tiểu thuyết
truyện ngắn
thơ
lý luận phê bình văn học
những bài báo
điện ảnh, âm nhạc và hội họa
truyện dân gian VN và TG
Tư liệu sáng tác
tìm kiếm
BẠN ĐỒNG HÀNH
Khách thăm: 21070027
Tiểu thuyết
26.03.2009
Triệu Xuân
Trả giá

“Mỗi con người, mỗi gia đình, mỗi dân tộc đều phải trả giá rất đắt cho sự thành đạt cũng như những lỗi lầm của mình”.


 


CHƯƠNG MỘT


 


     Xe chuyển tù chạy suốt đêm trên con đường mới mở vào rừng sâu. Khi xuất phát, thùng xe đầy người. Sau khi dừng lại ở hai trại, giờ này trong thùng xe chỉ còn lại hai người bị còng và hai người áp giải. Ở buồng lái, ngoài lái xe còn có một người nữa, súng tiểu liên sẵn sàng nhả đạn. Trời đã chạng vạng, nhưng trong rừng vẫn còn tối đen.


     Đước đang ngủ gà gật thì giật thót mình. Người anh nẩy lên và rớt xuống sàn xe, mông đau ê ẩm. Người tù đồng hành tên “Hùng khỉ đột” bị đập trán vào thành xe, bật ra câu chửi thề:


     - Đ. má. Lũ khốn nạn!


     Chiếc xe lọt xuống rãnh sâu, chắc là bánh xe tải nặng chở cây đã tạo nên rãnh này. Người lái xe vất vả tới lui mấy phút xe mới chạy tiếp. Đước cố nhắm mắt ngủ nhưng không tài nào ngủ được nữa. Thấy Hùng khỉ đột bị băng cánh tay trái, mặt nhăn lại y hệt mặt khỉ, Đước làm quen:


     - Tay anh sao vậy?


     - Bị đâm.


     - Ai đâm anh?


     - Chiều qua, tao lao vào cướp súng của thằng công an. Tao hạ được nó; nhưng chưa kịp cướp súng chạy, thằng khác từ xa phóng dao vào.


     - Bị bắt lâu chưa?


     - Lần này hả? Lần này thì hai năm.


     - Còn trước đó?


     - Hỏi làm chi mày? Hãy lo cái thân của mày đi thì vừa.


     Mắt hắn cũng hệt mắt khỉ, hắn nhìn Đước, nhổ một bãi nước miếng rồi tiếp:


     - Tao không trình diện vì sợ bị tắm máu. Trong bụng, tao tính là để coi, nếu mấy thằng cùng đơn vị ra trình diện mà sống cả thì tao cũng ra. Ai dè, trình diện tháng sáu năm bảy lăm rồi tụi nó bị dẫn đi mút chỉ luôn. Tao mừng vì mình không đến nỗi ngu. Ở nhà một thời gian thì ba má tao bị qui là tư sản loại A, và bị tống về quê, kêu bằng chuyển sang sản xuất. Cái cửa hiệu buôn của ông bà già tao, cái tòa nhà ba lầu ấy được xây dựng từ cái gánh cháo lòng của bà già. Vậy mà Cộng sản qui ông bà già tao là tư sản cỡ bự, gia tài bị nẫng sạch. Tao hết tiền xài, hết chỗ trú thân, bèn lập đảng cướp. Tòa nhà ba lầu của ba má tao, sau khi chủ nhân bị đuổi về quê, được trưng tấm bảng hiệu lớn, nền đỏ chữ vàng: “Cửa hàng quốc doanh số...”. Tấm bảng trưng lên nhưng không có buôn bán con mẹ gì. Tụi nó ở trỏng. Cái bọn đi cải tạo ấy. Rồi sau một năm, nó biến thành nhà riêng. Chủ nhân mới đưa vợ con đến ở, gia tài của chúng vẻn vẹn có cái hòm bằng cây. Chúng làm chủ cả cơ ngơi mà cha mẹ tao chắt bóp xây nên từ bao năm bán cháo dạo. Uất quá, tao xuất hiện, giữa ban ngày. Tao đâm thằng khốn để trả thù. Đó, lần đầu bị bắt vì thế. Vô tù chưa đầy một năm thì tao vượt ngục về với đảng cướp ở xa lộ Đại Hàn. Tung hoành được một năm nữa thì bị bắt. Lần này chắc tao chết rũ xương trong tù quá. Sao tụi nó không bắn liền cho rảnh? Tại sao vậy? Thú thiệt với mày, tao hết muốn sống rồi! Chẳng còn ham muốn gì nữa mà chỉ còn thù hận. Tao hận chúng nó.


