tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21070772
Những bài báo
26.10.2008
Nguyễn Hồng Lam
Chó Phú Quốc - Báu vật bên bờ tuyệt chủng


Nhà văn Triệu Xuân: Từ tấm bé cho đến bây giờ, tôi là người rất thích chơi với chó và mèo. Năm tôi lên 5 tuổi, làng quê tôi (An Đức, Ninh Giang, Hải Dương) có phong trào giết chó để giữ vệ sinh, phòng chó dại! (Quá cực đoan!). Nhà tôi có một con mực đẹp tuyệt trần, thế mà mẹ tôi phải mang qua chợ Bùi Hòa (đi đò qua sông Lê, chợ cách nhà tôi 3 km) để bán, vì không nỡ giết thịt! Tôi khóc ròng suốt một ngày. Đến đêm thì mực về, bơi qua sông Lê mà về! Mực lại bị đem bán, nếu không thì dân quân đập chết liền! Ba lần mẹ đem bán, ba lần tôi khóc thương, và ba lần mực - bơi qua sông Lê, một nhánh của sông Luộc, sông Thái Bình - để về với chủ. Đến lần thứ tư, mẹ tôi chắp tay lại, nói với mực: "Mực ơi, mẹ thương con lắm! Cậu chủ mày cũng thương yêu mày lắm! Nhưng mày mà ở lại là bị người ta đập chết ngay! Con ngoan, dứt ruột mà đi nhé! Ở bên nhà chủ mới, con sẽ không bị hại đâu! Hôm nay đừng trốn nữa, kẻo người ta lại cho là mẹ không thật thà...". Thế là mực đi. Tôi biếng ăn, mất ngủ mấy ngày đêm liền! Lớn lên, đi đâu, làm gì, hễ gặp mấy chú cẩu là tôi rất thích. Nhiều con chó dữ ơi là dữ nhưng gặp tôi là nín, không sủa! Bao nhiêu truyện viết về chó, tôi tìm đọc bằng hết!


www.trieuxuan.info trân trọng giới thiệu bài của nhà báo, nhà văn Nguyễn Hồng Lam về chó Phú Quốc.


CHÓ PHÚ QUỐC MỘT NGUỒN GIEN QUÝ


Trong đời sống của người Việt, từ xưa đến nay, chó vẫn là loài vật nuôi thân thiết nhất. Xung quanh con chó đã có không ít câu chuyện, thú vị có mà bi hài cũng có. Đã có thời điểm, “cơn sốt chó” bùng lên một cách điên khùng giúp không ít người hốt bạc tỉ nhưng cũng khiến lắm người tán gia bại sản. Rồi thì cũng qua. Đối với dân gian thì chó vẫn là chó. Người ta bảo nuôi chó để giữ nhà, để bầu bạn cho vui. Thực dụng hơn thì nuôi chó để kinh doanh, để kiếm tiền hoặc để… thịt.


Nhưng chí ít cũng có một người nghĩ khác. Ông coi con chó, chính xác thì chỉ chó Phú Quốc thôi, như một niềm vui và lẽ sống của mình. Ông bỏ hàng chục năm trời tìm hiểu, nghiên cứu về nó. Ông có tham vọng biến con vật nuôi thân thiện và quen thuộc này thành một… phương tiện ngoại giao, giúp Việt Nam đối thoại và ngẩng mặt với thế giới. Ông “đọc” thấy trong tương lai của giống chó Phú Quốc một cơ hội xán lạn song song với một nỗi ám ảnh tuyệt chủng. Thế là ông trương lên một khẩu hiệu to đùng: “Chó Phú Quốc, niềm tự hào của chúng ta!”. Đó cũng chính là chủ đề một cuộc hội thảo nghiêm túc mà ông và những người cùng sở thích đã tổ chức vào ngày 20-7-2007 tại Hội trường Hội Nhà báo TP HCM, thu hút khá đông người đến dự.


Ông tên là Dư Thanh Khiêm, Viện trưởng Viện giáo dục Woluwe Saint Pierre ở Brussels, thủ đô Vương quốc Bỉ. Để thu hút sự quan tâm của người nghe, Ông đã lục tung cả từ điển Larousse cùng hàng chục bộ sách cổ, quý hiếm, có cuốn như Les Races de Chiens của Bá tước Henri de Bylandt, một cuốn sách được xem như “thánh kinh về loài chó” được xuất bản tại Brussels từ năm 1897. Tất cả chỉ để chứng minh một điều: chó Phú Quốc cực kỳ quý và đã từng gặt hái những thành công lừng lẫy trên đấu trường quốc tế. Nó thuần túy là một loài chó bản địa, chẳng liên quan gì đến các gống chó berger Đức vùng Alsace hay giống dingo của châu Úc. Ông cực lực phản đối những giả thuyết cũ cho rằng chó Phú Quốc là hậu duệ của chó Nam Phi hay là loại chó lai từ đảo Corse (Pháp) được… những tên cướp biển vùng Cariber mang sang Việt Nam vào nửa sau thế kỷ XIX. Ông cũng tỏ ra nghi ngờ và trưng ra hàng loạt bằng chứng khoa học để bác bỏ việc người Thái cứ cố ý cho rằng chó Phú Quốc là hậu duệ của chó Thái Lan, một loài chó đẹp đã được Hiệp hội Chó giống quốc tế (FCI) công nhận vào năm 2003. Dù diễn giả Dư Thanh Khiêm vẫn tỏ ra dè dặt thì người dự khán cũng hiểu ra ý đồ của ông là muốn chứng minh ngược lại: giống chó quý của vùng miền Đông Thái Lan thực ra là những con chó lai có nguồn gốc từ đảo Phú Quốc.


