tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21061425
Truyện dân gian Việt Nam và thế giới
25.10.2008
Nguyễn Đổng Chi
Ân và Oán

Ngày xưa, có một anh chàng không biết nghề ngỗng gì cả. Anh ta chỉ được cái hiền lành hay thương người. Từ lúc vợ chết, anh càng nghèo túng. Có dạo anh phải ngửa tay ăn xin. Thấy việc này hèn hạ không nuôi nổi tấm thân, anh chàng mới xoay sang đi làm thuê. Nhưng chỉ làm được một ngày anh đã nhọc mệt và bị chủ la mắng nhục nhã, nên anh lại dự định làm nghề đi câu là nghề mà anh cho là thong thả tự do hơn. Chiều hôm đó, người ta trả công cho ba mươi đồng kẽm, anh chàng bèn lấy số tiền đó làm vốn mua lưỡi mua mồi quyết chí làm ăn bằng nghề nghiệp mới.


                Sáng sớm hôm ấy anh đã ra ngồi ở bờ sông để câu cá. Nhưng mãi đến trưa chả kiếm được môt tí gì. Mồi cứ mất toi. Mãi đến chiều mới thấy phao chìm xuống, anh giật lên thì chỉ được một con rắn nước. Lấy làm bực mình, anh chàng gỡ con rắn ra rồi quẳng xuống sông. Lần thứ hai giật lên thì lại chính con rắn nước hồi nãy mắc vào lưỡi. Anh van lơn: ”Rắn ơi ! tao nghèo lắm chỉ được ba mươi đồng kẽm thôi. Mày đừng làm hại tao hết cả mồi, rồi đây biết lấy gì kiếm ăn”. Anh chàng lại quẳng rắn xuống nước. Lần thứ ba cũng lại con rắn đó mắc lưỡi câu. Lần này hắn giận lắm, không thả rắn xuống nước nữa mà nắm lấy cổ rắn định giết. Qua cửa đền bà thần Khai Khẩn, tự nhiên con rắn nước kêu lên:


                - Đừng giết tôi, tôi là con vua Thủy phủ. Vì tôi muốn đánh bạn với anh nên mới mắc nhiều lần như thế. Hãy cho tôi theo đi, tôi sẽ giúp anh vượt qua cảnh  nghèo.


                Anh chàng nghe lời cho rắn theo mình. Từ đó hắn câu được nhiều cá: thứ ăn, thứ bán, cuộc  sống rất dễ chịu. Anh chàng với rắn ngày một tương thân tương đắc.


                Một hôm, rắn cho anh chàng biết chỉ ba ngày nữa sẽ có một trận lụt lớn xưa nay chưa từng có. Anh nghe lời rắn đóng một chiếc bè nứa để phòng tai nạn. Anh lại còn loan báo cho mọi người xung quanh biết. Nhưng chả một ai thèm nghe. Ba ngày sau, quả nhiên gió bão nổi lên đùng đùng, mưa to như trút, nước dâng lên như biển cả. Người, vật, đồ đạc và mùa màng v.v... đều trôi băng băng mất tích. Mãi tới ngày cơn bão tạnh anh chàng mới dám tìm về chỗ cũ.


                Thấy một cái tổ kiến đang lênh đênh trên dòng nước, con rắn bảo anh chàng:-”Anh hãy cứu chúng nó một chút”. Anh tả lời: ”vớt làm gì bầy kiến nhỏ mọn ấy”. Nhưng con rắn khẩn khoản: ”Không, anh hãy nghe tôi đi. Rồi nó sẽ ttrả ơn anh”. Nghe lời rắn, anh chàng vớt cái tổ kiến lên bè của mình.


                Đi được một đoạn, lại gặp con chuột đang lội bì bõm sắp chết đuối. Rắn lại giục anh chàng vớt lên. “ Ơ!- Hắn đáp- con chuột thì cho nó chết chứ cứu nó mà làm gì?” - “Không, anh hãy nghe tôi đi. Rồi nó sẽ trả ơn anh”. Nghe lời rắn , anh chàng vớt con chuột lên bè của mình.


