tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 20801960
Tiểu thuyết
20.02.2010
TADEUSZ DOLEGA - Mostowicz
Đường công danh của Nikodema Dyzmy

III. Cả buổi sáng dành cho việc sửa soạn ra đi. Đyzma sắm nhiều thứ, y hiểu rằng nhất thiết phải tỏ ra đĩnh đạc và phong lưu. Y mua mấy bộ quần áo để thay đổi, vài chiếc cà vạt, bộ đồ cạo râu mới toanh, một đôi giày màu vàng tươi và hai bộ complê may sẵn mà y mặc khá vừa. Ngoài ra, y còn mua vô số những thứ vặt vãnh khác và mấy chiếc vali bằng da tuyệt đẹp.


Trước kia, Nikôđem đã từng nhiều phen kinh ngạc vì vẻ choáng lộn của các đồ dùng cá nhân khác nhau trong phòng cậu con trai ông chưởng khế Vinđer, chàng sinh viên thành Lơvốp, người có thời được cả thị trấn Uyxkốp khen nức nở là lịch thiệp; giờ đây, trong lúc mua sắm đồ đạc, y cố gắng học theo gu của chàng chưởng khế - công tử nọ.


Tư bản hao đáng kể, song Đyzma rất đắc chí.


Đến 6 giờ chiều y đã giải quyết hoàn toàn mọi thứ, tàu hỏa xuất phát lúc 7 giờ rưỡi. Thoạt tiên Manka hứa sẽ đi tiễn Đyzma ra tận ga, song cô gái phát sợ trước những thứ y mua sắm, đến nỗi không dám đề nghị cùng đi với y nữa.


Mãi tới khi y ra đi, cô mới chạy ra cầu thang gác, ôm hôn y nồng nàn. Rồi cô giúp y mang vali xuống dưới nhà, và khi chiếc xe ngựa bắt đầu chuyển bánh, cô gọi to:


- Anh sẽ trở về chứ?


- Sẽ về! - Đyzma hét to, vẫy vẫy mũ.


Đi toa hạng nhì dễ chịu hơn hẳn toa hạng ba. Trước hết, thay cho những chiếc ghế dài cứng đơ là ghế bành đệm lò xo; hai nữa, hành khách ở đây dễ mến hơn nhiều, còn nhân viên đường sắt thì cư xử lịch sự hơn ở toa hạng ba.


Đyzma thích thú với chuyến đi đầu tiên trong những điều kiện may mắn trời cho, y cảm thấy y là một ông chủ thực sự, và so với y giờ đây, không những chỉ ngài chánh sở bưu chính Uyxkốp mà ngay cả hai cha con ông chưởng khế Vinđer cũng chẳng là cái thớ gì cả.


Chẳng mấy chốc những người cùng buồng đều xuống tàu cả, còn lại mỗi mình Đyzma trong cupê. Y không buồn ngủ. Vả chăng cũng cần phải cân nhắc cẩn thận toàn bộ mọi sự việc cho thật kỹ càng.


Giờ đây y hiểu rằng sở dĩ lão Kunixki đưa lời đề nghị bất ngờ kia chỉ là vì con sói già ấy tưởng lầm y là kẻ có nhiều thế lực, quan hệ thân thiết với ngài bộ trưởng Jasunxki. Tất nhiên, việc cải chính điều lầm tưởng đó cũng có nghĩa là từ bỏ đồng lương cực kỳ cao. Vậy thì y cần phải vận dụng toàn bộ khôn khéo cho Kunixki vững tin vào điều huyễn tưởng ấy để được lĩnh đồng lương kia càng lâu càng tốt. Ăn ở sẽ không mất tiền. Mọi thứ chi tiêu chỉ độ vài mươi - cứ cho là hẳn 100 zuôty mỗi tháng, nghĩa là y sẽ để dành được mỗi tháng 2.400 zuôty!


“Chỉ cần cầm cự được chừng ba tháng là đủ! Nếu có thể được tới nửa năm càng hay!...”.


