tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 18982927
Những bài báo
24.04.2011
Tư liệu
Lực cuốn hút độc giả trong thơ Hoàng Cầm

Bài: Khánh Huyền:


Nhà thơ Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo phát biểu trong buổi tọa đàm


Dường như con số 22 đã gắn liền với vận mệnh của thi sĩ Hoàng Cầm (ông sinh ngày 22-2-1922, tại Việt Yên, Bắc Giang) bởi thế mà những người yêu thơ và các bạn thơ cùng gia đình của ông đã chọn ngày 22-4, để tổ chức buổi tọa đàm “Hoàng Cầm – mắt thời gian” tưởng nhớ một năm ngày thi sĩ ra đi vào cõi vĩnh hằng, tại trụ sở Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội. 22 bức ảnh chụp thi sĩ Hoàng Cầm của nhiếp ảnh gia Nguyễn Đình Toán và tập thơ Hoàng Cầm do Công ty truyền thông Nhã Nam xuất bản như một nén tâm nhang tưởng nhớ đến thi sĩ tài hoa của thi đàn Việt Nam.


Mấy chục năm lận đận vì thơ, đến cuối đời mới được nhìn lại, được công nhận, gia tài thơ của Hoàng Cầm có lẽ là thứ tròn đầy duy nhất trong đời ông. Ngoài hơn trăm bài thơ có lẻ mà phần lớn là những khúc thơ tình phảng phất quan họ, còn có trường ca “Tiếng hát quan họ” sáng tác năm 1956, được coi như tiền đề của “Về Kinh Bắc” ra đời mấy năm sau đó. Và không thể không kể đến thể loại mà chính ông khẳng định đã làm nên tên tuổi, dấu ấn riêng của Hoàng Cầm thời kỳ đầu: kịch thơ, trong đó nổi bật nhất với những câu thơ vượt thời gian là “Kiều loan”.


 


Có một điều đáng tiếc là cho đến ngày ông về với cát bụi ở tuổi ngót 90 nhưng thi sĩ Hoàng Cầm vẫn chỉ xuất hiện trước công chúng yêu thơ với những tập nhỏ, riêng lẻ và chưa từng có một ấn bản dày dặn quy tụ đầy đủ các tác phẩm nổi bật, phác họa bức chân dung toàn diện của nhà thơ. Cuốn thơ Hoàng Cầm xuất bản lần này có thể coi như tập “Ngũ hành thơ” của ông bởi trong đó chứa đựng những áng thơ tinh túy nhất trong cuộc đời thi sĩ.


 


Buổi tọa đàm diễn ra trong một bầu không khí cảm động bởi gia đình, bạn bè của nhà thơ tề tựu đông đủ và có lẽ hương hồn nhà thơ hiện hữu về và cũng mãn nguyện bởi trong mắt người thân, hình ảnh của nhà thơ Hoàng Cầm vẫn sống mãi. Người bạn tri kỷ của ông là nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo bộc bạch “Tôi rất ấn tượng với thơ Hàn Mạc Tử và Hoàng Cầm bởi trong thơ của họ có một thế giới khác lạ là thế giới tâm linh. Hàn Mạc Tử  (người mang tên Thánh) có tôn giáo thơ rất đặc biệt, còn tôn giáo thơ của Hoàng Cầm là văn hóa Kinh Bắc. Văn hóa Kinh Bắc như một cánh diều bay trên bầu trời thổi lên tiếng sáo nhớ nhung mà thi sĩ là người cầm dây. Bởi thế mà thơ Hoàng Cầm có một ma lực đặc biệt với người đọc. Nhiều người cho rằng thơ ông cũ quá nhưng tôi nghĩ thơ của ông không bao giờ cũ mà là thơ cách tân từ truyền thống, những vần thơ như du dương, réo rắt rót vào lòng người. Thơi gian trong thơ Hoàng Cầm là thời gian của huyền thoại, huyền sử ngàn năm. Không gian trong thơ ông mênh mông, xa xăm. Khi còn sống, Hoàng Cầm tiết lộ bài thơ “Lá diêu bông” được ông viết trong một cơn mộng mị. Trong lòng ông luôn có hình bóng những người con gái mà ông yêu quý. Vì thế nói Hoàng Cầm là Ông hoàng thơ tình quả không sai”.