Tuy khá nhỏ con (xem bảng tiêu chuẩn), nhưng những chú Phèn, Vện, Xoài, Mít nguyên quán đảo Phú Quốc vẫn tỏ ra là một loài chó săn (từ năm 1897, Henri de Bylandt đã xếp chó Phú Quốc vào loại chó săn thỏ) ưu việt, có nhiều đặc tính vượt trội so với nhiều loài chó săn khác. - Thứ nhất, chó Phú Quốc là loài chó hiếm hoi không sợ độ cao. Để huấn luyện chó berger Đức leo lên cầu có độ cao chỉ hơn 1m, người ta phải tốn rất nhiều công sức và thức ăn dụ dỗ chúng. Với chó Phú Quốc thì khỏi. Leo cây, leo qua tường, trèo hàng rào là việc thường xuyên của chúng. Ông Khiêm và các cộng sự đã tận mắt chứng kiến và chụp rất nhiều bức ảnh chó Phú Quốc thản nhiên đi dạo trên mái nhà y như những con mèo. Khi được ông Khiêm đề cập và cho xem những bức ảnh này, ông Jaean Jacques Dupas, Tổng thư ký Hiệp hội Chó giống Pháp đã tỏ ra hết sức ngạc nhiên và thán phục.


- Thứ hai, chó Phú Quốc gần như vẫn giữ nguyên được đặc tính độc lập và hoang dã. Chúng có thể sống tự lập bằng rắn, chuột… tự săn được mà không cần sự nuôi nấng chăm sóc của con người. Với loài chó săn thì bản năng này rất quý. Thế nhưng để đem đi tranh tài, đặc tính hoang dã lại là một trở ngại, bởi tất cả các showdog trên thế giới đều được tổ chức cho loài chó đã thuần chủng.


- Thứ ba, đặc tính quý nhất của chó Phú Quốc là sự nhanh nhẹn và chính xác tuyệt vời. Chúng có thể chạy trong nhà rất nhanh để đuổi bắt chuột mà tuyệt đối không trượt ngã hay va vấp vào bàn ghế, nhờ khả năng hãm phanh để chuyển hướng một cách nhanh chóng. Khả năng này của chó Phú Quốc ăn đứt các loại chó săn thỏ đầu bảng mà “Vua chó” Henri de Bylandt đã đề cập, ca tụng như loài Greyhound hay loài Afghan hound. Hai loại chó săn nói trên có tốc độ bứt phá cực cao, tỏ ra hết sức hiệu quả khi đuổi bắt thỏ. Để tự cứu mình, những con thỏ không thể đua tốc độ với chó săn. Vậy nhưng chúng vẫn có thể thoát nhờ cú tuyệt chiêu chạy dích dắc, hoặc ngoặt hướng đột ngột để tránh né. Đang đà lao tới, những con chó săn đột ngột ngoặt theo con mồi có thể bị trượt, sái, thậm chí gãy chân. Tuyệt chiêu né tránh này của loài thỏ đừng hy vọng áp dụng với chó Phú Quốc, bởi cú hãm phanh đổi hướng là năng lực siêu việt của loài chó này. Trong khi đó, loài chó Thái Lan được người Thái Lan ca tụng lên mây, nhiều người bỏ ra cả khoản tiền lớn mua về nuôi thì cứ chạy đâu đụng rớt vỡ đó mà chẳng mấy khi bắt được con mồi nào. Chúng cũng khó có khả năng sống tự lập trong thiên nhiên. Chủ nuôi quên cho ăn là cầm chắc chúng bị đói. Nếu phải so sánh, hẳn chó Thái phải gọi chó Phú Quốc bằng… “cụ”.


Triệu Xuân thấy cần bổ sung: Chó Phú Quốc có màng ở bàn chân như chân vị, có thể bơi trên biển, trên sông ngon lành với tốc độ nhanh!