Y mỉm cười một mình. Sau đó y sẽ đem số tiền ấy cho vay lãi là có thể sống như một ông hoàng, chẳng cần phải làm gì cả.


Cốt sao phải bịp lão già thật lâu và thật thận trọng để khỏi bị lộ tẩy. Nói chung, phải thật ít nói, đặc biệt không được hở chút nào về bản thân mình. Lão già cũng chẳng phải tay vừa, chỉ cần lão hơi nghi một chút thôi là xôi hỏng bỏng không ngay.


Trời đã rạng sáng khi người nhân viên phục vụ toa bước vào cupê báo tin sắp tới ga Kôbôrôvô.


Đyzma lo lắng, không hiểu lão Kunixki có nhớ rằng y sẽ tới đây bằng chuyến tàu này hay không.


Hóa ra lão già vẫn nhớ. Nikôđem vừa đặt chân xuống ga, một người hầu phòng mặc quần áo dấu liền bước tới gần.


- Dạ bẩm, có phải ngài tới chỗ ông Kunixki không ạ?


- Phải.


- Xe ô tô đang chờ ngài trước ga, thưa ngài quản lý!


Người gia nhân nói và xách những chiếc vali mang đi.


Ngả mình trong chiếc ô tô sang trọng, Nikôđem nghĩ thầm:


“Ngài tổng quản lý các tài sản của Kôbôrôvô! Mình phải đặt in danh thiếp mới được”.


Con đường phẳng lì như mặt bàn chạy dọc theo đường sắt hồi lâu, sau đó đến bên một chiếc cối xay chạy bằng sức nước đẹp như tranh đã phần nào đổ nát, nó uốn mình vắt qua một nhịp cầu cong cong để rồi ngoặt sang phải, băng qua những ngôi nhà xưởng với mạng đường sắt phân nhánh chi chít.


Từ đây, bắt đầu trải rộng một con đường hai bên trồng cây phong, cuối đường nhấp nhô một tòa dinh thự cao vút, phối trí hơi kỳ dị và rất kiểu cách, song là một tổng thể hài hòa. Ô tô lượn nửa vòng tròn quanh thảm cỏ rồi dừng lại trước lối ra vào nhà. Trong khung cửa mở rộng, một cô sen hiện ra, để cùng gã hầu phòng lo chuyển các vali vào nhà. Lúc Đyzma đang cởi áo khoác ngoài thì lão Kunixki, đầu tóc hãy còn rối bù, lao bổ vào phòng, trên người khoác một chiếc áo nội tẩm dài thượt bằng vải mỏng, chiếc áo hoa hòe hoa sói sặc sỡ đến nỗi y nhầm lão là một người đàn bà nào đó.


Với nét mặt rạng ngời, cử chỉ linh động như một giọt thủy ngân, Kunixki lao đến ôm chầm lấy người khách mới tới và lập tức xả luôn cho y một “tràng liên thanh”, với tiếng nói còn nhanh và lắp bắp hơn nhiều so với hôm ở Vacsava, song vẫn đơn điệu, cùng một giọng như thế. Câu hỏi đầu tiên của lão là: “Không rõ ông muốn ở ngay trong tòa dinh thự này hay thích ở riêng một biệt thự trong vườn?”. Hỏi xong, lão dừng một chút chờ câu trả lời của khách.


Vị khách thân mến kia liền đáp rằng với y thì thế nào cũng xong, thế là y liền được đưa ngay tới hai căn buồng bài trí tuyệt vời ở ngay tầng một. Người ta giải thích rằng y sẽ không có gì phải ngại, vì nếu không muốn đi ngang qua những phòng khác để tới đại sảnh, thì từ phòng y đã có lối thông ra hiên, lại có lối vào buồng tắm từ hành lang ngay sát cạnh. Y có thể tắm rửa cho sạch bụi đường trường ngay lập tức cũng được, nước tắm cho y đã được chuẩn bị sẵn sàng, rồi sau đó, nếu y không quá mệt và vui lòng quá bộ đến phòng ăn dùng điểm tâm, thì Kunixki chủ nhân cùng bà và cô rất lấy làm hân hạnh.


