tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 19691619
18.11.2010
Tư liệu
Cá ngát, liệu có thoát khỏi nguy cơ tuyệt chủng?

Cá ngát ăn ở tầng nước thấp, gần sát đáy, thẻo chì phải đủ nặng chìm được xuống đáy. Với cần máy, thẻo chì thường dùng 150g–200g, trong dòng nước xiết chẳng khác gì chiếc phao mọng nước. Câu tay nên “nghe” cá ăn, cảm nhận thẻo chì chạm tới đáy hay chưa cũng bằng tay, mọi giác quan tập trung hết ở tay. Cá ngát ăn mồi khe khẽ như cá rô đồng, qua sợi cước dài run bần bật do sức ép của nước, thiếu tập trung sẽ chẳng bao giờ biết cá cắn câu.


Về sông câu cá


Hẹn với nhau từ năm nảo năm nao, vậy mà mùa câu nào Út Thuấn cũng nhắc: “Về chưa, về đi, tới mùa câu cá ngát rồi!”. Hà Nội đang nóng và bức, thì về.


Người miền Tây Nam bộ quen miệng gọi tên sông Hậu là sông Cái (tức sông mẹ). Trên dòng sông mẹ cuộn mình ra biển có vô số nhánh sông con. Cá ngát làm hang ẩn náu, sinh sản gần những cửa “sông con”, tập tính của chúng là đi ăn theo nước.


Khi con nước dậy...


Từ tháng 6 đến hết năm, những con nước bắt đầu “dậy” và ngày một dâng đầy sông Hậu, dân nghiện cá ngát ở xã Nhơn Mỹ (huyện Kế Sách, Sóc Trăng) lại rủ nhau thả xuồng theo các nhánh sông câu cá.


Sông Nhơn Mỹ (một nhánh sông Hậu) trước đây nổi tiếng nhiều cá ngát, chúng làm hang ở “mé vực”, nơi tiếp giáp bãi sông nằm sâu dưới nước. Miệng hang có cái to bằng vòng tay người lớn. Dân câu rành con sông này hơn sáu câu vọng cổ. Họ thuộc từng “búng” nước trên sông, biết từng bãi đá, vật chướng ngại dưới đáy - nơi cá ngát phục kích săn mồi.


Hơn 3 giờ chiều, nước đứng ròng Út Thuấn giục đi. Tôi và Út Tâm kiểm tra lại đồ nghề: lưỡi câu, kìm bấm, vợt, thẻo chì, đèn pin, dây cước… đủ hết. Mồi dụ cá (trùn lá, tép bạc tươi) và mồi cho... người cũng đã sẵn sàng.


Chúng tôi chạy võ lãi (tắc ráng) men sông Hậu vào vàm Nhơn Mỹ. Theo kinh nghiệm đi giờ này vừa vì sông Nhơn Mỹ rất nhiều điểm câu. Qua hết các điểm câu, trở ra vừa lúc thủy triều lên, mỗi điểm sẽ buông neo hai lần. Đi câu từ lúc nước ròng đến khi nước lớn rồi trở về nhà, thời gian trên sông mất khoảng mười tiếng.


Sợ tôi thiếu kiên trì, Út Thuấn dặn: “Ngồi lâu quá mà cá không ăn cũng đừng nản chí đòi về, làm anh em nản theo. Hôm qua tui “trầm” suốt 9 tiếng mới dính được con cá đầu tiên!”.


Anh em cho biết cá ngát sinh sản lai rai từ mùa gió nam sang mùa gió chướng (tháng 7 đến tháng 12), họ tin như vậy vì khoảng thời gian này thỉnh thoảng có người câu được cá ngát gầy nhom nhưng mang bụng trứng bự chảng. Nên đi vào mùa chướng cá ngát bấy giờ coi như qua một năm tuổi, trọng lượng đạt cỡ 1kg trở lên, thịt chắc và thơm ngon.


Rút kinh nghiệm mùa câu trước, lần này bỏ cần máy lại, tôi đi tay không. Câu cá trên sông mới đúng nghĩa câu tay. Một sợi cước dài khoảng 40m quấn vào cái chai (nhiều người dùng lon sữa bò), một đầu dây luồn qua thẻo chì nặng 500g-1kg. Lưỡi câu “tóm” sẵn đoạn cước 3 tấc (30cm), khi câu chỉ việc lắp vào đầu dây có thẻo chì.


Cá ngát ăn ở tầng nước thấp, gần sát đáy, thẻo chì phải đủ nặng chìm được xuống đáy. Với cần máy, thẻo chì thường dùng 150g–200g, trong dòng nước xiết chẳng khác gì chiếc phao mọng nước. Câu tay nên “nghe” cá ăn, cảm nhận thẻo chì chạm tới đáy hay chưa cũng bằng tay, mọi giác quan tập trung hết ở tay. Cá ngát ăn mồi khe khẽ như cá rô đồng, qua sợi cước dài run bần bật do sức ép của nước, thiếu tập trung sẽ chẳng bao giờ biết cá cắn câu.


