tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 19352476
15.11.2010
Tư liệu
Cá rô đồng- Vô địch món cá rô đồng nấu canh cải bẹ xanh!


Cá rô đồng (gọi đơn giản là cá rô) (danh pháp khoa học: Anabas testudineus) là loại cá sống ở môi trường nước ngọt, nước lợ. Chúng có thịt béo, thơm, dai, ngon, có giá trị thương phẩm cao tuy rằng hơi nhiều xương. Kích thước cực đại của chúng có thể tới 250 mm. Đặc điểm nhận dạng


Cá rô có màu xanh từ xám đến nhạt, phần bụng có màu sáng hơn phần lưng, với một chấm màu thẫm ở đuôi và chấm khác ở sau mang. Các gờ của vảy và vây có màu sáng. Nắp mang cá có hình răng cưa. Chúng có một cơ quan hô hấp đặc biệt dưới mang là mang phụ, cho phép chúng có thể hấp thụ được ôxy trong không khí. Chúng có răng chắc, sắc, xếp thành dãy trên hai hàm, trên hai hàm còn có răng nhỏ nhọn: hàm răng ở giữa to hơn hai bên và răng có trên xương lá mía.


Phân bố


Cá rô thường sinh sống được ở các loại hình mặt nước: ruộng lúa, ao, mương, rãnh, hào, đầm, sông rạch... Trên thế giới, cá rô phân bố trong khoảng vĩ độ 28° bắc - 10° nam, chủ yếu ở miền nam Trung Quốc, Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Miến Điện, Ấn Độ, Philippin, châu Phi và các quần đảo giữa Ấn Độ và châu Úc là những khu vực có nhiệt độ trung bình thích hợp cho sự sinh trưởng (từ 22 - 30°C). Độ sâu sinh trưởng: - 0 m. Chúng được biết đến với khả năng di cư từ ao hồ này sang ao hồ khác bằng cách vượt cạn (cá rô rạch), nhất là trong mùa mưa và thông thường diễn ra trong đêm.


Sinh sản


Cá rô đồng từ lúc nở đến lúc phát dục khoảng 7,5 - 8 tháng tuổi. Trọng lượng cá bình quân khoảng 50 - 70gam/con. Cá sẽ mang trứng vào khoảng tháng 11 Âm Lịch (với cá nuôi trong ao, khi trời trở lạnh) và tháng 4 - tháng 5 Âm lịch (với cá tự nhiên). Phân biệt đực - cái: cá đực có thân hình thon dài hơn so với cá cái. Cá đực phát dục có tinh dịch màu trắng, dùng tay vuốt nhẹ dưới ổ bụng từ vây ngực đến vây hậu môn, tinh dịch thoát ra có màu trắng sữa. Đây là lúc chín muồi của sự thành thục, cá đã sẵn sàng cho việc sinh sản. Với cá cái, khi mang trứng, bụng sẽ phình to, mềm. Nếu dùng tay vuốt nhẹ, trứng sẽ vọt ra ngoài báo hiệu cá đang sẵn sàng cho việc sinh sản. Cá đẻ trong tự nhiên: tự bắt cặp sinh sản. Sau những cơn mưa, hoặc mực nước thủy vực thay đổi (do thủy triều) là điều kiện ngoại cảnh thích hợp - kích thích cá sinh sản. Hình thức sinh sản: bắt cặp sinh sản. Do hưng phấn nên trong quá trình bắt cặp sinh sản, cả cá cái lẫn cá đực sẽ phóng lên khỏi mặt nước liên tục. Bãi đẻ của cá là ven những bờ ao, bờ ruộng - kênh - mương, nơi nước nông - yên tĩnh và có nhiều cỏ - cây thủy sinh. Cá cái sẽ đẻ trứng vào trong nước, đồng thời với lúc trứng được đẻ ra cũng là lúc tinh trùng từ cá đực được phóng ra. Trứng ngay lập tức được thụ tinh và nổi lên trên mặt nước nhờ vào những lớp váng dầu màu vàng được phóng ra cùng lúc với trứng. Do cá không có tập tính bảo vệ trứng sau khi sinh sản (ngược lại đôi khi còn quay lại ăn cả trứng vừa đẻ ra) nên lượng trứng đẻ ra rất nhiều (bù trừ lượng hao hụt do không thụ tinh, do địch hại), thường > 3000 trứng/cá cái. Trứng sau khi thụ tinh 15 giờ sẽ bắt đầu nở thành cá bột. Thời gian nở phụ thuộc vào nhiệt độ: nhiệt độ từ 22 - 27 độ - phôi cá sẽ chết hoặc trứng nở sau 24h. Nhiệt độ từ 28 - 30 độ: trứng sẽ nở hoàn toàn từ 15 - 22 giờ. Nhiệt độ >30 độ, phôi sẽ chết hoặc cá bột nở ra sẽ bị dị hình. Trong sinh sản nhân tạo: sau khi lựa chọn những cá thể bố mẹ đã thành thục, người ta tiêm kích dục tố mang tên LRHa và cho cá bố mẹ vào những bể sinh sản hoặc lu, khạp có đậy nắp. Khi tiêm khoảng 8 giờ, cá sẽ sinh sản. Mục đích tiêm kích dục tố: cá đẻ đồng loạt sẽ chủ động về số lượng con giống, kích cỡ động loạt, chất lượng con giống Cá bột sau khi nở khoảng 12 giờ có thể tự kiếm mồi trong thủy vực. Cá bố mẹ sau khi sinh sản khoảng 1,5 tháng có thể tái phát dục và tiếp tục sinh sản.