     - Im đi! - Người áp giải hét lên.


     - Thì im! Tại thằng này nó hỏi tao. Tụi bay phải la nó chớ.


     - Im! Và ráng mà ngủ đi. - Người áp giải thứ hai nhắc, giọng nhỏ nhẹ.


     Hùng khỉ đột gườm gườm nhìn lại rồi im hẳn. Chỉ còn lại tiếng động cơ và tiếng dằn xóc của cái xe đã cũ trên con đường quá nhiều hố, rãnh.


     Sáu giờ sáng mới tới Trại Cải tạo 30-4. Sau khi điểm danh và nhận chỗ nằm, Đước được gọi lên gặp chỉ huy trưởng. Khác hẳn với ba người chỉ huy của ba trại giam trước, Đước vô cùng ngạc nhiên về người chỉ huy mới này. Anh ta có dáng vẻ của con người cao nhã, gương mặt sáng nhân từ. Điều ấy lộ rõ trong đôi mắt và cái miệng khi cười. Anh ta cười khi đứng lên kéo ghế mời Đước ngồi. Điều này lại khiến Đước sinh lòng cảnh giác. Mặt bàn lót kính lạnh ngắt. Chiếc ghế sắt cũng lạnh ngắt. Đước ngồi xuống, nhìn trại trưởng. Không lẽ người ta hành hạ anh như một tên tội phạm nguy hiểm suốt một năm nay, bây giờ đã thay đổi cách cư xử chăng? Hay là...


     Trại trưởng mân mê chiếc khuy tay áo mạ sáng chóe của chiếc sơ mi trắng bỏ trong quần may bằng vải ngoại là ủi thẳng băng. Về sau này, Đước thấy anh ta chỉ mặc sắc phục cảnh sát duy nhất một lần khi đón cấp trên, còn lại, anh ta luôn mặc quần tây và áo sơ mi trắng dài tay cài măng séc. Vừa mân mê chiếc măng séc, trại trưởng vừa hỏi, giọng ôn tồn:


     - Anh là Hai Đước, Lê Văn Đước?


     - Phải.


     - Anh đi đường có mệt không?


     - Cám ơn!


     Đước cố dằn lòng để không trào ra nỗi căm giận. Trước mặt anh là ai? Một người chân chính hay một kẻ đạo đức giả, một tên đội lốt?


     - Có lẽ anh đang tự hỏi xem tôi là hạng người nào?


     Vẫn giọng ôn tồn và nụ cười hiền lành, trại trưởng nói đúng cái điều Đước đang nghĩ. Không chờ Đước trả lời, trại trưởng nói tiếp, vẫn bằng giọng ấy:


     - Tôi đã đọc hồ sơ của anh, và đọc lời phê của những người quản lý ba trại cải tạo trước. Nói chung, tôi khuyên anh một điều: Hãy ráng chịu đựng để hết thời hạn cải tạo. Chớ nên chống đối... Vô ích!


     Đước trừng mắt nhìn, căm uất dâng lên nghẹn cổ. Trại trưởng vội xòe bàn tay trắng trẻo như tay của một nhạc công dương cầm:


     - Khoan, xin anh chớ nóng giận. Chắc anh đang nghĩ xấu về tôi? Anh cho rằng cái mặt nạ của tôi đã rơi xuống để lộ nguyên hình là một kẻ... hành hạ anh? Phải không? Trong hồ sơ, người ta ghi rằng anh luôn miệng kêu những trại trưởng là những tên đồ tể, những con thú mang hình hài người! Với tôi, có lẽ rồi đây anh cũng gọi như thế. Không sao. Tôi không giận anh đâu. Đặt trường hợp tôi như anh, có lẽ tôi cũng phải vậy thôi...


     - Anh muốn nói gì thì nói huỵch toẹt ra. Vòng vo tam quốc làm chi. - Đước nắm hai bàn tay lại dưới gầm bàn, cố nén cơn giận.