Út Thuấn quyết định buông neo tại khúc cua có dòng nước chảy xiết. Chúng tôi háo hức triển khai, quăng câu và… chờ. Chưa quá 15 phút, Út Thuấn reo lên: “Ăn rồi!”. Nhấc con cá lên khỏi mặt nước, giọng hắn ỉu xìu: “Hổm rày gặp toàn cá cỡ này, năm con như vầy mới được một ký. Cá nhỏ ăn mồi bạo lắm, giật không kịp cho coi!”.


Gai, ngạnh cá ngát rất độc, có thể gây đau nhức đến mấy ngày nếu bị đâm phải. Câu dính cá, việc đầu tiên là dùng kìm bấm bỏ


Đúng như Út Thuấn nói, chúng tôi liên tục giật được cá nhưng chẳng thấy cá lớn vài ký trở lên. Cá ngát nặng trên chục ký đã thuộc hạng “cụ” cá, lứa tuổi U40 của Út Thuấn dường như cũng chỉ nghe nói mà thôi.


"Câu như tụi tui đời nào hết cá"


Út Thuấn và Út Tâm vẫn cần mẫn quăng câu, sông vắng, tiếng thẻo chì rơi ùm ủm, vang vọng, rồi hai người ngồi im như hành xác. Muốn câu được cá lớn phải “mài” đến tận giờ này. Mọi người phỏng đoán, cá lớn vốn thận trọng, chúng chỉ di chuyển tìm mồi trong bóng tối, khi mặt sông ngớt tiếng ồn của ghe, tàu đi qua.


Nhiều tay câu ở đây cho biết, cá ngát bán rất chạy và được giá (70.000 - 90.000 đồng/kg) nên bị săn bắt ráo riết. Cá lớn sống trong hang trong hốc, chưa kịp sinh sản đã bị vây bắt bởi thợ lặn. Cá nhỏ mới trưởng thành thì lọt vô miệng đáy, ghe cào, xung điện dày đặc, lại còn những giàn câu viền hàng trăm lưỡi mỗi lần thả xuống…


Kết quả sau hơn mười tiếng lênh đênh trên sông, nếu “quy ra thóc”, rõ ràng chúng tôi đã lỗ nặng


“Câu tài tử, câu chơi như tụi tui thì đời nào mới hết cá!”, Út Thuấn bảo. Ở Nhơn Mỹ hiện có vài chục tay câu, anh em khoái nhau, hợp gu thì tụm năm tụm bảy, hú hí rủ nhau đi. Họ hành nghề hoàn toàn không vì mục đích kiếm tiền (câu cá bán). Người câu được nhiều chia sẻ cho người không dính cá, hoặc mang cho bạn bè, hàng xóm…


Với những tay câu này, dầm sương dãi nắng trên sông để chờ khoảnh khắc cá ăn, tận hưởng cảm giác đưa cá lên khỏi nước và nhìn tận mặt con cá mình câu được...như một thú đam mê thì đúng hơn.


 


Hồng Bỉnh Hiếu


tuoitre.vn


 


“Vua” cá ngát vùng sông nước


Có một lão nông nhà cửa đàng hoàng nhưng cứ thích sống trên ghe, hàng ngày lênh đênh khắp sông Tiền, sông Hậu… tìm cá ngát. Đó là ông Hồ Văn Năm, người được bà con xã Thanh Tân, huyện Mỏ Cày (Bến Tre) tôn là vua cá ngát…


Sát thủ cá ngát… bằng tay!


“Vua” cá ngát vùng sông nước


Qua phà Hàm Luông, hỏi nhà ông Năm cá ngát, ai cũng biết. Ông Năm năm nay đã ngoài 70 tuổi, người to cao, da ngăm đen, trông khoẻ mạnh. Hỏi về biệt danh “vua” cá ngát, ông Năm cho rằng mình chỉ là người bắt cá ngát giỏi và mưu sinh nhờ cá ngát.


 Gia đình khó khăn, ông Năm làm đủ nghề để sống, thậm chí còn bôn ba tận vùng Đồng Tháp Mười để cắt lúa thuê hay đi chài lưới kiếm cá đổi gạo. Thời đó, cá tôm nhiều nên chỉ cần xách chài đi một lát là cả nhà ăn không hết. Trong một lần tình cờ cái chài bị mắc gốc cây dưới nước, ông Năm phải lặn xuống để gỡ lưới, không ngờ phát hiện được hang cá ngát.


Do không biết bắt thế nào nên bị cá đâm đau nhức cả tuần, ông ấm ức và quyết tâm tìm cách bắt cho kỳ được cá ngát mới thôi. Đặc tính của con cá ngát là sống trong hang sâu dưới mặt nước khoảng 5-6m nên muốn bắt được chúng thì phải lặn xuống.


