tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20210752
16.11.2010
Tư liệu
Văn hóa ẩm thực: Cá éc: Cá heo sông Hậu

Con cá “kêu” như... heo con


Giống cá heo nhỏ bé này không phải là cá heo biển thường được huấn luyện làm xiếc, chiến đấu... Một số ngư dân kỳ cựu vùng sông nước Cửu Long giải thích rằng, lúc đám cá vừa kể đeo theo mạn thuyền “mút” rong sẽ phát ra những âm thanh “éc éc” nho nhỏ, đều đều như heo con kêu vậy nên được gọi là cá heo. Hơn mười năm trước, thời cá linh dư thừa, ủ làm phân bón cho thuốc rê Cao Lãnh, cá heo sông Hậu nhiều vô kể. Người ta lặn xuống sông đánh bắt hoặc tắm còn nghe chúng “nói chuyện éc... éc với nhau”, rất vui tai. Theo họ, cá heo sông Hậu thường đi theo đàn cá linh và cá duồn, tỉ lệ khoảng 1/10. Và buồn thay, thời đó đa số dân miền Tây không biết ăn cá heo sông Hậu, có lẽ do sản vật thừa mứa. Nhưng vài năm nay, con cá heo sông Hậu đã lên hàng đặc sản.


 


Món cá heo kho quéo bằng nồi đất ăn ngon không chịu nổi!


Được biết, cũng như cá linh, cá duồn, cá heo sông Hậu thuộc dạng vừa đi vừa lớn, theo dòng nước lũ từ Biển Hồ, Campuchia đổ về sông rạch Cửu Long. Nay gần cuối mùa lũ, con nước đang quay đầu, đám cá heo sông Hậu đã trưởng thành, mập mạp, mơn mởn và “ngoảnh mặt” với những vùng đất mới. Trong đó, con cá heo cái nước ngọt lớn hơn ngón tay người lớn một chút, rất đẹp gái: mình vàng xanh điểm đuôi đỏ tươi, thân bầu bầu, thịt béo hơn con đực, nhưng chưa ai gặp con cái đang ôm trứng. Còn con đực thường lớn gấp đôi con cái, mình đen sẫm, thân dẹp. Khi bị bắt lên bờ, con đực thường yếu (mau chết) hơn con cái.


Người ta bắt chúng bằng nhiều cách: chài, lưới, đặt trúm, đặt lợp, đặt dớn...


Ngon lạ


Cá heo sông Hậu còn nhảy soi sói, làm được nhiều món ngon nhớ đời. Ngon vã mồ hôi trán là món cá này kho quéo bằng nồi đất, rắc tiêu hạt giã lấm tấm, bỏ hành lá, hành củ ửng xanh, xuyết tím... Món này, bạn ăn với canh khoai mỡ hoặc rau sống bình dị như dưa leo, cà chua, rau răm, tía tô... cũng ngon đã đời! Nồi cá thơm phức, nước cá cạn “sệt có dây”, thịt cá béo vừa phải và dẻo dẻo, bùi bùi. Bạn bới chén cơm nóng, gặp gạo thơm càng tuyệt, cắn nửa con cá cặp ít rau sống hoặc húp muỗng canh khoai rồi và vài đũa cơm... Ôi ngon... chịu không nổi! Ước chi đám cá heo sông Hậu đừng về nước... bạn.


Nóng lòng hơn, bạn muốn nhanh có món ngon cá heo sông Hậu, thì đem nướng muối ớt, thịt cá thơm không kém món kho quéo và mỡ cá tươm ra ươn ướt làn da. Cặp ít đọt rau răm, bạn nhấm nháp với những miếng thịt cá nóng hổi, béo, ngọt dìu dặt...


Con cá heo chỉ to bằng ngón tay cái, nếu nấu lẩu thì ăn kèm với bông điên điển, so đũa, bông súng...


Hoặc muốn nhẩn nha lưng bụng, vừa ăn vừa chuyện trò, bạn bày lẩu chua nhúng cá heo sông Hậu với nhiều bông, rau đồng quê: điên điển, so đũa, bông súng... Nếu không có lá me non làm chất chua thì bạn dùng xoài hườm bằm hoặc nước cơm mẻ pha ít bột trái giác hườm, trái bần chín... Những chất tạo chua này đều hợp và mỗi thứ có một hương vị cuốn hút riêng. Món này chấm với nước mắm ngon giầm ớt hiểm hoặc muối ớt.