Khi rốt cuộc Đyzma được còn lại một mình y nhanh nhẹn mở vali, xếp đồ đạc vào tủ rồi bước sang buồng tắm. Từ thuở cha sinh mẹ đẻ chưa bao giờ y được tắm trong bồn. Vì thế y khẳng định ngay rằng tắm bồn khoái hơn hẳn tắm trong nhà tắm công cộng chen chúc toàn những người là người. Thật thà mà nói, thời gian gần đây, ngay cả nhà tắm công cộng y cũng không có điều kiện để lui tới. Bằng chứng hùng hồn là sau khi y tắm, nước trong bồn trở nên đục ngầu. Đyzma phải loay hoay mãi mới tìm được sợi dây xích nhỏ ở đáy bồn, sau khi kéo, cái chất lỏng nhiều sức tố cáo kia mới có lối thoát. Y đánh sạch bồn tắm, chải đầu tử tế, khoác bộ Pigiama, và khi quay trở lại phòng mình, y ngạc nhiên nhận ra rằng trong khi y vắng mặt, gia nhân đã chải sạch bộ quần áo và đôi giày của y.


“Chó má thật! Ở đây bọn chúng không để cho người ta phải động đậy một ngón tay nào cả!” - Y kinh ngạc tự nhủ.


Y vừa kịp thắt xong cà vạt thì có tiếng gõ cửa rồi Kunixki xuất hiện, lão đã chải chuốt tinh tươm và hết sức lắm lời.


Căn phòng nơi lão dẫn Đyzma  tới đáng được gọi là phòng đại đại tiệc mới phải, nó được lát bằng một loại gỗ sẫm màu, gợi nên một ấn tượng rất ấm cúng. Dọc tường bố trí những tủ đựng thức ăn tuyệt đẹp, với các tủ kính, bên trong choáng lộn đủ thứ đồ dùng gia đình tuyền bằng bạc ròng và pha lê; một chiếc bàn nhỏ màu trắng toát, bày cho bốn người ăn và nom giống như cả một cuộc triển lãm các loại bát đĩa cốc tách thìa nĩa sang trọng, có thể đủ dùng cho toàn bộ đám nhân viên bưu chính ở Uyxkốp.


- Giới phụ nữ của tôi trang điểm sắp xong và sắp xuống ngay bây giờ, trong khi chờ đợi, xin mời ông, ông Nikôđem thân mến, đi xem các phòng tầng một, vì tầng trên thì hê, hê, hiện thời chưa thể xem được, chắc ông hiểu: các bà mà! Không rõ ông có ưng ý tệ xá của chúng tôi chăng? Tôi tự bài trí, thiết kế lấy cả đấy, kể từ việc gia kiểu cho kiến trúc sư đến việc bố trí từng thứ đồ gỗ nhỏ bé nhất.


Lão khoác tay Đyzma, bước lon ton bên cạnh, chốc chốc lại ngước lên nhìn vào mắt y.


Lão giải thích rằng khu dinh thự Kôbôrôvô cũng như toàn bộ điền trang Kôbôrôvô là niềm tự hào và kiêu hãnh của lão. Mới cách đây chưa lâu nơi này hãy còn đầy những hốc cùng hố hoang vu, tòa nhà chính thì trông giống như một ngôi nhà đang bị phá dỡ đi, những tòa nhà phụ xiêu xiêu vẹo vẹo, một nửa diện tích đất đai bị bỏ hoang. Biết bao công phu, bao lao động khó nhọc mới có thể dựng nó đứng dậy, để đến hôm nay nó trở thành một quả táo vàng, một thứ đồ chơi xinh xắn mà người ta chỉ muốn ôm lấy hôn hít.


Cả hai bước trên những tấm thảm mềm mại qua những căn phòng được bài trí sang trọng với một vẻ phong lưu đài các mà Đyzma chưa bao giờ tưởng tượng nổi.