MỘT CON CHÓ GIÁ… 15 TỶ ĐỒNG


Đối với nhiều người trong chúng ta, một cuộc hội thảo với chủ đề như “Chó Phú Quốc - niềm tự hào của chúng ta” có vẻ như là một điều lạ lắm. Thế nhưng từ cách đây hơn một thế kỷ, thậm chí xa hơn nữa, những điều tương tự lại trở nên rất quen thuộc đối với người dân Châu Âu, nhất là những người trong giới quý tộc. Chó Phú Quốc, với những tính năng ưu việt, cũng đã được xuất ngoại và được người châu Âu biết đến từ rất sớm.


Người đầu tiên giới thiệu chó Phú Quốc với tư cách một loài chó quý hiếm với những người yêu chó quốc tế là ông Fernad Doceul, một người Pháp sinh năm 1857 tại thành phố Nantes. Xuất thân từ Đại học Y khoa Paris, ông này đã sang làm công chức cho chính quyền thuộc địa Pháp nhiều năm liền tại các tỉnh Hà Tiên, Gò Công, Long Xuyên, Châu Đốc, Sa Đéc, Gia Định… Năm 1886, ông mang về Pháp hai cặp chó Phú Quốc và đem tặng cho vườn thú Paris ba con, hai đực, một cái. Vừa mới xuất hiện, chó Phú Quốc đã thu hút được sự quan tâm đặc biệt của giới sành chó ở châu Âu nhờ đặc điểm đặc biệt là xoáy và dải lông mọc ngược ở trên sống lưng, điều không thể tìm thấy ở bất kỳ một loài chó nào khác trên thế giới. Ông Dư Thanh Khiêm đã tìm thấy nhiều bằng chứng chứng tỏ rằng đã có nhiều nhà quý tộc, nhiều người yêu chó ở châu Âu đã vượt hàng ngàn kilômét, từ Thụy Điển, từ Italia… đến vườn thú Paris chỉ để được ngắm “no mắt” những con chó Phú Quốc đặc biệt này. Đến ngày 21-11-1891, cả ba con chó Phú Quốc lại được một chuyên gia có kiến thức sâu rộng về động vật có vú là ông Emile Oustalet, người sau này trở thành Giám đốc Ngành động vật có vú và chim của Viện Bảo tàng Lịch sử Khoa học tự nhiên Pháp, giới thiệu một cách hào hứng trong một bài báo của mình.


Đỉnh cao vinh dự của loài chó Phú Quốc thuộc về hai con chó có lông màu lửa mang tên là Mango (Xoài, chó đực) và Banane (Chuối, con cái) thuộc sở hữu của một người Pháp tên là Gaston Helouin sống tại Helfaut, Pas de Calais, miền Bắc nước Pháp. Xoài và Chuối đều sinh năm 1892, được mang về Pháp khi hai tuổi. Chúng đã được tuyển chọn để tham gia triển lãm hoàn vũ quốc tế (về chó) diễn ra tại Anvers, Vương quốc Bỉ trong hai ngày 15 và 16-7-1894, được ghi tên, lý lịch vào catalogue và lưu trữ cho đến ngày nay.


Sở dĩ Xoài và Chuối có được vinh dự này là vì vài tháng trước đó, chúng đã giành ngôi quán quân và á quân trong một showdog khác tổ chức tại Thành phố Lille của nước Pháp. Giám khảo của cuộc thi chó này là Bá tước Henri de Bylandt. Ông là một quý tộc Hà Lan thuộc một dòng dõi danh tiếng ở nhiều nước châu Âu trong nhiều thế kỷ. Năm 1895, vị Bá tước này chuyển sang sinh sống tại Bỉ. Được biết đến như đỉnh cao tuyệt đối của phong trào nuôi chó giống châu Âu, ông là tác giả của những cuốn “thánh kinh về loài chó” như “ Les Races de Chien”, “Dog of all Nations: their varieties, characteristics, point…” xuất bản bằng ba thứ tiếng Anh, Pháp và Đức. Phong trào nuôi và triển lãm chó phát triển mạnh ở châu Âu, ông trở thành người đóng vai trò then chốt trong hàng chục hiệp hội chó giống của Anh, Bỉ, Pháp, Hà Lan và được mời làm giám khảo thường xuyên trong những dog show, dog club danh tiếng nhất.


Ngay khi vừa xuất hiện, Xoài và Chuối đã được đôi mắt lão luyện của vị bá tước này nhìn nhận như một loài chó quý hiếm. Trong những cuốn sách về loài chó mà ông viết sau này, Xoài và Chuối lại tiếp tục được đề cập, như hai đại diện tiêu biểu của loài chó Phú Quốc, sánh ngang cùng 300 giống chó quý và nổi tiếng khác trên thế giới.


