tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21061406
Truyện dân gian Việt Nam và thế giới
27.10.2008
Nguyễn Đổng Chi
Gốc tích tiếng kêu của vạc, cộc, dủ dỉ, đa đa và chuột

            Ngày xửa ngày xưa Cò, Vạc, Cộc, Dủ Dỉ, Đa Đa ăn ở với nhau như anh em một  nhà. Chúng nó sống một cuộc đời sung sướng và hòa thuận. Con nào con nấy đều có nhà cửa, ruộng đồng riêng, nhưng mỗi khi kiếm được món gì ngon như mớ cá, mớ tép v.v... trong đồng của mình thì chúng thường chia nhau ăn rất vui vẻ, tử tế.


            Không ngờ một ngày kia chúng nó rủ nhau đánh bạc. Trước còn đánh một đồng, hai đồng nhưng sau ăn thua lớn. Trong canh bạc hôm ấy, Cò vơ tất cả. Cuối cùng cả mấy con kia đều phải vay nợ của Cò để gỡ gạc, nhưng chúng chỉ “gỡ vào” mà thôi. Hơn nữa, Cò âm mưu với Chuột, viết vào văn tự nhiều hơn số tiền người ta đã vay. Bọn Vạc, Dủ Dỉ và Đa Đa vì không biết chữ, không ngờ bị Chuột làm gian nên hầu hết tài sản đều thuộc về tay Cò cả.


            Thua cay hơn hết là Đa Đa, cờ bạc đến lúc “khát nước” nó đã đánh những tiếng rất táo bạo. Vì thế đến lúc phủi áo đứng dậy, Đa Đa đã gán hết từ ruộng đồng cho đến nhà ở của mình cho nó. Ngay buổi sáng hôm sau, Đa Đa trần như nhộng, phải bán xới đi kiếm ăn ở vùng núi cao.


            Dủ Dỉ không thua quá nhiều như Đa Đa. Nhưng chuột đã chơi cho nó một vố khá đau. Trong văn tự, Chuột đã viết là Dủ Dỉ sẽ gán tất cả phần đồng điền của nó nếu quá hạn không trả được nợ. Vì thế đến hạn, Dủ Dỉ mất hết cả ruộng đồng, chỉ còn lại cái nhà ở. Từ đó ngày ngày nó phải đi làm thuê làm mướn kiếm ăn rất cực khổ.


            Còn Vạc chỉ thua có ba mươi quan. Nhưng khi nhờ Chuột làm giấy hộ, Chuột đã viết con số ba thành con số chín. Cho nên cuối cùng Vạc cũng mất gần hết phần ruộng đồng của mình cho Cò. Nhưng Vạc vốn không sợ Cò. Không dám kiếm ăn công khai thì Vạc ta lại kiếm ăn lẩn lút trên đồng đất của Cò. Đêm đến, chờ khi Cò về nhà nghỉ ngơi, Vạc mới mò ra đồng ăn trộm con tôm, cái tép. Nhờ thế cũng đủ sống qua ngày.


            Riêng Cộc cũng thua cháy túi như Đa Đa. Cuối cùng vốn liếng còn lại chỉ có mười quan định để dành đong gạo, nhưng máu mê cờ bạc xui nó đánh luôn một tiếng vào cửa lẻ. Khi mở bát ra thì bốn đồng tiền trắng xóa làm cho Cộc sững sờ, ngất đi. Cho đến khi những con khác gào vào tai:” Thua rồi ơ Cộc !” thì nó mới tỉnh dậy, và vì xấu hổ quá nên đâm đầu chạy miết, không ngoái cổ lại.


            Còn Cò nhờ canh bạc hôm ấy lại nhờ khóe gian của Chuột, từ đó là chủ ruộng đồng mênh mông. Hàng ngày nó bay hết đồng này sang đồng khác ăn uống thỏa thích.


            Từ đó, dòng dõi của Cò thong dong đi lại kiếm ăn ban ngày. Người ta bảo” ruộng cò bay thẳng cánh là thế”. Trên đầu nó có mấy cái lông “seo” người ta vẫn gọi là “cò văn tự”, để chỉ những giấy tờ khế tự của nó mang theo luôn luôn bên người. Dòng dõi Vạc thì chờ lúc tắt mặt trời mới rúc ra khỏi bụi tre và kêu luôn mồm:” Thua một vác ! thua một vác!”. Trời chưa sáng, chúng nó đã lò mò về tổ, chỉ sợ dòng dõi nhà Cò bắt gặp. Dòng dõi nhà Dủ Dỉ thường kêu những tiếng ai oán: ”Đông tây tứ chi bán hết! mần như ri cực cực ! mần như ri cực cực!”. Dòng dõi Đa Đa thì không  dám trở về đồng ruộng nữa. Tuy thế, chúng nó vẫn kêu lên những lời tỏ ý tiếc nhớ đời sống sung sướng ở đồng ruộng của cha ông chúng ngày trước:” Tiếc rổ tép đa đa ! tiếc rổ tép đa đa !”. Dòng dõi Cộc thỉnh thoảng thường gào lên mấy tiếng:” Thua rồi ơ Cộc!” rồi đâm đầu xuống nước, lặn một mạch thật xa mới trồi đầu lên tìm chỗ vắng mà đậu. Còn Chuột, người ta bảo trong việc làm gian lận nói trên, nó chả được lợi gì cả. Dòng dõi của nó ngày nay sống trốn tránh lẩn lút chỉ sợ con cháu Vạc và Dủ Dỉ báo thù. Miệng vẫn kêu mấy tiếng:” Chín chục! Chín chục!”.


            Dân gian có câu:


                                     Con Vạc bán ruộng cho Cò,


                                    Cho nên Vạc phải ăn mò cả đêm.


            Hay là:


                                    Vạc sao Vạc chẳng biết lo,


                                    Bán ruộng cho cò Vạc phải ăn đêm.


Nguồn: Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam.


 


 


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Sự tích cây nhãn (Em bé và Rồng con) - Phạm Hổ 28.08.2017
Đọc Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam tập II của Nguyễn Đổng Chi - Maurice Durand 06.07.2017
Bụng làm dạ chịu hay là truyện thầy hít - Nguyễn Đổng Chi 06.07.2017
Lẩy bẩy như Cao Biền dậy non - Nguyễn Đổng Chi 22.06.2017
Nữ hành giành bạc - Nguyễn Đổng Chi 22.06.2017
Bò béo bò gầy - Nguyễn Đổng Chi 22.06.2017
2. Sự tích trầu cau và vôi - Nguyễn Đổng Chi 11.03.2017
Nghìn lẻ một đêm (13) - Antoine Galland 20.11.2016
Nghìn lẻ một ngày (18) - FRANÇOIS PÉTIS DE LA CROIX 20.11.2016
Nghìn lẻ một đêm (14) - Antoine Galland 20.11.2016
xem thêm »