                Đến một chỗ khác họ lại gặp một con trăn đang nằm cuôn tròn đợi chết trên một ngọn cây giữa dòng nước. Rắn cũng giục anh chàng giúp nó thoát nạn. “Ơ ! Hắn đáp. Con trăn thì cứu nó mà làm gì?” - “Không, anh hãy nghe lời tôi đi. Rồi nó sẽ trả ơn anh”. Nghe lời rắn anh chàng lại giúp con trăn lên bè.


                Sau cùng họ gặp một người đàn ông đang bám vào một cây gỗ chìm nổi giữa dòng nước. Anh chàng không đợi rắn bảo, định vớt lên bè, nhưng con rắn cản lại: - “Anh đừng vớt nó lên làm gì. Nó sẽ làm hại anh”. Anh đáp: “Người ta nói cứu một người dương gian bằng một ngàn âm ti. Sao lại chỉ cứu vật mà không cứu người kia chứ”. Nói đoạn, mặc kệ với lời rắn can ngăn, anh chàng nhất định thực hiện ý định của mình, vớt người sắp chết đuối đó lên bè, cho sưởi lửa ấm và cho ăn uống tử tế.


                Sau mấy ngày nước rút đi hết, anh chàng thả tất cả những con vật lên bờ. Còn người nọ vì gia đình phiêu bạt, nhà cửa trôi mất nên anh cho ở lại với mình cùng câu cá nuôi nhau và coi như em ruột.


                Đến lúc con rắn nước trở về thủy phủ thì nó mời anh chàng cùng đi theo xuống giang sơn của cha mình. Dọc đường, rắn bảo bạn: “Nếu cha tôi có cho gì thì anh nhớ xin lấy cái đàn thất huyền. Đàn ấy nếu có giặc chỉ gảy một bài là có thể làm cho giặc phải tan”. Vua Thủy thấy có bạn của con tới chơi lấy làm mừng rỡ đãi anh chàng rất hậu. Thấy vua Thủy sai người mang vàng bạc châu báu biếu mình, anh nhớ lời rắn cố khước từ chỉ xin có mỗi cây đàn thất huyền. Vua Thủy nể chàng, thuận cho ngay. Anh chở về cõi đất, quý chiếc đàn vô hạn.


                Một hôm, anh có việc phải đi xa. Trước khi đi, anh giấu chiếc đàn thần dưới cót thóc dặn người bạn đồng cư chớ có bén mảng đến chỗ cót thóc đó. Nhưng người kia nghe dặn, đồ rằng dưới ấy tất có vật quý bèn cố tâm kiếm tìm quả bắt được cây đàn. Hắn đã biết sự màu nhiệm của chiếc đàn ấy nên hắn lấy trộm trốn đến kinh đô để lập công danh.


                Hồi ấy, quân đội nhà vua phải đối địch với một nước láng giềng luôn luôn kéo quân sang quấy nhiễu bờ cõi. Hắn vào xin vua đi tiễu trừ giặc dữ. Nhờ có chiếc đàn thần, hắn đã làm cho quân đội của đối phương thua liểng xiểng. Lúc thắng trận trở về, hắn được nhà vua rất khen ngợi phong làm đại tướng, ban lộc rất hậu. Được giàu sang, hắn không còn nghĩ đến ân nhân của mình nữa. Nhà vua toan gả công chúa cho đại tướng nhưng vừa hứa hôn thì bỗng công chúa bị câm. Vì thế hôn lễ đành phải hoãn lại chờ lúc công chúa lành bệnh mới cử hành.


                Lại nói chuyện anh chàng câu cá khi trở về thấy mất bạn lại mất cả cây đàn thất huyền thì vội bỏ nhà đi tìm. Vào đến kinh đô, một hôm anh gặp người kia bây giờ đang ngồi trên kiệu sơn son thiếp vàng có quân gia theo hầu đông nghìn nghịt. Anh đón kiệu lại, cất tiếng hỏi bạn cũ. Nhưng người kia vừa gặp ân nhân của mình đã vội thét lính bắt trói lại. Thế rồi để cho khỏi lộ chuyện, hắn vu cho anh làm giặc sai nhốt một chỗ kín đáo, không cho ăn để chờ ngày ra pháp trường.