Theo quy định của các Showdog, chó dự thi thì phải có tên tuổi, lý lịch, gia phả và bản tiêu chuẩn rõ ràng để đối chiếu. Đích thân bá tước Henri de Bylandt đã nghiên cứu và soạn thảo ra bản tiêu chuẩn gồm 26 chi tiết cho chó Phú Quốc và đưa vào các cuốn sách trứ danh của mình. Ở cuối bản tiêu chuẩn, vị bá tước đã ghi thêm chú thích: “Tôi đã có dịp chấm thi giống chó này tại Anvers. Tôi rất ấn tượng bởi hướng lông ở sống lưng. Tôi không hề biết một giống chó nào khác có lông mọc theo lối này cả”.


Sự hoàn hảo của Xoài và Chuối đã nhanh chóng hấp dẫn và chinh phục được ban giám khảo của cuộc thi tổ chức tại Lille. Kết quả, với khoảng cách điểm tuyệt đối, Xoài và Chuối đã bỏ xa hàng chục con chó dự thi để giật luôn cả mề đay hạng A và mề đay hạng B. Không nghi ngờ gì nữa, hai tấm huy chương của Xoài và Chuối chính là những huy chương đầu tiên của Việt Nam trên… đấu trường quốc tế. Đáng tiếc, cả trăm năm qua, người Việt Nam vẫn không mấy ai biết điều này!


Khoảng cách tuyệt đối này còn thể hiện rõ ràng trong việc định giá, một thủ tục có tính thông lệ và bắt buộc trong các cuộc thi chó. Theo catalogue của cuộc thi, những con chó khác tham gia cuộc thi này được định giá từ 50 đến 100 quan Bỉ thời bấy giờ. Trong khi đó, Xoài và Chuối một mình một cõi, được định giá những 25.000 quan Bỉ, nghĩa là đắt hơn gấp những con chó cùng dự thi khác từ 250 đến 500 lần! Một con số khiến ngay cả những tay cự phách nhất trong nghề nuôi chó của châu Âu thời kỳ đó cũng phải choáng váng, đủ biết chúng quý đến mức độ nào. Theo ông Dư Thanh Khiêm, trong thời điểm hiện nay, một con chó đủ khả năng dự thi tại các showdog tại châu Âu (chưa cần nói đến việc đoạt giải), giá tối thiểu cũng 1.500 euro, tức khoảng 30 triệu đồng Việt Nam. Bỏ qua ngôi vị quán quân và á quân, chỉ tính đến việc có mặt dự thi và có mức giá đắt hơn 250-500 lần những con chó khác, hai cô cậu “quốc tịch Phú Quốc” Xoài và Chuối cũng đã có giá từ 10-15 tỷ đồng Việt Nam, theo thời giá hiện nay! Thật khiếp đảm!


Nếu biết chuyện này, dám chắc dân Phú Quốc sẽ nhổ hết riềng, sả để bảo vệ tuyệt đối cho loài chó ưu việt này.


BẢNG TIÊU CHUẨN CHO CHÓ SĂN THỎ PHÚ QUỐC


DO BÁ TƯỚC HENRI DE BYLANDT CÔNG BỐ NĂM 1897


Hình dáng tổng thể: Hình dáng loài chó săn nhưng đầu và mình nặng nề hơn.


Khả năng: Chạy rất nhanh khi săn mồi và rất dài hơi.


Đầu: Dài vừa phải.


Sọ: Hơi cong, da nhăn.


Mõm: Khá rộng, dài bằng nửa chiều dài cái đầu.


Mắt: Nâu đỏ; Mũi: Đen; Môi: Đen, cũng như lưỡi.


Hàm: Mạnh mẽ và dài.


Răng: Rất nở nang và khép chặt.


Tai: Dựng đứng hình vỏ sò, dựng đứng nhưng không nhọn lắm, phía trong tai ít lông.


Giọng: Chói tai.


Cổ: Dài và mềm, nở rộng về phía vai.


Vai: Xiên; Ngực: rất sâu và nở rộng; Bụng: rất thon.


Vùng thắt lưng: Rộng và mạnh mẽ.


Bắp đùi: Cơ bắp nở nang.


Chân: Dài, thẳng và gọn.


Bàn chân: Khá dài.


Đuôi: Rất linh động và ngắn, cong trên lưng, hình cánh cung, chóp đuôi gần chạm lưng.


Lông: Là một trong những đặc điểm (đặc biệt) của giống này, thật ngắn và dày trên toàn thân.


Màu sắc: Vàng lửa với mõm đen, dải lông mọc ngược màu sắc sẫm hơn.


Chiều cao ngang vai: Khoảng 55 cm


Trọng lượng: khoảng 18 kg.


Nguồn gốc: Đảo Phú Quốc, Việt Nam.


