tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 18462286
Những bài báo
08.12.2010
Tư liệu
Luật sư huyền thoại: 80 tuổi trở lại nước Pháp

Chớm đông. Cái nắng hanh hao dát vàng cảnh vật. Thêm một lần tôi nhẹ bước vào ngôi biệt thự rêu phong 34 phố Tăng Bạt Hổ (Q. Hai Bà Trưng – Hà Nội). Bà Nguyễn Dung Nghi, người con gái thứ hai của cố luật sư Nguyễn Mạnh Tường đón tôi với một sự thân thiện trong lần gặp đầu tiên. Nhắc đến ba mẹ, bà luôn tự hào về hai đấng sinh thành. Niềm hạnh phúc của người con khi đã sắp bước vào “câu lạc bộ cổ lai hy” vẫn còn được hàng ngày chăm sóc mẹ.


Vậy là tròn 20 năm, cũng những ngày chớm đông Hà Nội, năm 1989 nhân dịp thọ 80 tuổi, cụ Nguyễn Mạnh Tường sang Paris theo lời mời của bạn bè Việt Nam và Pháp đi du lịch sang thăm lại nước Pháp …


“Ông sang Pháp một mình, cũng tội nghiệp ông, tuổi già phải tự mang va-ly nặng toàn quần áo rét. Khi ông xuống sân bay Oóc-ly (Orly) vào một chiều tháng mười, học trò ra đón, trong đó có anh ruột của bà là dược sĩ Tống Lịch Cường. Danh chính ngôn thuận là bác Cường viết thư mời ông sang chơi nhưng bác cũng nghèo, không có đủ tiền. Học trò của ông bên đó mong được gặp thầy nên đã cùng nhau góp tiền lại, giúp bác…”.


Vừa lần lại những tấm ảnh trở thành kỷ vật của gia đình, bà Nguyễn Dung Nghi vừa kể với một niềm xúc động chân thành: “Tại Paris ông đến ở với gia đình ông Nguyễn Văn Lung, em vợ bác Hoàng Xuân Hãn vì nhà bác Hãn không có người phục vụ. Hai bác Hãn không có con cho nên rất quý em trai của vợ. Ông Hãn hay mời ông đến nhà chơi.


Bên đó ông bị tai biến mạch máu não. Ông Lung đưa vào bệnh viện. May mắn là ông bị nhẹ, chỉ thoáng qua, nằm viện một tuần là bình phục. Có lẽ ở bên ấy đông đảo học trò cùng đến thăm hỏi, ông phải tiếp khách nhiều, nên cũng căng thẳng, ông lại nghỉ không chơi tennis. Trong khi đó ở nhà 80 tuổi ông vẫn tập luyện thể thao đều đặn”.


Để tôi biết rõ hơn, bà đọc một đoạn Hồi ký của cha - luật sư Nguyễn Mạnh Tường viết về thời gian này:


“Các bạn bè Việt - Pháp ở đây đã dành cho tôi một sự tiếp đón thật xúc động. Sau sáu mươi năm xa cách, tôi mới được thấy lại đất nước mà tôi đã được sống và học tập trong nhiều năm, đồng thời nhận được sự tiếp đón tế nhị và ân cần chăm chút của những trái tim vàng. Cái ước nguyện ôm ấp từ nhiều năm nay bây giờ mới được thực hiện. Thế là mãn nguyện.


Sau mười ngày tôi lại bắt đầu tiếp xúc với các bạn bè và tiếp tục hoạt động của tôi. Tôi là đối tượng của một cuộc phỏng vấn trên vô tuyến truyền hình ở hệ thống TF1. Tôi có hai buổi diễn thuyết, một ở Cléc-mông Hê-rôn (CLERMONT I’ HÉ RAULT) ở gần Mongpelier (MONTPELLIER). Ở đây tôi cũng lại đi sưu tầm tư liệu về J. Boat-sie-rơ (Jules Boissere) là đề tài bổ sung bản Luận án Tiến sĩ văn chương Quốc gia và cuộc thứ hai ở Sooc-bon (SORBONNE) thuộc quận Paris VII.