Theo đó, ông làm mấy cái vợt lưới có miệng rộng 4-5 tấc, dài khoảng 1,5m để bắt cá ngát. Cứ đến con nước ròng là ông Năm xuống ghe đi săn cá ngát. Một mình nhảy xuống sông tìm hang cá ngát, ông dùng cái vợt lớn để bịt kín hang chính, đồng thời dò tìm 3- 4 ngách (hang phụ) chặn lại không cho cá tẩu thoát.


Sau khi bịt hang xong, ông dùng 2 chân đạp mạnh vào các ngách làm cho cá hoảng sợ phóng ra ngoài và rơi vào vợt. “Ngay lần đi bắt đầu tiên ở sông Hàm Luông, mất hơn tiếng đồng hồ ông mới tóm được con cá ngát nặng 7,5 kg”, ông Năm nhớ lại.


Rồi từ đó, cứ ngày ngày ông Năm lênh đênh khắp các vàm sông ở Mỏ Cày, Thạnh Phú, Chợ Lách, Châu Thành (Bến Tre); sang Càng Long, Tiểu Cần (Trà Vinh); Cù Lao Dung, Long Phú, Kế Sách (Sóc Trăng); Cái Bè, Cai Lậy, Chợ Gạo (Tiền Giang); Măng Thít, Long Hồ (Vĩnh Long); thậm chí tận Hậu Giang, Cần Thơ… tìm cá ngát. Ông Năm cho rằng, “lúc đầu hổng biết thì khó nhưng riết rồi quen”.


 


Ông Năm công nhận rằng, có nhiều con cá ngát rất khôn. Khi lặn xuống nước quơ tay thì đụng nó nhưng làm đủ cách nó vẫn không chịu ra khỏi hang. Lần đó, ông cùng con trai thứ tư (Hồ Hữu Sơn) sang sông Cổ Chiên ở Măng Thít (Vĩnh Long) bắt cá.


Nhìn vàm sông rộng, nước chảy mạnh, ông đoán chắc nơi này có cá lớn. Chờ đến nửa đêm nước ròng, ông nhảy xuống sông lặn một hơi hơn 5 sải tay, phát hiện hang cá ngát. Sơn đưa cho ông 4 cái vợt để bịt kín hang chính và 3 ngách.


Nhưng hơn 2 giờ liền mà cá ngát hổng chịu rời hang. Tức quá, ông kêu Sơn lặn xuống chui cả người vào hang (cá ngát lớn làm hang rất rộng) rồi lấy chân quậy, đồng thời dùng vợt ém hang chính lại không cho cá trở vô. Từ hang ngách ông đạp liên tục khiến cá hoảng sợ và hết đường trốn, cuối cùng phải chòi đầu ra. Con cá ngát dài 1,3m, đầu to hơn 3 tấc, cân nặng gần 13kg. Tiền bán cá mua được hơn nửa chỉ vàng…


Nỗi niềm nghề hạ bạc


Theo ông Năm, ngoài chuyện có “tay sát cá”, nắm rành đặc thù sinh sống của cá thì đòi hỏi thợ săn cá ngát phải lặn được lâu dưới nước, lặn sâu và chịu lạnh giỏi. Bình thường ông Năm lặn được khoảng 4-5 sải tay trở lên, lâu cỡ 1 phút. Đặc biệt là ông chịu lạnh rất giỏi, bất kể trời mưa bão hay giá rét ông đều nhảy xuống sông lặn bình thường mà không hề run.


Ông bảo “ra nắng thì không chịu được chớ xuống nước là khoẻ ngay”. Bởi vậy mà cả vùng sông nước Cửu Long chẳng mấy ai bắt cá ngát bằng tay giỏi hơn ông. Ông kể, hôm nào trúng thì bắt đến 50kg cá ngát, còn bình thường bắt từ 10-20kg/ngày. Nếu lấy con số thấp nhất  là 5kg/ngày thì trên 40 năm qua, ông đã bắt không biết bao nhiêu cá ngát. Cá bắt được ông đều bán cho các quán ăn, nhà hàng… được giá khá cao, bởi đây là “đặc sản”.


Theo ông Năm, nếu so với nhiều nghề làm mướn khác thì săn cá ngát có thu nhập cao gấp mấy lần. Trung bình không dưới 200.000-300.000đ/ngày, hôm nào trúng được cả triệu đồng. “Cái nghề hạ bạc này kỳ cục lắm. Còn ở dưới sông thì còn tiền nhưng lên bờ là hết sạch. Dành dụm dữ lắm, mấy năm qua chỉ mua được 3 công vườn và cất cái nhà cho vợ con ở”, ông tâm sự. Dù vậy, ông Năm vẫn vui với nghề săn cá ngát, bởi nếu đi làm thuê lông bông thì chưa chắc gì ông được như bây giờ.


 Trong 11 người con (8 trai, 3 gái) thì chỉ duy nhất Tư Sơn là người nối nghiệp ông, những người còn lại đều tìm nghề khác sinh sống.


