tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21047699
15.12.2010
Tư liệu sưu tầm
Cá biển ngon, nên biết: Cá minh thái và cá trích

Cá minh thái và cá trích


Họ Cá tuyết (danh pháp khoa học: Gadidae) là một họ cá biển, thuộc về bộ Cá tuyết (Gadiformes). Nó bao gồm khoảng 12 chi với 22-24 loài cá tuyết, cá êfin, whiting và cá pôlăc (Pollock: cá minh thái). Một vài dạng cá khác đã từng có thời được đưa vào họ này, nhưng đã bị loại ra để chuyển sang các họ khác; ngược lại, họ Ranicipitidae hiện nay chỉ được coi là một phần của họ Gadidae (với một loài duy nhất là Raniceps raninus).


Khu vực phân bổ của họ này là các đại dương như Bắc Băng Dương, miền bắc Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, trong các vùng nước ven Bắc cực và ôn đới. Họ này đứng thứ hai sau họ Cá trích (Clupeidae) về sản lượng cá biển bị đánh bắt trên toàn thế giới.


Đặc điểm


Các loài cá trong họ này có 3 vây lưng và 2 vây hậu môn, vây lưng thứ nhất ngay phía sau đầu. Các vây không có gai. Các xương chậu phía trước vây ức. Răng có trên xương lá mía. Thông thường có râu. Kích thước dài tối đa là gần 2 m ở cá tuyết Đại Tây Dương. Phần lớn các loài là sinh vật sống đáy (ăn chìm), chủ yếu ăn các loại cá nhỏ và động vật không có xương sống. Một vài loài thích sống thành bầy và có khả năng di cư xa.


Cá minh thái Alaska liên quan là một loài cá thương mại rất quan trọng.


Các chi


Arctogadus


Boreogadus


Eleginus


Gadiculus


Gadus


Melanogrammus


Merlangius (đồng nghĩa: Odontogadus)


Microgadus


Micromesistius


Pollachius


Raniceps


Therargra


Trisopterus


Urophycis? (có lẽ thuộc về họ Phycidae)


Các chi đã chuyển


Các chi đã chuyển hiện nay thuộc họ Lotidae, bao gồm:


Brosme


Gaidropsarus


Lota


Molva


 


Xuất khẩu cá minh thái của Mỹ sang Châu Âu và Nhật Bản giảm


Seafood Business; 02/7/2008


 


Mặc dù đồng đôla Mỹ giảm giá so với đồng Yên Nhật và Euro, xuất khẩu thuỷ sản từ Mỹ sang hai thị trường này vẫn giảm so với năm ngoái.


 


Giá bán buôn cá minh thái được dự đoán sẽ tăng khi hạn ngạch khai thác loài cá này tại Alaska năm nay bị cắt giảm 28% từ tháng 12/2007.


 


Vào giữa tháng 5, philê cá minh thái lọc xương, bỏ da đông lạnh cỡ 8 ounce được bán với giá khoảng 2USD/pao, philê cỡ nhỏ hơn được bán với giá từ 1-1,5USD/pao, cao hơn giá bán năm ngoái khoảng 15-20 xent.


 


Giá nguyên liệu và chi phí sản xuất đều tăng lên đang đẩy các công ty sản xuất surimi từ cá minh thái vào khó khăn, ngày càng nhiều công ty chuyển sang chế biến philê và các sản phẩm khác khi các mặt hàng này có khả năng kiếm được nhiều lợi nhuận hơn.


 


Đồng đôla giảm giá khiến nhiều công ty xuất khẩu thuỷ sản hy vọng có thể tăng giá trị xuất khẩu cá minh thái trong năm nay, nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại. Xuất khẩu cá minh thái (kể cả trứng cá) của Mỹ tới tháng 3/2008 giảm 22%, chỉ đạt 103,5 triệu pao, nguyên nhân chính vì hạn ngạch đánh bắt bị cắt giảm. Khối lượng cá minh thái xuất khẩu giảm, nhưng nhu cầu đối với mặt hàng này tại Châu Âu, thị trường tiêu thụ lớn nhất đối với mặt hàng này, vẫn rất cao.


 


Sản lượng đánh bắt cá minh thái tại Alaska đạt mức cao kỷ lục 3,41 tỷ pao năm 2005, và dù các quan chức ngư nghiệp cho biết loại cá này chưa bị lạm thác thì sản lượng đánh bắt cá minh thái trong vài năm tới chắc chắn không thể đạt mức của 3 năm trước. 


 


Ngọc Diệp


 


 


Họ Cá trích (danh pháp khoa học: Clupeidae) là một họ bao gồm các loài cá trích, cá trích dày mình, cá mòi, cá mòi dầu, cá cháy v.v. Họ này bao gồm nhiều loại cá thực phẩm quan trọng nhất trên thế giới.


