tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21316111
Những bài báo
15.03.2011
Nguyễn Nguyên Bẩy
Giá Tôi Có Thể Quên Giá Mà Quên Được…

1.Câu thơ trên của Ngô Thế Oanh, lời lòng hay thật, hay đến nỗi đọc lên ta thấy lòng ngân nga, đúng là trong cõi đời này, trong cuộc sống này, bao nhiêu là bao nhiêu chuyện,bao nhiêu là bao nhiêu điều, lòng bảo lòng quên đi, dĩ vãng đi, giấc ngủ đi, nhưng lòng không chịu, nó cứ thức, cứ nhớ,cứ làm lòng da diết, da diết một nỗi không thể quên nên mới giá mà quên được, chữ giá mà hay quá Oanh ơi, giá mà ấy thơ thật, thơ thật vì thật lòng,nên thơ không giả.


Tôi với Oanh bạn với nhau, hồi những năm 1970, tôi là phóng viên Đài Tiếng Nói  Việt Nam, Oanh là phóng viên Báo Tiền Phong. Oanh xù xì, đăm chiêu, triết gia và thật hiếm cười. Còn tôi láu cá, nhố nhăng, bạ đâu, bạ gì cũng cười toe hàm răng hô mà không biết ngượng. Tình bạn chúng tôi ngộ lắm, tôi yêu người tên Liên và sau này thành khoai lúa suốt đời. Còn Oanh cũng yêu, bạn của Liên, tuy họ không thành khoai lúa của nhau, nhưng đến tận bây giờ họ vẫn hát về nhau nhưng lời bạn nhất, chân thành, mở lòng và nói về nhau mà lòng vẫn… Cách quãng 40 năm, chúng tôi kẻ Bắc, người Nam, không một lời tin, không một dòng địa chỉ. Nhưng khi gặp lại nhau, chúng tôi ôm nhau, tôi ôm cả cô bạn xưa của Oanh nay đã “lão” và vẫn cười toe như hoa, và vẫn như thể vừa mới xa nhau hôm qua và biết về nhau làu làu mọi chuyện. Thật đúng là Giá Tôi Có Thể Quên Giá Mà Quên Được…


Câu thơ trên của Ngô Thế Oanh trích từ khung thơ: Em đi bên tôi mơ hồ thoáng nét cười/ vòm long não trong xanh màu ngọc bích/ giá tôi có thể quên giá mà quên được/ biết làm sao để đừng nhớ về em/ và tôi đi chầm chậm dọc Hương Giang/ trời trong suốt dòng sông trong suốt.  Đây có phải là thơ không nhỉ? Một câu hỏi mà nghiệp-dư-thơ-tôi hay tự vấn mỗi khi đọc bất kỳ bài văn vần nào của ai. Với khổ thơ này, đã hỏi câu trên, tôi còn hỏi thêm, có phải vì Ngô Thế Oanh là bạn, nên tôi mất tính khách quan? Vì hai câu hỏi  không đủ tự tin ấy, tôi lần tìm, lần tìm những đồng điệu tự tin. May thay…


2. Bà khoai lúa của tôi, Lý Phương Liên, người đã có lời nguyền vàng bỏ bút với thơ, bỗng xả tang lời nguyền, chạy in sách thơ Ca Bình Minh và khập khễnh trở lại với thơ, và ngay chùm thơ đầu tiên đã choảng ngay Ngô Thế Oanh một bài “tím bầm tình anh em”. Nguyên văn:


Vẫn  là Ngô Thế Oanh*


Bốn mươi năm trước nắm cổ áo chồng em anh dọa: Này chim bằng Bảy/ Mày mà làm khổ con Liên/ Thề với trời cao/ Tao vặt trụi lông mày/ Bốn mươi năm sau anh lừ mắt cả chồng lẫn vợ/ Này Bẩy Liên/ Chúng mi không nuôi con Ngọc (*)  thành tài/ Thì thề trên đầu các con tao/ Tao không coi chúng mi là bạn/


Hâm hâm hâm… bốn mươi năm hâm tình chưa nguội


Bản quyền hâm này tên là Ngô Thế Oanh


Sau khi làm xong thơ về “anh Oanh của mình” bà nhà tôi nhất định bắt tôi mail ngay ra Hà Nội cho Oanh đọc. Tôi cười và dấu vợ tôi chuyện… Chuyện về nhà thơ tên Oanh đến thời buổi bùng nổ thông tin này, nơi nơi xa lộ mạng này, thế kỷ thứ 21 đã đi được 11 năm này, mà “ ngài” vẫn tẩy chay điện thoại cầm tay, tẩy chay meo, tẩy chay cái thứ IT mà ngài bảo là mất thời giờ vớ va vớ vẩn. Trời cao đất dầy ơi, hâm đến cung bực này thì đúng là “hâm” cấp độ thế giới. Nhưng vợ tôi bảo đó là hâm tình. Tôi chịu là bả giỏi. Tôi bèn gửi bài thơ trong chùm 5 bài viết mới nhất của Liên cho cô bạn gái của bả, tên Trần Lê Túy Phượng, ở tít tịt Đọt Chuối Non chấm com bên Mỹ để trước là bạn  đọc chia vui sau là nếu được thì tung lên Đọt Chuối Non cho xa gần đọc mà biết thêm về một bạn thơ “hâm”. Ngờ đâu, Phượng thư về, khen thơ và tung lên DCN thật; và bất ngờ hơn, bất ngờ của duyên thơ, Phượng kèm theo thư bài thơ Không Đề nguyên bản của Ngô Thế Oanh và bản dịch bài Không Đề đó của đức chồng, nhà bách khoa Trần Đình Hoành.