 


Mấy năm nay ông bị huyết áp nên vợ con khuyên ông nghỉ vì sợ lặn xuống sông nguy hiểm tính mạng. Ban đầu ông hổng chịu nhưng vợ con nói mãi nên năm rồi ông “tạm nghỉ”. Bây giờ thỉnh thoảng nhớ nghề ông vẫn ra sông lặn hụp tìm bắt cá ngát.


Theo ông Năm, ở một số nơi như Bến Tre, An Giang… vẫn có người săn cá ngát nhưng chủ yếu để nhậu hoặc làm nghiệp dư chớ không làm “chuyên nghiệp” nhiều năm như ông.


 


TÂN HƯNG – NGUYỄN DUY


www.sggp.org.vn


 


Bắt được cá ngát gần 10kg ở An Giang


cập nhật lúc: 10:48 ngày 23/12/2009


Ông Nguyễn Thanh Liêm, ấp Bình Quới, xã Bình Thạnh Đông huyện Phú Tân, An Giang vừa câu được một con cá ngát nặng gần 10kg, có 8 cái râu bao quanh miệng, mỗi cái dài khoảng hai gang tay


Ông Liêm cho biết, trong chuyến đi câu cá lăng trên dòng sông Hậu, ông phát hiện  một con cá cắn câu, ăn mồi rất mạnh. Con cá này ngậm mồi và uốn cong cần câu, lôi xuồng của ông Liêm chạy một khúc sông dài khoảng 15m.


Con cá ngát lúc vừa được vớt lên bờ.


Giằng co một lúc, phát hiện con cá bị mệt, không còn sức lôi cần câu và xuồng đi nữa, ông Liêm giật lên, và cùng những người bạn câu vớt cá lên xuồng. Đó là một con cá ngát họ cá da trơn, dài 1m. Con cá này có 8 cái râu bao sung quanh miệng, mỗi cái dài khoảng hai gang tay.


Hiện, ông Liêm bán con cá ngát cho một Cty chế biến thủy sản tại Long Xuyên (An Giang) với giá 1,2 triệu đồng.   


 


www.baodatviet.vn


 


Đệ nhất săn cá ngát sông Mê Kông


Ông Năm “rái cá”


Lần theo con đường đất ngoằn ngoèo có hàng dừa nghiêng nghiêng bóng mát của ấp Thanh Sơn, xã Thanh Tân (Mỏ Cày, Bến Tre), tôi tìm nhà ông Hồ Văn Năm, người nổi tiếng về bắt cá ngát trên sông nửa thế kỷ nay.


Dáng người to khoẻ, cái cười thật hào sảng, ông kể về cơ duyên đưa ông đến với nghề bắt cá ngát bằng tay: “Lúc mới mười tám đôi mươi, tôi làm nghề chài lưới. Thời đó, cá tôm còn nhiều. Ban đầu, tôi chài lưới như người ta thôi, vùng vẫy ở sông Hàm Luông, xung quanh cù lao Minh, cù lao Bảo đổ ra biển Thạnh Phú.


Một lần lặn xuống gỡ lưới, tôi tình cờ bắt gặp hang cá ngát. Không biết làm sao bắt, tôi bèn đem chài lưới phủ bên trên, chọc cây vào hang rượt đuổi, một số phóng ra theo các ngách. Tiếc quá, tôi đưa tay chộp không ngờ đụng ngạnh cá, đau nhức đến phát sốt mất mấy ngày. Từ đó tôi đâm ra để ý đến con cá ngát”.


Một lần, bên ly rượu đế với bạn nhậu, lai rai vui chuyện ông bày tỏ sự tiếc nuối: “Cá ngát ở cửa sông nhiều quá trời mà không biết làm sao bắt được. Không bắt được nhưng đụng tay vào là dễ bị đâm phát bệnh“. Ông Đỗ Tùng, một người bạn có biệt tài săn cá ngát cười xòa, nói: “Bị đâm đau vậy chứ muốn bắt cá ngát lại phải dùng tay. Tuy nhiên, không thể chộp cá trong nước mà phải đón ở cửa hang”. Ông Đỗ Tùng nói rõ hơn là phải làm những cái vợt bịt kín các miệng hang rồi hãy gây tiếng động xua đuổi cho cá trong các ngách hang vọt ra, chui vào vợt.


Ông Năm nghe theo, làm những cái vợt lưới có miệng tròn đường kính khoảng 0,5m, rồi bóp lại nhỏ dần để thắt túm ở đuôi, dài 1,2 - 1,5 mét. Con cá ngát rất khôn, chúng đào một hang để ở, nhưng có 2 hoặc 3 ngách để tránh kẻ thù, mỗi khi có động, nó thập thò trước cửa ngách rồi phóng ra như tên bắn tẩu thoát.