Sự kiện bất ngờ, không thể biết trước đã cuốn hút tôi và làm tôi xáo trộn cả đầu óc là các cuộc nổi dậy của quần chúng trong các nước Đông Âu. Nhiều nhà báo đã đến hỏi ý kiến của tôi về hậu quả của nó có thể xảy ra ở Việt Nam.


 


Thế hệ những nhà trí thức đầu thế kỷ XX ít nhiều vẫn mang trong mình vốn văn hóa phương Đông nên luật sư Nguyễn Mạnh Tường không bao giờ mang những câu chuyện ngoài xã hội về kể trong gia đình. May thay, sau những ngày bên Pháp trở về, cụ đã kể lại cho những nhà trí thức và những học trò về chuyến đi này.


Nhận lời mời của ông Hoàng Nguyên (tức Nguyễn Bá Huấn, 1924 – 2007); luật sư, nhà ngoại giao, vốn là học trò cũ trường Bưởi; Chủ nhiệm Câu lạc bộ Thời sự - Khoa học dành cho các nhà trí thức; Luật sư Nguyễn Mạnh Tường đã tới nói chuyện tại Câu lạc bộ Thời sự - Khoa học (53 Nguyễn Du – Hà Nội) trong suốt 2 giờ đồng hồ. Cụ đã dành thời gian kể lại cuộc trả lời phỏng vấn phóng viên tờ Lemonde – một tờ nhật báo lớn ra buổi chiều ở Paris. Nhà báo tập trung vào vấn đề chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản và gắn với tình hình Việt Nam.


 


PV: Ngài thấy thế nào về cuộc khủng hoảng ở Đông Âu?


 


NMT: Tôi là một luật sư, quen bào chữa, chứ không phải một công tố viên, quen lên án. Hơn nữa, ngụ ngôn Pháp có câu: Cú đá của con lừa (le coup de pied de l’âne) để nói về những kẻ hèn hạ thừa cơ người khác gặp khó khăn mà lợi dụng. Các ông đừng ép tôi làm con lừa ngu ngốc ấy.


 


PV: Ngài thấy chủ nghĩa cộng sản bây giờ thế nào?


 


NMT: Trước hết, các ông đừng lẫn lộn chủ nghĩa cộng sản, mà nhiều trí thức Pháp đã coi là hy vọng cuối cùng của loài người, với những người thực hiện nó.


 


PV: Vậy ngài thấy các lãnh tụ cộng sản thế nào?


 


NMT: Cũng như vậy, các ông chớ xếp chung các lãnh tụ cộng sản vào một gói. Làm sao có thể đặt ngang hàng Xeo-xe-xcu với Hồ Chí Minh? Các ông đều biết Cụ Hồ đến khi chết vẫn chỉ có hai bộ quần áo và đôi dép cao su…


 


PV: Liệu Việt Nam có như Đông Âu không?


 


NMT: Việt Nam có giải pháp của Việt Nam. Người Việt Nam không giống người châu Âu.


 


1. Người Việt Nam có truyền thống Âu Cơ: cùng một mẹ đẻ ra trong trăm trứng, luôn luôn đùm bọc lẫn nhau. Các ông thấy đấy, tôi sang được Pháp chuyến này cũng là nhờ sự đùm bọc của anh em, bè bạn.


 


2. Người Việt Nam có truyền thống hiền hậu, lại có tư tưởng nhân nghĩa, thủy chung của Khổng Nho.


 


3. Người Việt Nam có truyền thống Diên Hồng: mỗi khi nước nhà gặp khó khăn, mọi người cùng nhau bàn việc cứu nước.


 


4. Đảng Cộng sản Việt Nam cũng có những sai lầm, nhưng không ai quên công lớn của Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân giành lại độc lập, thống nhất, giải phóng dân tộc.


Như vậy Việt Nam khác các nước châu Âu.