NIỀM ĐAM MÊ KỲ LẠ


Tất cả những dấu ấn đầy tự hào nói trên về loài chó Phú Quốc đều là kết quả tìm kiếm và lưu trữ của chính nhà giáo dục 56 tuổi Dư Thanh Khiêm. Ông Khiêm sinh năm 1951, tại Đông Hà, tỉnh Quảng Trị. Thuở nhỏ, ông có một con chó cưng, người và chó sinh cùng một tuổi. Mùa hè năm ông lên 7, thị xã Đông Hà xảy ra một trận dịch chó dại. Chính quyền ra lệnh cấm chó toàn thị xã. Khi trao chú chó cưng cho một người bà con đưa xuống thuyền đưa về nông thôn nuôi, chú bé Dư Thanh Khiêm đã khóc sưng cả mắt. Ấn tượng và niềm đam mê chó bắt đầu bám lấy đời ông từ đó.


Năm 1970, Dư Thanh Khiêm tìm được học bổng sang Bỉ học ngành Bang giao quốc tế, đồng thời cũng tìm được một cô bạn gái người Bỉ. Trong một lần dạo chơi, cặp tình nhân tình cờ bắt gặp và mua một cặp chó săn thỏ giống afghan hound để nuôi cho vui, không ngoài mục đích tăng phần lãng mạn cho cuộc tình sinh viên ở gác trọ. Bận bịu với việc học (ông Khiêm học thêm nhiều ngành, trong đó có ngành thư viện học), ban đầu chàng thanh niên cũng không quan tâm nhiều đến chó. Nhưng sau đó, cặp chó họ mua đã sinh con. Người bạn gái của anh đem một chú chó thế hệ sau đi dự một showdog của TP Bruxell và bất ngờ đoạt giải nhất. Kể từ đó, cặp tình nhân và những con chó của họ thường xuyên có mặt ở các cuộc thi chó. Trò chơi ưa thích của họ là thách đố nhau dự đoán con chó nào sẽ bị loại, con nào sẽ đạt giải. Không muốn “thất thủ” trước cô bạn gái, Dư Thanh Khiêm đã lao vào tìm sách vở, tài liệu để nghiên cứu về loài chó. “Virus chó”, như cách gọi của chính ông đã ngấm vào người Dư Thanh Khiêm lúc nào không hay.


Khi Khiêm nhận ra được điều này thì ông đã trở thành một nỗi kinh ngạc lớn đối với hàng loạt chuyên gia, giám khảo các cuộc thi chó ở xứ người. Hễ ông đưa ra nhận xét hay dự đoán nào là kết quả cuộc thi luôn diễn ra đúng y như dự đoán đó. Tự thấy mình có... tài, ông đã bỏ ra rất nhiều thời gian để tầm sư học đạo và nghien cứu về chó. Năm 1980, ông đã bay một chặng đường dài sang tận nước Mỹ để được trực tiếp diện kiến phù thủy chó: bà Kay Fineth - lúc đó đã rất già, không bao giờ bước chân ra khỏi nhà- và tìm gặp nhiều chuyên gia lừng lẫy khác học thêm kinh nghiệm. Bị hút hồn bởi một con chó có tên là Coaswind Alraxas, cha đẻ của khoảng 100 con chó vô địch khác trên toàn nước Mỹ, Dư Thanh Khiêm đã “làm một việc điên rồ” là bán hết gia tài để lấy tiền rước ngay “cô con gái của nhà vô địch” là con chó cái Coaswind Avita đưa về Bỉ. Avita có hàng lông mi dài và cong vút. Đối với ông thì “mắt giai nhân không thể sánh bằng mắt nàng (chó) Avita kiều diễm”.


Những con chó dòng họ của nhà vô địch Coastwind có đặc điểm chung là bộ lông rất dài. Mỗi tuần, mỗi con phải được tắm một lần, sau đó chủ của chúng phải mất 8 tiếng đồng hồ liên tục ngồi gỡ rối... lông chó. Nhưng công sức và sự đam mê đã không bị lãng phí. Chú chó đực của ông mang tên Coastwind Domineux, “cháu nội” của nhà vô địch năm xưa tại Hoa Kỳ lại tiếp tục giành ngôi vô địch trong nhiều cuộc thi chó tại Bỉ. Nó trở thành tiền đề để ông xây dựng nên cả mot trại nuôi chó giống nổi tiếng mang tên Coastwind, chuyên sản xuất ra những con chó giống nổi tiếng họ Mirjamar (tiếng Arab nghĩa là San Hô) bán rất đắt. Tuy nhiên, sau đó ít lâu ông lại gặp và phải lòng một cô người mẫu. Rõ là mắt các nàng chó Coastwind kiều diễm hơn mắt giai nhân, nhưng nếu phải chọn một – vì giai nhân lại là người không hề thích chó - thì ông đành chọn giai nhân chứ không chọn sự nghiệp chó. Để lập gia đình với cô người mẫu, ông buộc phải giải tán trại Coastwind.