     Người đối thoại vẫn nhìn vào mắt Đước đầy thân thiện và tỏ ra hiểu hết những điều Đước đang suy tư:


     - Ngắn gọn thôi. Có hai mục đích khiến tôi gặp anh. Một là... để làm quen với nhau. Hai là... để anh hiểu cách làm việc của tôi. Ở đây toàn là tù thường phạm đã lãnh án chung thân. Đó là những kẻ liều lĩnh. Người chỉ huy trước tôi tại đây đã bị tù nhân giết chết trong một âm mưu phá hoại. Đọc hồ sơ của anh, tôi thấy anh vốn là... đồng chí của tôi, đặc biệt là trường hợp của anh... chưa thành án. Tòa chưa xử. Chắc là còn có cái gì đó... Vì thế, tôi không muốn để cho nhân viên dưới quyền tôi đối xử không phải với anh. - Ánh mắt trại trưởng hướng về phía người mặc sắc phục đang bồng súng gác ngoài cửa.


     Đước nhìn bao quát căn phòng. Ngoài chiếc bàn sắt của Mỹ rộng thênh thang, mặt lót kính dày năm ly, một nửa bàn chất đầy những kẹp hồ sơ dày cộm - tức bàn làm việc của trại trưởng; còn có một tủ đựng hồ sơ cũng bằng sắt. Một tủ sách đầy ắp toàn sách văn học. Đây là điều Đước chưa hề thấy ở ba phòng trại trưởng của ba trại giam trước đó. Kế bên tủ sách là cái bàn gỗ xinh xắn đã lên màu đỏ sậm, có lẽ là bàn viết, ở sát cửa sổ mở ra màu xanh vô tận của rừng già. Một giò lan thơm man mác, sắc hoa còn tươi, treo ngay cửa sổ. Một chiếc ghế tựa cũng bằng gỗ. Nhìn chiếc bàn viết ấy, có cảm giác thèm muốn được ngồi vào mà đọc, mà viết. Trại trưởng rót nước mời Đước, loại nước trà của nhà ăn tập thể.


     Có lẽ người này có thiện chí thật sự? Đước xòe hai bàn tay cho thư dãn trên đầu gối và thả lỏng khớp cổ tay. Có lẽ mình không phải dùng tới cú đấm khốc liệt với người này. Với ba trại trưởng trước, Đước đã nện cho mỗi người một cú trời giáng vào mặt. Sau mỗi cú đấm, anh bị giải đi một trại mới, xa biển hơn, xa thành phố hơn, lên núi, vào rừng sâu.


     Trại “Ba lẻ tư” quản lý những tội phạm lãnh án chung thân. Không hiểu sao người ta lại đặt cho nó cái tên bằng số “304”? Mãi về sau này Đước mới biết. Lúc đầu, mới thành lập, người trại trưởng đầu tiên lấy sự kiện 30 tháng Tư đặt tên trại. Trại ra đời được sáu tháng thì xảy ra bạo loạn. Trại trưởng bị tù nhân bóp cổ chết. Sáu tù nhân trốn thoát; về sau người ta tìm thấy xác của họ, nói đúng hơn, dấu vết quần áo của họ ở trong rừng. Họ đã bị hổ vồ. Trại trưởng mới về thay, tức là người đang ở trước mặt Đước, anh ta có dáng người thật cân đối, khoảng bốn mươi tuổi là cùng. Trại trưởng đề nghị cấp trên đổi tên trại. Theo anh, không thể dùng sự kiện 30 tháng Tư tùy tiện đặt tên cho bất cứ cái gì. Hợp tác xã 30 tháng Tư, Trường học 30 tháng Tư, Bệnh viện 30 tháng Tư, Xí nghiệp phân rác 30 tháng Tư, rồi lại Trại giam 30 tháng Tư... thì chướng quá.


     Chờ mãi không thấy quyết định đổi tên trại, trại trưởng biết là cấp trên không chấp thuận đề xuất của mình. Không có quyết định đổi tên trại, nhưng trên thực tế, không còn tên cũ; người ta kêu bằng tên Trại “Ba lẻ tư”.


     Công việc ở đây thực sự nặng nhọc. Một ngày lao động đến mười giờ đồng hồ. Cường độ lao động như thế đối với Đước chẳng ăn nhằm gì. Nhưng ngặt nỗi là sau một năm qua ba nhà giam, sức Đước đã xuống nhiều. Lại căn bệnh sốt rét nữa. Hầu hết phạm nhân bị sốt rét. Nhiều người bị sốt ác tính, không qua khỏi. Tự tay Đước đã chôn cất cho bốn người. Họ là những tên trộm cướp khét tiếng gian ác. Vào tù rồi, họ vẫn đánh giết lẫn nhau. Họ đánh cả Đước. Đước càng tỏ ra khác biệt họ về tư cách, phẩm chất; cái chất người ở Đước càng tỏa sáng thì họ càng căm thù Đước. Không có gì lạ. Bao nhiêu hận thù với đời, vào tù, họ trút hết cho những kẻ cải tạo họ và những thằng tù “có nhân cách” như Đước.