Nắm được đặc tính trên, ông Năm lặn tìm được hang liền nhẹ nhàng dùng vợt lưới bịt các miệng hang, ngách. Sau đó dùng cây sắt xăm, đâm lia lịa vào các ngách phía trên, hai chân động loạn xạ vào miệng ngách. Vậy là cá ngát ở trong hang hoảng loạn vọt chạy và nhảy luôn vào vợt.


Dụng cụ chỉ là những cái vợt đơn giản ấy, với tài lặn tìm hang cá ngát trên những dòng sông rộng mênh mông, một mình một thuyền trải qua hơn nửa thế kỷ, trọn đời ông Năm gắn bó với cái nghề chưa mấy ai bắt chước được. Những người quen biết vì thế gọi ông là “Năm rái cá”.


Ông Năm chìa đôi bàn tay đầy vết thẹo cắt, đâm cho tôi xem rồi bảo: “Bị cá ngát đâm đấy. Đâm nhiều riết mà tôi quên đau luôn”. Tôi sờ vào bàn tay ông, thoáng rùng mình khi tưởng tượng những vết đâm nhức nhối đến phát sốt trong cuộc đời ông.


Ông nói: “Bây giờ cá ngát nhỏ đâm tui chẳng hề hấn gì, chỉ sợ con lớn đâm thôi”. Để cho ngạnh cá ngát đâm không còn gây cảm giác đau thì đã phải trải qua những cơn đau nhức tới tận cùng, nỗi đau cũng đã thành chai sạn như chai sạn trên bàn tay ông. Quả là nghề gì cũng có cái giá của nó, nghề hạ bạc trên sông Mê Kông hùng vĩ để bắt loài cá ngát thơm ngon có giá thật ghê gớm.


50 năm làm nghề và hàng trăm tấn cá


Cá ngát có nhiều nhất tại sông Hậu. Ông kể, có ngày ông bắt được gần 50 kg cá ngát. Ông từng bắt được con cá ngát nặng 30 ký, vòng thân cỡ 3 tấc, bán con cá mua được cả chỉ vàng.


Theo kinh nghiệm của ông, bãi cá ngát thường nằm sau một cái “cấp”, nghĩa là một bờ đất sâu hoắm mà phía dưới là bãi bùn chạy dài dài, độ sâu chừng 4- 6 sải tay.


Nơi đó chắc chắn là có nhiều hang cá ngát. Vì hang cá ngát ở sâu như thế nên muốn bắt chúng phải chọn lúc con nước kém. Mà nước kém thì khi ban ngày khi ban đêm nên nghề của ông không tính đêm ngày.


Vui miệng ông hồ hởi: “Nghề này, vui nhất là bắt nhiều cá ngát. Đau nhất bị là cá ngát đâm. Nhưng phát ớn nhất là lặn bắt cá, khi trồi lên gặp xác chết trôi sông, sợ khiếp vía, bỏ mấy ngày không dám ra sông”.


“Cá ngát có hai loại, sống ở nước mặn và nước ngọt”, ông Năm kể. Con cá ngát sống ở nước mặn miệng lớn nhưng đầu dẹp, da màu vàng. Còn con cá ngát sống ở nước ngọt, mình trơn bóng, da đen mun, đầu tròn hơn cá nước mặn. Thịt cá ngát rất ngon có giá cao. Nhưng, trứng cá ngát mới là thứ có giá trị cao nhất trong con cá ngát. Con cá ngát 6 - 7 ký thì bọc trứng nặng cả ký. Trứng cá ngát to bằng hạt tiêu, kết thành chùm mà đem nghiền với thịt heo và gia vị làm chả, ăn có mùi béo ngậy, rất ngon và bổ. Mùa cá đẻ trong tháng 9 - 10 - 11, một ổ cá ngát có thể nở từ 500 - 700 con cá con.


Ông đưa tôi lên chiếc ghe máy D9 chạy ra sông biểu diễn màn lặn. Thật không thể ngờ ông già gần 80 tuổi mà nhảy ùm xuống nước như con rái cá, lặn cả phút ở độ sâu 5- 6 sải tay.


Trung bình mỗi ngày ông lặn 4 giờ nên có thể thấy một phần khá lớn cuộc đời của ông là ở trong lòng sông Mê Kông. Ông nhẩm tính một ngày bình quân ông bắt được 7 ký cá ngát, một năm lặn bắt 300 ngày, và nhân cho hơn 50 năm, số lượng cá ngát ở sông Mê Kông ông bắt được là hàng trăm tấn.


Nhờ săn cá ngát mà ông tậu được mấy công đất, nuôi 11 đứa con. Hiện nay 9 người con đã có gia đình. Mặc dù ông Năm thường dẫn con cái đi săn bắt cá ngát nhưng chỉ có anh Hồ Văn Thành 41 tuổi là người đam mê và nối nghiệp của ông.


Các con của ông thấy ông tuổi già khuyên ông giải nghệ, ông thấy sức khoẻ của mình cũng đã kém nhưng sông nước đã thành máu thịt trong ông, thỉnh thoảng nhớ sông, nhớ vàm, ông lại đi một vài ngày.