Trong nhiều năm sau đó, ông Khiêm đã trải qua rất nhiều công việc và niềm đam mê khác nhau. Ông là một chuyên gia nghiên cứu ứng dụng phương pháp giảng dạy tổng thể và cấu trúc nghe nhìn (SGAV), một trong những phương pháp giảng dạy ngôn ngữ và ngoại ngữ được xem là tiên tiến của châu Âu. Gần 30 năm liền ông chuyên đi dạy tiếng Pháp cho... Tây. Tại Bỉ, Viện giáo dục Woluwe Saint Pierre do ông sáng lập và làm Viện trưởng là một địa chỉ giáo dục có uy tín, có rất đông người theo học. Thành công ở xứ người, tấm lòng ông vẫn luôn hướng về xứ sở. Trong những chuyến về Việt Nam thăm quê, Dư Thanh Khiêm luôn quan sát, tìm kiếm những khả năng để có thể làm được một điều gì đó có ích cho đất nước.


Năm 1994, ông đưa phương pháp SGAV về giảng dạy tại các trường Đại Học tại Huế, Đà nẵng và Nha Trang, được đón nhận khá nồng nhiệt. Cũng thời gian này, ông nhận ra một điều, có không ít khách du lịch phương Tây đến Việt Nam bỗng dưng... nhớ nhà, thèm ăn thức ăn Tây nhưng hầu hết các nhà hàng, khách sạn trong nước, dù trương bảng rất kêu là “chuyên phuc vụ các món ăn Âu, Á” nhưng vẫn không thể đáp ứng được nhu cầu này. Nếu có, giá cả cũng đắt một cách vô lý. Vậy là ông mời chuyên gia ẩm thực từ Pháp, Bỉ... sang tổ chức nhiều lớp dạy nấu món ăn Tây cho các đầu bếp của một số khách sạn, nhà hàng lớn ở Việt Nam. Phương pháp SGAV đã giúp dỡ bỏ rào cản ngồn ngữ giữa thầy và trò, giúp các đầu bếp Việt Nam tiến bộ rất nhanh. Hai năm sau, ông lại đưa ba đầu bếp và ba phục vụ bàn của Khách sạn Đệ Nhất, Khách sạn Kinh Đô và Trường nghiệp vụ du lịch sang tham dự Tuần lễ ẩm thực Việt Nam tại Bỉ, gây ấn tượng mạnh đối với khách sành ẩm thực ở xứ người.


Được khích lệ bởi những thành công ban đầu, mùa hè năm 1996, ông đã vận động và mời được vua bếp Pierre Fonteyne, người đang giữ chức Chủ tịch Hiệp Hội các đầu bếp ngoại hạng Vương Quốc Bỉ sang Việt Nam biểu diễn và dạy nấu món Tây. Vua bếp Pierre là người nổ tiếng khó tính và kiêu. Cộng đồng người Do Thái tại Mỹ tôn sùng danh tiếng của ông, từng mời ông sang Mỹ dạy nấu ăn với thù lao 10.000 USD/ngày nhưng ông không thích nên chỉ sang vài ngày là bỏ về, nài nỉ mấy cũng không ở lại. Với Việt Nam thì khác. Vua bếp đã sang dạy ba tuần lễ liền mà không hề lấy thù lao. Mùa hè năm sau, ông lại sang giúp đào tạo đầu bếp chuẩn bị cho Hội nghị cấp cao Công đồng các quốc gia Pháp ngữ thêm ba tuần nữa, cũng hoàn toàn miễn phí.


Ngoài mối thâm tình với cá nhân ông Dư Thanh Khiêm, hương vị tuyệt vời của những món ăn Việt Nam dân dã chính là sự quyến rũ mê hoặc gây nên sự rung động mạnh mẽ thu hút vua bếp Pierre lưu luyến xứ sở nhỏ bé này. Những buổi tối ở Việt Nam, Vua bếp thường mặc lễ phục, ngực đeo đầy những huy chương danh dự và... sà vào những quán ăn bụi trên lề đường Hà Nội, TP HCM để thưởng thức những món bình dân. Người ta ngạc nhiên, ông giải thích: “món ăn Việt Nam tuyệt vời nhất thế giới. Đầu bếp Việt Nam là những nghệ sĩ trứ danh, xứng đáng để tôi phải nghiêng mình kính trọng”. Nó tạo nên niềm say mê, kéo vua bếp sang Việt Nam một lần nữa vào năm 2004 để tiếp tục đào tạo giúp Việt Nam một khóa đầu bếp ngoại hạng. Trước khi lên máy bay về Bỉ, ông đã thốt lên: “Thương quá Việt Nam ơi!”


Cũng trong năm này, ông Dư Thanh khiêm đã mời được một phái đoàn khác từ Bỉ sang làm việc với Tổng cục Du lịch Việt Nam để bàn bạc việc phát triển đào tạo tiếng Pháp cho ngành du lịch trong nước. Kể từ đó, ông đi đi về về liên tục.