Dường như từ những pho tượng đồng đen mạ vàng, những bức tranh đóng khung trang nhã, những thứ đồ gỗ bóng loáng như gương, những tấm gương soi khổng lồ, những chiếc lò sưởi xây bằng cẩm thạch hay đá khổng tước, những thứ vải vóc kỳ lạ cùng những tấm da thú nạm vàng - tất thảy, tất thảy như đều thốt lên tiếng kêu đầy kiêu hãnh của bạc tiền. Đyzma thoáng nghĩ rằng, nếu trái đất đột nhiên rung lên, thì cả tòa lâu đài này cùng với những thứ đồ đạc bên trong khi sụp đổ xuống sẽ trở thành những chiếc vòng bằng vàng ròng.


- Thế ông thấy thế nào? - Lão Kunixki hỏi khi cả hai quay trở lại phòng ăn; song lão không kịp nghe trả lời vì cửa chợt mở ra và các vị phu nhân mà họ đang chờ bước vào.


- Xin cho phép tôi được giới thiệu. - Lão cầm tay Đyzma lên tiếng - Ông Đyzma.


Cô gái tóc màu vàng nhạt, hơi nhiều tuổi hơn, chìa tay cho y.


- Rất hân hạnh. Tôi đã được nghe nói nhiều về ông.


Cô gái tóc màu hạt dẻ, trẻ hơn chút ít, có cử chỉ nhanh nhẹn và dáng dấp như một cậu bé thì xiết chặt tay Nikôđem và nhìn y sỗ sàng đến nỗi y đâm bối rối.


May thay, y không phải nói lời nào vì lão Kunixki “nổ” liên tục. Y có nhiều thì giờ để ngắm nghía hai người phụ nữ. Cô tóc vàng cùng lắm cũng chỉ đến hai mươi sáu tuổi, cô tóc hạt dẻ có thể chừng hai mươi, hăm hai. Điều ấy khiến y ngạc nhiên vì nhớ rằng Kunixki có nói đến vợ và con gái, trong khi đó cả hai cô đều có thể cùng là con gái của lão, tuy họ không có vẻ gì là hai chị em. Cô tóc vàng mặc dù có thân hình đẹp và thon thả song cũng không thể coi là mảnh mai được. Cái miệng nhỏ nhắn đầy tình tứ, khuôn mặt trái xoan dịu dàng, cùng đôi mắt màu xanh sẫm, to gần như quá khổ biểu lộ bản tính mơ mộng. Chiếc áo dài mùa hè lịch sự bằng lụa mộc để lộ chiếc cổ và hai bờ vai trắng nõn nà.


Bên cạnh trang giai nhân đẹp như một bức họa bằng phấn màu ấy, cô thiếu nữ trẻ hơn với hàng lông mày xếch, mảnh nhưng dài, tóc màu hạt dẻ lấp loáng ánh đồng cắt ngắn theo kiểu thanh nữ, chiếc áo sơ mi chẽn mốt Anh thắt dưới cằm bằng chiếc cà vạt màu xanh lá cây sẫm, cùng màu da rám nắng của cô - trở thành một sự tương phản rõ nét. Thêm vào đó, cái nhìn của đôi mắt màu hạt dẻ biểu lộ cá tính sôi động, nhiệt thành. Ngoài ra, đập vào mắt Đyzma là hình dáng đặc biệt của vành tai thiếu nữ. Cô gái tóc hạt dẻ ngồi nghiêng người trước mặt y và y phải nén mình lắm để thỉnh thoảng khỏi phải dừng mắt ngắm vành tai cô. Mãi tới hôm nay y mới nhận ra rằng vành tai con người ta có thể mang những nét hoàn toàn riêng biệt, nó có thể đẹp, có thể gợi nghĩ đến một loài hoa lạ lùng nào đó có chất liệu vừa đàn hồi vừa mỏng mọng, hình dáng của nó có thể thu hút đến độ khiến người ta phải ngắm mãi. Kunixki có hai vành tai nhỏ xíu, màu đỏ lựng, phía trên nhọn hoắt, còn người phụ nữ tóc vàng thì vành tai bị tóc che khuất mất.