Thức ăn


Cá rô là loài động vật ăn tạp. Chúng có thể ăn cả các loài động vật thân mềm, cá con và thực vật, kể cả cỏ. Chúng có thể ăn các chất hữu cơ và vô cơ được coi là "bẩn" trong nước. Nó có thể ăn lẫn nhau trong trường hợp đói. Vì vậy phân cỡ rất quan trọng


 


 


Cá rô đồng  cặp kè rau chùm bao


Gần đây, một số loại rau “nhà nghèo” như rau chùm bao lại xuất hiện nhiều ngoài chợ, thậm chí còn có trên thực đơn ở những nhà hàng sang trọng. Bởi thứ rau này là loại thực phẩm sạch mang đến sự ngon miệng cho người thưởng thức, xua tan nỗi e ngại về rau tăng trưởng.


Chùm bao còn gọi là lạc tiên, tóc tiên hay nhãn lồng, là cây mọc hoang thuộc loại thân thảo, có dây leo và tua cuốn. Nhờ tính an thần của chùm bao mà người ta dùng chúng như một loại trà thảo mộc trị chứng mất ngủ. Đông y Trung Quốc cho rằng chùm bao được sử dụng để trị ho và một số bệnh về da.


Nhờ vào tính mát  đặc trưng, chùm bao đã hỗ trợ đắc lực cho việc chữa trị các chứng bệnh về gan mạn tính thường gặp như siêu vi, xơ gan…


Tận dụng tối đa sản vật thiên nhiên ban tặng, ngoài việc dùng dây lá già làm trà, đọt và lá non chùm bao được dùng chế biến thành món luộc, xào, nấu canh  cũng không kém phần hấp dẫn. Đó là bát canh chùm bao nấu cá rô đồng. Dùng khoảng 100gr chùm bao dây, lá, đọt non,  rửa sạch để ráo nước. Chuẩn bị 100gr cá rô làm sạch, đem hấp rồi gỡ lấy phần thịt. Cá rô đồng ướp một chút muối tiêu +củ hành tím băm nhuyễn. Sau đó làm nóng chảo cho dầu ăn vào xào cá (nhẹ tay để cá thấm gia vị nhưng không bị nát) rồi để riêng.


Phi thơm một muỗng xúp dầu ăn cùng củ hành tím xắt nhỏ, châm 1 tô nước dùng, thêm chút muối và hạt nêm. Nước sôi thả rau và cá vào đảo đều tay, để nước sôi khoảng 2-3 phút nêm lại lần cuối.


Chùm bao kết hợp cùng cá rô đồng béo ngọt thật dân dã nhưng gợi cho người thưởng thức bao ký ức ấu thơ thương nhớ.


 


Mai Anh


thanhnien.com.vn


 


Nhớ cá rô đồng


Tháng bảy mùa mưa là cữ cá rô đồng béo nhất. Ngày trước, đất đai rộng rãi, nhà nào cũng có một cái ao nhỏ. Những hôm mưa lớn cá rô nhảy cả lên sân. Bọn trẻ con chúng tôi thích lắm, cứ thế đội mưa chạy ra vườn, chỉ tay không nhặt cá mà cũng được một mẻ to.