                Trong ngục tối, giữa khi anh chàng đang khóc than cho thân phận thì bầy kiến ngày xưa đã tìm được cách lọt vào hỏi thăm:  “Tại sao ông bị giam ở đây?”. Anh chàng gơ ngác không hiểu tiếng ai hỏi mình, bèn hỏi lại:  “ai đó? Tại sao tôi chỉ nghe tiếng mà không thấy người?” - “Chúng tôi là bầy kiến mà ông cứu cho thoát khỏi nạn lụt ngày xưa hiện đang ở dưới chân ông đây !”. Anh chàng cúi xuống tìm kiếm rồi kể lại cho kiến nghe nông nỗi của mình. Kiến nói: “Chúng tôi không thể làm được gì nhưng để chúng tôi kiếm con chuột ngày xưa, may chi có kế gì chăng”.


                Lũ kiến bèn chia nhau mỗi con một phương đi kiếm chuột và báo tin không may của ân nhân cho chuột biết. Chuột bảo:  “Bây giờ chắc ông ấy đói lắm, để tôi mang vào ngục một ít thức ăn đã. Rồi tôi sẽ đi kiếm con trăn ngày xưa xem thử có mưu mẹo gì không”. Chuột liền đưa kkhoai và bánh lấy trộm được của một nhà hàng vào ngục cho anh chàng ăn. Anh chàng rất cảm ơn. Rồi cả gia đình nhà chuột lại kéo nhau đi kiếm trăn. Lúc sắp đến nhà trăn, cả bấy chuột sợ trăn ăn thịt bèn trèo lên cây cao gọi xuống:”Bác trăn ơi ! Bác trăn ơi !”. Khi trăn ra một con chuột già đánh bạo xuống kể chuyện cho trăn biết. Trăn nhả ra một viên ngọc rồi bảo chuột đưa về cho ân nhân mà rằng:” Viên ngọc này mài ra thành bột có thể chữa lành câm. An nhân của chúng ta có thể đem chữa cho công chúa rồi nhờ đó mà thoát nạn”.


                Khi được ngọc, anh chàng gọi cai ngục đến nói mình có phép cứu công chúa khỏi câm. Người ta dẫn anh đến trước vua. Quả nhiên công chúa sau khi uống ngọc mài trở nên nói được và câu nói đầu tiên của nàng là đòi lấy chàng làm chồng. Vua rất khen ngợi, hỏi anh ta làm sao mà có thứ thuốc thần diệu đến như thế. Anh chàng kể lại tất cả đầu đuôi cho vua nghe. Vua chắc lưỡi: -”Thật là bụng dạ hắn nguy hiểm hơn cả những con vật nguy hiểm !”. Lập tức vua sai lính bắt giam tên đại tướng bất nghĩa kia để chờ ngày phán xử. Còn anh chàng đi câu được nhà vua cho làm quan và gả công chúa. Anh ta sống một cuộc đời sung sướng hơn trước.


                Ngày nay, câu cứu vật vật trả ân, cứu nhân nhân trả oán dùng để mỉa mai những người lấy oán trả ân, làm người mà không bằng những con vật.


 


Nguồn: Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam.


 


 


 


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Sự tích cây nhãn (Em bé và Rồng con) - Phạm Hổ 28.08.2017
Đọc Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam tập II của Nguyễn Đổng Chi - Maurice Durand 06.07.2017
Bụng làm dạ chịu hay là truyện thầy hít - Nguyễn Đổng Chi 06.07.2017
Lẩy bẩy như Cao Biền dậy non - Nguyễn Đổng Chi 22.06.2017
Nữ hành giành bạc - Nguyễn Đổng Chi 22.06.2017
Bò béo bò gầy - Nguyễn Đổng Chi 22.06.2017
2. Sự tích trầu cau và vôi - Nguyễn Đổng Chi 11.03.2017
Nghìn lẻ một đêm (13) - Antoine Galland 20.11.2016
Nghìn lẻ một ngày (18) - FRANÇOIS PÉTIS DE LA CROIX 20.11.2016
Nghìn lẻ một đêm (14) - Antoine Galland 20.11.2016
xem thêm »