 


Đạo diễn, NSƯT Anh Tú khi tìm tài liệu để dựng vở kịch thơ “Kiều loan” của Hoàng Cầm đã mất nhiều công sức thu thập tài liệu. Đây là vở kịch thơ đầu tiên do Nhà hát Tuổi Trẻ dàn dựng. Hơn nữa, thời điểm đó NSƯT Anh Tú mới chập chững làm đạo diễn nên dù biết rằng đây là tác phẩm quá sức đối với mình nhưng anh vẫn quyết tâm làm. Trước khi bắt tay chuyển thể tác phẩm này lên sân khấu, nhà thơ Hoàng Cầm đã khuyên anh, phải làm sao để “Kiều loan” gây được cú sốc với khán giả. “Tôi may mắn và dường như có duyên mới được gặp thi sĩ Hoàng Cầm để tác phẩm kịch thơ Kiều loan được đến với công chúng dưới góc độ của sân khấu. Sau khi trình diễn tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, tác phẩm này đã nhận được sự cổ vũ nồng nhiệt của khán giả. Kiều loan đã đoạt giải đặc biệt ở thể loại kịch thơ tại Hội diễn sân khấu toàn quốc năm 2001”, NSƯT Anh Tú cho biết. 


 


Một trong những người bạn thân thiết mà nhà thơ Hoàng Cầm rất quý đó là nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha, ông tâm sự: “Khi làm việc với Hoàng Cầm tôi thấy anh là người sống rất vui tươi, cởi mở với bạn bè. Tôi biết có những giai đoạn, nhà thơ Hoàng Cầm vô cùng buồn, khi ấy gặp nhau, tôi chỉ biết an ủi, động viên để anh vượt qua sóng gió của cuộc sống”.


 


Có thể nói thơ Hoàng Cầm là một kho tàng của nền văn hóa Kinh Bắc và sẽ sống mãi trong lòng độc giả. Buổi tọa đàm tưởng nhớ thi sĩ tài hoa của nền thơ ca Việt Nam đã giúp cho những bạn thơ và người yêu thơ Hoàng Cầm hiểu hơn về thân thế và cuộc đời ông hoàng thơ tình hiện đại của Việt Nam.


 


Ra mắt tuyển tập thơ Hoàng Cầm


HƯƠNG LAN


 


Vào dịp giỗ đầu của tác giả Lá diêu bông, gia đình nhà thơ Hoàng Cầm, nhà sách Nhã Nam và Nhà xuất bản Hội Nhà Văn đã cho ra mắt tập Thơ Hoàng Cầm. Đây là tuyển tập tác phẩm dày dặn và đầy đủ nhất của ông từ thuở sinh thời đến nay.


 


Một cuộc tọa đàm về thơ Hoàng Cầm với sự có mặt của gia đình nhà thơ, đông đảo bạn yêu thơ cùng hai người bạn thơ – người em thân thiết của ông là Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Thụy Kha và nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên.


 


Với nhiều người yêu thơ Hoàng Cầm, điển hình là nhà thơ Hoàng Hưng, đây có thể là cơ hội tốt để nhận diện lại Hoàng Cầm, khám phá những nét chưa sáng rõ trong “hồ sơ” Hoàng Cầm, cả về đời và về thơ, vì Hoàng Cầm chắc chắn “đa dạng hơn những gì công chúng quen nhìn thấy”. Theo ông, về thơ, thành tựu lớn nhất của Hoàng Cầm là tập thơ Về Kinh Bắc cho đến nay vẫn chưa được hiểu và phân tích đến nơi đến chốn, một phần “do tính chất mơ hồ, đa diện, đa nghĩa của một số bài quan trọng mà chính tác giả cũng nói rằng mình không minh định được”.


 


Ngoài ra, bên cạnh những vần thơ lãng mạn, còn có một Hoàng Cầm sắc sảo phê phán thói quan liêu đạo đức giả: “Rúc đầu vào nách vợ/ Hút hít như chó con…Mắt thầy nhắm nghiền lại/ Thầy đọc kinh giáo điều”; hay một Hoàng Cầm mới lạ của hoạt cảnh thơ rock siêu thực có một không hai trong thơ Việt Nam: “Lỗ chỗ chín chậu nắng tóe mắt võng rách tụt cân đai yên ngựa què kéo đen ngòm cỗ xe bánh vuông (không thấy mui) sa lầy bãi sông thu bùn lũ ngược vẫy sen tàn (đi hoang ư) ngậm miệng nghỉm gió thốc lốc cung rê-ma-giơ quắt nhức ba cạnh nhung gai lì ái ân gì dài thon mười búp lóa kim cương trắng sữa đầu vú núi cao ngất lùm cỏ ngọt ước ao”…


 


Cũng tại tọa đàm, các diễn giả đã giới thiệu và bình tuyển tập thơ Hoàng Cầm, ra mắt đúng dịp đặc biệt này. Đây là tuyển tập thơ lớn đầu tiên của nhà thơ Kinh Bắc.