Nói ngay kẻo quên, vợ chồng chúng tôi và anh chị Phượng-Hoành mới quen nhau qua mạng, nhưng vẻ như đã tâm đầu ý hợp từ lâu, qua sự việc bài thơ Không Đề của Ngô Thế Oanh, chúng tôi đã thực sự là thân mến của nhau. Bởi chúng tôi nghĩ, ai yêu bạn ta, hiểu bạn ta, ắt là bạn của ta. Trần Đình Hoành với Ngô Thế Oanh quan hệ thế nào, tôi chưa hỏi và cũng không muốn tò mò, nhưng yêu thơ Ngô Thế Oanh  đến mức dịch thơ sang ngữ khác, quảng bá ngoài biên giới, thì việc làm này bảo là duyên, hay bảo là tri kỷ tri âm, đều một nghĩa.


Khúc thơ của Oanh dẫn ở trên, bản dịch của Trần Đình Hoành: You walked by me vaguely smiling fleetingly/ the camphor foliage green the color of jade/ if I could forget if it could be forgotten/ what to do not to think of you/ and I walk slowly by Huong River/ the sky’s transparent the river’s transparent . Vốn liếng Anh ngữ của tôi quá xoàng, không thể thẩm định được bản dịch của Hoành, nhưng đức tin trong tôi bảo với tôi rằng: Đây là bản dịch tuyệt vời, chắc chắn là thế.


Bài dịch tiếng Anh “Untitled” của Trần Đình Hoành từ bài thơ “Không đề” của Ngô Thế Oanh đã đăng trên tạp chí thơ Illuminiations (2000) là tạp chí thơ quốc tế với trụ sở luân phiên thay đổi trong các đại học quốc tế trên thế giới.  Năm 2000, trụ sở của Illuminations là Phân khoa Anh ngữ, đại học College of Charleston, ở thành phố Charleston, bang South Carolina, Mỹ.


Tôi tiếp tục lần tìm Ngô Thế Oanh trên google, chỉ đôi ba đường dẫn vào từ khóa Ngô Thế Oanh. Đây là đôi dòng tiểu sử:  Nhà thơ Ngô Thế Oanh sinh năm 1944 tại Đà Lạt, quê gốc ở Hà Tĩnh. Trong kháng chiến chống Pháp, anh ở Bồng Sơn, Bình Định. Anh học ở các trường HSMN Hà Đông, Hải Phòng, Đông Triều. Năm 1963, anh vào học Khoa Ngữ văn, Đại học tổng hợp Hà Nội. Năm 1971 vào chiến trường Khu V. Hiện nay anh là Phó Tổng biên tập Tạp chí Thơ HNVVN. Ngô Thế Oanh đã cho xuất bản: Tình yêu nhận từ đất (thơ in chung 1977), Tâm hồn (thơ 1983) được giải nhất của Ủy ban toàn quốc các Hội liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam 1994.  (Nguồn Buituluc.com).


Và một liên quan quan trọng, bài thơ Không Đề của Ngô Thế Oanh được lựa chọn là một trong những bài thơ tình bất tử của thi đàn Việt.( Nguồn: thotinh.googleg9.com/rdp-559)


3. Vẫn là Ngô Thế Oanh – đó là tên bài thơ Lý Phương Liên viết về Ngô Thế Oanh. Tôi thích cái đề này. Cái đề này rất thật, rất đúng với Oanh nguyên mẫu ngoài đời. Đời sống cá nhân đạm bạc, không xem trọng vật chất, không xem trọng danh lợi, sống cháy hết mình cho thơ và trung thực hết lòng với  bạn.


Khúc 1 của bài thơ Vẫn là Ngô Thế Oanh: Bốn mươi năm trước nắm cổ áo chồng em anh dọa: / Này chim bằng Bảy/ Mày mà làm khổ con Liên/ Thề với trời cao/ Tao vặt trụi lông mày.  Câu chuyện thật trăm phần trăm, Oanh từ đâu xa lắm đạp lọc cọc xe tới dốc Thọ Lão tìm tôi, mặt nghiêm như cảnh sát cơ động, túm cổ áo tôi và nói đúng câu nói Liên dẫn vào thơ. Tôi sợ xanh mặt, chưa kịp phản ứng gì, thì Oanh đã lên xe lọc cọc đạp đi. Vợ tôi từ trong bếp chạy ra, chỉ kịp nhìn theo hú hồn hú vía và hứa với tôi là lần sau anh có giận dỗi gì với em, em cũng sẽ không mách với anh Oanh.


