgtt.vn

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Huyền thoại tắm tiên Tây Bắc - Trần Vân Hạc 22.03.2017
Thi hoa hậu trong động Thiên Đường? - Nhiều tác giả 22.03.2017
Nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ sau gần 50 năm ẩn dật - Lam Điền 20.03.2017
Người già chật vật kiếm sống và thách thức với kinh tế Việt Nam - Tư liệu 19.03.2017
Cần chính sách đãi ngộ xứng đáng - Nguyễn Mộng Giao 19.03.2017
Ghét người giầu, tiêu diệt người giầu như Pol Pot hay là khuyến khích họ, không làm hư hỏng họ?! - Nhiều tác giả 19.03.2017
Thu phí vỉa hè, Việt Nam có nên học người Pháp? - Tư liệu 16.03.2017
Cố nhà văn Hoài Anh đi xa đã 6 năm! - Nhiều tác giả 15.03.2017
Nhà văn Hoài Anh: Khi viết, tôi luôn tôn trọng lịch sử - Trần Hoàng Nhân 15.03.2017
​Gần 500 cựu chiến binh Trường Sa tưởng nhớ sự kiện Gạc Ma - Tư liệu 15.03.2017
xem thêm »