 


Ngồi chống tay ngẫm nghĩ phận người sống đời hạ bạc và phận cá ngát, ông Năm nói: “Năm tháng bồng bềnh theo con nước mưu sinh từ nguồn thủy sản do thiên nhiên hào phóng ban tặng, nghề hạ bạc đã nghĩ ra nhiều cách bắt cá từ thô sơ đến hiện đại. Con cá trong thiên nhiên cũng đã đến hồi cạn kiệt. Ước chi các nhà khoa học nghiên cứu cho cá ngát sinh đẻ như cá tra, cá ba sa và có thể nuôi thì hay quá”.


 


Thử nghiệm thành công sinh sản nhân tạo và ương nuôi cá ngát


Khoa Thủy sản - ĐH Cần Thơ đã thử nghiệm cho sinh sản nhân tạo và ương nuôi cá ngát con thành công. Cá ngát bố mẹ cho sinh sản có kích cỡ trung bình 1-1,5kg. Trứng cá sau khi thụ tinh có đường kính trung bình 6,5mm. Ấu trùng mới nở có chiều dài trung bình 10 mm. Sau 1 tuần ương, ấu trùng đạt 15,5 mm, sau 2 tuần ương đạt 21,1 mm và sau 3 tuần ương đạt trung bình 35,5 mm.


Cá ngát (Plotosus canius) là loài cá đặc sản ở vùng ĐBSCL, kích cỡ lớn và thịt ngon. Cá sống chủ yếu ở môi trường nước lợ nhưng cũng phân bố rộng ở vùng nước ngọt. Hiện nay, nguồn lợi cá tự nhiên ngày càng suy giảm nghiêm trọng do việc khai thác quá mức. Thành công bước đầu này mở ra triển vọng rất lớn để tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện qui trình sản xuất giống nhân tạo và phát triển nghề nuôi cá ngát trong thời gian tới.


 


H.H


http://forum.hanoifishing.com/showthread.php?p=24399


 


            Câu cá trên sông Hậu


    Biết bao lần đi phà sang sông Hậu, tôi nhìn dòng sông hiền hòa vẫn như ngày nào, nhưng dường như trong lòng nó đã và đang khác xưa lắm rồi…


    Trong “làng” câu cá, tôi thầm đoán anh Tư là dân A-ma-tơ. Nhưng thỉnh thoảng mỗi lần gặp anh dẫn chuyện đi câu, tôi như bị mê hoặc với những chuyến đi kỳ thú khắp vùng sông hồ miền Tây.


    Anh Tư là dân kỹ thuật của một đài truyền hình tại thành phố ở ĐBSCL. Tuổi ngoài 50, anh có một vợ và hai con nay đã lớn. Hễ rảnh rỗi là anh dong xe bay theo thú đam mê của mình. Nào là từ câu cá đồng trong ao tới ra biển Tây, vùng Hòn Chông hay Hà Tiên (Kiên Giang), còn về Cà Mau ra sông, ra hòn Đá Bạc. Anh kể như dẫn tôi vào cuộc cuộc dạo chơi khắp vùng sông nước này.


    Anh Tư chốt lại: “Đi câu nơi đâu cũng không sướng bằng thả dọc theo dòng sông Hậu. Hễ rảnh rỗi, cần chừng hai ba giờ là đủ cho tôi vác cần đi đò ra phía cồn Bình Thủy, nơi giữa sông Hậu sóng gió ngồi một chút là quẩy về bảy tám ký cá. Cá tra, cá vồ đém, cá cóc, cá ngát… đủ thứ cá nước ngọt”.


    Hôm đó, tôi nghe anh Tư huyên thuyên mà bụng cười thầm, vì giọng anh nói giống hao hao như phóng chuyện cỡ bác Ba Phi ở miệt Cà Mau. Thiệt tình tôi nào có lạ gì, tôi cũng là cư dân chính hiệu sinh ra lớn lên bên bờ sông Hậu này.


    Thế nhưng mấy hôm anh Tư quần thảo quanh cái thú đi câu, nghe riết tôi cũng xiêu lòng. Tôi lại tò mò muốn đi cho biết. Nhưng tôi không đi cùng anh. Tôi âm thầm tìm xem dân mê câu cá sông Hậu ở quanh thành phố Cần Thơ thường đi đâu, hay ngồi trên khúc sông nào. Thế là vào một chiều đẹp trời, nắng dịu, tôi dong xe lên vàm sông Bình Thủy thuê đò máy sang sông Hậu.


    Nếu dân câu tài tử không nói rõ nơi này thì chẳng ai biết. Nhưng muốn sang bè câu chỉ có người quen biết với chủ bè và được chủ đồng ý mới được lui tới thả câu. Ông Bảy Bon, chủ bè cá đang cùng nhân công cho cá diêu hồng ăn. Trên bè lúc này, tôi thấy có tới sáu bảy tay câu đang đứng, ngồi cầm cần thả dây câu phía ngoài bè cá, mắt không rời sợi dây câu chực chờ động đậy.