Khúc 2 là chuyện vừa xẩy ra hồi Tết Mão, anh khệ nệ ôm đến cho Ngọc, con gái út họa sĩ của chúng tôi những tập sách tranh kinh diển của Tề Bạch Thạch, của…, quí hiếm vô cùng. Cho Ngọc sách, hai bác cháu trò truyện với nhau thân gần như hai cha con, và khi, chúng tôi vừa từ đâu đó về nhà, chưa kịp cảm ơn xen vào câu chuyện, đã thấy Oanh lừ mắt và nói đúng lời như thơ Liên đã viết: Này Bẩy Liên/ Chúng mi không nuôi con Ngọc thành tài/ Thì thề trên đầu các con tao/ Tao không coi chúng mi là bạn. Chả là bạn sợ vợ chồng tôi bây giờ “sung sướng” mà quên việc thơ văn và quên việc dậy con cháu nên người.


Bốn chục năm đã trôi, mà Oanh của những năm 1970 vẫn là Oanh của bây giờ 2011. Thơ Oanh chắc chắn cũng thế, hay suốt 40 năm. Bây giờ, mời cùng đọc lại toàn văn bài Không Đề của Ngô Thế Oanh và bản dịch Anh ngữ hay không thua gì bản Việt ngữ của Trân Đình Hoành.


 


Không Đề


Tôi vẫn thầm mong được gặp lại tháng năm


tinh khiết những đóa hoa màu trắng


mở nhè nhẹ trên lòng tôi yên tĩnh


mùa hạ ấy xa rồi mùa hạ ấy xa rồi


em đi bên tôi mơ hồ thoáng nét cười


vòm long não trong xanh màu ngọc bích


giá tôi có thể quên giá mà quên được


biết làm sao để đừng nhớ về em


và tôi đi chầm chậm dọc Hương Giang


trời trong suốt dòng sông trong suốt


Huế đẹp đến tưởng chừng không có thực


bao nhiêu người đã yêu đã hạnh phúc khổ đau


mùa hạ ấy xa rồi bây giờ em ở nơi đâu


thành phố rộng đường tôi không thuộc hết


hoa vẫn trắng những cánh màu tinh khiết


mùa hạ ấy xa mùa hạ ấy xa rồi…


5/1985


Ngô Thế Oanh


Trong tập: Tình Bạn Tình Yêu Thơ. NXB. Giáo dục. Hà Nội, 1987.


 


Untitled


I’ve been longing to see again the years and months


pure white flowers


gently opened on my quiet heart


that summer is far that summer is already far


you walked by me vaguely smiling fleetingly


the camphor foliage green the color of jade


if I could forget if it could be forgotten


what to do not to think of you


and I walk slowly by Huong River


the sky’s transparent the river’s transparent


Hue’s so beautiful as to seem unreal


how many have loved have rejoiced and have been pained


that summer is already far where are you now


the city’s so large I don’t know all the streets


the flowers still white the petals’ color of purity


that summer is far that summer is already far…


 


Trần Đình Hoành


Translated July 29, 1998 (March 5, 2000)


 


Nhà thơ Nguyễn Nguyên Bẩy gửi www.trieuxuan.info


nguyennguyenbay.com


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Triệu Xuân & Nhóm Văn Chương Hồn Việt gửi tặng 1.187 cuốn sách Văn học trị giá gần 93, 8 triệu đồng cho Bộ đội hải quân - Minh Đức 16.12.2017
Gang thép Thái Nguyên: Những câu hỏi về đống sắt gỉ ngàn tỉ đồng - Tư liệu 15.12.2017
Lịch sử, quy chế và quá trình hoạt động hơn 10 năm của Nhóm Văn Chương Hồn Việt - Minh Đức 15.12.2017
Văn hóa Ẩm thực: Phở Việt, niềm tự hào của người sành ăn…/ Ngày của Phở - Trịnh Quang Dũng 13.12.2017
Văn hóa ẩm thực: Phở - món đồ ăn bằng bánh thái nhỏ nấu với thịt bò - Trịnh Quang Dũng 11.12.2017
Văn hóa Ẩm thực: Phở Việt - Kỳ 3: Phở "hành " phương Nam - Trịnh Quang Dũng 10.12.2017
Boris Pasternak Giải Nobel về văn học năm 1958 - Thân Trọng Sơn 09.12.2017
Bộ Tư lệnh Vùng 5 Hải quân - Tư liệu sưu tầm 02.12.2017
Pilates là gì? Lịch sử môn thể thao thời thượng Pilates - Triệu Thiên Hương 01.12.2017
Vĩnh biệt nhà văn Nguyễn Gia Nùng - Triệu Xuân 27.11.2017
xem thêm »