Bạn để nồi lẩu sôi già rồi sôi vừa, gắp cá thả vào khoảng năm phút thì vớt ra, ăn nguyên con mới thật sướng thần khẩu và nhớ dai đến mùa lũ năm sau, thường mùa lũ hằng năm ở miền Tây từ khoảng giữa tháng Tám âm lịch đến gần cuối tháng Mười âm lịch. Ngoài ra cá heo sông Hậu còn được làm nhiều món hấp dẫn khác: thả lẩu mắm cá đồng, chiên xù, hấp...


Tác giả: Tấn Tới


 


Cá heo sông Hậu


Ở sông Hậu có một loại cá chỉ cỡ ngón tay cái người lớn, mình dẹp như cá rô, dài chừng một tấc được ngư dân gọi là cá heo.Khi lặn dưới nước, người ta nghe tiếng chúng kêu éc éc và khi bị bắt lên bờ chúng giãy giụa cũng phát ra âm thanh giống tiếng heo kêu nên ngư dân lưu vực sông Hậu đặt tên chúng là cá heo.


 


Từ vùng hạ lưu sông Hậu ngược lên đầu nguồn, cá heo loại này to hơn một chút, lớn từ hai đến ba ngón tay. Vùng đầu nguồn, cá thường xuất hiện vào mùa nước nổi, khoảng từ tháng 7 đến tháng 10 âm lịch. Cá thích sống ở vùng nước chảy mạnh, nhất là ở các trụ cầu của dòng sông lớn. Để bắt cá, người ta thường dùng ống tre dài chừng ba tấc có đục nhiều lỗ cắm xuống mặt bùn bờ sông, chừng tàn điếu thuốc thì họ đi rút những ống tre ấy lên là có cá bên trong. Có người bắt bằng cách đặt lọp, dớn, hoặc giăng lưới…


 


Cá heo sông Hậu là món ngon của vùng thượng nguồn, chỉ nướng thôi cũng đủ ngon. Cá nướng chấm vào chén cơm mẻ giằm ớt xanh, ăn kèm với rau thơm, xà lách, dưa leo, khóm, chuối chát… Thịt cá béo ngọt điểm xuyết vị cay của ớt, cầu kỳ hơn một chút thì làm món cá heo kho thố. Vị cay của tiêu bột, vị ngọt của thịt cá, vị béo của mỡ heo, vị mặn ngọt của muối nước mắm đường hoà nhau trở thành bản hoà tấu hương vị tuyệt vời. Lẩu cơm mẻ cá heo cũng là món vừa để ăn cơm vừa để lai rai khi có bạn bè. Món này ăn kèm với loại “rau sạch” địa phương trong mùa nước nổi là bông điên điển tươi mới thật là ăn ý. Vị cá ngọt, vị giòn nhẩn của bông điên điển hoà trong vị chua của cơm mẻ, tạo nên bữa ăn thú vị. Nhưng bông điển điển bóp nhẹ với giấm lại hợp món cá heo kho lạt với me non đầu mùa hơn.


Phương Kiều


(theo SGTT)


 


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
19/08/1934: Adolf Hitler trở thành Tổng thống Đức - Tư liệu 19.08.2017
Chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam trên vùng đất Nam Bộ - Vũ Minh Giang 13.08.2017
Người Khmer Krom đòi Nam Bộ là ‘vô lý’ - Nguyễn Văn Huy 13.08.2017
Tìm hiểu vấn đề biển đảo giữa Việt Nam và Campuchia - Trần Công Trục 13.08.2017
Koh Tral/ Phú Quốc: Giấc mơ tuyệt vọng của Campuchia - Jeff Mudrick 13.08.2017
Vì sao thành Hà Nội bị phá? - Tư liệu 07.08.2017
Lá thư tâm huyết của Tướng Trần Độ - Tư liệu sưu tầm 04.08.2017
Người đẹp: Số đo 3 vòng chuẩn - Tư liệu sưu tầm 03.08.2017
Sự suy tàn của các chính đảng lớn - Nina L. Khrushcheva 03.08.2017
Tư liệu về nước Mỹ: Ký Tuyên ngôn Độc lập, TT John F. Kennedy - Tư liệu 02.08.2017
xem thêm »