     Còn Đước? Anh làm gì nên tội? Tại sao không thành án, không xét xử mà người ta tống anh vào đây?


     Không bao giờ Đước nguôi được nỗi uất hận này. Vì cớ gì mà Đước mất tự do? Vì lẽ gì mà mười hai giờ khuya, người ta ập vào giường còng tay trạm trưởng trạm thu mua hải sản? Đước hỏi vì tội gì. Trả lời: Về tỉnh rồi rõ. Đước hỏi lệnh bắt giam đâu, thì không có câu trả lời mà là một cái tát hộc máu mũi kèm một câu chửi thề: “Đ. má! Tổ chức cho tụi phản quốc vượt biên mà còn làm bộ...”. Thế là những ngày biệt giam... Bốn tháng liền nằm trong xà lim, mỗi ngày hai lần hỏi cung, quanh quẩn chỉ có hai câu hỏi: Đã tổ chức bao nhiêu vụ? Băng nhóm còn những ai? Đến tháng thứ năm, lần hỏi cung cuối cùng của trại giam thứ nhất, Đước đã giở thế võ cha truyền lại, cho trại trưởng một cú vào giữa mặt. Xương quai hàm của trại trưởng gẫy vụn...


     Năm tháng tiếp theo ở trại giam thứ hai diễn ra y hệt trại trước. Đước đã bình tĩnh, kiên nhẫn đến mức không thể nào có ai kiên nhẫn hơn được nữa, kể cho những người hỏi cung nghe sự oan ức của mình. Nhưng tai ác thay, người ta không tin anh. Và cuối cùng... không chịu nổi hành động đối xử nhục hình của trại trưởng, Đước lại “tặng” trại trưởng một cú đấm vào giữa mặt...


     Khi đến trại giam thứ ba, Đước không còn bị hỏi cung nữa. Anh bị nhốt chung với bọn tội phạm hình sự. Đối với Đước, có lẽ cứ bắt anh đi lao động khổ sai còn dễ chịu hơn phải sống với bọn giết người, bọn dao búa, “anh chị” cặn bã xã hội. Trong tù, bọn chúng vẫn chích xì ke, chơi bài bạc và đánh nhau, đâm nhau để giành giật nữ tù nhân. Những cô gái làm tiền bị bắt vô tù lại tiếp tục làm tiền với người tù.


     Không biết bao nhiêu lần Đước xin gặp trại trưởng để bày tỏ hoàn cảnh của mình nhưng không được gặp. Không biết bao nhiêu lần anh xin gặp trại trưởng cho đi lao động - làm việc gì nặng nhất - để thoát khỏi cảnh phải sống chung chạ với bọn gây án giết người. Nhưng không được. Trưởng trại nói thẳng vào mặt Đước: “Mày ngu lắm! Đó là hình phạt độc nhất dành cho mày!”. Và trại trưởng cười hô hố... Đước đã nắm tay lại, toan nhào tới, nhưng nghĩ đến hai cú đấm trước và hậu quả của nó, anh lại thôi. Cắn răng vào môi đến bật máu, anh nuốt hận.


(còn tiếp)


Nguồn: Trả giá. Tiểu thuyết của Triệu Xuân. NXB Văn Nghệ TP Hồ Chí Minh in lần đầu và lần thứ hai năm 1988. Các NXB Văn học, NXB Hội Nhà văn tái bản nhiều lần. Bản điện tử này theo bản in lần thứ 8 của NXB Văn học, năm 2007.


www.trieuxuan.info


 

Mục lục:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
Các tác phẩm đã đăng:Trở lại - Đầu trang
Bố già (The Godfather) - Mario Gianluigi Puzo 18.11.2017
Trên sa mạc và trong rừng thẳm - Henryk Sienkiewicz 13.11.2017
Búp bê - Boleslaw Prus 10.10.2017
Mẫn và tôi - Phan Tứ 09.10.2017
Thầy lang - TADEUSZ DOLEGA - Mostowicz 09.10.2017
Tiêu sơn tráng sĩ - Khái Hưng 21.09.2017
Báu vật của đời - Mạc Ngôn 21.09.2017
Một thời để yêu và sống - Đặng Hạnh Phúc 20.09.2017
Huế ngày ấy - Lê Khánh Căn 31.08.2017
Chuyện kể năm 2000 - Bùi Ngọc Tấn 17.08.2017
xem thêm »