tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 19002168
Lý luận phê bình văn học
06.05.2010
Hoài Anh
Sở Bảo Doãn Kế Thiện - Nhà Hà Nội học đầu tiên của Việt Nam

Doãn Kế Thiện bút danh Tú Sơn, Long Thành, Sơn Vân, Sở Bảo, sinh năm 1891, quê xã Ngọc Mỹ, huyện Quốc Dai, tỉnh Hà Tây.


Thuở nhỏ ông học chữ Hán nhưng không thi cử gì.


Ông chuyên viết báo và nghiên cứu văn học, sử học.


Ông viết cho các báo Trung Bắc, Mới, Tiểu thuyết thứ bảy, Trung Bắc chủ nhật, Thực nghiệp, Khai hóa ở Hà Nội và báo Công luận ở Sài Gòn.


Sau Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia Mặt trận Liên Việt.


Ngày 3-3-1951, Bác Hồ đã gửi tặng Doãn Kế Thiện bức ảnh Bác chụp chung với ông tại chiến khu Việt Bắc cùng với bút tích và chữ ký của Người.


Năm 1954, Doãn Kế Thiện được bầu làm Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc thành phố Hà Nội.


Do có nhiều công lao với cách mạng, đặc biệt là với thủ đô Hà Nội, Doãn Kế Thiện đã được nhà nước tặng thưởng Huân chương kháng chiến chống Pháp hạng nhất, Huân chương Độc lập hạng ba, Huy chương kháng chiến chống Mỹ hạng nhất và nhiều bằng khen của chính phủ.


Năm 1991 Doãn Kế Thiện qua đời ở Hà Nội. Tháng 7-2004, tên ông đã được đặt cho phố Béc La cũ ở quận Cầu Giấy Hà Nội.


Tác phẩm của ông gồm có:


- Hà Nội cũ (1943, tái bản 1944) gồm 21 truyện là những ghi chép về Hà Nội xưa tồn tại qua các giai thoại, các truyện truyền khẩu trong dân gian. Mội đường phố, đền miếu, hay bãi đất hoang đều có lai lịch riêng. Mỗi câu chuyện vừa mang tính  huyền thoại lại pha chất dân dã, nhưng đều mang một ý nghĩa giáo huấn về cách làm người sao cho xứng đáng.


Các truyện đó là: Ông Ầm cửa Đông; Đình yến lãoi; Bãi quần ngựa của chú Cẩu; Cây dừa bêu đầu; Xóm học trò; Vũng voi dày, Hồ xác trẻ; Quan huyện Thọ khéo xử kiện; Vị thần gọt gáy bôi vôi; Pháp trường bãi Giáo; Giai ngõ Trạm gái Tạm thương; Cô thầy tướng trước Văn miếu, Trường thi Hương Hà Nội; Khóa liến với ông Tiền quân Thành; Tháp Tuyết Ni; Bà Tiết chặt ngón tay; Cây cổ thụ với ông Hoàng Diệu; Hà Nội chính khí ca; Điếm vè.


Ông có lối viết giản dị, pha chút hóm hỉnh, lời văn trong sáng khúc chiết nên các câu chuyện đều có sức cuốn hút người đọc kể cả các độc giả ngày nay sau hơn nửa thế kỷ tác phẩm ra đời.


- Danh nhân Việt Nam (1943).


- Lược khảo thơ Trung Quốc (1944), khảo cứu về diễn tiến của thơ Trung Quốc từ thời Thượng cổ, qua các triều đại Hán, Đường, Tống, Nguyên, Minh, Thanh cho đến Dân quốc Trung Hoa, đề cập đến các nhà thơ xuất sắc và tác phẩm chủ yếu của họ. Nhiều bài thơ được Sở Bảo dịch, chú thích và phân tích ý nghĩa của nó. Nhiều bản dịch rất thoát. Thí dụ:


Phu thú biên quan thiếp tại Ngô, Tây phong xung thiếp ưu phu, Nhất hàng thư tín thiên hàng lệ; Hàn đáo quân biên y đáo vô (của Đỗ Thu Nương) ông dịch là: Chàng đi ải, thiếp ở Ngô, Gió tây thổi mạnh thiếp lo cho chàng; Viết thư lệ ứa ròng ròng, Rét rồi áo gửi đến không hỡi chàng.