CON ĐƯỜNG HỒI SINH CHO GIỐNG CHÓ PHÚ QUỐC


Biết ông yêu chó, năm 1980, có một người bạn, nguyên là một giảng viên dạy lịch sử mang sang Bỉ tặng ông một bức tranh màu nước vẽ một chú chó Phú Quốc rất đẹp. Dáng vóc con chó trong bức tranh gần như “hớp hồn” Dư Thanh Khiêm. Con mắt của một chuyên gia cẩu học khiến ông biết ngay đó là một con chó quí. Kể từ đó, ông đã không tiếc thời gian lần theo dấu vết những thư tịch, tài liệu có nhắc đến chó Phú Quốc.


Choáng váng vì những chiến tích của những Xoài, Chuối từng đạt được từ hơn trăm năm trước, Dư Thanh Khiêm cũng đồng thời thảng thốt và lo lắng trước việc chó Phú Quốc đang đi vào giai đoạn mai một cuối cùng, có nguy cơ biến mất.


Trước tiên, những ghi nhận về loài chó quí này lại ẩn chứa rất nhiều sự ngộ nhận và pha tạp. Trong cuốn sách “Tous les chiens – Races et standards”, bác sĩ thú y Hubert Heullet mô tả chó Phú Quốc “dáng con sói có lẽ xuất phát từ Đông Dương nhưng rất giống chó Dingo của châu Úc và chó berger vùng Alsace”. Để minh họa, ông bác sĩ này đã mô tả cho họa sĩ Andre Larrarigue vẽ một bức “chân dung chó Phú Quốc’ giống hệt chó Berger và dĩ nhiên là không hề có điểm nào giống với chó Phu Quốc. Ba mươi năm sau, NXB Larousse cho xuất bản cuốn “Le chien” (con chó) cũng sử dụng lại tranh minh họa này, gây ra một sự hiểu lầm tai hại về hình dáng loài chó Phú Quốc. Vào năm 1970, tác giả của cuốn Larousse du chien lại dựa vào bài báo của Emile Oustalet cách đó 80 năm để mô tả lại con chó Phú Quốc nhưng lại cho rằng nó có cùng gốc gác với chó hoang dingo châu Úc, được những tên flibustier (cướp biển vùng Caribe) đưa đến Phú Quốc. Lại một sự ngộ nhận khác, bởi chưa bao giờ có chuyện cướp biển Caribe lại “làm ăn” hay thăm viếng gì vùng đảo Phú Quốc cả.


Ở trong nước, đã có chuyên gia về chó có bài viết cho rằng vào thế kỷ XIX, nhà thám hiểm kiêm cố đạo David Livingston đã mang giống chó có dải lông mọc ngược của Nam Phi đến đảo Phú Quốc, hình thành loài chó đặc biệt này. Không chấp nhận giả thiết này, ông Khiêm đã lục lọi kỳ hết những tài liệu sách vở của nhà thám hiểm hoặc viết về nhà thám hiểm để chứng minh được rằng ông cố đạo Tây chưa bao giờ đặt chân đến Việt Nam. Loài chó Nam Phi được nhắc đến chỉ được lai tạo vào nửa cuối thế kỷ XIX, trong khi cùng thời điểm đó Xoai và Chuối, hai đại diện thuần chủng Phú Quốc đã có mặt tại châu Âu và giành giải quán quân tuyệt đối.


Không chỉ hiểu sai do ngộ nhận, có vẻ như đang có cả “một âm mưu quốc tế” (chữ dùng của ông Dư Thanh Khiêm) nhằm đưa nguồn gốc chó Phú Quốc đặt vào một vùng đất khác. Thập niên 1980, hàng ngàn con chó Phú Quốc đã được thu gom bán sang miền Đông Thái Lan với giá rẻ bèo. Người Thái đã cho chúng lai tạp với một số giống chó địa phương khác và nhờ Hiệp hội chó giống Nhật Bản đăng ký tiêu chuẩn với FCI vào năm 2003 như một loài chó thuần chủng của Đông Thái Lan. Từ đó, họ tung ra luận thuyết là chó Phú Quốc có nguồn gốc từ chó Thái Lan! Là một người có nhiều hoạt động gắn với ngành du lịch, ông Khiêm nhìn ngay ra mức độ tai hại nghiêm trọng của sự thật bị bẻ cong này, nhất là trong lĩnh vực giới thiệu và quảng bá hình ảnh du lịch