    Ông Bảy Bon cười khà: “Họ thường sang đây vào thứ Bảy, Chủ nhật. Có người là cán bộ cơ quan hành chính, có anh là bác sĩ, kỹ sư… Không ít người xem câu cá là thú đam mê, nghĩ suy, tìm vui hay thư giản để xả stress”.


- Nhưng dân sang bè câu cá tài tử có cá nhiều không?


- Cũng tùy, câu giỏi nhất ở đây có anh Tư, thứ nhì là Hải… như tôi đây thi thoảng câu cũng giật được năm bảy con. Như có lần tôi tự lập kỷ lục câu được con cá chim trắng to nặng tới bốn năm ký lô. Con cá này nổi tiếng có hàm răng sắc bén. Nó sống ngoài sông Hậu, vậy mà hôm đó nó cứ lảng vảng quanh bè cắn thủng mấy lỗ lưới sợi dày làm cá nuôi trong bao lưới tôi nuôi thoát đi một số. Tôi giận quá nên thả mồi câu. Lạ sao tôi giật tới hai lần trớt môi sẩy đi, nhưng tới lần thứ ba cũng con cá ấy lại tới cắn câu. Mấy ông đang câu trên bè thấy vậy khen tôi quá trời. Tuy nhiên, câu cá chơi chơi mà giỏi được như anh Tư thì bây giờ ít thấy. Hôm nào ảnh sang đây là y như rằng cũng mang về 7-8 ký cá là chuyện có thật. Dường như anh Tư có bí kíp gì đó nên dấu nghề. Tôi để ý thấy ảnh sang đây là đi theo lúc con nước chảy xiết rất mạnh.


    Tôi đã tin anh Tư về cái tài câu cá (ít ra cũng như lời ông Bảy Bon kể lại). Nhưng ám ảnh trong tôi quanh chuyện đi câu là vô số giai thoại về những làng câu cá nổi tiếng dọc theo dòng sông Hậu này.


    Mấy năm trước nghe trên sông Vàm Nao (An Giang) dân câu bắt được con cá hô to. Nhưng con to lắm cũng chừng mưới mấy ký là cùng. Còn con cá hô mình tròn bằng cái lu, vảy dày cứng như phím đàn mà trong truyện Ông Cá Hô (truyện của Lê Văn Thảo – BTV) từng miêu tả thì bây giờ ngay cả dân câu miệt trên ấy cũng bảo khó tìm thấy nữa.


    Mấy lần tôi lên Long Xuyên có vào quán Bửu Lộc hay quán Hai Thuế – nơi thường bán món canh chua cá hô, cá bông lau, cá linh… theo mùa ngon nức tiếng. Giới thiệu với mấy người bạn cùng đi tìm món ngon cá sông Hậu, ai cũng khoái gọi món canh chua cá hô. Chủ quán mang ra nóng hôi hổi, nhưng lạ làm sao cũng là thịt cá hô hẳn hoi, nhưng thịt cá không dày, dai và ngọt như thịt cá hô tôi từng ăn dạo nào. Dân Long Xuyên có người cam đoan với tôi rằng, ai hên lắm mới gặp lúc có người câu được cá hô ngoài sông Hậu, giờ thì cá hô giống nhân tạo nuôi được trong ao trong bè rồi.


    Bây giờ có ai ngược lên thượng nguồn tìm dân làng câu hỏi thăm còn mấy người câu cá hô trên Vàm Nao nữa? Hay đi về miền hạ lưu, huyền thoại một thời dân xóm câu cá bông lau miệt Trà Ôn (Vĩnh Long) thì nay gần như mai một bỏ nghề, vì thất bát. Con cá bông lau cũng là dòng cá da trơn như cá tra, cá vồ, nhưng hình dáng thuôn dài, thớ thịt cá cũng có đặc vị riêng biệt. Dân đồng bằng ai mà không biết món canh chua cá bông lau hay cá bông lau kho tộ ngon nức tiếng. Thời cực thịnh làng câu cá miệt Trà Ôn từng sống thong dong, làng xóm vui vầy theo mùa cá tụ về khúc sông này. Còn bây giờ tôi đã thử tìm, đi ra chợ cá tươi sống Tân An, Cần Thơ, tôi lội vòng vèo mấy bận cũng chẳng thấy. Mấy chị bán cá đon đả hỏi han: “Tìm cá bông lau hả? Còn, nhưng phải dặn trước, vì hôm có hôm không, anh để số điện thoại lại khi có tụi tui gọi cho hay”.