Khổ hận niên niên áp kim tuyến, Vị tha nhân tác giá y thường (bài Bần nữ của Tần Thao Ngọc) ông dịch là: Năm năm vuốt chỉ khâu hoài, Chăm may áo cưới cho người mãi thôi.


- Máu thịt xây thành viết về cuộc kháng chiến chống Nhật của nhân dân Trung Quốc (1945).


- Cổ tích và thắng cảnh Hà Nội (1959). Sách giới thiệu một số thắng cảnh ở Hà Nội và những cổ tích liên quan đến thắng cảnh ấy như những truyện Mục Thận, Vũ Phục, Ông Dầu bà Dầu, Nguyễn Minh Không, Cô Son… ở vùng ven Hồ Tây.


Nhờ tìm được quyển Đào khê dã sử, Doãn Kế Thiện đã phát hiện được bài thơ Long Thành quang phục kỷ thực của Ngô Ngọc Du viết về cuộc tiến quân vào giải phóng Thăng Long của Quang Trung, bài văn của dân làng Văn chương dâng cho Quang Trung nói về chuyện phá hủy văn miếu và lời phê của Quang Trung. Nói chung đây là tư liệu vô cùng quý giá về lịch sử và văn học Thăng Long - Hà Nội.


Trong buổi kỷ niệm 100 năm ngày sinh của nhà văn Doãn Kế Thiện của Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội ngày 27-12-1991, nhà văn Tô Hoài đã phát biểu tham luận, trong có đoạn viết:


“… Ngòi bút Doãn Kế Thiện đã suốt đời chuyên cần, miệt mài tập trung chuyên sâu vào các vấn đề, các thể loại văn hóa, sưu tầm phát hiện và giới thiệu về Hà Nội. Doãn Kế Thiện là người đầu tiên viết về Hà Nội với một ý thức chủ động và hệ thống về đề tài. Danh nhân văn học Doãn Kế Thiện chính là người đặt nền móng cho các công việc nghiên cứu các mặt về Hà Nội hình thành bộ môn Hà Nội học cực kỳ phong phú, mà giờ thế hệ con cháu các cụ đang cố gắng phát huy. Sự hiểu biết của tôi trình bày trên đây chỉ cốt để minh họa nhà văn Doãn Kế Thiện có công lớn với ngành Hà Nội học mà cụ đã miệt mài từ  nửa thế kỷ trước. Trong khi đó Doãn Kế Thiện lại là một nhà báo nổi tiếng, một nhà dịch thuật xuất sắc. Riêng về mặt học thuật những công cuộc Doãn Kế Thiện làm phong phú như thế cũng bao trùm một ý nghĩa chính trị rõ rệt.


Nửa thế kỷ trước, dân trí chưa mở mang bao nhiêu người viết càng giới thiệu được nhiều điều bổ ích với bạn đọc chính là đã góp phần xây dựng sự hiểu biết của con người. Sở Bảo Doãn Kế Thiện chính là nhà văn hóa, một danh nhân Hà Nội.


Hoài Anh 


www.trieuxuan.info


Nguồn: Rút từ Danh sỹ Hà Nội. Tiểu luận của Hoài Anh. NXB Văn học sắp xuất bản.


 

bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Những cuộc trở về của thơ Việt hải ngoại - Thanh Thảo 29.04.2017
Bình Nguyên Lộc, một nhân sỹ trong làng văn - Võ Phiến 26.04.2017
Nhân tính và nhân phẩm trong tập truyện Ký thác của Bình Nguyên Lộc - Vinh Lan 25.04.2017
Lời trong đời sống và trong thơ - Voloshinov 22.04.2017
Nỗi đau trong văn chương - Trần Đình Sử 22.04.2017
Hai cách đọc bài thơ Khiển hoài của Đỗ Mục - Hà Văn Thùy 21.04.2017
Đồng thuận xã hội - Một số vấn đề lý luận - Chu Văn Tuân 18.04.2017
Nguyễn Đăng Na và những thành tựu nghiên cứu văn học trung đại - Trần Đình Sử 05.04.2017
Những giới hạn của lý thuyết văn học nước ngoài ở Việt Nam - Trương Đăng Dung 31.03.2017
Miên man với Sông cái mỉm cười - Trần Vân Hạc 23.03.2017
xem thêm »