Thực trạng chó Phú Quốc thậm chí còn bi đát hơn cả những sai lệch trên tài liệu. Sự nổi tiếng đã khiến chó Phú Quốc bị lai tạp lung tung, phần lớn là lai với loài chó Berger Đức ( để tăng kích thước), hoặc lai với chó Thái Lan ((nhằm tăng vẻ đẹp bên ngoài), làm phai lạt dần những đặc tính thuần chủng quí hiếm. Những con chó lai dễ bán được giá cao hơn, nhưng lại trở nên vụng về, mất đi phần lớn những đặc tính nhanh nhẹn, linh hoạt, chính xác vốn được coi là điểm đặc biet vượt trội của chó Phú Quốc. Ông Khiêm và các cộng sự đã tiến hành khảo sát và nhận thấy hiện nay trên đảo Phú Quốc chỉ còn chừng hơn 100 con chó săn thỏ có dải lông mọc ngược đặc trưng ở trên lưng. Nhưng hầu hết đều bị chứng u nang biểu bì. Đây là một sự phát triển bất bình thường của lớp mỡ bao bọc chung quanh lông, chỉ phát hiện được khi chó đã trên 3 tháng tuổi. Nhiều con trong số này, do cách nuôi dưỡng cẩu thả, đã trở nên ghẻ lở, ốm, đói. Chỉ còn lại khoảng 3-4 con tạm ổn về vóc dáng, mang đầy đủ các đặc trưng theo bản tiêu chuẩn của Henri de Bylandt. Như vậy, nguồn gen quí này chỉ còn lại tối đa 1% cá thể. Hai trong số này là con Phèn (cho đực) và con Gái (chó cái) đã được ông Khiêm mang đến buổi hội thảo giới thiệu như một bản chuẩn.


Để cứu loài chó Phú Quốc, ông Khiêm và những người tâm huyết đang tìm cách thiết lập lại bản tiêu chuẩn cho chúng, sau đó tiến hành thủ tục đăng ký với FCI. Tổ chức này (hiện có 84 thành viên, mới gia nhập gần đây là Trung Quốc và Cu ba) lại chỉ đối thoại với các Hiệp hội quốc gia chứ không đối thoại và làm việc với cá nhân hay các hiệp hội địa phương. Ngày 11-1-2007, ông Yves de Cledrg đã có thư trả lời nguyện vọng mà ông Khiêm đề đạt: “Cơ quan FCI có hai tập sách của Bá tước Hen ri de Bylandt và quả thật chúng tôi đã có dịp ngưỡng mộ giống chó nay, chó săn Phú Quốc mà hình như hồi xưa khá phổ biến. Tuy nhiên hiện nay giống chó này không còn nằm trong danh sách những giống chó được FCI nhìn nhận và duy chỉ có Hiệp hội quốc gia chó giống của nước có giống chó được quyền xin phép việc nhìn nhận giống chó bởi FCI. Rất tiếc Việt Nam không phải là thành viên nên không thể làm việc này”.


Vì vậy, bên cạnh những nỗ lực gìn giữ, phát triển một số cá thể chó có dáng chuẩn, ông Khiêm và những người quan tâm đến vấn đề đang xúc tiến việc thành lập Hiệp hội chó giống Việt Nam (Việt Nam Kennal Club – VKC) nhằm lấy tư cách đề đạt tiêu chuẩn chó giống với FCI, cứu nguy một loài vật nuôi quí giá. Theo ông, trong tháng 8-2007, việc này sẽ hoàn tất và đến năm 2011, chó Phú Quốc sẽ đủ tư cách có mặt tham dự triển lãm hoàn vũ tại Paris. Đó là con đường duy nhất nhằm cứu nguy một loài vật qúi đang trên bờ tuyệt chủng đồng thời cũng sẽ làm tăng giá trị của bản thân chúng, cả về kinh tế lẫn văn hóa trên trường Quốc tế. Cuộc hội thảo vừa tổ chức có thể coi là tiếng chuông đầu tiên trong hồi chuông báo nguy giúp hồi sinh và phát triển giống chó Phú Quốc.


Nguyễn Hồng Lam



www.trieuxuan.info



 



 


bản để in
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Thầy trò đời nay với thầy trò xưa - Phan Khôi 19.11.2017
Nhân Ngày Nhà Giáo VN 20/11/2017: Những điều ít biết về Thầy tôi – Nhà thơ Thúc Hà - Nguyễn Văn Thanh 18.11.2017
Thuyết trình khoa học với chủ đề: Tính hiện đại của tiểu thuyết M. Proust - Tư liệu 13.11.2017
Tàu sân bay Mỹ sẽ đến thăm cảng Việt Nam - Tư liệu 12.11.2017
Hoàng Như Mai văn tập - Đoàn Lê Giang 12.11.2017
hai bài của GS Trần Hữu Tá viết về GS, NGND Hoàng Như Mai - Trần Hữu Tá 12.11.2017
DONALD TRUMP phát biểu tại APEC, Đà Nẵng, ngày 10-11-2017 - DONALD John Trump 11.11.2017
Kiểm dịch "Luận chiến văn chương" (quyển 4) của Chu Giang, Nguyễn Văn Lưu - Kiều Mai Sơn 07.11.2017
Cụ Triệu Thái - cùng thời Nguyễn Trãi - Danh nhân đất Việt - Vũ Truyết 06.11.2017
Cát Bà & huyện Cát Hải, Hải Phòng - Nhiều tác giả 05.11.2017
xem thêm »