 


Các loài


Các loài có giá trị thương mại quan trọng nhất bao gồm:


 


Cá mòi dầu Đại Tây Dương, Brevoortia tyrannus


Cá trích Đại Tây Dương, Clupea harengus


Cá trích Baltic, Clupea harengus membras


Cá trích Thái Bình Dương, Clupea pallasii


Cá mòi cơm châu Âu, Sardina pilchardus


Các chi


Phân họ Dussumieriinae (các loài cá trích tròn)


Dayella


Dussumieria


Etrumeus


Gilchristella


Jenkinsia


Luisiella


Sauvagella


Spratelloides


Spratellomorpha


Phân họ Clupeinae


Amblygaster


Clupea


Clupeonella


Escualosa


Harengula


Herklotsichthys


Lile


Opisthonema


Phân họ Alosinae (cá trích dày mình, cá mòi dầu)


Alosa


Brevoortia


Caspialosa


Ethmalosa


Ethmidium


Gudusia


Hilsa


Tenualosa - cá cháy


Phân họ Pellonulinae (cá mòi nước ngọt)


Knightia (tiền sử)


Clupeichthys


Clupeoides cá cơm trích


Congothrissa


Corica - cá cơm


Cynothrissa


Ehirava


Hyperlophus


Laeviscutella


Limnothrissa


Microthrissa


Odaxothrissa


Pellonula


Poecilothrissa


Potamalosa


Potamothrissa


Stalothrissa


Phân họ Dorosomatinae (cá mòi chấm)


Anodontostoma - cá mòi không răng


Clupanodon - cá mòi chấm


Dorosoma


Gonialosa


Konosirus


Nematalosa


Incertae sedis


Erichalcis


Knightia † tuyệt chủng


Ilisha


Nannothrissa


Neoopisthopterus


Pellona


Platanichthys


Ramnogaster


Rhinosardinia


Sardina


Sardinella


Sardinops


Sierrathrissa


Sprattus


Stolothrissa


Strangomera


Thrattidion


 


Cá trích là một loài cá biển có pháp danh khoa học là Sardinella thuộc chi cá xương, họ Cá trích (Clupeidae). Đây là một loài cá có giá trị kinh tế lớn, là đối tượng quan trọng của nghề cá thế giới. Ở Việt Nam, cá trích có khoảng 10 loài, quan trọng nhất là cá trích tròn (S. aurita) và cá trích xương (S. jussieu).[1]


 


Đặc điểm sinh học


Cá trích là loại cá giống như cá mai nhưng to hơn, da có màu hơi xanh, xương nhỏ, thân dài, mỏng, hai hàm bằng nhau. Cá có răng nhỏ hoặc thiếu, vẩy tròn mỏng, dễ rụng, có loài có vẩy lược, ở sống bụng của cá có răng cưa. Cá trích có tập tính di cư thành đàn lớn.[2]


 


Cá trích là một trong những nhóm cá xương có mình nhỏ tồn tại được sau thảm họa tuyệt chủng vào cuối kỷ Phấn trắng, chúng vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay ở các môi trường biển. Cá trích hóa thạch tại miền tây Hoa Kỳ nơi 3 bang Colorado, Utah, và Nevada gặp nhau.


 


Trong tự nhiên, cá trích là mồi của các động vật săn mồi như: chim biển, cá heo, sư tử biển, cá voi, cá mập, cá ngừ, cá tuyết, cá hồi, và các loài cá lớn khác. Đặc biệt Cá trích là nguồn cung cấp thức ăn dồi dào cho đại bàng đầu trắng.[3]


 


Phân loại


Một số tên gọi ở Việt Nam


Ở Việt Nam, ngư dân thường gọi các loài cá trích mà họ đánh bắt được theo những cái tên rất riêng. Theo đó có hai loại cá trích là cá trích ve và cá trích lầm. Cá trích ve lép mình, nhiều vảy trắng xanh, thịt trắng, thơm, béo nhưng nhiều xương. Cá trích lầm mình tròn, ít vảy, nhiều thịt hơn nhưng thịt cá đỏ và không thơm ngon như trích ve.


 


Ngư dân ở vùng biển miền Trung Việt nam từ Quảng Nam trở vào Lagi (Hàm Tân – Bình Thuận) và Long Hải, Phước Hải của Bà Rịa Vũng Tàu thường gọi tên dân gian cá trích cỡ nhỏ (baby herring) là cá de, khi nó lớn lên thì gọi là cá trích, nó còn được gọi là cá Mắt Tráo.