    Tôi hơi hoài nghi chuyện cá tự nhiên ở sông Hậu còn nhiều lắm như lời anh Tư nói. Nhưng tôi cũng không thể tìm đâu ra bằng chứng nào từ các cơ quan chuyên môn trong ngành thủy sản để chứng minh rằng cá sông Hậu còn tồn tại bao nhiêu loài, ít nhiều bao nhiêu…


    Rồi một sáng nọ, tôi bất ngờ gặp anh Tư. Trên chiếc xe Dream của anh lỉnh kỉnh đủ thứ đồ nghề đi câu giống hệt… dân câu tài tử chính hiệu. Nào là trên xe có dù che nắng, áo mưa, có ghế ngồi, ấm nước, bình thủy, quần áo và một thùng mì ăn liền. Tôi chào anh:


- Hôm nay thả về câu nơi đâu mà trông hành trang lùm đùm quá cỡ vậy anh Tư?


- Qua Cù Lao Dung, ra cửa Trần Đề (một cửa của sông Hậu - BTV).


- Chuyến này đi mấy ngày?


- Vừa xuống ca, nghỉ được gần một tuần. Chuyến này đi thư thả một mình cho đã…


     Anh Tư như thôi miên tôi. Anh lại làm sống dậy thú đi câu nơi cuối dòng sông Hậu. Anh kể trong bộ đồ nghề đi câu bạc triệu của mình có đủ thứ, từ dây gân câu cỡ nào cũng có, bộ lưỡi cỡ nào… dành cho loại cá nào…


    Thế rồi sau cuộc “phiêu lưu” cuối trời sông Hậu trở về, tôi không thấy anh Tư “nổ” thêm vài tràng pháo mừng thắng lợi vang vội, rằng cá quẩy đầy giỏ như tôi tưởng tượng nữa. Vẻ mặt anh Tư tiu ngỉu. Giọng hơi chùng xuống buồn buồn như trách móc… dòng sông: “Lần này đi thất bại, chẳng có cá ngát, chỉ câu được mười mấy ký cá út…”.


    Tôi ngại hỏi thêm vì sợ anh trách tôi chọc quê anh. Không hiểu sao tôi chợt liên tưởng tới hình ảnh xóm chài nằm phía bên bờ vàm phía Nam sông Cần Thơ. Hơn mười lăm năm trước, đứng bên này bến Ninh Kiều tôi còn thấy giàn phơi lưới đáy giăng giăng bên kia sông. Còn nay sông Cần Thơ rộn ràng tàu bè nào có thấy đâu mấy người sống được với nghề giăng lưới đáy hay chài lưới trên sông.


    Cuộc mưu sinh của nghề hạ bạc như vào lúc thoái trào. Biết bao lần đi phà sang sông Hậu, tôi nhìn dòng sông hiền hòa vẫn như ngày nào, nhưng dường như trong lòng nó đã và đang khác xưa lắm rồi. Mà không khác sao được, từ phía trên thượng nguồn sông Mekong, người ta đang cuốn đập trữ nước làm thay đổi dòng chảy. Còn dọc theo sông Hậu này nhan nhản những khu đất công nghiệp mới đang hăm hở giành lấy mặt tiền giáp sông.


    Có lẽ không đợi tới các nhà khoa học cảnh báo, bằng mắt thường của cư dân sinh cư trên suốt dòng Mekong này đã thấy, đã biết ngọn ngành môi trường đang thay đổi thì liệu đời sống cá tôm có thay đổi hay không?


 


 


    “Mai mốt vùng đất ven sông Hậu này các khu công nghiệp mọc lên, cá sông Hậu dù có ít đi thì anh Tư cũng đã già. Lúc đó anh Tư có muốn đi câu thì đầu cần phải đi chi cho xa… Ở Cần Thơ sẽ có cá nuôi trong ao cho anh câu chơi cho đỡ nhớ mà”. Tôi định bụng “khều” anh Tư như vậy. Nhưng thôi, tôi sợ chạm tới miền ký ức của anh và cả của tôi nữa.


 


 Nguồn: Báo Nông Nghiệp


      

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Những điều nên biết về Chiến tranh thế giới II - Nhiều tác giả 22.06.2017
Ngày 22/06/1944: F.D. Roosevelt ký Đạo luật G.I. - Tư liệu sưu tầm 22.06.2017
Stonehenge - Bãi đá cổ ở Anh Quốc - Tư liệu 20.06.2017
Tam cương, Ngũ thường - Tư liệu sưu tầm 20.06.2017
Ông Vũ Khoan viết về cố Thứ trưởng Trần Quang Cơ - Vũ Khoan 20.06.2017
Thời kỳ vàng son mới của Ba Lan - Gunter Verheugen 20.06.2017
Tập Cận Bình muốn gì? - Graham Allison 20.06.2017
Helmut Kohl viết về sự kiện sụp đổ Bức tường Berlin - Helmut Kohl 19.06.2017
Đặng Tiểu Bình giúp tạo nên một Trung Quốc tham nhũng như thế nào? - Tư liệu 18.06.2017
Con ác quỷ IS và số phận của Assad - Nhiều tác giả 16.06.2017
xem thêm »