 


***


 


Tổng hợp


 


“Tuyển tập thơ Hoàng Cầm” tập hợp những sáng tác quan trọng nhất, là cột mốc, là cốt yếu trong đời sống của ông, cùng những thủ bút, di cảo – như một lời tri âm đến người đã sống trọn vẹn với Thơ và Tình, cũng là người đã làm nên một phần lịch sử thơ Việt Nam.


 


Đây là nội dung nhận được nhiều sự quan tâm của độc giả vì cho đến nay nhà thơ Hoàng Cầm mới chỉ xuất hiện trước người yêu thơ với những tập thơ nhỏ lẻ. Chưa từng có một ấn bản dày dặn nào quy tụ các tác phẩm nổi bật để phác họa nên bức chân dung toàn diện của nhà thơ. (Lâm Quỳnh)


 


***


 


- Nhà thơ, nhạc sĩ của Làng Quan họ quê tôi Nguyễn Trọng Tạo, người bạn thơ tri kỉ của nhà thơ Hoàng Cầm chia sẻ: “Thơ là thế giới tâm linh, là tôn giáo của Hoàng Cầm, là tôn giáo văn hóa của vùng đất Kinh Bắc. Đọc anh là đọc văn hóa vùng Kinh Bắc bằng thơ. Thơ anh như cánh diều bay cao hồn vía Kinh Bắc, bàn tay nhà thơ níu giữ dây diều, đôi chân trần dính vào đất quan họ. Thơ anh rất đỗi mơ mộng, đầy chất trí tuệ và thấm đẫm văn hóa phương Đông. Hoàng Cầm là nhà thơ lớn của dân tộc ta…”


 


- Nhà thơ Nguyễn Thụy Kha, người em, người bạn thơ thân thiết của nhà thơ Hoàng Cầm nói: “Thơ Hoàng Cầm trầm đầy một nỗi phương Đông. Mắt thời gian sẽ là con mắt nhìn xuyên thế kỷ, soi rọi cho nhiều thế hệ nhà thơ mai sau. Có lẽ nên đem thơ anh phổ thành những làn điệu quan họ mới của vùng Kinh Bắc để mọi người cùng hát và truyền tụng”.


 


Còn đối với nhiếp ảnh gia Nguyễn Đình Toán, người nghệ sĩ thầm lặng đồng hành cùng cố nhà thơ Hoàng Cầm và tinh ý “chộp” được những khoảng khắc quý giá của thi sĩ Về Kinh Bắc trong suốt 20 năm thì: “Trong con mắt của tôi, nhà thơ Hoàng Cầm là tất cả các bức ảnh được trưng bày hôm nay”. Ông nói và chỉ về phía những bức tranh đen trắng, ghi lại chân dung người nghệ sĩ có cốt cách giản dị, hồn nhiên, dịu dàng nhưng cũng đầy ưu tư.


 


Nhiếp ảnh gia nổi tiếng với bộ sưu tập những bức ảnh quý về nhiều tên tuổi văn nghệ sỹ Việt Nam nói thêm: “Khi nói về Hoàng Cầm xin đừng nói là cố nhà thơ vì ông mãi mãi sống trong lòng tôi và trong lòng những người yêu thơ Việt”. Quả đúng vậy. Mắt thời gian, “đôi mắt thời gian miên man xanh” của người thơ Kinh Bắc sẽ còn xuyên thấu nhiều thế kỷ của Nàng Thơ bất tử! – (Hoàng Nghĩa).


Nguồn: nguyentrongtao.org


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Nói một chút về chính trị: Việc anh Thăng sẽ bị kỷ luật! - Triệu Xuân 28.04.2017
Bà con vùng sạt lở sông Vàm Nao thoát nạn nhờ một người tắm sông - Nhiều tác giả 26.04.2017
Cuộc đời và văn nghiệp của cha tôi: Bình Nguyên Lộc - Tống Diên 26.04.2017
Khi tờ báo gia đình đối đầu các ông lớn - James Warren 25.04.2017
Tranh cãi về 'tượng Đức Ông' ở đền Quán Thánh - Tư liệu 24.04.2017
Ngáo đá, lộ hàng, chảnh chó... sáng tạo hay méo mó tiếng Việt? - Vũ Viết Tuân 23.04.2017
Về thị trường sách và việc xuất bản - Hà Thủy Nguyên 18.04.2017
Cảm nhận của một bạn trẻ Ba Lan lần đầu đến Sài Gòn - Szymon Siudak 14.04.2017
Hậu 60 năm Hội Nhà văn VN: Nhật Tuấn, con sói già đơn độc - Nguyễn Văn Thọ 09.04.2017
Khiêm tốn một Nguyễn Hải Tùng, sống và viết - Nguyễn Thanh 08.04.2017
xem thêm »