 


Cá trích từ biển Quảng Nam ra tới Nghệ An chủ yếu được dùng làm cá sống vì hầu hết ngư dân ở đây (trước năm 2007) đều không ướp đá sau khi đánh bắt (cách bảo quản này không đúng nên cá trích này thường bị tróc da và có màu vàng) làm ra thành phẩm nhìn không đẹp và cá trích là những loại cá thích hợp để chế biến xuất khẩu và làm nước mắm. Giá cá trích khoảng 8.000 đồng/kg.[4]


 


Giá trị dinh dưỡng


Cá trích là loại cá ít tanh, ăn rất lành, thịt trắng, ít mỡ ăn rất béo và là một trong các loại cá dễ đánh bắt nhất.


 


Cá trích là cá nhiều dầu và trong dầu cá có chứa rất nhiều Omega-3 thường được biết tới là dạng axit béo sản xuất ra DHA, một chất thiết yếu đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của não bộ, tăng cường sức khỏe não bộ. Omega-3 giúp điều chỉnh huyết áp. Omega-3 đem lại những bảo vệ tích cực đối với các bệnh nhân tim mạch. Cá trích là nguồn cung cấp dầu cá dồi dào, đặc biệt là giàu lượng axit béo Omega-3.[5] Ngoài ra cá trích còn cung cấp vitamin D rất tốt cho cơ thể. Chính vì vậy, cá trích là một trong các loại cá mà các chuyên gia dinh dưỡng khuyên bạn nên dùng.


 


Món ăn thông dụng trên thế giới


Ngoài Việt Nam, cá trích còn là nguyên liệu của những món ăn thông dụng của các nước trên thế giới. Mắm cá trích là món ăn ở châu Âu và đã trở thành một phần của khẩu phần vùng Baltic, Scandinavia, Đức, Đông Slav, cá trích cũng phổ biến trong ẩm thực của người Do Thái. Cá trích hun khói là một bữa ăn truyền thống của Đan Mạch trên đảo trong biển Baltic, Bornholm..


 


Cá trích là món rất khoái khẩu của người Nga, cùng với dưa chuột ri và các loại thịt nguội và các món trộn. Mắm cá trích là món ăn phổ biến ở Nga. Cá trích ngâm dấm cũng có thể được tìm thấy trong các món ăn của Hokkaido ở Nhật Bản. Ở Philippines, khô cá trích là ăn phổ biến trong bữa ăn sáng, cùng với gạo tỏi và trứng.


 


Chú thích


 Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và tài liệu về: Cá trích


^ http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/default.aspx?param=1E45aWQ9MzEyODUmZ3JvdXBpZD0ma2luZD1leGFjdCZrZXl3b3JkPUMlYzMlODErVFIlYzMlOGRDSA==&page=1


^ http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/default.aspx?param=1E45aWQ9MzEyODUmZ3JvdXBpZD0ma2luZD1leGFjdCZrZXl3b3JkPUMlYzMlODErVFIlYzMlOGRDSA==&page=1


^ http://tuoitre.vn/Chinh-tri-xa-hoi/Khoa-hoc-moi-truong/305095/Cuoc-%E2%80%9Cdot-kich%E2%80%9D-dung-manh-cua-dai-bang-dau-trang.html


^ http://www.khuyennongvn.gov.vn/c-hdknkn/b-tthuanluyen/ngu-dan-nge-an-trung-lon-trong-vu-khai-thac-ca-nam/newsitem_view?searchterm=chi%CC%81&b_start:int=400


^ http://vzone.vn/Default.aspx?NewsId=18815&Page=NewsDetail


[ẩn]x • t • sNhóm các loài thủy sản thương mại thiết yếu


 


 


Gỏi cá trích Phú Quốc


    Trong sự phong phú về nguồn thực phẩm của biển và sự độc đáo của cách chế biến, từ lâu, gỏi cá trích đã trở thành là món ăn mang đậm hương vị của vùng biển đảo Phú Quốc được nhiều người ưa thích, bởi nó cung cấp rất nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho sức khỏe của con người. Món ăn dân dã này còn được xem là món ăn đặc sản của Phú Quốc, được nhiều thực khách biết đến. Điều này đã góp phần làm phong phú nét đẹp văn hóa ẩm thực biển đảo Phú Quốc.


Chế biến gỏi cá trích


    Cá trích có rất nhiều ở vùng biển Phú Quốc và ngư dân có thể khai thác quanh năm. Vì thế, việc lựa chọn những con cá mới đánh bắt được còn tươi để làm gỏi là không mấy khó khăn. Đây cũng là lợi thế của biển đảo Phú Quốc và cũng là điều kiện thuận lợi để cho cư dân ở đây nghĩ ra cách chế biến gỏi cá trích.