Vừa quan sát Đyzma vừa thận trọng lưu ý sao cho cử chỉ và cách thức ăn uống của mình thật tương đồng với những người ngồi cùng bàn, để đừng lộ ra khiếm khuyết, cái phẩm chất mà ngài chưởng lý Vinđer thường gọi là nền nếp con nhà gia giáo, hay là kiểu cách thế gia.


Kunixki nói liên tục, lão mô tả đầy đủ những mặt mạnh mặt yếu của Kôbôrôvô, lão như đọc thuộc lòng cả một bản kiểm kê tài sản, lão miêu tả tính tình từng con ngựa, lão vạch ra cả một kế hoạch nhằm giới thiệu với ông Nikôđem thân mến trọn vẹn tất cả những thứ đó.


- Cho đến bây giờ tôi mới chỉ kịp giới thiệu với ông đây những phòng thuộc tầng dưới mà thôi.


Lão tợp một ngụm cà phê, động tác ấy tạo nên một khoảng ngừng lời hiếm hoi đủ cho người phụ nữ tóc vàng lên tiếng:


- Không hiểu ông có thích các phòng ấy không ạ?


- Rất giàu có. - Đyzma đáp gọn.


Người phụ nữ tóc vàng đỏ bừng mặt. Mắt nàng biểu lộ một vẻ khổ tâm khôn tả.


- Thưa ông, đó là cái gu của nhà tôi đấy.


- Hê hê hê, - Kunixki cười lớn - tôi đã nói trước điều ấy với ông Nikôđem rồi. Và ông có hình dung nổi không, cuộc giận dỗi đầu tiên trong đời sống vợ chồng chúng tôi, hê hê hê, nổ ra chính là do Nina đã nêu nhận xét ấy với tôi ngay sau khi cưới, lúc chúng tôi vừa quay về Kôbôrôvô. Lòng biết ơn của phụ nữ là thế đấy. Thưa ông, nơi đây tôi đã phải vất vả đủ điều để trải cho vị phu nhân của mình một chiếc tổ êm ấm, ấy vậy mà cô ấy còn làm tình làm tội tôi mới khổ chứ. Vậy xin ông hãy hình dung rằng…


- Xin ông thôi ngay cho! - Nina phu nhân cắt ngang.


- Không hiểu sao ba lại kể những chuyện khiến ông Đyzma phát chán, và tệ hơn nữa lại khiến dì Nina phật lòng? - Cô gái tóc hạt dẻ nói thêm.


- Nhưng nào tôi có nói gì, tôi có nói gì đâu cơ chứ, vả chăng chúng tôi sẽ giải phóng các vị ngay thôi, tôi còn phải giới thiệu Kôbôrôvô với ông Đyzma nữa đây. Xin nói với ông rằng…


- Có thể ông Đyzma vẫn còn mệt đấy. - Phu nhân Nina chen vào.


- Đâu có ạ, cầu Chúa che chở! - Nikôđem vội lắc đầu.


- Nào mình đã thấy chưa, mình đã thấy chưa nào! - Kunixki kháo chí lắp ba lắp bắp - Chúng tôi, những con người của công việc, chỉ nóng lòng muốn được làm quen ngay với tất cả những gì có lợi, những gì chủ yếu nhất và quan trọng nhất.


- Ba chớ nói thay ông Đyzma như thế, - Cô con gái ngắt lời lão. - con không nghĩ rằng đối với bất kỳ ai, tà vẹt đường sắt và gỗ bìa bắp([1]) cũng là thứ chính yếu nhất và quan trọng nhất. Có phải thế không ạ, thưa ông? - Cô quay sang hỏi Đyzma.


- À, dĩ nhiên cô có lý. - Y thận trọng đáp - Còn có những việc quan trọng hơn nhiều.


Kunixki khẽ cười và lau tay.


- Phải, phải, còn có những việc quan trọng hơn tà vẹt nhiều. Thí dụ vấn đề làm sao để có được một hạn số gỗ lớn hơn và vấn đề làm sao để lấy được gỗ!


Lão cười khoái trá.


Người phụ nữ tóc vàng đứng dậy, gật đầu chào.