                                                               


Trở lại thủ đô ánh sáng với kinh đô Ba-lê một thuở, hơn nửa thế kỷ đã qua từ ngày tranh khôi đoạt giáp với 2 bằng Tiến sĩ Quốc gia ở tuổi 22 (1932), báo chí Pháp vẫn không ngớt lời tụng ca “thiên tài sinh nhầm thế kỷ”. Về cuộc đời của mình, luật sư Nguyễn Mạnh Tường đã tự đánh giá: “Con người có những thăng trầm. Tôi không thoát khỏi định luật chung đó. Ba mươi năm dài tôi đã sống và đau khổ. Cuộc đời có lúc mình cảm thấy thất vọng muốn điên lên được. Tôi đã thấy những giờ phút đó.


Bằng cách dốc toàn lực vào nghiên cứu, vào việc thực hiện những ý tưởng của mình, tôi đã hoàn toàn thỏa mãn về cuộc đời, vì mọi ước mơ của tôi đều đã thành đạt. Tôi mơ làm Giáo sư văn chương Tây thì tôi đã là Giáo sư. Tôi mơ trở thành Trạng sư cãi những vụ nổi tiếng, tôi đã là Trạng sư. Tôi mơ một cuộc sống thật gần gũi người dân, nghề giáo và trạng sư đã giúp tôi cảm thông và sống được những nỗi niềm của người dân bình dị. Tôi mong được nhiều người thương thì đâu đâu cũng gặp tình cảm thân thương. Việc tôi sang đây chứng tỏ hùng hồn tình cảm và sự giúp đỡ to lớn của các bạn trí thức dành cho tôi.


Cuối cùng, tôi muốn đóng góp chút gì ích quốc lợi dân, thì tôi đã hoàn thành những tác phẩm mong muốn.


Sang đây gặp gỡ nhiều bạn trẻ, thấy ai cũng thao thức về quê hương, đất nước, tôi mừng và an tâm. Thế hệ chúng tôi được lòng yêu nước thôi thúc. Thế hệ ngày nay cũng được lòng yêu nước nuôi dưỡng. Chúng ta gặp gỡ trong tâm tình. Tôi chỉ xin cầu chúc các bạn:


Hãy luôn sống đúng danh dự của người trí thức


Hãy vun trồng không nguôi lòng yêu nước và luôn nuôi dưỡng việc nghiên cứu và hướng nó về quê hương.


Khi qua thăm nước Pháp, một số học trò bên đó mời tôi ở lại vì thấy tôi đến già vẫn sống đạm bạc. Nhưng tôi từ chối: “Tôi là người trí thức Việt Nam, tôi có lòng tự trọng của mình. Tôi không thể vì miếng cơm, manh áo mà bỏ đất nước nghèo mà ra đi”.


Kiều Mai Sơn


bee.net.vn

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Huyền thoại tắm tiên Tây Bắc - Trần Vân Hạc 22.03.2017
Thi hoa hậu trong động Thiên Đường? - Nhiều tác giả 22.03.2017
Nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ sau gần 50 năm ẩn dật - Lam Điền 20.03.2017
Người già chật vật kiếm sống và thách thức với kinh tế Việt Nam - Tư liệu 19.03.2017
Cần chính sách đãi ngộ xứng đáng - Nguyễn Mộng Giao 19.03.2017
Ghét người giầu, tiêu diệt người giầu như Pol Pot hay là khuyến khích họ, không làm hư hỏng họ?! - Nhiều tác giả 19.03.2017
Thu phí vỉa hè, Việt Nam có nên học người Pháp? - Tư liệu 16.03.2017
Cố nhà văn Hoài Anh đi xa đã 6 năm! - Nhiều tác giả 15.03.2017
Nhà văn Hoài Anh: Khi viết, tôi luôn tôn trọng lịch sử - Trần Hoàng Nhân 15.03.2017
​Gần 500 cựu chiến binh Trường Sa tưởng nhớ sự kiện Gạc Ma - Tư liệu 15.03.2017
xem thêm »