    Cá trích mang về cạo sạch vảy rồi rửa thật sạch, sau đó thái mỏng ra từng miếng một. Kế đến vắt lấy nước cốt chanh, ớt thái mỏng thành sợi, củ hành tây thái nhỏ rồi trộn đều lên cá trích đã thái sẵn. Bánh tráng, rau sống, dừa khô là những thứ không thể thiếu trong món ăn dân dã này. Rau thì luôn có trong các cánh rừng nguyên sinh của đảo, dừa thì được cư dân trồng rất nhiều, còn bánh tráng thì phải là bánh tráng do chính người dân Phú Quốc tự làm lấy vì bánh tráng ở đây có hương vị riêng biệt so với những nơi khác, vừa dày vừa dẻo lại vừa to. Do vậy, khi cuốn với gỏi cá trích, bánh tráng không bị bể và ăn rất ngon miệng. Đây cũng là nét đặc trưng của nghề làm bánh tráng ở Phú Quốc.


    Nước chấm gỏi cá trích cũng rất đặc biệt, nó được làm từ ớt, tỏi và đậu phộng rang. Tất cả những thứ này được đâm nhuyễn rồi trộn lại với nhau , pha thêm nước mắm chính hiệu Phú Quốc sẽ tạo ra một hương vị vừa cay nồng, thơm lừng và khó quên khi chấm với gỏi cá trích. Do vậy, dân gian có câu:


“Nước mắm ngon đem dầm con cá trích


Anh có vợ rồi đứng xích cho xa”


    Nét đặc biệt của cư dân Phú Quốc là khi ăn gỏi cá trích phải uống chút rượu sim, bởi cá trích có rất nhiều đạm và còn tươi sống, khi ăn gỏi cá dùng chút ít chất men để tốt cho tiêu hóa, đồng thời tạo nên sự hưng phấn, êm ấm bên gia đình sau những ngày ra khơi. Quây quần bên mâm bàn còn là dịp để cho các ngư dân hàn huyên tâm sự, trao đổi kinh nghiệm với nhau về việc đánh bắt hải sản và bàn tính chuyện ra khơi sắp tới.


    Có thể nói, gỏi cá trích và rượu sim đã quyện chặt với nhau trong các bữa ăn gia đình trên đảo Phú Quốc mà khó có món ăn nào sánh được. Hơn nữa, sim thì có rất nhiều trong các cánh rừng của đảo Phú Quốc và cư dân ở đây cũng tự biết cách chế biến những quả sim chín này thành một thứ nước uống có hương vị rất đặc trưng, gần giống với rượu nho.


    Từ món ăn dân dã của các ngư dân làng chài Phú Quốc, gỏi cá trích đã trở thành món ăn khoái khẩu của nhiều thực khách. Không những thế, gỏi cá trích hiện đang chiếm lĩnh trong thực đơn của các quán ăn, nhà hàng sang trọng ở Phú Quốc. Sự lên ngôi của gỏi cá trích đã góp phần nâng cao nét đẹp vốn có của Phú Quốc trong cái nhìn của du khách. Điều này giúp cho Phú Quốc mở rộng vòng tay đón chào thực khách, bởi gỏi cá trích và rượu sim đi cùng với nước mắm danh tiếng của Phú Quốc sẽ tạo nên một thương hiệu khó quên mỗi khi đến thăm Phú Quốc - một hòn đảo ngọc của đất nước Việt Nam.


Nguyễn Đông


 


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Thế kỷ đẫm máu - Stephen Kotkin 07.11.2017
Nhà Lê sơ - Lê sơ triều - Tư liệu sưu tầm 06.11.2017
Đông Kinh Nghĩa Thục: Cuộc cách mạng giáo dục đầu tiên ở VN - Nguyễn Hải Hoành 05.11.2017
Mao, Tập và “Cơn bão tháng Giêng” - Tư liệu sưu tầm 05.11.2017
Vai trò của Stalin trong Chiến tranh Triều Tiên - Nguyễn Hải Hoành 05.11.2017
02/10/1966: Báo Liên Xô đưa tin sĩ quan Nga bị tấn công - Tư liệu sưu tầm 05.11.2017
Đặng Tiểu Bình và quyết định của TQ tiến hành chiến tranh với VN - Tư liệu sưu tầm 04.11.2017
Nhìn lại cuộc chiến Việt-Trung năm 1979 - Tư liệu sưu tầm 04.11.2017
Ngoại tộc giày xéo, cai trị Trung Quốc (2) - Hồ Bạch Thảo 03.11.2017
Dơi, bộ dơi, con dơi - Tư liệu sưu tầm 03.11.2017
xem thêm »