- Chúng tôi sẽ không làm phiền các ông nữa. - Nàng lạnh lùng nói.


Cô thiếu nữ tóc hạt dẻ cũng đứng ngay dậy, và trước khi Đyzma kịp hiểu bản chất của cái mâu thuẫn gia đình kia là gì thì hai người đàn bà đã rời khỏi phòng ăn. Đyzma không ngờ là bữa sáng lại kết thúc nhanh chóng đến thế. Y mới chỉ ăn được một ít vì không muốn tỏ ra phàm ăn, giờ đây y vẫn còn đói bụng.


Hầu phòng vào báo rằng ngựa đã được mang đến.


- Thế đấy. - Kunixki vừa đội mũ vừa thốt ra - Xin ông chớ lấy làm phật ý, giữa tôi và vợ tôi bao giờ cũng có sự bất đồng ý kiến lớn. Thưa ông, cô ta là người hay mơ mộng, giàu tình cảm, với bao nhiêu chuyện hão huyền trong óc. Chả là con trẻ mà. Rồi cô ấy sẽ khôn thôi. Còn con gái tôi? Hừm… Kasia bênh cô ấy, vì nó cũng chỉ là một con ranh con… Mà nói cho cùng thì các ả bao giờ chả bênh nhau.


Trước lối vào nhà, một cỗ xe ngựa loại hai bánh đặc biệt, rất lịch sự, thắng đôi ngựa màu nâu hồng đã chực sẵn. Khi cả hai ngả người thoải mái trên những chiếc ghế đệm mềm mại, lão Kunixki vút roi. Đôi ngựa đi nước kiệu nhanh.


- Sao, đôi ngựa đẹp đấy chứ? - Kunixki nheo mắt hỏi - Tôi mua đôi này tại triển lãm nông nghiệp Lublin. Huy chương vàng đấy! Sao?


Quả thật đôi ngựa nâu hồng phi êm ru, Đyzma phải công nhận rằng chúng thật là tuyệt vời.


- Trước tiên, tôi phải giới thiệu ông với Cục đường sắt của tôi đã. - Kunixki nói - Hai mươi hai kilômét với hai nhánh đường sắt. Ta hãy tới nhánh thứ nhất nằm trong một khu rừng của tôi.


Lão cho xe rẽ vào một con đường hai bên trồng cây phong và họ đi hơn nửa tiếng đồng hồ theo con đường mềm mại qua những cánh đồng ken đầy lúa hắc mạch đang chín. Trong không gian bao trùm một sự im lìm nhưng không nóng nực lắm.


- Mùa màng đẹp thật! - Đyzma thốt lên.


- Vâng, thưa ông, đúng vậy. - Kunixki buồn bã đáp - Quá tốt, quá đẹp, thật đáng buồn.


(còn tiếp)


Nguồn: Đường công danh của Nikodema Dyzmy. Tiểu thuyết của Tadeusz Dolega – Mostowicz. Nguyễn Hữu Dũng dịch từ nguyên bản tiếng Ba Lan KARIERA NIKODEMA DYZMY, Nhà xuất bản CZYTELNIK – 1968. NXB Văn học in lần thứ hai, sắp phát hành.




 







([1]) Thuật ngữ chuyên môn chỉ phần gỗ xẻ có dính lớp vỏ ngoài của cây, có giá trị sử dụng thấp (N.D).



Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Búp bê - Boleslaw Prus 10.10.2017
Mẫn và tôi - Phan Tứ 09.10.2017
Thầy lang - TADEUSZ DOLEGA - Mostowicz 09.10.2017
Tiêu sơn tráng sĩ - Khái Hưng 21.09.2017
Báu vật của đời - Mạc Ngôn 21.09.2017
Một thời để yêu và sống - Đặng Hạnh Phúc 20.09.2017
Huế ngày ấy - Lê Khánh Căn 31.08.2017
Chuyện kể năm 2000 - Bùi Ngọc Tấn 17.08.2017
Cõi mê - Triệu Xuân 17.08.2017
Hãy để ngày ấy lụi tàn - GERALD Gordon 17.08.2017
xem thêm »