Những con cá rô đồng tròn trịa, vẩy xanh bóng nhẫy, bụng trứng căng phồng, đem nướng trên lò than hồng, mỡ chảy xèo xèo. Nướng đến chín vàng, cá rô nướng kiểu của bà vẫn còn nguyên mùi thơm của cá, thịt mềm và thơm. Bà bảo để con cá giữ được hương vị trước khi nướng phải tẩm ướp kỹ càng với gừng, rượu và một chút giấm.


Cá rô đồng nướng, thêm đĩa rau lang luộc là đủ cho một bữa ăn dân dã, ruộng đồng. Buổi chiều mưa giông lành lạnh, cả nhà quây quần bên mâm cơm bốc khói thì không gì tuyệt bằng.


Ngày trước, cá rô không bao giờ thiếu vắng trong các cánh đồng lúa nước và từ lâu đã là là loại thực phẩm tạo nên món ăn dân dã mà hấp dẫn lạ lùng.


Ngoài những món truyền thống như cá rô rán giòn, cá rô nướng, miến cá rô… còn có thể tìm thấy một hương vị ngọt ngào từ món canh cải bẹ xanh nấu cá rô. Ngày mưa bão, bà lại cặm cụi nấu canh cá rô đồng với cải bẹ xanh.


Để làm món canh cải cá rô, bà chọn những con cá béo tròn còn tươi rói, làm sạch cá rồi cho vào luộc chín tới. Cá vớt ra để nguội, bóc thịt hai bên rút hết xương sao cho thịt không vỡ.


 


Phần thịt cá ấy được ướp chút gia vị rồi thả vào chảo dầu đang sôi, khi vớt ra cá giòn và thơm thật quyến rũ. Phần xương cá, đầu cá bà đem giã nhỏ để lọc lấy nước dùng, cho thêm gừng tươi để bớt mùi tanh của cá.


Canh cải bẹ xanh nấu cá rô ăn vừa mát lại vừa có vị ngọt rất riêng bởi thịt cá giòn, rau cải xanh thoáng chút hăng quyện với hương gừng thơm nức. Khi ăn phải dùng đũa gắp rau và cá lên thìa rồi thêm chút nước gừng mới cảm nhận được vị ngon của món ăn, nồi cơm của bà nhờ thế mà lúc nào cũng cạn cả cháy.


Mùa cá rô đồng nhiều, bà nấu cá kho ướp riềng bằng niêu đất, đem om nhỏ lửa cho đến khi chín nhừ, đem bỏ góc chạn là ăn được cả tuần liền. Thịt cá thơm hòa quyện với mùi tương và mùi gừng, thật chẳng cao lương mỹ vị nào sánh bằng.


Nhớ khi xưa ruộng đồng lúc nào cũng sẵn cá. Bây giờ, chẳng thấy ai vác cần ra đồng câu cá rô nữa, ruộng vẫn tốt tươi sắc lúa, đồng vẫn ăm ắp nước nhưng đã thiếu vắng một thứ âm thanh gì đó rất thân quen.


Phải rồi, tiếng quẫy của cá rô đồng, ngắn, giòn và da diết biết bao. Nhớ làm sao cá rô đồng thuở ấy.


Bảo Yên



congannghean.vn



 



 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Từ Hồ Biểu Chánh đến Khái Hưng - Thụy Khuê 26.05.2017
Việt Nam vay lớn từ 3 chủ nợ chính - Tư liệu 25.05.2017
Trung Quốc mộng thực sự của ông Tập: Một Trung Quốc đế quốc? - Trương Phong (Feng Zhang) 25.05.2017
Trung Quốc và thách thức từ các “Con đường tơ lụa” - Xue Li (Lý Tuyết) 25.05.2017
Mổ xẻ siêu quyền lực của Tập Cận Bình - RODERICK Macfarquhar 25.05.2017
Nhân tố Dalai Lama trong quan hệ Trung – Ấn - Tư liệu 25.05.2017
Nam man tây nam liệt truyện - Trương Thái Du 24.05.2017
Lịch sử thực dân các bộ tộc Ai Lao của nhà Hán - Trương Thái Du 24.05.2017
Biểu tượng Rồng – Tiên trong sử Việt - Trương Thái Du 24.05.2017
“Một ngàn năm nô lệ giặc Tàu”? - Trương Thái Du 24.05.2017
xem thêm »